وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ , وَأَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَا: ثنا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ , ثنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ: حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللهِ ﷺ بِحُنَيْنٍ، فَلَمَّا أَصَابَ مِنْ هَوَازِنَ مَا أَصَابَ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَسَبَايَاهُمْ أَدْرَكَ وَفْدُ هَوَازِنَ بِالْجِعْرَانَةِ وَقَدْ أَسْلَمُوا، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، لَنَا أَصْلٌ وَعَشِيرَةٌ، وَقَدْ أَصَابَنَا مِنَ الْبَلَاءِ مَا لَمْ يَخْفَ عَلَيْكَ , فَمُنَّ عَلَيْنَا مَنَّ اللهُ عَلَيْكَ، قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " نِسَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ أَحَبُّ إِلَيْكُمْ أَمْ أَمْوَالُكُمْ؟ " فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، خَيَّرْتَنَا بَيْنَ أَحْسَابِنَا وَبَيْنَ أَمْوَالِنَا، أَبْنَاؤُنَا وَنِسَاؤُنَا أَحَبُّ إِلَيْنَا , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ , وَإِذَا أَنَا صَلَّيْتُ بِالنَّاسِ فَقُومُوا وَقُولُوا: إِنَّا نَسْتَشْفِعُ بِرَسُولِ اللهِ ﷺ إِلَى الْمُسْلِمِينَ، وَبِالْمُسْلِمِينَ إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ، فِي أَبْنَائِنَا وَنِسَائِنَا , فَسَأُعْطِيكُمْ عِنْدَ ذَلِكَ وَأَسْأَلُ لَكُمْ ". فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللهِ ﷺ بِالنَّاسِ الظُّهْرَ قَامُوا فَقَالُوا مَا أَمَرَهُمْ بِهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ " , فَقَالَ الْمُهَاجِرُونَ: فَمَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ، وَقَالَتِ الْأَنْصَارُ: وَمَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ، فَقَالَ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ: أَمَّا أَنَا وَبَنُو تَمِيمٍ فَلَا , وَقَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ مِرْدَاسٍ: أَمَّا أَنَا وَبَنُو سُلَيْمٍ فَلَا , فَقَالَتْ بَنُو سُلَيْمٍ: بَلْ مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ، وَقَالَ عُيَيْنَةُ بْنُ بَدْرٍ: أَمَّا أَنَا وَبَنُو فَزَارَةَ فَلَا , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " مَنْ أَمْسَكَ مِنْكُمْ بِحَقِّهِ فَلَهُ بِكُلِّ إِنْسَانٍ سِتَّةُ فَرَائِضَ مِنْ أَوَّلِ فَيْءٍ نُصِيبُهُ " , فَرَدُّوا إِلَى النَّاسِ نِسَاءَهُمْ وَأَبْنَاءَهُمْ، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللهِ ﷺ وَاتَّبَعَهُ النَّاسُ يَقُولُونَ: يَا رَسُولَ اللهِ، اقْسِمْ عَلَيْنَا فَيْئَنَا، حَتَّى اضْطَرُّوهُ إِلَى شَجَرَةٍ فَانْتُزِعَتْ عَنْهُ رِدَاءُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " يَا أَيُّهَا النَّاسُ، رُدُّوا عَلَيَّ رِدَائِي , فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ لَكُمْ عَدَدُ شَجَرِ تِهَامَةَ نَعَمًا لَقَسَمْتُهُ عَلَيْكُمْ , ثُمَّ مَا أَلْفَيْتُمُونِي بَخِيلًا وَلَا جَبَانًا وَلَا كَذَّابًا " , ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِلَى جَنْبِ بَعِيرٍ وَأَخَذَ مِنْ سَنَامِهِ وَبَرَةً فَجَعَلَهَا بَيْنَ أُصْبُعَيْهِ فَقَالَ: " أَيُّهَا النَّاسُ، وَاللهِ مَا لِي مِنْ فَيْئِكُمْ وَلَا هَذِهِ الْوَبَرَةِ إِلَّا الْخُمُسَ , وَالْخُمُسُ مَرْدُودٌ عَلَيْكُمْ؛ فَأَدُّوا الْخِيَاطَ وَالْمَخِيطَ؛ فَإِنَّ الْغُلُولَ عَارٌ وَنَارٌ وَشَنَارٌ عَلَى أَهْلِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " , فَجَاءَهُ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ بِكُبَّةٍ مِنْ خُيُوطِ شَعَرٍ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، أَخَذْتُ هَذَا لِأَخِيطَ بِهِ بَرْذَعَةَ بَعِيرٍ لِي دَبَرَ , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " أَمَّا حَقِّي مِنْهَا لَكَ "، فَقَالَ الرَّجُلُ: أَمَّا إِذَا بَلَغَ الْأَمْرُ هَذَا فَلَا حَاجَةَ لِي بِهَا، فَرَمَى بِهَا مِنْ يَدِهِ
அம்ரு பின் ஷுஐப் (ரஹ்) அவர்கள் தமது தந்தையார் வழியாகத் தமது பாட்டனார் (அப்துல்லாஹ் பின் அம்ரு - ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
நாங்கள் ஹுனைன் போரில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் இருந்தோம். ஹவாஸின் குலத்தாரிடமிருந்து செல்வங்களையும் போர்க் கைதிகளையும் அவர்கள் கைப்பற்றியபோது, ஹவாஸின் குலத்தாரின் தூதுக்குழுவினர் இஸ்லாத்தை ஏற்றவர்களாக 'ஜிஇர்ரானா' என்னுமிடத்தில் நபியவர்களை வந்தடைந்தனர். அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! எங்களுக்குப் பாரம்பரியமும் குடும்பமும் உள்ளன. எங்களுக்கு ஏற்பட்டுள்ள சோதனை தங்களுக்குத் தெரியாததல்ல. எனவே, எங்கள் மீது கருணை காட்டுங்கள்; அல்லாஹ் உங்கள் மீது கருணை காட்டுவான்" என்று கூறினர்.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உங்கள் பெண்களும் உங்கள் குழந்தைகளும் உங்களுக்கு மிகவும் விருப்பமானவர்களா? அல்லது உங்கள் செல்வங்களா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! எங்கள் குடும்பத்தாருக்கும் எங்கள் செல்வங்களுக்கும் இடையே நீங்கள் எங்களுக்குத் தேர்வுரிமை அளித்துள்ளீர்கள். எங்கள் குழந்தைகளும் எங்கள் பெண்களுமே எங்களுக்கு மிகவும் விருப்பமானவர்கள்" என்று பதிலளித்தனர்.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "எனக்கும் அப்துல் முத்தலிபின் மக்களுக்கும் உரியவை உங்களுக்கே! நான் மக்களுடன் தொழுது முடித்ததும் நீங்கள் எழுந்து நின்று, 'எங்கள் குழந்தைகளையும் பெண்களையும் விடுவிப்பது தொடர்பாக, முஸ்லிம்களிடம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பரிந்துரையாளராக ஆக்குகிறோம்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் முஸ்லிம்களைப் பரிந்துரையாளர்களாக ஆக்குகிறோம்' என்று கூறுங்கள். அப்போது நான் உங்களுக்கு (எனது பங்கை) வழங்குவேன்; உங்களுக்காக (மற்றவர்களிடமும்) கேட்பேன்" என்று கூறினார்கள்.
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மக்களுடன் லுஹர் தொழுது முடித்ததும், அவர்கள் எழுந்து நின்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிட்டவாறே கூறினர். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "எனக்கும் அப்துல் முத்தலிபின் மக்களுக்கும் உரியவை உங்களுக்கே!" என்று கூறினார்கள்.
அப்போது முஹாஜிர்கள், "எங்களுக்கு உரியவை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கே!" என்று கூறினர். அன்சாரிகளும், "எங்களுக்கு உரியவை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கே!" என்று கூறினர்.
அக்ரஉ பின் ஹாபிஸ் (ரழி) அவர்கள், "நானும் பனூ தமீம் குலத்தாரும் (எங்கள் பங்கைத் தர) சம்மதிக்க மாட்டோம்" என்று கூறினார். அப்பாஸ் பின் மிர்தாஸ் (ரழி) அவர்கள், "நானும் பனூ சுலைம் குலத்தாரும் சம்மதிக்க மாட்டோம்" என்று கூறினார். ஆனால், பனூ சுலைம் குலத்தார், "இல்லை, எங்களுக்கு உரியவை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கே!" என்று கூறினர். உயைனா பின் பத்ர் (ரழி) அவர்கள், "நானும் பனூ ஃபஸாரா குலத்தாரும் சம்மதிக்க மாட்டோம்" என்று கூறினார்.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உங்களில் யார் தமது உரிமையை (பங்கை) விட்டுக்கொடுக்காமல் பிடித்துக் கொள்கிறாரோ, அவருக்கு (அவர் விடுவிக்கும்) ஒவ்வொருவருக்கும் பகரமாக, நாம் அடுத்து அடையும் முதல் போர்ப்பொருளிலிருந்து ஆறு பங்குகள் வழங்கப்படும்" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே மக்கள் (ஹவாஸின் குலத்தாரின்) பெண்களையும் குழந்தைகளையும் அவர்களிடம் திருப்பிக் கொடுத்தனர்.
பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறிச் சென்றார்கள். மக்களும் அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து சென்று, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! எங்கள் போர்ப்பொருளை எங்களுக்குப் பங்கிட்டுத் தாருங்கள்" என்று கேட்டனர். எந்த அளவிற்கென்றால், அவர்கள் நபியவர்களை ஒரு மரத்தருகே நெருக்கினார்கள்; நபியவர்களின் மேலாடை அவர்களிடமிருந்து பறிக்கப்பட்டது.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "மக்களே! எனது மேலாடையை என்னிடம் திருப்பிக் கொடுங்கள். என் உயிர் எவன் கைவசம் இருக்கிறதோ அவன் மீது சத்தியமாக! திஹாமா பகுதியின் மரங்கள் அளவுக்கு உங்களிடம் கால்நடைகள் இருந்தாலும், அவற்றை நான் உங்களுக்குப் பங்கிட்டுத் தருவேன். என்னை நீங்கள் கஞ்சனாகவோ, கோழையாகவோ, பொய்யனாகவோ காண மாட்டீர்கள்" என்று கூறினார்கள்.
பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு ஒட்டகத்தின் அருகே நின்று, அதன் திமிலிலிருந்து ஒரு முடியை எடுத்துத் தமது இரு விரல்களுக்கிடையே வைத்துக்கொண்டு கூறினார்கள்: "மக்களே! அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! உங்களின் போர்ப்பொருளிலிருந்து ஐந்தில் ஒரு பங்கைத் தவிர, இந்த ஒரு முடி கூட எனக்குச் சொந்தமில்லை. அந்த ஐந்தில் ஒரு பங்கும் உங்களுக்கே திருப்பியளிக்கப்படுகிறது. எனவே, (போர்ப்பொருளில் நீங்கள் எடுத்த) ஊசியையும் நூலையும் கூட ஒப்படைத்து விடுங்கள். ஏனெனில், போர்ப்பொருளில் மோசடி செய்வது, மறுமை நாளில் அதைச் செய்தவருக்கு அவமானமாகவும், நரகமாகவும், இழிவாகவும் அமையும்."
அப்போது அன்சாரிகளில் ஒருவர் ஒரு முடி நூற்கண்டைக் கொண்டு வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! புண்ணாகிவிட்ட எனது ஒட்டகத்தின் சேணத்தைத் தைப்பதற்காக இதை நான் எடுத்தேன்" என்று கூறினார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இதில் எனக்குரிய உரிமை உமக்குரியது" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அந்த மனிதர், "விஷயம் இந்த அளவுக்கு (கடுமையாக) இருக்குமானால், இது எனக்குத் தேவையில்லை" என்று கூறிவிட்டு, அதைத் தமது கையிலிருந்து வீசியெறிந்தார்.