وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، - عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ التَّطَوُّعِ، بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَ كَانَ عُمَرُ يَضْرِبُ الأَيْدِي عَلَى صَلاَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ وَكُنَّا نُصَلِّي عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ . فَقُلْتُ لَهُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَّهُمَا قَالَ كَانَ يَرَانَا نُصَلِّيهِمَا . فَلَمْ يَأْمُرْنَا وَلَمْ يَنْهَنَا.
முக்தார் பின் ஃபுல்ஃபுல் கூறினார்கள்:
நான் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகுள்ள கூடுதலான (நஃபிலான) தொழுகைகளைப் பற்றிக் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் பதிலளித்தார்கள்: 'உமர் (ரழி) அவர்கள் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு (நஃபிலான) தொழுகையைத் தொழுபவர்களின் கைகளை (அடித்து) தடுத்தார்கள். மேலும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் நாங்கள் சூரியன் மறைந்த பின்னர், மஃரிப் தொழுகைக்கு முன்பு இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவோம்.'
நான் அவர்களிடம் கேட்டேன்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவற்றை (தாமும்) தொழுதார்களா?
அவர்கள் கூறினார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நாங்கள் அவ்வாறு தொழுவதைக் கண்டார்கள். ஆனால், அவர்கள் எங்களுக்கு அதைச் செய்யுமாறு கட்டளையிடவுமில்லை, (அவ்வாறு செய்வதிலிருந்து) எங்களைத் தடுக்கவுமில்லை.
அல்-முக்தார் இப்னு ஃபுல்ஃபுல் கூறினார்கள்:
நான் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகுள்ள உபரியான தொழுகைகளைப் பற்றிக் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: “உமர் (ரழி) அவர்கள் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு (தொழுபவர்களைத் தடுக்கும் விதமாக) கைகளை அடிப்பார்கள். ஆனால் நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில், சூரியன் மறைந்த பிறகு மஃரிப் தொழுகைக்கு முன்பு இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுது வந்தோம்.”
நான் அவரிடம், “அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவ்விரண்டையும் தொழுவார்களா?” என்று கேட்டேன்.
அதற்கு அவர்கள், “நாங்கள் அவ்விரண்டையும் தொழுவதை அவர்கள் காண்பார்கள். ஆனால் எங்களுக்குக் கட்டளையிடவுமில்லை; எங்களைத் தடுக்கவுமில்லை” என்று கூறினார்கள்.
முக்தார் பின் ஃபுல்ஃபுல் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் அஸர் (தொழுகை)க்குப் பின் (உபரியான) தொழுகை தொழுவதைப் பற்றிக் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள்: "உமர் (ரழி) அவர்கள் அஸருக்குப் பின் (உபரியாகத்) தொழுபவர்களை (அதைத் தவிப்பார் செய்வதற்காக) அடிப்பார்கள். மேலும், நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில், சூரியன் மறைந்த பின்பு மஃரிப் தொழுகைக்கு முன்பாக இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுபவர்களாக இருந்தோம்" என்று கூறினார்கள்.
நான் (அனஸ் (ரழி) அவர்களிடம்), "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் அவ்விரண்டு ரக்அத்துகளைத் தொழுதார்களா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "நாங்கள் அவ்விரண்டு ரக்அத்துகளையும் தொழுவதை நபி (ஸல்) அவர்கள் பார்ப்பார்கள்; (அவ்வாறு பார்த்தும்) அதைத் தொழுமாறு அவர்கள் எங்களுக்கு (ஏவல் மூலம்) கட்டளையிடவுமில்லை, (அதே சமயம்) அதை விட்டும் எங்களைத் தடுக்கவுமில்லை" என்று பதிலளித்தார்கள்.