وَأَخْبَرَنَا أَبُو نَصْرٍ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ قَتَادَةَ، أنبأ أَبُوعَمْرِو بْنُ مَطَرٍ , ثنا أَبُو خَلِيفَةَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , ثنا سُفْيَانُ , عَنِ الْأَعْمَشِ , عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ , وَرُبَّمَا قَالَ: عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ، قَالَ: قَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ: " أَيُّهَا النَّاسُ , قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي , وَلَسْنَا هُنَالِكَ , فَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ بَلَّغَنَا مَا تَرَوْنَ , فَمَنْ عَرَضَ لَهُ مِنْكُمْ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ , فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، فَإِنْ أَتَاهُ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ , فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ، فَإِنْ أَتَاهُ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ , وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ، فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ، فَإِنْ أَتَاهُ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ , وَلَمْ يَقْضِ بِهِ الصَّالِحُونَ , فَلْيَجْتَهِدْ رَأْيَهُ , وَلَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ: إِنِّي أَخَافُ , وَإِنِّي أَرَى " , فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ , وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ , وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ , فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ ". 20344 - وَرَوَاهُ شُعْبَةُ , , عَنِ الْأَعْمَشِ , عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ اللهِ، بِمَعْنَاهُ أَخْبَرَنَاهُ أَبُو نَصْرِ بْنُ قَتَادَةَ , أنبأ أَبُو الْحُسَيْنِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْقُهُسْتَانِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَيُّوبَ , أنبأ أَبُو عُمَرَ , ثنا شُعْبَةُ , عَنِ الْأَعْمَشِ، فَذَكَرَهُ
அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"மக்களே! நாங்கள் தீர்ப்பளிக்கும் நிலையில் இல்லாத, அதற்கான தகுதியில் (அல்லது பொறுப்பில்) இல்லாத ஒரு காலம் எங்களுக்கு இருந்தது. தற்போது நீங்கள் காணும் இந்த நிலையை (அதாவது தீர்ப்பு வழங்கும் பொறுப்பை) வல்லமையும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ் எங்களுக்கு அடையச் செய்துவிட்டான். எனவே, இன்றைய நாளுக்குப் பிறகு உங்களில் ஒருவரிடம் ஏதேனும் ஒரு விவகாரம் தீர்ப்புக்காக முன்வைக்கப்பட்டால், அவர் வல்லமையும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ்வின் வேதத்தைக் (குர்ஆனைக்) கொண்டு தீர்ப்பளிக்கட்டும்.
அல்லாஹ்வின் வேதத்தில் (நேரடியான தீர்வு) இல்லாத ஒரு விவகாரம் அவரிடம் வந்தால், அதில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்ன தீர்ப்பளித்தார்களோ (சுன்னாவைக் கொண்டு) அதன்படி அவர் தீர்ப்பளிக்கட்டும்.
அல்லாஹ்வின் வேதத்திலும் இல்லாமல், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தீர்ப்பளிக்காத ஒரு விவகாரம் அவரிடம் வந்தால், (முன்னோர்களான) நல்லோர்கள் (ஸாலிஹீன்கள்) என்ன தீர்ப்பளித்தார்களோ அதன்படி அவர் தீர்ப்பளிக்கட்டும்.
அல்லாஹ்வின் வேதத்திலும் இல்லாமல், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தீர்ப்பளிக்காமல், நல்லோர்களும் தீர்ப்பளிக்காத ஒரு விவகாரம் அவரிடம் வந்தால், அவர் தனது சுய ஆய்வின் (இஜ்திஹாதின்) மூலம் (சரியான முடிவை எடுக்க) முயற்சி செய்யட்டும். உங்களில் எவரும் (பொறுப்பைத் தட்டிக்கழிக்க) 'நான் அஞ்சுகிறேன்' என்றோ, 'நான் (இவ்வாறு) கருதுகிறேன்' என்றோ (ஆதாரமற்ற முறையில்) கூற வேண்டாம்.
ஏனெனில், ஹலால் (அனுமதிக்கப்பட்டது) தெளிவானது; ஹராமும் (தடுக்கப்பட்டதும்) தெளிவானது. இவையிரண்டிற்கும் இடையே சந்தேகத்திற்குரிய விஷயங்கள் உள்ளன. எனவே, உங்களுக்குச் சந்தேகத்தைத் தருவதை விட்டுவிட்டு, சந்தேகம் தராதவற்றை (உறுதியானவற்றை) எடுத்துக் கொள்ளுங்கள்."