حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடம், இப்னு அஸ்-ஸுபைர் (ரலி) அவர்களின் ஃபித்னா (குழப்பம்) ஏற்பட்டிருந்த காலத்தில் இருவர் வந்து, "மக்கள் (சரியான வழிகாட்டுதல் இல்லாமல்) கைவிடப்பட்டுவிட்டனர். நீங்கள் இப்னு உமர்; நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர். நீங்கள் (போரிடப்) புறப்படுவதிலிருந்து உங்களைத் தடுப்பது எது?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "என் சகோதரனின் இரத்தத்தைச் சிந்துவதை அல்லாஹ் தடை செய்துள்ளான் என்பதே என்னைத் தடுக்கிறது" என்று கூறினார்கள்.
அதற்கு அவர்கள், "அல்லாஹ், '{ஃபித்னா (குழப்பம்) இல்லாதொழியும் வரை அவர்களுடன் போரிடுங்கள்}' (2:193) என்று கூறவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு இப்னு உமர் (ரலி), "ஃபித்னா அழியும் வரையிலும், மார்க்கம் அல்லாஹ்வுக்கே உரியதாகும் வரையிலும் நாங்கள் போரிட்டோம். ஆனால் நீங்களோ ஃபித்னா உண்டாகும் வரையிலும், மார்க்கம் அல்லாஹ் அல்லாதவருக்கு ஆகும் வரையிலும் போரிட விரும்புகிறீர்கள்" என்று கூறினார்கள்.
(மற்றொரு அறிவிப்பாளர் வழியாக) நஃபிஉ (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
ஒருவர் இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடம் வந்து, "ஓ அபூ அப்திர் ரஹ்மான்! நீங்கள் ஒரு வருடம் ஹஜ் செய்கிறீர்கள்; ஒரு வருடம் உம்ரா செய்கிறீர்கள். ஆனால் அல்லாஹ்வுக்காக ஜிஹாத் செய்வதை விட்டுவிடுகிறீர்கள்? அதில் அல்லாஹ் எவ்வளவு ஆர்வமூட்டியுள்ளான் என்பது உங்களுக்குத் தெரிந்திருந்தும் (ஏன் இவ்வாறு செய்கிறீர்கள்)?" என்று கேட்டார்.
அதற்கு அவர்கள், "என் சகோதரனின் மகனே! இஸ்லாம் ஐந்து காரியங்கள் மீது நிறுவப்பட்டுள்ளது: அல்லாஹ்வையும் அவனது தூதரையும் ஈமான் கொள்வது, ஐந்து வேளைத் தொழுகை, ரமழான் நோன்பு, ஜகாத் கொடுப்பது, கஅபாவில் ஹஜ் செய்வது" என்று கூறினார்கள்.
அந்த மனிதர், "ஓ அபூ அப்திர் ரஹ்மான்! அல்லாஹ் தன் வேதத்தில், '{விசுவாசிகளில் இரு சாரார் சண்டையிட்டுக் கொண்டால் அவர்களுக்கிடையில் சமாதானம் செய்யுங்கள்}' (49:9), '{அல்லாஹ்வின் கட்டளையின் பால் (திரும்பும் வரை)}', '{ஃபித்னா (குழப்பம்) இல்லாதொழியும் வரை அவர்களுடன் போரிடுங்கள்}' (2:193) என்று கூறியிருப்பதை நீங்கள் செவியுறவில்லையா?" என்று கேட்டார்.
அதற்கு அவர்கள், "நாங்கள் அதை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் செய்தோம். அப்போது இஸ்லாம் (பின்பற்றுவோர்) குறைவாக இருந்தனர். ஒரு மனிதர் தன் மார்க்கத்துக்காக சோதிக்கப்படுவார்; (ஏகத்துவத்தை ஏற்றதற்காக) நிராகரிப்பாளர்கள் அவரைக் கொன்றுவிடுவார்கள் அல்லது சித்திரவதை செய்வார்கள். எதுவரை என்றால், இஸ்லாம் பல்கிப் பெருகி, ஃபித்னா (எனும் சிரமம்) இல்லாமல் போகும் வரை (நாங்கள் போரிட்டோம்)" என்று கூறினார்கள்.
அந்த மனிதர், "அலீ மற்றும் உஸ்மான் பற்றி உங்கள் கருத்து என்ன?" என்று கேட்டார். அதற்கு இப்னு உமர் (ரலி), "உஸ்மான் (ரலி) அவர்களைப் பொறுத்தவரை, அல்லாஹ் அவரை மன்னித்துவிட்டான் என்றே தெரிகிறது; ஆனால் நீங்கள் அவரை மன்னிப்பதை வெறுத்தீர்கள். அலீ (ரலி) அவர்களைப் பொறுத்தவரை, அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் பெரிய தந்தை மகனும், அவர்களின் மருமகனும் ஆவார்" என்று கூறி, தமது கையைச் சுட்டிக் காட்டி, "நீங்கள் பார்க்கும் இதுதான் அவரது வீடு" என்று கூறினார்கள்.