இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

678ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ مَرِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّهُ رَجُلٌ رَقِيقٌ، إِذَا قَامَ مَقَامَكَ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ فَعَادَتْ فَقَالَ ‏"‏ مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏
அபூமூஸா (ரழி) அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் நோய்வாய்ப்பட்டார்கள், மேலும் அவர்களின் நோய் தீவிரமடைந்தபோது, அவர்கள், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அவர் மென்மையான இதயம் கொண்டவர், மேலும் உங்கள் இடத்தில் (நின்று) அவரால் மக்களுக்கு தொழுகை நடத்த முடியாது (ஏனெனில் அவர் உணர்ச்சிவசப்பட்டு விடுவார்)" என்று கூறினார்கள். (அதைக்கேட்ட) நபி (ஸல்) அவர்கள் (மீண்டும்), "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் (ஆயிஷா (ரழி)) அதே பதிலை மீண்டும் கூறினார்கள். (அப்போது) நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகள் (போன்று (என் முடிவை மாற்ற) முயற்சிப்பவர்கள்)" என்று கூறினார்கள். எனவே, அந்த தூதுவர் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் (அந்த கட்டளையுடன்) சென்றார், மேலும் அவர் நபி (ஸல்) அவர்களின் வாழ்நாளிலேயே மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தினார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
679ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي مَرَضِهِ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ‏.‏ فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَهْ، إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا‏.‏
இறைநம்பிக்கையாளர்களின் அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது நோயின்போது, "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்ரிடம் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். நான் (அவர்களிடம்), "அபூபக்ர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால், அழுகையின் காரணமாக மக்களுக்கு (ஓதுவதை)க் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, உமருக்குக் கட்டளையிடுங்கள்; அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்" என்று கூறினேன்.

ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் மேலும் கூறினார்கள்: நான் ஹஃப்ஸாவிடம், "நீ அவர்களிடம், 'அபூபக்ர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால், அழுகையின் காரணமாக மக்களுக்கு (ஓதுவதை)க் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, உமருக்குக் கட்டளையிடுங்கள்; அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்' என்று சொல்" எனக் கூறினேன். ஹஃப்ஸாவும் அவ்வாறே செய்தார்.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிறுத்துங்கள்! நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகளைப் போன்றவர்களே (அதாவது, ஒரு விஷயத்தில் தலையிட்டு, அதன் போக்கை மாற்ற முயற்சிக்கிறீர்கள்). மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்ரிடமே சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். ஹஃப்ஸா ஆயிஷாவிடம், "உன்னிடமிருந்து எனக்கு எந்த நன்மையும் கிடைக்காது" என்று கூறினார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
712ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَتَاهُ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ، إِنْ يَقُمْ مَقَامَكَ يَبْكِي فَلاَ يَقْدِرُ عَلَى الْقِرَاءَةِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ مِثْلَهُ فَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ ‏"‏ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ ‏"‏‏.‏ فَصَلَّى وَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ الأَرْضَ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ أَنْ صَلِّ، فَتَأَخَّرَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ وَقَعَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جَنْبِهِ، وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ التَّكْبِيرَ‏.‏ تَابَعَهُ مُحَاضِرٌ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் மரணத்தை விளைவித்த நோயினால் பாதிக்கப்பட்டிருந்தபோது, பிலால் (ரழி) தொழுகை நேரம் வந்துவிட்டதை அவர்களுக்கு அறிவிக்க வந்தார். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் (மக்களுக்குத்) தொழுகை நடத்தும்படி கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

நான் கூறினேன், "நிச்சயமாக அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் இளகிய மனம் கொண்டவர். அவர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால், அவர் அழுவார்; அவரால் ஓத முடியாது."

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்."

நான் அதையே திரும்பக் கூறினேன்.

அவர்கள் மூன்றாவது அல்லது நான்காவது முறையாக கூறினார்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகளைப் போன்றவர்களே (அதாவது, உள்ளொன்று வைத்துப் புறமொன்று பேசுபவர்கள்). அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்."

எனவே அபூபக்ர் (ரழி) தொழுகை நடத்தினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் இருவரின் உதவியுடன் வெளியே வந்தார்கள்; அவர்கள் தரையில் தங்கள் கால்களை இழுத்துச் செல்வதை நான் பார்ப்பது போல இருந்தது.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பார்த்தபோது, பின்வாங்க முயன்றார். ஆனால் நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரைத் (தொழுகையைத்) தொழும்படி சைகை செய்தார்கள்.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் பின்வாங்கினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் அவருக்குப் பக்கத்தில் அமர்ந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்களின் தக்பீர்களைப் பின்பற்றி) மக்களுக்குத் தக்பீரை அறிவித்துக் கொண்டிருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
713ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ، وَإِنَّهُ مَتَى مَا يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعُ النَّاسَ، فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ، وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعِ النَّاسَ، فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفْسِهِ خِفَّةً، فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ، وَرِجْلاَهُ يَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَلَمَّا سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَأَخَّرُ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي قَائِمًا، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَاعِدًا، يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مُقْتَدُونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கடுமையாக நோய்வாய்ப்பட்டிருந்தபோது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்காக (நேரம் வந்துவிட்டதை) அறிவிக்க அவர்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்த அபூபக்ர் அவர்களிடம் கூறுங்கள்" என்றார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்ர் இளகிய மனம் கொண்டவர் (அஸீஃப்). அவர் உங்களது இடத்தில் நின்றால் (அழுகையினால்) மக்களுக்குக் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, நீங்கள் உமருக்குக் கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்)" என்று கூறினேன். நபி (ஸல்) அவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்த அபூபக்ர் அவர்களிடம் கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

பிறகு நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், " 'நிச்சயமாக அபூபக்ர் இளகிய மனம் கொண்டவர்; அவர் உங்களது இடத்தில் நின்றால் மக்களுக்குக் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, நீங்கள் உமருக்குக் கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்)' என்று அவரிடம் சொல்" என்று கூறினேன். (அவரும் அவ்வாறே செய்தார்). நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (அலை) அவர்களின் (காலத்துத்) தோழிகளைப் போன்றவர்களே! மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்த அபூபக்ர் அவர்களிடம் கூறுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தொழுகையில் (இமாமாக) நுழைந்தார்கள். (இதற்கிடையில்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் உடல்நிலையில் சற்றுத் தளர்வு (சுகவீனம் குறைவு) கண்டார்கள். உடனே இரண்டு நபர்களுக்கிடையே (தோள்களில்) தாங்கப்பட்டு எழுந்தார்கள். அவர்களின் இரண்டு கால்களும் (பலவீனத்தால்) தரையில் கோடு கிழித்துக்கொண்டே சென்றன; இறுதியில் அவர்கள் பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களின் அரவத்தை உணர்ந்ததும் பின்வாங்கலானார்கள். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தமது இடத்திலேயே இருக்குமாறு) அவருக்குச் சைகை செய்தார்கள்.

பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் இடது பக்கத்தில் அமர்ந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நின்றுகொண்டும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்துகொண்டும் தொழுதார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
3385ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ يَحْيَى الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَرِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ‏.‏ فَقَالَ مِثْلَهُ فَقَالَتْ مِثْلَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوهُ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ فَأَمَّ أَبُو بَكْرٍ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ رَجُلٌ رَقِيقٌ‏.‏
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் நோய்வாய்ப்பட்டபோது, "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். (அப்போது) ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் ஒரு மனிதர் (எளிதில் கண்ணீர் விடக்கூடிய மென்மையான இதயம் கொண்டவர்)" என்று கூறினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் மீண்டும் அதே கட்டளையை பிறப்பித்தார்கள், மேலும் ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் மீண்டும் அதே பதிலை அளித்தார்கள். (அப்போது) அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்கள்) மீண்டும், "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு (தொழுகை நடத்த) கட்டளையிடுங்கள்! நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகளைப் போன்றவர்கள் (அதாவது, ஒரு முடிவை மாற்ற முயற்சிக்கிறீர்கள்)" என்று கூறினார்கள். அதன் விளைவாக, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களின் வாழ்நாளிலேயே மக்களுக்கு தொழுகை நடத்தினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
7303ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي مَرَضِهِ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا‏.‏
இறைநம்பிக்கையாளர்களின் அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் (மரண) நோயில் இருந்தபோது, "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். நான் கூறினேன்: "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தங்களின் இடத்தில் (தொழுகையில்) நின்றால், அவர்களின் அழுகையின் காரணமாக மக்களால் (அவர் ஓதுவதை) கேட்க முடியாது. எனவே உமர் (ரழி) அவர்களைத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்." அவர்கள் (மீண்டும்), "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். பிறகு நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "நீங்கள் (நபி (ஸல்) அவர்களிடம்), 'அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தங்களின் இடத்தில் நின்றால், அவர்களின் அழுகையின் காரணமாக மக்களால் (அவர் ஓதுவதை) கேட்க முடியாது. எனவே உமர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்' என்று கூறுங்கள்" என்று சொன்னேன். ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அவ்வாறே செய்தார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களுடனிருந்த பெண்களைப் போன்றவர்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். பிறகு ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்கள் ஆயிஷா (ரழி) அவர்களிடம், "உங்களிடமிருந்து நான் எந்த நன்மையையும் பெறுவதற்கில்லை!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
940ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا بِي إِلاَّ كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا فَقَالَ ‏"‏ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என் வீட்டிற்குள் நுழைந்தபோது, "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்ரிடம் கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

அதற்கு நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்ர் மென்மையான உள்ளம் படைத்தவர்; அவர் குர்ஆனை ஓதினால் அவரால் தனது கண்ணீரைக் கட்டுப்படுத்த முடியாது. எனவே, அபூபக்ரைத் தவிர வேறொருவருக்கு நீங்கள் கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்)" என்று கூறினேன்.

(மேலும் ஆயிஷா (ரழி) கூறினார்கள்:) "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இடத்தில் (அவர்களுக்குப் பதிலாக) நிற்கும் முதல் நபரை மக்கள் அபசகுனமாகக்கருதுவார்களோ என்ற வெறுப்பைத் தவிர வேறெதுவும் என்னுள் இருக்கவில்லை."

ஆகவே, நான் அவரிடம் இரண்டு அல்லது மூன்று முறை இது குறித்துத் திரும்பப் பேசினேன். அதற்கு அவர்கள், "அபூபக்ரே மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களுடன் இருந்த பெண்களைப் போன்றவர்களே!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
941ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ إِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ ‏.‏ فَقَالَتْ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏.‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ - قَالَتْ - فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ - قَالَتْ - فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُمْ مَكَانَكَ ‏.‏ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ - قَالَتْ - فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு நோய் கடுமையானபோது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்காக அழைக்க வந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்ரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்" என்றார்கள்.

நான் கூறினேன்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்ர் (ரழி) மென்மையான இதயம் கொண்டவர். அவர் உங்களது இடத்தில் நின்றால் (அழுகையினால்) மக்களுக்கு எதையும் கேட்கச் செய்ய முடியாது. ஆகவே, உமர் (ரழி) அவர்களுக்கு நீங்கள் கட்டளையிடுவது நல்லது."

நபி (ஸல்) அவர்கள் (மீண்டும்), "அபூபக்ரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்" என்றார்கள்.

நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "நீ அவரிடம் (நபியிடம்), 'அபூபக்ர் (ரழி) மென்மையான இதயம் கொண்டவர்; அவர் உங்களது இடத்தில் நின்றால், அவர்களால் மக்களுக்கு எதையும் கேட்கச் செய்ய முடியாது; எனவே, உமர் (ரழி) அவர்களுக்கு நீங்கள் கட்டளையிடுவது நல்லது' என்று சொல்" எனக் கூறினேன்.

ஹஃப்ஸா (ரழி) அவ்வாறே அவரிடம் கூறினார்கள். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களைச் சூழ்ந்திருந்த பெண்களைப் போன்றவர்களே! அபூபக்ரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தச் சொல்லுங்கள்" என்றார்கள்.

ஆகவே, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு (தொழுகை நடத்தக்) கட்டளையிடப்பட்டது; அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார். அவர் தொழுகையில் நின்றதும், நபி (ஸல்) அவர்கள் தமக்குள் சற்றுத் தெம்பைக் கண்டார்கள். உடனே இரு மனிதர்களின் துணையுடன் (அவர்கள் மீது சாய்ந்தவாறு) சென்றார்கள். (அப்போது) அவர்களின் கால்கள் தரையில் இழுபட்டுக்கொண்டு சென்றன.

பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்ததும் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களின் வருகையை உணர்ந்து பின்வாங்கப் போனார்கள். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நின்ற இடத்திலேயே நில்லுங்கள்" என்று அவருக்கு சைகை செய்தார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் இடது புறத்தில் அமர்ந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்தவாறு மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) நின்ற நிலையில் நபி (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள். மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
948ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
அபூமூஸா (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நோய்வாய்ப்பட்டு, அவர்களின் நோய் தீவிரமானபோது, "அபூபக்ருக்குக் கட்டளையிடுங்கள், அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்" என்று கூறினார்கள். (இதைக் கேட்ட) ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்ர் (ரழி) மென்மையான உணர்வுகள் கொண்ட மனிதர்; அவர் தங்கள் இடத்தில் நின்றால் அவரால் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்த இயலாது" என்று கூறினார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்ருக்குக் கட்டளையிடு (அவரை தொழுகை நடத்தச் சொல்), அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகளைப் போன்றவர்கள்" என்று கூறினார்கள். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் வாழ்நாளில் அபூபக்ர் (ரழி) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1232சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ - وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ لَمَّا ثَقُلَ - جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ - تَعْنِي رَقِيقٌ - وَمَتَى مَا يَقُومُ مُقَامَكَ يَبْكِي فَلاَ يَسْتَطِيعُ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرِ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَأَرْسَلْنَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ فَلَمَّا أَحَسَّ بِهِ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَى إِلَيْهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ مَكَانَكَ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ حَتَّى أَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
“அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மரணத்தை ஏற்படுத்திய நோயால் பாதிக்கப்பட்டபோது,” – (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) அபூ முஆவியா கூறினார்: “நோய் அவர்களை கடுமையாகத் தாக்கியபோது” – “பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்கான அழைப்பை (அதான்) அறிவிக்க வந்தார்கள். நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், 'அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்' என்று கூறினார்கள். நாங்கள் கூறினோம்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் மென்மையான மனம் கொண்டவர் (அசீஃப்). அவர்கள் உங்கள் இடத்தில் நின்றால், அழுதுவிடுவார்கள், அதனால் அவர்களால் (தொழுகையை) முழுமையாக நடத்த முடியாது. உமர் (ரழி) அவர்களிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு நீங்கள் ஏன் கூறக்கூடாது?' அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்; நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழிகளைப் போன்றவர்கள் (அதாவது, ஒரு விஷயத்தில் வெளிப்படையாக ஒரு காரணத்தைக் கூறி, உள்ளுக்குள் வேறொரு நோக்கத்துடன் மீண்டும் மீண்டும் வற்புறுத்துபவர்கள்).'” ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: “எனவே, நாங்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்குச் செய்தி அனுப்பினோம், அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சற்று நலமடைந்ததாக (உடல்நிலையில்) உணர்ந்தார்கள். எனவே, அவர்கள் இரண்டு ஆண்களின் உதவியுடன், தமது கால்கள் தரையில் இழுபட்டுச் சென்றவாறு தொழுகைக்காக வெளியே வந்தார்கள். நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் வந்திருப்பதை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் உணர்ந்தபோது, அவர்கள் பின்வாங்க விரும்பினார்கள், ஆனால் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் இருந்த இடத்திலேயே இருக்குமாறு சைகை செய்தார்கள். பின்னர், (அந்த இரண்டு பேரும்) நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் அருகில் அமர வைத்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து தொழுதார்கள், மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து தொழுதார்கள் (இமாமாக).”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
1234சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، مِنْ كِتَابِهِ فِي بَيْتِهِ قَالَ سَلَمَةُ بْنُ نُبَيْطٍ أَنْبَأَنَا عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ نُبَيْطِ بْنِ شَرِيطٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ أُغْمِيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي مَرَضِهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا بِلاَلاً فَلْيُؤَذِّنْ وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ - أَوْ لِلنَّاسِ - ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَأَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا بِلاَلاً فَلْيُؤَذِّنْ وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَأَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا بِلاَلاً فَلْيُؤَذِّنْ وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبِي رَجُلٌ أَسِيفٌ فَإِذَا قَامَ ذَلِكَ الْمُقَامَ يَبْكِي لاَ يَسْتَطِيعُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَهُ ‏.‏ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَأَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا بِلاَلاً فَلْيُؤَذِّنْ وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ أَوْ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأُمِرَ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ وَأُمِرَ أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَجَدَ خِفَّةً فَقَالَ ‏"‏ انْظُرُوا لِي مَنْ أَتَّكِئُ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَتْ بَرِيرَةُ وَرَجُلٌ آخَرُ فَاتَّكَأَ عَلَيْهِمَا فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَنْكُصَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنِ اثْبُتْ مَكَانَكَ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى قَضَى أَبُو بَكْرٍ صَلاَتَهُ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قُبِضَ ‏.‏
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَمْ يُحَدِّثْ بِهِ غَيْرُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ ‏.‏
சாலிம் பின் உபைதி (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

“அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது நோயின்போது மயக்கமடைந்தார்கள். பின்னர் மயக்கம் தெளிந்து, ‘தொழுகை(க்கான நேரம்) வந்துவிட்டதா?’ என்று கேட்டார்கள். மக்கள், ‘ஆம்’ என்றார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், ‘பிலாலிடம் அதான் சொல்லச் சொல்லுங்கள்; மேலும் அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்’ என்றார்கள்.

பின்னர் அவர்கள் மயக்கமடைந்தார்கள்; பிறகு மயக்கம் தெளிந்து, ‘தொழுகை(க்கான நேரம்) வந்துவிட்டதா?’ என்று கேட்டார்கள். மக்கள் ‘ஆம்’ என்றார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், ‘பிலாலிடம் அதான் சொல்லச் சொல்லுங்கள்; மேலும் அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்’ என்றார்கள்.

பின்னர் அவர்கள் மயக்கமடைந்தார்கள்; பிறகு மயக்கம் தெளிந்து, ‘தொழுகை(க்கான நேரம்) வந்துவிட்டதா?’ என்று கேட்டார்கள். மக்கள் ‘ஆம்’ என்றார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், ‘பிலாலிடம் அதான் சொல்லச் சொல்லுங்கள்; மேலும் அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்’ என்றார்கள்.

அப்போது ஆயிஷா (ரழி), ‘என் தந்தை மிகவும் இளகிய மனம் கொண்டவர் (அஸீஃப்). அவர் அந்த இடத்தில் நின்றால் அழுதுவிடுவார்; அவரால் (இமாமத் செய்ய) இயலாது. எனவே, தாங்கள் வேறு ஒருவருக்குக் கட்டளையிட்டால் நன்றாயிருக்கும்’ என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் மயக்கமடைந்தார்கள்; பிறகு மயக்கம் தெளிந்து, ‘பிலாலிடம் அதான் சொல்லச் சொல்லுங்கள்; மேலும் அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) காலத்துப் பெண்களைப் போன்றவர்களே!’ (அதாவது, யூசுஃப் நபியின் விஷயத்தில் அவரைத் தூண்டிய பெண்களைப் போல, நீங்கள் என் முடிவை மாற்ற முயற்சிக்கிறீர்கள்) என்று கூறினார்கள்.

ஆகவே, பிலாலுக்குக் கட்டளையிடப்பட, அவர் அதான் சொன்னார். அபூபக்ருக்குக் கட்டளையிடப்பட, அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்.

பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தம் உடலில்) சற்று லேசான தன்மையை உணர்ந்தார்கள். எனவே, ‘நான் சாய்ந்து கொள்வதற்கு (துணையாக) யாரையாவது பாருங்கள்’ என்று கூறினார்கள். அப்போது பரீரா (ரழி) அவர்களும் மற்றொரு மனிதரும் வந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவ்விருவர் மீதும் சாய்ந்து கொண்டார்கள். அபூபக்ர் (ரழி), நபி (ஸல்) அவர்களைப் பார்த்தபோது பின்வாங்கப் போனார். ஆனால், அங்கேயே நிற்குமாறு அவருக்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் சைகை செய்தார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு அருகில் அமர்ந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) தமது தொழுகையை முடிக்கும் வரை (நபி (ஸல்) அவர்கள்) அருகில் அமர்ந்திருந்தார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (இந்த நிகழ்வுக்குப் பின்) மரணமடைந்தார்கள்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
1235சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَرْقَمِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ كَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ادْعُوا لِي عَلِيًّا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ ‏"‏ ادْعُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ عُمَرَ قَالَ ‏"‏ ادْعُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أُمُّ الْفَضْلِ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ الْعَبَّاسَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأْسَهُ فَنَظَرَ فَسَكَتَ فَقَالَ عُمَرُ قُومُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ ثُمَّ جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ حَصِرٌ وَمَتَى لاَ يَرَاكَ يَبْكِي وَالنَّاسُ يَبْكُونَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ‏.‏ فَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ فَلَمَّا رَآهُ النَّاسُ سَبَّحُوا بِأَبِي بَكْرٍ فَذَهَبَ لِيَسْتَأْخِرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَىْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَجَلَسَ عَنْ يَمِينِهِ وَقَامَ أَبُو بَكْرٍ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنَ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ كَانَ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ ‏.‏
قَالَ وَكِيعٌ وَكَذَا السُّنَّةُ ‏.‏ قَالَ فَمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي مَرَضِهِ ذَلِكَ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தாம் மரணமடைந்த நோயினால் பாதிக்கப்பட்டிருந்தபோது, ஆயிஷா (ரழி) அவர்களின் வீட்டில் இருந்தார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்: 'எனக்காக அலியை (ரழி) அழையுங்கள்.' ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, உங்களுக்காக அபூபக்ரை (ரழி) நாங்கள் அழைக்கவா?' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அவரை அழையுங்கள்.' ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, உங்களுக்காக உமரை (ரழி) நாங்கள் அழைக்கவா?' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அவரை அழையுங்கள்.' உம்முல் ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, உங்களுக்காக அல்அப்பாஸை (ரழி) நாங்கள் அழைக்கவா?' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'ஆம்.'

அவர்கள் அனைவரும் கூடியதும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் தலையை உயர்த்தி, (அவர்களை)ப் பார்த்துவிட்டு அமைதியாகிவிட்டார்கள். (அவர்கள் எதையும் பேசாததால்,) உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரை (ஸல்) விட்டு எழுந்து செல்லுங்கள்.' பின்னர் பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்காக (பாங்கு சொல்லி) அறிவிக்க வந்தார்கள். அதற்கு (நபி (ஸல்) அவர்கள்) கூறினார்கள்: 'அபூபக்ர் (ரழி) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிடுங்கள்.'

ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் இளகிய மனம் கொண்டவர், (குர்ஆன் ஓதும் போது அல்லது இமாமத் செய்யும் போது) குரல் அடைத்துப்போகக் கூடியவர். அவர் உங்களைக் காணாவிட்டால், அவர் அழுவார்; மக்களும் அழுவார்கள். (எனவே, தொழுகையைத் தொடர சிரமப்படுவார்.) நீங்கள் உமரை (ரழி) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படி கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்).'

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் வெளியே சென்று மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தமது உடல்நிலையில்) சற்றுத் தெளிவு ஏற்பட்டதை உணர்ந்தார்கள். எனவே, அவர்கள் இரண்டு நபர்களுக்கு மத்தியில் (தாங்கப்பட்டு), தங்கள் பாதங்கள் தரையில் இழுபட்டவாறு வெளியே வந்தார்கள். மக்கள் அவர்களைப் பார்த்ததும், அபூபக்ரை (ரழி) (நபி (ஸல்) அவர்களின் வருகையை) உணர்த்துவதற்காக 'ஸுப்ஹானல்லாஹ்' என்று கூறினார்கள். (அபூபக்ர் (ரழி)) பின்வாங்க விரும்பினார்கள்; ஆனால் நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர் இருந்த இடத்திலேயே இருக்குமாறு சைகை செய்தார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து அவர்களின் (அபூபக்ரின்) வலதுபுறத்தில் அமர்ந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (நின்றுகொண்டு) நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து தொழுதார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து தொழுதார்கள். இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (ஓதி) நிறுத்திய இடத்திலிருந்து (குர்ஆன்) ஓதத் தொடங்கினார்கள்.'

வக்கீஉ (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'இதுவே (இமாம் திடீரென வந்து சேர்ந்தால், முந்தைய இமாம் நிறுத்திய இடத்திலிருந்து தொடர்வது) சுன்னத் (வழிமுறை) ஆகும்.' (இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:) 'அந்த நோயிலேயே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மரணமடைந்தார்கள்.'
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
3355முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَرْقَمَ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ كَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ فَقَالَ ادْعُوا لِي عَلِيًّا قَالَتْ عَائِشَةُ نَدْعُو لَكَ أَبَا بَكْرٍ؟ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللهِ نَدْعُو لَكَ عُمَرَ؟ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ أُمُّ الْفَضْلِ يَا رَسُولَ اللهِ نَدْعُو لَكَ الْعَبَّاسَ؟ قَالَ ادْعُوهُ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا رَفَعَ رَأْسَهُ فَلَمْ يَرَ عَلِيًّا فَسَكَتَ فَقَالَ عُمَرُ قُومُواعَنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ فَجَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ حَصِرٌ وَمَتَى مَا لَا يَرَاكَ النَّاسُ يَبْكُونَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَوَجَدَ النَّبِيُّ ﷺ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ فَلَمَّا رَآهُ النَّاسُ سَبَّحُوا أَبَا بَكْرٍ فَذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَيْ مَكَانَكَ فَجَاءَ النَّبِيُّ ﷺ حَتَّى جَلَسَ قَالَ وَقَامَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ يَمِينِهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ﷺ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَخَذَ النَّبِيُّ ﷺ مِنَ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ وَمَاتَ فِي مَرَضِهِ ذَاكَ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ﷺ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது மரணத்தை ஏற்படுத்திய நோயால் பாதிக்கப்பட்டிருந்தபோது, அவர்கள் (தமது மனைவி) ஆயிஷா (ரழி) அவர்களின் வீட்டில் இருந்தார்கள். அப்போது அவர்கள், "எனக்காக அலியை அழையுங்கள்" என்று கூறினார்கள். (அதற்கு) ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "நாங்கள் உங்களுக்காக அபூபக்கரை அழைக்கட்டுமா?" என்று கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரை அழையுங்கள்" என்றார்கள்.

(அடுத்து) ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் உங்களுக்காக உமரை அழைக்கட்டுமா?" என்று கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரை அழையுங்கள்" என்றார்கள். (பிறகு) உம்முல் ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் உங்களுக்காக (உங்கள் சிறிய தந்தை) அப்பாஸை அழைக்கட்டுமா?" என்று கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரை அழையுங்கள்" என்றார்கள்.

அவர்கள் அனைவரும் ஒன்றுகூடியபோது, நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது தலையை உயர்த்தினார்கள்; (ஆனால்) அங்கு அலீ (ரழி) அவர்களைக் காணவில்லை. எனவே அவர்கள் அமைதியாகிவிட்டார்கள். அப்போது உமர் (ரழி) அவர்கள், "(நபி அவர்களுக்கு ஓய்வு தேவைப்படுவதால் இங்கிருந்து) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை விட்டு எழுந்து செல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் (தொழுகை நேரம் வந்தபோது) பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்காக (அனுமதி பெற/அறிவிப்புச் செய்ய) வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் கூறுங்கள்" என்றார்கள். அதற்கு ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "நிச்சயமாக அபூபக்கர் (துக்கத்தினால் குரல் தடைபடக்கூடிய) இளகிய மனமுடையவர்; மேலும், மக்கள் உங்களைக் காணாதபோது அவர்கள் (அதிகமாக) அழுவார்கள். எனவே, நீங்கள் உமரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்)" என்று கூறினார்கள்.

(எனினும் நபி அவர்களின் கட்டளைப்படி) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் புறப்பட்டுச் சென்று மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் தமக்குச் சற்றே உடல்நிலை இலகுவாக இருப்பதைக் கண்டார்கள். ஆகவே, இரண்டு நபர்களுக்கு இடையே (அவர்கள் மீது சாய்ந்தவாறு) தங்களின் கால்கள் தரையில் இழுபட்டுச் செல்ல (பள்ளிவாசலுக்குப்) புறப்பட்டார்கள்.

மக்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைக் கண்டபோது, (தொழுகை நடத்திக்கொண்டிருந்த) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு (நபி அவர்கள் வருவதை) நினைவூட்டுவதற்காக 'ஸுப்ஹானல்லாஹ்' என்று கூறினார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (நபி அவர்களுக்கு இடம் கொடுப்பதற்காகப்) பின்வாங்க முயன்றார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "உங்கள் இடத்திலேயே இருங்கள்" என சைகை செய்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் வந்து (அபூபக்கருக்கு அருகில்) அமர்ந்தார்கள்.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு வலப்புறமாக நின்றார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றியும், மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றியும் தொழுதனர்.

"அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் ஓதி முடித்த இடத்திலிருந்து, நபி (ஸல்) அவர்கள் தொடர்ந்து ஓதத் தொடங்கினார்கள்" என்று இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது அந்த நோயிலேயே மரணமடைந்தார்கள்.

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) வகீஉ (ரஹ்) அவர்கள் ஒருமுறை (இதனை அறிவிக்கையில்), "அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
19700முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ؛ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ بِالنَّاسِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللهِ ﷺ
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நோய்வாய்ப்பட்டார்கள். அவர்களின் நோய் கடுமையானபோது, "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் இளகிய மனம் படைத்தவர். அவர் உங்களின் இடத்தில் (தொழுகை நடத்த) நிற்கும்போது, (அழுகையினால்) அவரால் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்த இயலாது" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு நபியவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள்; நிச்சயமாக நீங்கள் (பெண்கள்) யூஸுஃப் (அலை) அவர்களின் தோழியரைப் போன்றவர்களே (மனதில் ஒன்றை வைத்துக்கொண்டு வெளியில் வேறொன்றைக் கூறுபவர்கள்)!" என்று கூறினார்கள்.

அவ்வாறே அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் தூதர் ஒருவர் (செய்தியுடன்) வந்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும்போதே அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
24061முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ اللهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْتَأْذَنَ نِسَاءَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ ﷺ مُعْتَمِدًا عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِيالْأَرْضِ وَقَالَ عُبَيْدُ اللهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتَدْرِي مَنْ ذَلِكَ الرَّجُلُ؟ هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَلَكِنَّ عَائِشَةَ لَا تَطِيبُ له نَفْسًا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ وَهُوَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لِعَبْدِ اللهِ بْنِ زَمْعَةَ مُرِ النَّاسَ فَلْيُصَلُّوا فَلَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ فَصَلَّى بِهِمْ فَسَمِعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ صَوْتَهُ فَعَرَفَهُ وَكَانَ جَهِيرَ الصَّوْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ أَلَيْسَ هَذَا صَوْتَ عُمَرَ؟ قَالُوا بَلَى قَالَ يَأْبَى اللهُ جَلَّ وَعَزَّ ذَلِكَ وَالْمُؤْمِنُونَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَ عُبَيْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ اللهِ عَنْ عَائِشَةَ إِنَّهُ لَمَّا دَخَلَ بَيْتَ عَائِشَةَ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلَّ بِالنَّاسِ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ وَإِنَّهُ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ بَكَى قَالَتْ وَمَا قُلْتِ ذَلِكَ إِلَّا كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَبِي بَكْرٍ أَنْ يَكُونَ أَوَّلَ مَنْ قَامَ مَقَامَ رَسُولِ اللهِ ﷺ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَرَاجَعَتْهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَابَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தம் மனைவி) மைமூனா (ரழி) அவர்களின் வீட்டில் நோயுற்றிருந்தபோது, தம்மை என் வீட்டில் வைத்துப் பராமரிப்பதற்குத் தம் மற்ற மனைவியரிடம் அனுமதி கேட்டார்கள். அவர்கள் அனுமதி அளித்தனர். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அப்பாஸ் (ரழி) மற்றும் வேறொருவர் மீது சாய்ந்தவாறு வெளியே வந்தார்கள். அப்போது, அவர்களின் கால்கள் பூமியில் இழுபட்டுக் கொண்டே சென்றன.

உபைதுல்லாஹ் (ரஹ்) கூறுகிறார்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) என்னிடம், "அந்த வேறொருவர் யார் என்று உமக்குத் தெரியுமா? அவர் அலீ பின் அபீதாலிப் (ரழி) ஆவார். ஆனால், ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் (அலீயின் பெயரைச் சொல்வதற்கு) மனமொப்பவில்லை" என்று கூறினார்கள்.

ஸுஹ்ரீ (ரஹ்) கூறுகிறார்: நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் மைமூனா (ரழி) அவர்களின் வீட்டில் இருந்தபோது, அப்துல்லாஹ் பின் ஸம்ஆ (ரழி) அவர்களிடம், "(பள்ளிவாசலில் இருக்கும்) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று கட்டளையிட்டார்கள். அவர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களைச் சந்தித்து, "உமரே! மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துங்கள்" என்று கூறினார். உமர் (ரழி) அவர்கள் (முன்னின்று) தொழுகை நடத்தினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களின் குரலைச் செவியுற்று, அதைக் கண்டுகொண்டார்கள். உமர் (ரழி) அவர்கள் கணீரென்ற குரலுடையவராக இருந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இது உமரின் குரல் அல்லவா?" என்று கேட்டார்கள். மக்கள், "ஆம்" என்றனர். நபி (ஸல்) அவர்கள், "மாண்பும் வல்லமையும் மிக்க அல்லாஹ்வும் இறைநம்பிக்கையாளர்களும் இதை ஏற்கமாட்டார்கள்; அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள், அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்!" என்று கூறினார்கள்.

உபைதுல்லாஹ் பின் அப்தில்லாஹ் (ரஹ்) அவர்கள் ஆயிஷா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் ஆயிஷா (ரழி) அவர்களின் வீட்டிற்குள் நுழைந்தபோது, "அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள், அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்!" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் இளகிய மனம் கொண்டவர்; (அவர்) தம் கண்ணீரைக் கட்டுப்படுத்த இயலாதவர்; அவர் குர்ஆனை ஓதினால் (அதிகமாக) அழுவார்" என்று கூறினார்கள்.

(பிற்பாடு) ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இடத்திற்கு முதன்முதலாக வருவதால் மக்கள் அபூபக்கரை அவசகுனமாக எண்ணிவிடக் கூடாது என்ற வெறுப்பினாலேயே நான் அவ்வாறு கூறினேன்."

ஆயினும், நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள், அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்!" என்று கூறினார்கள். நான் மீண்டும் (அதே கருத்தை) வலியுறுத்தினேன். அப்போது அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள், அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்! நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (அலை) அவர்களிடம் (தந்திரமாகப் பேசிய) பெண்களைப் போன்றவர்களே" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
24647முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ فِي مَرَضِهِ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِحَفْصَةَ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَإِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ فَقَالَ مُرُوهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ قَالَ فَرَدَّتْ عَلَيْهِ مِرَارًا كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ دَعِينِي فَإِنَّكُنَّ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ لِيَؤُمَّ أَبُو بَكْرٍ النَّاسَ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது (மரண) நோயின் போது, "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அப்போது ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம் (நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பரிந்துரைக்குமாறு) கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக அபூபக்கர் மென்மையான மனம் கொண்டவர். அவர் உங்களது (தொழுகை நடத்தும்) இடத்தில் நின்றால், (அவர் ஓதும் போது ஏற்படும்) அழுகையின் காரணமாக மக்களுக்கு (ஓதுவதைச்) செவியேற்கச் செய்ய முடியாது." அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரையே மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்!" என்றார்கள். அவர் (ஆயிஷா ரழி) இவ்வாறு பலமுறை நபி (ஸல்) அவர்களிடம் (மறுத்துக்) கூறினார். ஒவ்வொரு முறையும் நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடமே மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றே கூறினார்கள். மூன்றாவது முறை நபி (ஸல்) அவர்கள், "என்னை விட்டுவிடுங்கள்! நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (அலை) அவர்களின் (காலத்தில் இருந்த) தோழியரைப் போன்றவர்களே ஆவீர்கள். அபூபக்கரே மக்களுக்குத் தலைமை தாங்கித் தொழுகை நடத்தட்டும்!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
25663முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ مَقَامَكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ فَلَوْأَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ صَوَاحِبَ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَالْتَفَتَتْ إِلَيَّ حَفْصَةُ فَقَالَتْ لَمْ أَكُنْ لِأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் தாம் மரணிப்பதற்குக் காரணமான (தமது இறுதி) நோயின்போது, "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் கூறுங்கள்" என்றார்கள். நான், "நிச்சயமாக அபூபக்கர் (இமாமாக) உங்கள் இடத்தில் நின்றால், (உங்களின் பிரிவை எண்ணி ஏற்படும்) அழுகையின் காரணமாக மக்களுக்கு (ஓதுவதைக்) கேட்கச் செய்ய முடியாது" என்று கூறினேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் (மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு) கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

பிறகு நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "'நிச்சயமாக அபூபக்கர் (உங்கள் இடத்தில் நின்றால்) அழுகையின் காரணமாக மக்களுக்குக் கேட்கச் செய்ய முடியாது, எனவே நீங்கள் உமருக்கு (தொழுகை நடத்த) உத்தரவிட்டால் நன்றாக இருக்கும்' என்று (நபியவர்களிடம்) கூறுங்கள்" என்று சொன்னேன். (அவ்வாறே ஹஃப்ஸாவும் கூறினார்).

அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "நீங்கள் யூசுஃப் (நபியின் காலத்தில் வாழ்ந்த) தோழியரைப் போன்றவர்களே! (அதாவது உள்ளத்தில் ஒன்றை வைத்துக்கொண்டு வெளியே வேறொன்றைப் பேசுபவர்கள்). அபூபக்கரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்!" என்று கூறினார்கள்.

உடனே ஹஃப்ஸா (ரழி) என் பக்கம் திரும்பி, "உன்னிடமிருந்து எனக்கு எந்த நன்மையும் கிடைக்கவில்லை (உன் பேச்சைக் கேட்டு நபியிடம் திட்டு வாங்கிவிட்டேன்)" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
25761முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ جَاءَهُ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ قَالَ الْأَعْمَشُ رَقِيقٌ وَمَتَى مَا يَقُومُ مَقَامَكَ يَبْكِي فَلَا يَسْتَطِيعُ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ؟ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَمَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ يَبْكِي فَلَا يَسْتَطِيعُ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ؟ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ فَأَرْسَلْنَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَوَجَدَ النَّبِيُّ ﷺ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ فَلَمَّا أَحَسَّ بِهِ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ ﷺ أَيْ مَكَانَكَ فَجَاءَ النَّبِيُّ ﷺ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ﷺ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ
அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் மரணத்திற்கு காரணமான நோயால் பாதிக்கப்பட்டிருந்த போது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகை நேரத்தை அறிவிப்பதற்காக (மற்றும் தொழுகைக்கு அழைப்பதற்காக) அவர்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் மென்மையான மனம் கொண்டவர் ('அசீஃப்' என்பதற்கு 'இளகிய மனம் கொண்டவர்' என அறிவிப்பாளர் அஃமஷ் விளக்கம் தருகிறார்). அவர் உங்களின் இடத்தில் (தொழுகை நடத்த) நின்றால், அவர் (அதிகமாக) அழுவார், (அதனால்) அவரால் தொழுகை நடத்த இயலாது. எனவே, உமரைத் தொழுகை நடத்துமாறு நீங்கள் கட்டளையிட்டால் என்ன?" என்று கேட்டோம்.

மீண்டும் அவர்கள், "அபூபக்கரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

நாங்கள் மீண்டும், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் மென்மையான மனம் கொண்டவர். அவர் உங்களின் இடத்தில் நின்றால், அவர் அழுவார், அவரால் தொழுகை நடத்த இயலாது. எனவே, உமரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு நீங்கள் கட்டளையிட்டால் என்ன?" என்று கேட்டோம்.

அப்போது அவர்கள், "அபூபக்கரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுப் (அலை) அவர்களின் காலத்தில் இருந்த பெண்களைப் போன்றவர்களே! (அதாவது வெளிப்படையாக ஒன்றைக் கூறிவிட்டு உள்ளத்தில் வேறொரு நோக்கத்தைக் கொண்டிருப்பவர்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

எனவே, நாங்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்குச் சொல்லியனுப்பினோம். அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார். அதன் பின் நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் உடலில் சற்று லேசான தன்மையை (உடல் நலத்தை) உணர்ந்தார்கள். எனவே, இருவர் மீது சாய்ந்தவாறு (பள்ளிவாசலுக்குப்) புறப்பட்டார்கள். (அப்போது உடல் பலவீனத்தால்) அவர்களின் கால்கள் தரையில் இழுபட்டுக் கொண்டே சென்றன.

அவர்கள் வருவதை அபூபக்ர் (ரழி) உணர்ந்ததும், பின்வாங்க முற்பட்டார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரை நோக்கி, 'அதே இடத்தில் நில்லும்' என்பது போல் சைகை செய்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் வந்து அபூபக்கரின் (ரழி) பக்கத்தில் அமர்ந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழ, மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
25876முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ؟ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ فَقَالَتْ لَهُ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَالَتْ فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمَّا سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ أَنْ قُمْ كَمَا أَنْتَ فَجَاءَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَاعِدًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًايَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللهِ ﷺ وَالنَّاسُ يَقْتَدُونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு நோய் கடுமையாக இருந்தபோது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகை நேரத்தை அறிவிப்பதற்காக வந்தார்கள். அப்போது நபியவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனம் படைத்தவர் (அதிகம் அழக்கூடியவர்). அவர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால் (அழுகையினால்) மக்களுக்கு அவரது குரல் கேட்காது. எனவே, உமர் அவர்களுக்கு நீங்கள் உத்தரவிடலாமே?" என்று கூறினேன். அதற்கும் நபியவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "(இதை) நீங்கள் நபியவர்களிடம் கூறுங்கள்" என்றேன். அவ்வாறே ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்கள் நபியவர்களிடம் சென்று, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனம் படைத்தவர். அவர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால் மக்களுக்கு அவரது குரல் கேட்காது. எனவே, உமர் அவர்களுக்கு நீங்கள் உத்தரவிடலாமே?" என்று கூறினார். அதைக் கேட்ட நபியவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுப் (அலை) அவர்களின் காலத்தில் இருந்த பெண்களைப் போன்றவர்கள்தான் (தங்கள் கருத்தை நிறைவேற்ற பிடிவாதம் பிடிப்பவர்கள்)! அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அவ்வாறே, மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு உத்தரவிடப்பட்டது. அவர் தொழுகையைத் தொடங்கியபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களுக்குச் சற்று நோய் குறைந்திருப்பதாக (உடலில் இலேசாக) உணர்ந்தார்கள். உடனே அவர்கள் இருவரின் (அப்பாஸ் மற்றும் அலி ஆகியோரின்) தோள்களில் சாய்ந்தவாறு, தம்முடைய இரு பாதங்களும் தரையில் உரசப் பள்ளிவாசலுக்குள் வந்தார்கள்.

அவர்களின் அரவத்தைக் கேட்ட அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (இமாம் நிற்கும் இடத்திலிருந்து) பின்வாங்க முற்பட்டார்கள். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'அப்படியே நில்லுங்கள்' என்று அவர்களுக்குச் சைகை செய்தார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் இடப்பக்கத்தில் அமர்ந்தார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்தவாறு மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்; அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நின்றுகொண்டிருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
25917முஸ்னது அஹ்மத்
قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ بَيْتِي قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ وَاللهِ مَا بِي إِلَّا كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللهِ ﷺ قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَقَالَ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தமது மரணத் தருவாயிலான நோயின்போது) எனது வீட்டிற்கு வந்தபோது, "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் மென்மையான மனம் கொண்டவர். அவர் குர்ஆனை ஓதினால் (அழுகையினால்) தமது கண்ணீரைக் கட்டுப்படுத்திக்கொள்ள மாட்டார். எனவே, அபூபக்கர் அல்லாத வேறொருவரை நீங்கள் (தொழுகை நடத்த) ஏவலாமே!" என்று கூறினேன்.

(ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் தொடர்ந்து) கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இடத்தில் (இமாமாக) நிற்கும் முதல் நபரைக் குறித்து மக்கள் துர்ச்சகுனமாக (அவரது மரணத்திற்குப் பின் அவர் நின்ற இடத்தை ஒரு துக்கமான விஷயமாக) எண்ணிவிடக் கூடாது என்ற கவலையைத் தவிர வேறெதுவும் என்னை அவ்வாறு கூறத் தூண்டவில்லை."

நான் இது குறித்து நபி (ஸல்) அவர்களிடம் இரண்டு அல்லது மூன்று முறை திரும்பத் திரும்பக் கூறினேன். அப்போது அவர்கள், "அபூபக்கரே மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தட்டும்! நிச்சயமாக நீங்கள் (மனதில் ஒன்றை வைத்துக்கொண்டு வெளியே வேறொன்றைக் கூறும்) யூசுப் (அலை) அவர்களின் காலத்துப் பெண்களைப் போன்றவர்களே!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
26323முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُقَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي شَكْوَاهُ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ وَإِنَّهُ إِنْ قَامَ فِي مُصَلَّاكَ بَكَى فَمُرْ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَلْيُصَلِّ بِهِمْ قَالَتْ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தமது மரணத்திற்கு முன்னைய இறுதி) நோய்வாய்ப்பட்டிருந்தபோது, "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிக மென்மையான மனதுடையவர். அவர் உங்களது (தொழுகை நடத்தும்) இடத்தில் நின்றால் (உங்களது பிரிவை எண்ணி) அழுவார். எனவே, உமர் பின் அல்கத்தாபிடம் அவர்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று சொன்னேன்.

அதற்கு நபியவர்கள், "(இப்படிப் பேசுவதை) நிறுத்துங்கள்! அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள். நான் மீண்டும் அவர்களிடம் அதையே கூறினேன். அப்போதும் அவர்கள், "(இப்படிப் பேசுவதை) நிறுத்துங்கள்! அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள். நான் மீண்டும் அவர்களிடம் அதனை வலியுறுத்தினேன். அப்போது அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள். (மனதில் ஒன்றை வைத்துக்கொண்டு வெளியில் வேறொன்றைக் கூறும் விஷயத்தில்) நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுப் (அலை) அவர்களின் காலத்துப் பெண்களைப் போன்றவர்களே!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
397அஷ்-ஷமாயில் அல்-முஹம்மதிய்யா
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ نُبَيْطٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدَ، عَنْ نُبَيْطِ بْنِ شَرِيطٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عُبَيْدٍ، وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ، قَالَ‏:‏ أُغْمِيَ عَلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فِي مَرَضِهِ فَأَفَاقَ، فَقَالَ‏:‏ حَضَرَتِ الصَّلاةُ‏؟‏ فَقَالُوا‏:‏ نَعَمْ فَقَالَ‏:‏ مُرُوا بِلالا فَلْيُؤَذِّنْ، وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ للنَّاسِ أَوْ قَالَ‏:‏ بِالنَّاسِ، قَالَ‏:‏ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ، فَأَفَاقَ، فَقَالَ‏:‏ حَضَرَتِ الصَّلاةُ‏؟‏ فَقَالُوا‏:‏ نَعَمْ فَقَالَ‏:‏ مُرُوا بِلالا فَلْيُؤَذِّنْ، وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ‏:‏ إِنَّ أَبِي رَجُلٌ أَسِيفٌ، إِذَا قَامَ ذَلِكَ الْمَقَامَ بَكَى فَلا يَسْتَطِيعُ، فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَهُ، قَالَ‏:‏ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَأَفَاقَ فَقَالَ‏:‏ مُرُوا بِلالا فَلْيُؤَذِّنْ، وَمُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ أَوْ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ، قَالَ‏:‏ فَأُمِرَ بِلالٌ فَأَذَّنَ، وَأُمِرَ أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ، ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَجَدَ خِفَّةً، فَقَالَ‏:‏ انْظُرُوا لِي مَنْ أَتَّكِئِ عَلَيْهِ، فَجَاءَتْ بَرِيرَةُ، وَرَجُلٌ آخَرُ، فَاتَّكَأَ عَلَيْهِمَا فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِينْكُصَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَثْبُتَ مَكَانَهُ، حَتَّى قَضَى أَبُو بَكْرٍ صَلاتَهُ‏.‏‏.‏
ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قُبِضَ، فَقَالَ عُمَرُ‏:‏ وَاللَّهِ لا أَسْمَعُ أَحَدًا يَذْكُرُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قُبِضَ إِلا ضَرَبْتُهُ بِسَيْفِي هَذَا، قَالَ‏:‏ وَكَانَ النَّاسُ أُمِّيِّينَ لَمْ يَكُنْ فِيهِمْ نَبِيٌّ قَبْلَهُ، فَأَمْسَكَ النَّاسُ، فَقَالُوا‏:‏ يَا سَالِمُ، انْطَلِقْ إِلَى صَاحِبِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَادْعُهُ، فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَتَيْتُهُ أَبْكِي دَهِشًا، فَلَمَّا رَآنِي، قَالَ‏:‏ أَقُبِضَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏؟‏ قُلْتُ‏:‏ إِنَّ عُمَرَ، يَقُولُ‏:‏ لا أَسْمَعُ أَحَدًا يَذْكُرُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قُبِضَ إِلا ضَرَبْتُهُ بِسَيْفِي هَذَا، فَقَالَ لِي‏:‏ انْطَلِقْ، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ، فَجَاءَ هُوَ وَالنَّاسُ قَدْ دَخَلُوا عَلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ، أَفْرِجُوا لِي، فَأَفْرَجُوا لَهُ فَجَاءَ حَتَّى أَكَبَّ عَلَيْهِ وَمَسَّهُ، فَقَالَ‏:‏ إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ، ثُمَّ قَالُوا‏:‏ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، أَقُبِضَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏؟‏ قَالَ‏:‏ نَعَمْ، فَعَلِمُوا أَنْ قَدْ صَدَقَ، قَالُوا‏:‏ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، أَيُصَلَّى عَلَى رَسُولِ اللهِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ نَعَمْ، قَالُوا‏:‏ وَكَيْفَ‏؟‏ قَالَ‏:‏ يَدْخُلُ قَوْمٌ فَيُكَبِّرُونَ وَيُصَلُّونَ، وَيَدْعُونَ، ثُمَّ يَخْرُجُونَ، ثُمَّ يَدْخُلُ قَوْمٌ فَيُكَبِّرُونَ وَيُصَلُّونَ وَيَدْعُونَ، ثُمَّ يَخْرُجُونَ، حَتَّى يَدْخُلَ النَّاسُ، قَالُوا‏:‏ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، أَيُدْفَنُ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏؟‏ قَالَ‏:‏ نَعَمْ، قَالُوا‏:‏ أَينَ‏؟‏ قَالَ‏:‏ فِي الْمكَانِ الَّذِي قَبَضَ اللَّهُ فِيهِ رُوحَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَقْبِضْ رُوحَهُ إِلا فِي مَكَانٍ طَيِّبٍ فَعَلِمُوا أَنْ قَدْ صَدَقَ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَغْسِلَهُ بَنُو أَبِيهِ، وَاجْتَمَعَ الْمُهَاجِرُونَ يَتَشَاوَرُونَ، فَقَالُوا‏:‏ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى إِخْوانِنَا مِنَ الأَنْصَارِ نُدْخِلُهُمْ مَعَنَا فِي هَذَا الأَمْرِ، فَقَالَتِ الأَنْصَارُ‏:‏ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ، فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ‏:‏ مَنْ لَهُ مِثْلُ هَذِهِ الثَّلاثِ ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا مَنْ هُمَا‏؟‏ قَالَ‏:‏ ثُمَّ بَسَطَ يَدَهُ فَبَايَعَهُ وَبَايَعَهُ النَّاسُ بَيْعَةً حَسَنَةً جَمِيلَةً‏.‏
ஸாலிம் பின் உபைத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: (அவர்களுக்கு நபித்தோழமை அந்தஸ்து இருந்தது).

“அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களது நோயின்போது மயக்கமுற்றார்கள். பின்னர் தெளிவுபெற்று, ‘தொழுகை நேரம் வந்துவிட்டதா?’ என்று கேட்டார்கள். மக்கள், ‘ஆம்’ என்றனர். ‘பிலாலிடம் பாங்கு சொல்லும்படியும், அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படியும் கூறுங்கள்’ என்று நபி (ஸல்) கூறினார்கள். பின்னர் அவர்கள் மீண்டும் மயக்கமுற்றார்கள். தெளிவுபெற்றதும், ‘தொழுகை நேரம் வந்துவிட்டதா?’ என்று கேட்டார்கள். மக்கள், ‘ஆம்’ என்றனர். ‘பிலாலிடம் பாங்கு சொல்லும்படியும், அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படியும் கூறுங்கள்’ என்று கூறினார்கள். அப்போது ஆயிஷா (ரழி), ‘என் தந்தை மிகவும் மென்மையான உள்ளம் கொண்டவர். அந்த இடத்தில் (தொழுகை நடத்த) அவர் நின்றால் அழுதுவிடுவார்; அவரால் (தொழுகை நடத்த) முடியாது. எனவே நீங்கள் வேறு யாரையாவது ஏவினாலோ (நன்றாக இருக்கும்)!’ என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் (மீண்டும்) மயக்கமுற்று, தெளிவுபெற்றார்கள். அப்போது, ‘பிலாலிடம் பாங்கு சொல்லும்படியும், அபூபக்ரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்படியும் கூறுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுஃப் (அலை) அவர்களின் (காலத்துத்) தோழிகளைப் போன்றவர்கள்!’ என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே பிலால் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது, அவர் பாங்கு சொன்னார். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது, அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (உடலில்) சற்று லேசான தன்மையை உணர்ந்தார்கள். எனவே, ‘நான் சாய்ந்துகொள்ள யாரையாவது பாருங்கள்!’ என்று கூறினார்கள். அப்போது பரீரா (ரழி) அவர்களும் இன்னொரு மனிதரும் வந்தனர்; அவர்கள் இருவர் மீதும் சாய்ந்து கொண்டார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபிகளாரைக் கண்டபோது, பின்வாங்க முயன்றார்கள். ஆனால், நபிகளார் (ஸல்) அவர்கள் அவரை அதே இடத்தில் இருக்கும்படி சைகை செய்தார்கள்; அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தொழுகையை முடிக்கும் வரை (அப்படியே இருந்தார்கள்).

பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மரணமடைந்தார்கள். (இதைக் கேள்விப்பட்ட) உமர் (ரழி) அவர்கள், ‘அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இறந்துவிட்டார்கள் என்று யாராவது சொல்வதை நான் கேட்டால், எனது இந்த வாளால் அவரை வெட்டுவேன்!’ என்று கூறினார்கள்.”

அவர் (ஸாலிம்) கூறினார்கள்: “மக்கள் எழுத்தறிவற்றவர்களாக இருந்தனர்; அவர்களுக்கு மத்தியில் இதற்கு முன் எந்த நபியும் இருந்ததில்லை; எனவே அவர்கள் (என்ன செய்வதென்று தெரியாமல்) திகைத்து நின்றனர். அவர்கள், ‘ஸாலிமே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தோழரிடம் (அபூபக்ரிடம்) சென்று அவரை அழைத்து வாருங்கள்’ என்று கூறினர். எனவே நான் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைத் தேடி பள்ளிவாசலுக்குச் சென்றேன். நான் அழுதுகொண்டும் அதிர்ச்சியுடனும் அவர்களிடம் வந்தேன். அவர் என்னைப் பார்த்தபோது, ‘அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இறந்துவிட்டார்களா?’ என்று கேட்டார்கள். நான், ‘உமர் (ரழி) அவர்கள், “அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இறந்துவிட்டார்கள் என்று யாராவது சொன்னால், எனது இந்த வாளால் அவரை வெட்டுவேன்!” என்று கூறுகிறார்கள்’ என்றேன். அதற்கு அவர், ‘(என்னிடம்) வா’ என்றார்கள். நான் அவருடன் சென்றேன்.

மக்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் அருகில் நுழைந்திருந்த நிலையில் அவர் வந்தார். அவர், ‘மக்களே, எனக்கு வழிவிடுங்கள்’ என்று கூறினார்கள். அவர்கள் அவருக்கு வழிவிட்டனர். பின்னர் அவர் (நபி (ஸல்) அவர்கள் மீது) குனிந்து, அவர்களைத் தொட்டுவிட்டு, “நிச்சயமாக நீரும் மரிப்பவரே; நிச்சயமாக அவர்களும் மரிப்பவர்களே." (இன்னக்க மையித்துன் வ இன்னஹும் மையித்தூன் - அல்-குர்ஆன் 39:30) என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் மக்கள், ‘அல்லாஹ்வின் தூதரின் தோழரே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இறந்துவிட்டார்களா?’ என்று கேட்டனர். அவர் ‘ஆம்’ என்றார். அவர் உண்மையைத்தான் சொல்கிறார் என்பதை அவர்கள் அறிந்துகொண்டார்கள். ‘அல்லாஹ்வின் தூதரின் தோழரே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காகத் தொழுகை நடத்தப்பட வேண்டுமா?’ என்று கேட்டனர். அவர் ‘ஆம்’ என்றார். அவர்கள், ‘எப்படி?’ என்று கேட்டனர். அவர், ‘ஒரு குழுவினர் உள்ளே நுழைந்து, தக்பீர் கூறி, தொழுது, பிரார்த்தனை செய்வார்கள். பின்னர் அவர்கள் வெளியேறுவார்கள். அதன்பின் அடுத்த குழுவினர் உள்ளே நுழைந்து தக்பீர் கூறி, தொழுது, பிரார்த்தனை செய்து வெளியேறுவார்கள். (இவ்வாறே) மக்கள் அனைவரும் (தொழுது முடிப்பார்கள்)’ என்று கூறினார்கள்.

அவர்கள், ‘அல்லாஹ்வின் தூதரின் தோழரே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அடக்கம் செய்யப்பட வேண்டுமா?’ என்று கேட்டனர். அவர் ‘ஆம்’ என்றார். அவர்கள், ‘எங்கே?’ என்று கேட்டனர். அவர், ‘அல்லாஹ் எந்த இடத்தில் அவர்களின் உயிரைக் கைப்பற்றினானோ, அதே இடத்தில் தான்; ஏனெனில் அல்லாஹ் ஒரு நல்ல இடத்தில் அல்லாமல் அவர்களின் உயிரைக் கைப்பற்ற மாட்டான்’ என்று கூறினார்கள். அவர் உண்மையைத்தான் சொல்கிறார் என்பதை அவர்கள் அறிந்துகொண்டார்கள்.

பின்னர், அவர் (நபி (ஸல்) அவர்களின்) தந்தை வழி உறவினர்களைக் கொண்டு அவர்களைக் குளிப்பாட்டும்படி அறிவுறுத்தினார்கள். முஹாஜிரீன்கள் ஒன்றுகூடி, கலந்தாலோசித்தனர். அவர்கள், ‘நம் சகோதரர்களான அன்சாரிகளிடம் செல்வோம்; இந்த (ஆட்சித் தலைமை) விஷயத்தில் அவர்களையும் நம்முடன் சேர்த்துக்கொள்வோம்’ என்றனர். (அங்கே சென்றபோது) அன்சாரிகள், ‘எங்களில் இருந்து ஒரு தலைவரும் (அமீர்), உங்களில் இருந்து ஒரு தலைவரும் இருக்க வேண்டும்’ என்றனர்.

அப்போது உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: “சிறப்பிற்குரிய இந்த மூன்று விஷயங்கள் உள்ளவர் யார்? (குர்ஆன் கூறுவது போல்): ‘இருவரில் இரண்டாமவராக, குகையில் அவர்கள் இருவரும் இருந்தபோது, அவர் தன் தோழரிடம், “கவலைப்படாதீர்! நிச்சயமாக அல்லாஹ் நம்முடன் இருக்கிறான்” என்று கூறினார் (தானியத்னைனி இத ஹுமா ஃபில்-காரி இத் யகூலு லி-ஸாஹிபிஹி லா தஹ்ஸன் இன்னல்லாஹ மஅனா - அல்-குர்ஆன் 9:40). அந்த இருவர் யார்?’ என்று கேட்டுவிட்டு, தனது கையை நீட்டினார்கள். மக்கள் அவருக்கு (அபூபக்ருக்கு) பைஅத் (விசுவாசப் பிரமாணம்) செய்தனர். அழகிய சிறந்த முறையில் அந்த பைஅத் அமைந்தது.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் இஸ்னாத் (ஸுபைர் அலீ ஸயீ)
وَأَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ أنبأ أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الْفَقِيهُ أنبأ إِسْمَاعِيلُ بْنُ قُتَيْبَةَ ثنا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أنبأ أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً قَالَتْ فَقَامَ يُهَادِي بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ قُمْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ ﷺ وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ وَرَوَاهُ مُسْلِمٌ فِي الصَّحِيحِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَحْيَى وَرَوَاهُ الْبُخَارِيُّ عَنْ قُتَيْبَةَ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு (நோய்) கடுமையானபோது, தொழுகை (நேரம் வந்ததை) அறிவிப்பதற்காக பிலால் (ரழி) அவர்கள் வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்கர் மிக இளகிய மனம் கொண்டவர் (அதிகம் அழக்கூடியவர்). அவர் உங்கள் இடத்தில் (தொழுகை நடத்த) நின்றால், (அழுகையின் காரணமாக) மக்களுக்குத் தன் குரலைக் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, உமர் அவர்களுக்கு (தொழுகை நடத்துமாறு) நீங்கள் கட்டளையிடக் கூடாதா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

ஆகவே, நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "அபூபக்கர் மிக இளகிய மனம் கொண்டவர். அவர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால், மக்களுக்குத் தன் குரலைக் கேட்கச் செய்ய முடியாது. எனவே, உமர் அவர்களுக்கு (தொழுகை நடத்துமாறு) நீங்கள் கட்டளையிடக் கூடாதா? என்று நீங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் கேளுங்கள்" என்று சொன்னேன்.

அவ்வாறே ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களும் (நபி அவர்களிடம்) கேட்டார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுப் நபியுடைய (காலத்துப்) பெண்களைப் போன்றவர்கள் ஆவீர்கள் (அதாவது ஒரு கருத்தை வலியுறுத்துவதில் விடாப்பிடியாக இருக்கிறீர்கள்). அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

எனவே, அவர்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்குப் பணித்தார்கள்; அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தத் தொடங்கினார்கள். இதற்கிடையே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமக்குச் சற்று உடல்நலம் தேறியிருப்பதாக உணர்ந்தார்கள். உடனே இரண்டு மனிதர்களின் (தோள்களில்) சாய்ந்தவாறு (பள்ளிவாசலுக்குப்) புறப்பட்டார்கள். அப்போது அவர்களின் பாதங்கள் தரையில் இழுபட்டவாறு சென்றன.

பள்ளிவாசலுக்குள் அவர்கள் நுழைந்தபோது, அவர்களின் வருகையை (உணர்த்தும்) சத்தத்தை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் கேட்டதும், பின்வாங்க முயன்றார்கள். ஆனால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவரை 'அப்படியே நிற்குமாறு' சைகை செய்தார்கள்.

பின்பு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் இடப்புறத்தில் அமர்ந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்த நிலையிலும், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நின்ற நிலையிலும் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் தொழுகையைப் பின்பற்றினார்கள்.

(இதனை முஸ்லிம் தமது ஸஹீஹில் யஹ்யா பின் யஹ்யா வழியாகவும், புகாரி அவர்கள் குதைபா மற்றும் அபூ முஆவியா வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ أنبأ أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الْفَقِيهُ أنبأ إِسْمَاعِيلُ بْنُ قُتَيْبَةَ ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ ثنا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى قَالَا ثنا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أنبأ أَبُو مُعَاوِيَةَ ح قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكَعْبِيُّ ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ قُتَيْبَةَ ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ ؓ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً قَالَتْ فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ قُمْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ ﷺ وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ يَحْيَى رَوَاهُ مُسْلِمٌ فِي الصَّحِيحِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَحْيَى وَعَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ وَرَوَاهُ الْبُخَارِيُّ عَنْ قُتَيْبَةَ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ 5080 وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَمْرٍو الْأَدِيبُ أنبأ أَبُو بَكْرٍ الْإِسْمَاعِيلِيُّ أَخْبَرَنِي أَبُو يَحْيَى الرُّويَانِيُّ ثنا إِبْرَاهِيمُ هُوَ ابْنُ مُوسَى الْفَرَّاءُ أنبأ عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنِ الْأَعْمَشِ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ الْمَرَضَ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أُذِنَ بِالصَّلَاةِ فَذَكَرَتْ قِصَّتَهَا دُونَ قَوْلِهَا لِحَفْصَةَ إِلَى أَنْ قَالَتْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فَجَلَسَ يُصَلِّي وَأَبُو بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ رَوَاهُ مُسْلِمٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاهَوَيْهِ عَنْ عِيسَى وَرَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ قَالَ فِيهِ وَكَانَ النَّبِيُّ ﷺ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُهُمُ التَّكْبِيرَ
அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு உடல்நலம் (மிகக் கடுமையாகப்) பாதிக்கப்பட்டபோது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகைக்காக (அவர்களை) அழைக்க வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

அதற்கு நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனம் படைத்தவர். அவர்கள் தங்கள் (நபி ஆகிய உங்களின்) இடத்தில் நின்றால், (அழுகையினால்) அவர்களால் மக்கள் கேட்கும் அளவிற்குச் சப்தமாக (குர்ஆனை) ஓத முடியாது. எனவே நீங்கள் உமர் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டால் (நன்றாக இருக்கும்)" என்று கூறினேன். மீண்டும் நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

எனவே, நான் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம், "அபூபக்கர் இளகிய மனம் படைத்தவர், அவர் உங்கள் இடத்தில் நின்றால் மக்கள் கேட்கும் அளவிற்கு அவரால் சப்தமாக ஓத முடியாது; எனவே உமருக்குக் கட்டளையிட்டால் நன்றாக இருக்கும் என்று நபி (ஸல்) அவர்களிடம் நீங்களும் கூறுங்கள்" என்று சொன்னேன். அவ்வாறே ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களும் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் கூறினார்கள்.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (அலை) அவர்களின் காலத்தில் இருந்த பெண்களைப் போன்றவர்களாய் (பிடிவாதமாக) இருக்கிறீர்கள். அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்றார்கள். அதன்படியே அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களிடம் (தொழுகை நடத்தும்படி) கூறப்பட்டது; அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

அவர்கள் தொழுகையைத் தொடங்கியபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களுக்குச் சற்று நலம் ஏற்பட்டதாக உணர்ந்தார்கள். உடனே, இரண்டு மனிதர்களின் (தோள்களில்) சாய்ந்தவாறு (பள்ளிவாசலுக்குப்) புறப்பட்டார்கள். அப்போது அவர்களின் கால்கள் பூமியில் (பலவீனத்தினால்) உரசிக் கொண்டு சென்றன.

அவர்கள் பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்தபோது, அவர்களின் அரவத்தைக் கேட்ட அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (இடமளிக்கப்) பின்வாங்க முயன்றார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உம்மிடத்திலேயே நிற்பீராக" என்று சைகை செய்தார்கள். பின்பு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் இடதுபுறத்தில் அமர்ந்தார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்த நிலையில் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நின்றவாறு நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள்; மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள்.

(இது யஹ்யா பின் யஹ்யா அவர்களின் அறிவிப்பில் இடம்பெற்றுள்ள வாசகமாகும். இதனை இமாம் முஸ்லிம் மற்றும் இமாம் புகாரி ஆகியோர் பதிவு செய்துள்ளனர். மற்றொரு அறிவிப்பில், நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தக்பீரை மக்களுக்குக் கேட்கச் செய்தார்கள் என்று இடம்பெற்றுள்ளது).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، أنبأ أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْفَقِيهُ، أنبأ أَبُو الْمُثَنَّى، ثنا مُسَدَّدٌ، ثنا عَبْدُ اللهِ بْنُ دَاوُدَ، ثنا الْأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَتَاهُ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ: " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَيُصَلِّيَ بِالنَّاسِ " فَقَالَتْ: إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ إِنْ يَقُمْ مَقَامَكَ يَبْكِ فَلَا يَقْدِرُ عَلَى الْقِرَاءَةِ فَقَالَ: " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ " فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الرَّابِعَةِ " إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَيُصَلِّيَ بِالنَّاسِ " فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ فَصَلَّى بِالنَّاسِ، وَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ الْأَرْضَ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ: أَنْ صَلِّ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ وَقَعَدَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِلَى جَنْبِهِ يُصَلِّي، وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ ". رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الصَّحِيحِ، عَنْ مُسَدَّدٍ، وَأَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ، عَنِ الْأَعْمَشِ
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது மரணத்திற்குக் காரணமான நோயால் பாதிக்கப்பட்டிருந்தபோது, பிலால் (ரழி) அவர்கள் தொழுகை (நேரம் வந்ததை) அறிவிப்பதற்காக அவர்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

அதற்கு நான், "நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனம் கொண்டவர்; அவர் உங்கள் இடத்தில் (நின்று தொழுகை நடத்த) நின்றால், அவர் (அதிகமாக) அழுவார், (அதனால்) அவரால் (குர்ஆனைத் தெளிவாக) ஓத முடியாது" என்று கூறினேன். நபி (ஸல்) அவர்கள் (மீண்டும்), "அபூபக்கரிடம் கூறுங்கள்" என்றார்கள்.

மூன்றாம் அல்லது நான்காம் முறை நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (நபியின்) காலத்துத் தோழிகளைப் போன்றவர்கள்! (வெளியே ஒன்று கூறி உள்ளே வேறொன்றை மறைக்கிறீர்கள்). அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

எனவே, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (முன்னே சென்று) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இரு மனிதர்களுக்கு இடையே (அவர்களின் தோள்களில்) சாய்ந்தவாறு (பள்ளிவாசலுக்கு) வெளியே வந்தார்கள். (அப்போது அவர்களின் உடல் சோர்வால்) அவர்களின் கால்கள் தரையில் இழுபட்டவாறு சென்றதை இப்போதும் நான் நேரில் பார்ப்பதைப் போன்றுள்ளது.

அவர்களைப் பார்த்ததும், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (நபி அவர்களுக்காக இடத்தை விட்டுக்கொடுக்கப்) பின்வாங்க முயன்றார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், '(அங்கேயே நின்று) தொழுகையைத் தொடருவீராக' என்று சைகை செய்தார்கள். பிறகு, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நின்றுகொண்டிருக்க, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்குப் பக்கத்தில் அமர்ந்து தொழலானார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்களின் தக்பீர் சத்தத்தை) மக்களுக்குக் கேட்கச் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ بْنُ الْفَضْلِ الْقَطَّانُ، أَنْبَأَ عَبْدُ اللهِ بْنُ جَعْفَرٍ، ثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ سُفْيَانَ، ثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ رَجَاءٍ، أَنْبَأَ زَائِدَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: مَرِضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ، فَقَالَ: " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ " , فَقَالَتْ عَائِشَةُ ؓ : يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ، فَقَالَ أُخْرَى: " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ " , فَقَالَتْ عَائِشَةُ: إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ، فَقَالَ: " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ , فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ " , قَالَ: فَأَمَّ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللهِ ﷺ أَخْرَجَهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ فِي الصَّحِيحِ مِنْ حَدِيثِ زَائِدَةَ
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மரணமடைவதற்கு முன்னால்) நோயுற்றிருந்தபோது, "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனதுடையவர் (அவர் குர்ஆன் ஓதும்போது அழுதுவிடுவார், மக்களால் அவரது ஓதலைத் தெளிவாகக் கேட்க முடியாது)" என்று கூறினார்கள்.

மீண்டும் நபியவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் மீண்டும், "நிச்சயமாக அபூபக்கர் மிகவும் இளகிய மனதுடையவர்" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு நபியவர்கள், "மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் சொல்லுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் யூஸுஃப் (அலை) அவர்களின் காலத்தில் வாழ்ந்த பெண்களைப் போன்றவர்களே (உள்ளத்தில் ஒன்றை வைத்துக்கொண்டு வெளியில் வேறொன்றைக் கூறிப் பிடிவாதம் பிடிப்பவர்களே)" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்:) அவ்வாறே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உயிருடன் இருந்த காலத்திலேயே அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் மக்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்.

(இதனை இமாம் புகாரியும் இமாம் முஸ்லிமும் தங்களின் 'ஸஹீஹ்' நூல்களில் ஸாயிதா அவர்களின் அறிவிப்பிலிருந்து பதிவு செய்துள்ளனர்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
2120ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ خُزَيْمَةَ، وَعُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُجَيْرٍ، قَالَا: حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: لَمَّا مَرِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ جَاءَهُ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ، فَقَالَ: «مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ» قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَمَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ يَبْكِ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ قَالَ: § «مُرُوا أَبَا بَكْرٍ لِيُصَلِّيَ بِالنَّاسِ» ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، «فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ»، قَالَتْ: فَأَرْسَلْنَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَوَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ، فَلَمَّا حَسَّ * بِهِ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ مَكَانَكَ قَالَ: فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ.
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது இறப்புக்குக் காரணமான நோயால் பாதிக்கப்பட்டிருந்தபோது, தொழுகைக்கான நேரம் வந்துவிட்டதை அறிவிப்பதற்காக பிலால் (ரழி) அவர்கள் வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "(மக்களுக்குத்) தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கரிடம் கூறுங்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

அதற்கு நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அபூபக்கர் மிகவும் மென்மையான மனம் படைத்தவர் (அதிகம் அழக்கூடியவர்). அவர் (தொழுகையில்) உங்களின் இடத்தில் (இமாமாக) நின்றால் (அழுகையினால் குர்ஆன் ஓத முடியாமல்) அவர் அழுவார். எனவே, உமரை மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு நீங்கள் கூறக்கூடாதா?" என்று கேட்டோம். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அபூபக்கரிடம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு கூறுங்கள்" என்று மூன்று முறை கூறிவிட்டு, "நிச்சயமாக நீங்கள் யூசுப்பின் தோழியரைப் போன்றவர்கள் (வெளிப்படையாக ஒன்றைச் சொல்லி உள்ளத்தில் வேறொன்றை மறைப்பவர்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

(ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் தொடர்கிறார்கள்:) அதன்படி நாங்கள் அபூபக்கருக்குச் சொல்லியனுப்பினோம். அவர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார். பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் தமக்குச் சற்று உடல் நலம் தேறியிருப்பதாக உணர்ந்தார்கள். எனவே, இரண்டு மனிதர்களுக்கு மத்தியில் (அவர்களின் தோள்மீது சாய்ந்து) தாங்கப்பட்டவர்களாகப் புறப்பட்டார்கள். (அப்போது பலவீனத்தால் நடப்பதற்குச் சிரமப்பட்டதால்) அவர்களின் கால்கள் இரண்டும் தரையில் கோடு கிழித்தவாறு சென்றன.

நபி (ஸல்) அவர்கள் வருவதை உணர்ந்துகொண்ட அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (இமாம் இடத்திலிருந்து) பின்வாங்க முயன்றார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், 'உங்கள் இடத்திலேயே இருங்கள்' என்று சைகை செய்தார்கள். பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் வந்து அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களின் (இடது) பக்கத்தில் அமர்ந்தார்கள். அப்போது அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றியும், மக்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பின்பற்றியும் (அவரது தக்பீரைச் செவிமடுத்தும்) தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح