இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

7ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَكَانُوا تُجَّارًا بِالشَّأْمِ ـ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ، فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ، وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا‏.‏ فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي، وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ، فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ‏.‏ فَوَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَىَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ، ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ‏.‏ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا‏.‏ قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ، يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ‏.‏ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ‏.‏ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ، فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ أَمْرُ الإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الأَوْثَانِ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ‏.‏ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ‏.‏ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏.‏ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ‏.‏ سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ، وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ، وَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ‏.‏ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ‏.‏ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ، يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ، فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدِ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ‏.‏ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ، فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ، فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلاَّ الْيَهُودُ فَلاَ يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ، فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنَ الْيَهُودِ‏.‏ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ، يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لاَ‏.‏ فَنَظَرُوا إِلَيْهِ، فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ، وَسَأَلَهُ عَنِ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ‏.‏ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مَلِكُ هَذِهِ الأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ‏.‏ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ، وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ، وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ، فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْىَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَّهُ نَبِيٌّ، فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ، ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ، فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ، فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ، وَأَيِسَ مِنَ الإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَىَّ‏.‏ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ‏.‏ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ، فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَ‏.‏ رَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அபூ சுஃப்யான் பின் ஹர்ப் (ரலி) அவர்கள் எனக்குத் தெரிவித்தார்கள்: ரோமப் பேரரசர் ஹிரக்ள் (ஹெராக்ளியஸ்) என்னிடம் ஆள் அனுப்பி அழைத்தார். அப்போது நான் குறைஷியரின் வணிகக் கூட்டத்துடன் சென்றுகொண்டிருந்தேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அபூ சுஃப்யான் (ரலி) அவர்களுடனும் குறைஷி இறைமறுப்பாளர்களுடனும் சமாதான ஒப்பந்தம் செய்திருந்த காலகட்டத்தில், அவர்கள் ஷாம் (சிரியா) பகுதியில் வணிகம் செய்பவர்களாக இருந்தார்கள். ஆகவே, அபூ சுஃப்யான் (ரலி) அவர்களும் அவருடைய தோழர்களும் இல்யா (ஜெருசலேம்) நகரில் ஹிரக்ளிடம் சென்றார்கள்.

ஹிரக்ள் அவர்களைத் தனது அரசவைக்கு அழைத்தார். அவரைச் சுற்றி ரோமானியப் பிரமுகர்கள் அமர்ந்திருந்தார்கள். அவர் தம்முடைய மொழிபெயர்ப்பாளரை அழைத்து, "தம்மை ஒரு நபி என்று கூறும் அந்த மனிதருடன் உங்களில் யார் நெருங்கிய உறவினர்?" என்று கேட்டார்.

அபூ சுஃப்யான் (ரலி) அவர்கள், "நானே அவருக்கு (இங்குள்ளவர்களில்) மிக நெருங்கிய உறவினர்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஹிரக்ள், "அவரை (அபூ சுஃப்யான்) என் அருகே கொண்டு வாருங்கள்; அவருடைய தோழர்களை அவருக்குப் பின்னால் நிற்க வையுங்கள்" என்றார். பிறகு தம்முடைய மொழிபெயர்ப்பாளரிடம், "நான் இவரிடம் அந்த மனிதரைப் (நபி (ஸல்) அவர்களைப்) பற்றி சில கேள்விகளைக் கேட்க விரும்புகிறேன். இவர் என்னிடம் பொய் சொன்னால், (அவருக்குப் பின்னால் நிற்கும்) நீங்கள் இவர் சொல்வதை மறுக்க வேண்டும் என்று இவரின் தோழர்களிடம் கூறுவீராக" என்று சொன்னார்.

அபூ சுஃப்யான் (ரலி) அவர்கள் (தமது மனநிலையை) விவரிக்கிறார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! என் தோழர்கள் என்னைப் பொய்யன் என்று பழி சுமத்தி விடுவார்களோ என்ற அச்சம் எனக்கு இல்லையென்றால், நான் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பற்றி (அப்போது) பொய்யுரைத்திருப்பேன். அவர் என்னிடம் அவரைப் பற்றிக் கேட்ட முதல் கேள்வி இதுதான்:

'உங்களிடையே அவருடைய குடும்ப நிலை என்ன?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'அவர் எங்களிடையே மிக உயர்ந்த குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர்.'

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'உங்களில் எவரேனும் இதற்கு முன் இத்தகைய வாதத்தை (அதாவது, தாம் ஒரு நபி என்று) முன்வைத்திருக்கிறார்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'இல்லை.'

அவர் கேட்டார்: 'அவருடைய மூதாதையர்களில் எவரேனும் அரசராக இருந்திருக்கிறார்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'இல்லை.'

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'மக்களில் உயர்ந்தவர்களா அல்லது சாமானியர்களா அவரைப் பின்பற்றுகிறார்கள்?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'சாமானியர்கள்தான் (ஏழைகள்) அவரைப் பின்பற்றுகிறார்கள்.'

அவர் கேட்டார்: 'அவருடைய பின்பற்றுபவர்கள் அதிகரிக்கிறார்களா அல்லது குறைகிறார்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'அவர்கள் அதிகரிக்கிறார்கள்.'

அவர் கேட்டார்: 'அவருடைய மார்க்கத்தைத் தழுவியவர்களில் எவரேனும் அதிருப்தியுற்று பின்னர் அந்த மார்க்கத்தைக் கைவிடுகிறார்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'இல்லை.'

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'அவர் (ஒரு நபியாக) தன்னை அறிவிப்பதற்கு முன்பு, எப்போதாவது அவர் பொய் சொன்னதாக நீங்கள் அவர் மீது குற்றம் சாட்டியிருக்கிறீர்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'இல்லை.'

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'அவர் வாக்குறுதி மீறுகிறாரா (மோசடி செய்வாரா)?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'இல்லை. நாங்கள் அவருடன் ஒரு சமாதான ஒப்பந்தத்தில் இருக்கிறோம். அதில் அவர் என்ன செய்வார் என்று எங்களுக்குத் தெரியாது.' (அபூ சுஃப்யான் கூறுகிறார்: இதைத் தவிர அவருக்கு எதிராக (சந்தேகத்தை ஏற்படுத்தும்) வேறு எந்த வார்த்தையையும் என்னால் நுழைக்க முடியவில்லை).

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'நீங்கள் எப்போதாவது அவருடன் போர் புரிந்திருக்கிறீர்களா?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'ஆம்.'

அவர் கேட்டார்: 'அப்போரின் முடிவு என்னவாக இருந்தது?'
நான் பதிலளித்தேன்: 'எங்களுக்கும் அவருக்குமான போர் ஏற்றத்தாழ்வு நிறைந்தது (கிணற்று வாளி மாறி மாறி வருவது போன்றது). சில சமயங்களில் அவர் எங்களை வென்றார்; சில சமயங்களில் நாங்கள் அவரை வென்றோம்.'

ஹிரக்ள் கேட்டார்: 'அவர் உங்களுக்கு என்ன கட்டளையிடுகிறார்?'
நான் சொன்னேன்: 'அவர், அல்லாஹ் ஒருவனையே வணங்கும்படியும், அவனுக்கு எதையும் இணையாக்கக் கூடாதென்றும், நம் முன்னோர்கள் சொல்லி வந்ததை (வழிபாடுகளை) விட்டுவிடுமாறும் கூறுகிறார். மேலும் தொழுகை, உண்மை, கற்பொழுக்கம் மற்றும் உறவுகளைப் பேணுதல் ஆகியவற்றை எங்களுக்குக் கட்டளையிடுகிறார்.'

பிறகு ஹிரக்ள் மொழிபெயர்ப்பாளரிடம் பின்வருமாறு கூறினார்:
"நீ இவரிடம் சொல்: நான் உம்மிடம் அவருடைய குடும்பத்தைப் பற்றிக் கேட்டேன். அவர் உங்களில் மிக உயர்ந்த குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர் என்று பதிலளித்தீர். அவ்வாறே இறைத்தூதர்கள் அவர்களது சமுதாயத்தின் உயர்ந்த குடும்பங்களிலிருந்தே அனுப்பப்படுவார்கள்.

உங்களில் வேறு எவரேனும் இது போன்ற வாதத்தை முன்வைத்திருக்கிறார்களா என்று நான் கேட்டேன். உமது பதில் 'இல்லை' என்பதாக இருந்தது. ஒருவேளை எவரேனும் இதற்கு முன் இவ்வாறு சொல்லியிருந்தால், முன்னோர்கள் சொன்ன சொல்லையே இவரும் பின்பற்றுகிறார் என்று நான் நினைத்திருப்பேன்.

அவருடைய மூதாதையர்களில் எவரேனும் அரசராக இருந்திருக்கிறார்களா என்று நான் கேட்டேன். உமது பதில் 'இல்லை' என்றிருந்தது. ஒருவேளை அவருடைய மூதாதையரில் அரசர் இருந்திருந்தால், இவர் தன் தந்தையின் ஆட்சியைக் கோருகிறார் என்று நான் கருதியிருப்பேன்.

அவர் இதைச் சொல்வதற்கு முன்பு எப்போதாவது பொய் சொன்னதாகக் குற்றம் சாட்டப்பட்டிருக்கிறாரா என்று நான் கேட்டேன். உமது பதில் 'இல்லை' என்றிருந்தது. ஆகவே, மக்களிடமே பொய் சொல்லாத ஒருவர், அல்லாஹ்வின் மீது எப்படிப் பொய் சொல்வார் என்பதை நான் அறிந்துகொண்டேன்.

மக்களில் மேல்தட்டு மக்களா அல்லது சாமானியர்களா அவரைப் பின்பற்றுகிறார்கள் என்று நான் கேட்டேன். சாமானியர்கள்தான் அவரைப் பின்பற்றினார்கள் என்று பதிலளித்தீர். இறைத்தூதர்களைப் பின்பற்றுபவர்கள் அவர்கள்தான்.

அவருடைய பின்பற்றுபவர்கள் அதிகரிக்கிறார்களா அல்லது குறைகிறார்களா என்று நான் கேட்டேன். அவர்கள் அதிகரிக்கிறார்கள் என்று பதிலளித்தீர். இறைநம்பிக்கை முழுமையடையும் வரை அதன் நிலை இதுவேதான்.

அவருடைய மார்க்கத்தைத் தழுவிய பிறகு, அதிருப்தியுற்று யாரேனும் மதம் மாறுகிறார்களா என்று நான் கேட்டேன். உமது பதில் 'இல்லை' என்றிருந்தது. இறைநம்பிக்கையின் மகிழ்ச்சி இதயங்களில் கலந்துவிட்டால் இப்படித்தான் இருக்கும்.

அவர் எப்போதாவது மோசடி செய்திருக்கிறாரா என்று நான் கேட்டேன். நீர் 'இல்லை' என்று பதிலளித்தீர். அவ்வாறே இறைத்தூதர்கள் ஒருபோதும் மோசடி செய்வதில்லை.

அவர் உங்களுக்கு என்ன கட்டளையிடுகிறார் என்று நான் கேட்டேன். அவர் அல்லாஹ்வை வணங்கும்படியும், அவனுக்கு எதையும் இணையாக்கக் கூடாது என்றும், சிலைகளை வணங்குவதைத் தடுத்து, தொழுகை, வாய்மை மற்றும் கற்பொழுக்கத்தை ஏவுகிறார் என்றும் நீர் பதிலளித்தீர்.

நீர் சொல்வது உண்மையானால், என் இரு கால்களுக்கும் கீழே உள்ள இந்த இடத்(ஜெருசலேம்)தை அவர் மிக விரைவில் ஆளப்போகிறார். அவர் வெளிப்படுவார் என்று எனக்கு (முன்பே) தெரியும். ஆனால் அவர் உங்களிலிருந்து வருவார் என்று நான் நினைக்கவில்லை. என்னால் அவரைச் சென்றடைய முடியும் என்று நான் கருதினால், சிரமப்பட்டேனும் அவரைச் சந்தித்திருப்பேன். நான் அவரிடத்தில் இருந்தால், நிச்சயமாக அவருடைய பாதங்களைக் கழுவியிருப்பேன்."

பின்னர் ஹிரக்ள், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுதிய கடிதத்தைக் கொண்டுவரச் சொன்னார். அக்கடிதத்தை திஹ்யா (ரலி) அவர்கள் ஊடாக புஸ்ராவின் ஆளுநரிடம் நபி (ஸல்) அவர்கள் கொடுத்தனுப்பியிருந்தார்கள். ஆளுநர் அதை ஹிரக்ளிடம் ஒப்படைத்திருந்தார். ஹிரக்ள் அதை வாசித்தார். அதில் பின்வருமாறு இருந்தது:

**"பிஸ்மில்லாஹிர் ரஹ்மானிர் ரஹீம்.**
(அளவற்ற அருளாளனும் நிகரற்ற அன்புடையோனுமாகிய அல்லாஹ்வின் பெயரால்).

அல்லாஹ்வின் அடியாரும் அவனது தூதருமாகிய முஹம்மதுவிடமிருந்து ரோமர்களின் தலைவரான ஹிரக்ளுக்கு (எழுதப்படுவது). நேர்வழியைப் பின்பற்றுவோர் மீது சாந்தி உண்டாவதாக!

அம்மா பஅது (இதற்குப் பின்),
நான் உமக்கு இஸ்லாத்தின் அழைப்பை விடுக்கிறேன். இஸ்லாத்தை ஏற்பீராக! நீர் ஈடேற்றம் பெறுவீர் (பாதுகாப்புப் பெறுவீர்). அல்லாஹ் உமக்குரிய கூலியை இருமுறை வழங்குவான். நீர் (இதை) புறக்கணித்தால், 'அரிஸிய்யீன்'களின் (உமது குடிமக்கள் அல்லது விவசாயிகளின்) பாவமும் உம்மைச் சாரும்.

மேலும் (அல்லாஹ் கூறுகிறான்):
**{யா அஹ்லல் கிதாபி தஆலவ் இலா கலிமதின் சவாயின் பைனனா வபைனகும் அல்லா நஅபுத இல்லல்லாஹ, வலா நுஷ்ரிக பிஹி ஷைஅன், வலா யத்தகிற பஅதுனா பஅடன் அர்பாபன் மின் தூனில்லாஹ். ஃபஇன் தவல்லவ் ஃபகூலுஷ்ஹதூ பிஅன்னா முஸ்லிமூன்.}**

(இதன் பொருள்: 'வேதத்தையுடையோரே! உங்களுக்கும் எங்களுக்கும் பொதுவான ஒரு வார்த்தையின் பக்கம் வாருங்கள்; (அது) நாம் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு எவரையும் வணங்கக் கூடாது என்பதும், அவனுக்கு எதையும் இணையாக்கக் கூடாது என்பதும், நம்மில் யாரும் அல்லாஹ்வையன்றி மற்றவர்களை இறைவனாக ஆக்கிக் கொள்ளக் கூடாது என்பதுமாகும். பின்னர், அவர்கள் புறக்கணித்தால், கூறுங்கள்: நாங்கள் முஸ்லிம்கள் (அல்லாஹ்வுக்கு அடிபணிந்தவர்கள்) என்பதற்கு நீங்கள் சாட்சியாக இருங்கள்.') (திருக்குர்ஆன் 3:64)."

அபூ சுஃப்யான் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஹிரக்ள் தான் சொல்ல வேண்டியதைச் சொல்லி, கடிதத்தைப் படித்து முடித்ததும், அவரிடம் பெரும் கூச்சலும் குழப்பமும் ஏற்பட்டது. சப்தங்கள் உயர்ந்தன. நாங்கள் அங்கிருந்து வெளியேற்றப்பட்டோம். நாங்கள் வெளியேற்றப்பட்டதும் நான் என் தோழர்களிடம், 'இப்னு அபீ கப்ஷாவின் (நபி (ஸல்) அவர்களின்) விவகாரம் பெரிதாகிவிட்டது; பனீ அல்-அஸ்ஃபர் (ரோமர்களின்) அரசர் கூட அவருக்குப் பயப்படுகிறார்' என்று சொன்னேன். அப்போதிலிருந்தே அவர் (நபிகள் நாயகம்) வெற்றியாளராக வருவார் என்று நான் உறுதியாக நம்ப ஆரம்பித்தேன். இறுதியில் அல்லாஹ் எனக்குள் இஸ்லாத்தை நுழையச் செய்தான்."

(அறிவிப்பாளர் இப்னு ஷிஹாப் அஸ்-ஸுஹ்ரி கூறுகிறார்): இல்யாவின் (ஜெருசலேம்) ஆளுநரும், ஷாம் தேசத்துக் கிறிஸ்தவர்களின் தலைவருமான இப்னுந் நாதூர் அறிவிக்கிறார்:

ஒருமுறை ஹிரக்ள் இல்யாவுக்கு (ஜெருசலேம்) வந்திருந்தபோது, ஒரு நாள் காலை மிகவும் கவலையுடன் காணப்பட்டார். அவருடைய பிரதானிகள் சிலர் அவரிடம், "நாங்கள் உங்களை ஒரு மாறுபட்ட தோற்றத்தில் காண்கிறோமே (ஏன்)?" என்று கேட்டார்கள். ஹிரக்ள் ஜோதிடராகவும், நட்சத்திரங்களை வைத்து குறிசொல்பவராகவும் இருந்தார். அவர் பதிலளித்தார்: "இன்றிரவு நான் நட்சத்திரங்களைப் பார்த்தபோது, 'விருத்தசேதனம் செய்பவர்களின் அரசர்' மேலோங்கி விட்டதைக் கண்டேன். இந்தச் சமுதாயத்தில் யார் விருத்தசேதனம் செய்கிறார்கள்?"

மக்கள் பதிலளித்தார்கள்: "யூதர்களைத் தவிர வேறு யாரும் விருத்தசேதனம் செய்வதில்லை; அவர்களைப் பற்றி நீர் கவலைப்பட வேண்டாம். உமது அரசாங்கத்தின் நகரங்களுக்கெல்லாம் கடிதம் எழுதி, அங்கிருக்கும் யூதர்களைக் கொன்றுவிடுங்கள்."

அவர்கள் இவ்வாறு பேசிக்கொண்டிருந்தபோது, கஸ்ஸான் மன்னரால் அனுப்பப்பட்ட ஒரு தூதுவர் ஹிரக்ளிடம் கொண்டு வரப்பட்டார். அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பற்றிய செய்தியைத் தெரிவித்தார். செய்தியைக் கேட்ட ஹிரக்ள், "நீங்கள் போய் இவன் விருத்தசேதனம் செய்திருக்கிறானா இல்லையா என்று பாருங்கள்" என்று உத்தரவிட்டார். மக்கள் அவரைப் பார்த்துவிட்டு வந்து, அவர் விருத்தசேதனம் செய்யப்பட்டிருப்பதாகக் கூறினார்கள். ஹிரக்ள் அவரிடம் அரேபியர்களைப் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு அவர், "அவர்களும் விருத்தசேதனம் செய்கிறார்கள்" என்றார்.

அப்போது ஹிரக்ள், "இவர்தான் இந்தச் சமுதாயத்தின் அரசர்; அவர் தோன்றிவிட்டார்" என்று கூறினார். பிறகு ஹிரக்ள் ரோமில் உள்ள தனது நண்பர் ஒருவருக்குக் கடிதம் எழுதினார். அவரும் அறிவில் ஹிரக்ளுக்கு நிகரானவர். பின்னர் ஹிரக்ள் ஹிம்ஸ் நகருக்குப் புறப்பட்டார். ஹிம்ஸ் நகரை விட்டு வெளியேறுவதற்கு முன்பே அவருக்கு அந்த நண்பரிடமிருந்து பதில் கடிதம் வந்தது. நபி (ஸல்) அவர்கள் வெளியாகிவிட்டதையும், அவர் ஒரு இறைத்தூதர் என்பதையும் அவரும் ஒப்புக்கொண்டிருந்தார்.

அதன்பேரில் ஹிரக்ள், ஹிம்ஸில் உள்ள தனது அரண்மனையில் ரோமப் பிரதானிகள் அனைவரையும் ஒன்று கூடுமாறு அழைத்தார். அவர்கள் கூடியதும், அரண்மனையின் கதவுகளை மூடுமாறு உத்தரவிட்டார். பின்னர் அவர் (அவர்கள் முன்) தோன்றி, "ரோமர்களே! நீங்கள் வெற்றியையும் நேர்வழியையும் அடைந்து, உங்கள் அரசாங்கம் நிலைத்திருக்க வேண்டும் என்று விரும்புகிறீர்களா? அப்படியானால் இந்த நபிக்கு விசுவாசப் பிரமாணம் செய்யுங்கள்" என்றார்.

இதைக் கேட்டதும் மக்கள் காட்டுக் கழுதைகளைப் போல மிரண்டுபோய் வாசல்களை நோக்கி ஓடினார்கள். ஆனால் கதவுகள் பூட்டப்பட்டிருப்பதைக் கண்டார்கள். ஹிரக்ள் இஸ்லாத்தின் மீதான அவர்களின் வெறுப்பை உணர்ந்து, அவர்கள் ஈமான் கொள்வார்கள் என்ற நம்பிக்கையை இழந்தபோது, "அவர்களை என்னிடம் திருப்பி அனுப்புங்கள்" என்றார்.

(அவர்கள் திரும்ப வந்தபோது) அவர் கூறினார்: "நான் சற்றுமுன் கூறியது உங்கள் மார்க்கத்தின் மீது உங்களுக்குள்ள பிடிப்பைச் சோதிப்பதற்காகவே! அதை நான் இப்போது பார்த்துவிட்டேன்." உடனே அவர்கள் அவருக்குச் சிரம் பணிந்தார்கள்; அவர் மீது திருப்தியடைந்தார்கள். இதுவே ஹிரக்ளின் இறுதி நிலையாக இருந்தது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
122ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ‏.‏ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ‏.‏ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ‏.‏ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهْوَ ثَمَّ، فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، وَحَمَلاَ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ، حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنَ الْمِكْتَلِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمِهِمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا، لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا، وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنَ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ ـ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ ـ فَسَلَّمَ مُوسَى‏.‏ فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ، وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لاَ أَعْلَمُهُ‏.‏ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا، فَعُرِفَ الْخَضِرُ، فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ‏.‏ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ‏.‏ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ‏.‏ فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا‏.‏ فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلاَهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا ـ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ ـ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا، فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ‏.‏ قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُوسَى لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا‏.‏ قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ‏"‏‏.‏
ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடம், "நௌஃப் அல்-பகாலி என்பவர், (கிழ்ருடைய தோழரான) மூஸா, பனீ இஸ்ராயீலர்களின் மூஸா அல்லர்; அவர் வேறொரு மூஸா என்று வாதிடுகிறார்" என்று கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் எதிரி பொய் உரைக்கிறான்" என்று கூறினார்கள்.

உபை பின் கஅப் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"மூஸா நபி (அலை) அவர்கள் பனீ இஸ்ராயீலர்களிடையே எழுந்து நின்று உரையாற்றினார்கள். அப்போது அவரிடம், 'மக்களில் மிகவும் அறிந்தவர் யார்?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர், 'நானே (மிகவும்) அறிந்தவன்' என்று பதிலளித்தார். (அறிவை) அல்லாஹ் பால் மீட்டாத காரணத்தால் அல்லாஹ் அவர் மீது கண்டிப்பு காட்டினான். 'இரு கடல்கள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் என்னுடைய அடியார்களில் ஒருவர் இருக்கிறார்; அவர் உன்னை விட அதிகம் அறிந்தவர்' என்று அல்லாஹ் அவருக்கு வஹீ அறிவித்தான்.

மூஸா (அலை), 'இறைவா! அவரை நான் எவ்வாறு சந்திப்பது?' என்று கேட்டார். அதற்கு (இறைவன்), 'ஒரு மீனைப் பிடித்துக் கூடையில் இட்டுச் செல்வீராக! எங்கே அந்த மீனைத் தவறவிடுகிறீரோ, அங்கே அவரைப் பார்ப்பீர்' என்று கூறினான்.

அவ்வாறே மூஸா (அலை) அவர்களும், அவருடைய உதவியாளரான யூஷா பின் நூனும் ஒரு மீனைப் பிடித்துக் கூடையில் இட்டுக்கொண்டு பயணமானார்கள். அவர்கள் ஒரு பாறையை அடைந்ததும், தங்கள் தலைகளைச் சாய்த்துப் படுத்து உறங்கினர். (அப்போது) அந்தக் கூடையில் இருந்த மீன் நழுவிச் சென்று, கடலில் சுரங்கம் போன்றதொரு பாதையை அமைத்துக்கொண்டு சென்றது. இது மூஸாவுக்கும் அவருடைய உதவியாளருக்கும் ஆச்சரியத்தை ஏற்படுத்தியது.

அவ்விரவின் எஞ்சிய பகுதியிலும் (மறுநாள்) பகலிலும் அவர்கள் நடந்தார்கள். பொழுது விடிந்ததும் மூஸா (அலை) தம் உதவியாளரிடம், 'நமது காலை உணவைக் கொண்டு வா! இப்பயணத்தினால் நாம் களைப்படைந்து விட்டோம்' என்று கூறினார். தமக்குக் கட்டளையிடப்பட்ட அந்த இடத்தைக் கடந்து செல்லும் வரை மூஸா (அலை) களைப்பை உணராதவராகவே இருந்தார்.

அப்போது உதவியாளர் அவரிடம், 'நாம் அந்தப் பாறையில் தங்கியிருந்தபோது நான் மீனை மறந்துவிட்டது நினைவிருக்கிறதா?' என்று கூறினார். அதற்கு மூஸா (அலை), 'அதைத்தான் நாமும் தேடிக்கொண்டிருந்தோம்' என்று கூறிவிட்டு, வந்த வழியே தங்கள் காலடித் தடங்களைப் பின்பற்றித் திரும்பினார்கள்.

அவர்கள் அந்தப் பாறையை அடைந்தபோது, அங்கே ஒரு மனிதர் ஆடையால் போர்த்தப்பட்ட நிலையில் இருப்பதைக் கண்டார்கள். மூஸா (அலை) அவருக்கு ஸலாம் கூறினார். அதற்கு (அந்த மனிதரான) கிழ்ர், 'உமது பூமியில் ஸலாம் ஏது?' என்று (ஆச்சரியத்துடன்) கேட்டார்.

'நான்தான் மூஸா' என்று அவர் கூறினார். கிழ்ர், 'பனீ இஸ்ராயீல்களின் மூஸாவா?' என்று கேட்க, மூஸா (அலை) 'ஆம்' என்றார்.

தொடர்ந்து மூஸா (அலை), 'உமக்குக் கற்றுத்தரப்பட்ட நேர்வழியை, எனக்கு நீர் கற்றுத்தரும் பொருட்டு நான் உம்மைப் பின்தொடரலாமா?' என்று கேட்டார்.

அதற்கவர், 'என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமை காக்க முடியாது. மூஸாவே! உமக்கு அறிவிக்கப்படாத, அல்லாஹ் எனக்குக் கற்றுத்தந்த இறைஞானம் என்னிடம் உள்ளது. (அதுபோல்) எனக்கு அறிவிக்கப்படாத, அல்லாஹ் உமக்குக் கற்றுத்தந்த இறைஞானம் உம்மிடம் உள்ளது' என்று கூறினார்.

அதற்கு மூஸா (அலை), 'அல்லாஹ் நாடினால் என்னைப் பொறுமையாளராகக் காண்பீர்; உமது எந்தக் கட்டளைக்கும் நான் மாறு செய்யமாட்டேன்' என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் கடற்கரையோரமாக நடந்தார்கள். அவர்களுக்குப் படகு ஏதும் இருக்கவில்லை. அப்போது (அந்த வழியாக) ஒரு படகு வந்தது. தங்களை ஏற்றிக்கொள்ளுமாறு அவர்கள் படகோட்டிகளிடம் பேசினார்கள். கிழ்ரை அடையாளம் கண்டுகொண்ட அவர்கள், கூலி ஏதுமின்றி அவர்களை ஏற்றிக்கொண்டார்கள்.

அப்போது சிட்டுக்குருவி ஒன்று வந்து படகின் விளிம்பில் அமர்ந்து, கடலில் ஒன்று அல்லது இரண்டு முறை தன் அலகால் கொத்தியது (நீரைக் குடித்தது).

கிழ்ர் (அலை), 'மூஸாவே! இந்தக் குருவி கடலில் (தன் அலகால்) குறைத்த அளவேயன்றி, என் அறிவும் உமது அறிவும் அல்லாஹ்வின் அறிவிலிருந்து எதையும் குறைத்துவிடவில்லை' என்று கூறினார்.

பிறகு கிழ்ர் அந்தப் படகின் பலகைகளில் ஒன்றை கழற்றிவிட்டார். இதைக் கண்ட மூஸா (அலை), 'கூலி ஏதுமின்றி நம்மை ஏற்றி வந்த இவர்களது படகில் உள்ளவர்களை மூழ்கடிப்பதற்காகவா நீர் இதில் ஓட்டையிட்டீர்?' என்று கேட்டார்.

அதற்கவர், 'என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமை காக்க முடியாது என்று நான் கூறவில்லையா?' என்றார். அதற்கு மூஸா (அலை), 'நான் மறந்துவிட்டதற்காக என்னைக் குற்றம் பிடிக்காதீர்' என்று கூறினார். இது மூஸாவிடமிருந்து ஏற்பட்ட முதலாவது மறதியாகும்.

பிறகு இருவரும் நடந்தனர். அங்கே சிறுவர்களுடன் விளையாடிக்கொண்டிருந்த ஒரு சிறுவனை கிழ்ர் (அலை) கண்டார். அவனது தலையை மேலிருந்து பிடித்து (உயிரைப் போக்கி)க் கொன்றார்.

மூஸா (அலை), '(கொலைக்குப் பழி வாங்கும் விதத்திலன்றி) அநியாயமாக ஒருத் தூய ஆன்மாவை நீர் கொன்றுவிட்டீரே!' என்று கேட்டார். அதற்கவர், 'என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமை காக்க முடியாது என்று நான் உமக்குக் கூறவில்லையா?' என்றார்.

பிறகு இருவரும் நடந்தனர். ஓர் ஊரை அடைந்த அவர்கள், அங்கிருந்தவர்களிடம் உணவு கேட்டார்கள். ஆனால் அவ்வூரார் இவர்களுக்கு விருந்தளிக்க மறுத்துவிட்டனர். அந்த ஊரில் சாய்ந்து விழும் நிலையில் இருந்த ஒரு சுவரை அவர்கள் கண்டனர். கிழ்ர் (அலை) அதைத் தம் கையால் நிமிர்த்தி வைத்தார்.

இதைக் கண்ட மூஸா (அலை), 'நீர் நாடியிருந்தால் இதற்குக் கூலி வாங்கியிருக்கலாமே!' என்றார். அதற்கு கிழ்ர் (அலை), 'இதுதான் எனக்கும் உமக்குமான பிரிவு' என்று கூறினார்."

நபி (ஸல்) அவர்கள் (இதை விவரித்த பின்), "அல்லாஹ் மூஸாவுக்கு கருணை புரிவானாக! அவர் பொறுமையாக இருந்திருந்தால், அவ்விருவரின் விபரங்களும் நமக்கு (மேலும்) விவரிக்கப்பட்டிருக்கும் என்று நாம் ஆசைப்படுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
2731, 2732ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَمَرْوَانَ، يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ، حَتَّى كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةً فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ ‏"‏‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ، فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ، وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا، بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ‏.‏ فَأَلَحَّتْ، فَقَالُوا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ، وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ، قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ، عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا، فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ، وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَطَشُ، فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ، فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ، إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ، وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ، فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَىٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَىٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ، وَمَعَهُمُ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ، وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ، وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ، وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمُ الْحَرْبُ، وَأَضَرَّتْ بِهِمْ، فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً، وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ، فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا، وَإِلاَّ فَقَدْ جَمُّوا، وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي، وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ، وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلاً، فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا، فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لاَ حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَىْءٍ‏.‏ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْىِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَىْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظٍ، فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَىَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِهِ‏.‏ قَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ، فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَىْ مُحَمَّدُ، أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنَ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الأُخْرَى، فَإِنِّي وَاللَّهِ لأَرَى وُجُوهًا، وَإِنِّي لأَرَى أَوْشَابًا مِنَ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ امْصُصْ بَظْرَ اللاَّتِ، أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ‏.‏ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لأَجَبْتُكَ‏.‏ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ، وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ، فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ، وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ‏.‏ فَقَالَ أَىْ غُدَرُ، أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَتَلَهُمْ، وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ، ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا الإِسْلاَمَ فَأَقْبَلُ، وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِعَيْنَيْهِ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ، وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ، فَقَالَ أَىْ قَوْمِ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ، وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ، يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُحَمَّدًا، وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ، فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، فَاقْبَلُوهَا‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا فُلاَنٌ، وَهْوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ ‏"‏‏.‏ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلاَءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ، فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ‏.‏ فَقَالَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا مِكْرَزٌ وَهْوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ ‏"‏‏.‏ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ، اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْكَاتِبَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنِ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ‏.‏ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ‏.‏ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لاَ نَكْتُبُهَا إِلاَّ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنِ الْبَيْتِ وَلاَ قَاتَلْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي‏.‏ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ ‏"‏ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لاَ تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ، وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ، إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا‏.‏ قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ كَيْفَ يُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جَاءَ مُسْلِمًا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو يَرْسُفُ فِي قُيُودِهِ، وَقَدْ خَرَجَ مِنْ أَسْفَلِ مَكَّةَ، حَتَّى رَمَى بِنَفْسِهِ بَيْنَ أَظْهُرِ الْمُسْلِمِينَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ هَذَا يَا مُحَمَّدُ أَوَّلُ مَا أُقَاضِيكَ عَلَيْهِ أَنْ تَرُدَّهُ إِلَىَّ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَقْضِ الْكِتَابَ بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ إِذًا لَمْ أُصَالِحْكَ عَلَى شَىْءٍ أَبَدًا‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَجِزْهُ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِمُجِيزِهِ لَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَافْعَلْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ‏.‏ قَالَ مِكْرَزٌ بَلْ قَدْ أَجَزْنَاهُ لَكَ‏.‏ قَالَ أَبُو جَنْدَلٍ أَىْ مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، أُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جِئْتُ مُسْلِمًا أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ لَقِيتُ وَكَانَ قَدْ عُذِّبَ عَذَابًا شَدِيدًا فِي اللَّهِ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَلَسْتَ نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ ‏"‏ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَسْتُ أَعْصِيهِ وَهْوَ نَاصِرِي ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَوَلَيْسَ كُنْتَ تُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ فَنَطُوفُ بِهِ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَأَخْبَرْتُكَ أَنَّا نَأْتِيهِ الْعَامَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا بَكْرٍ، أَلَيْسَ هَذَا نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ أَيُّهَا الرَّجُلُ، إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ يَعْصِي رَبَّهُ وَهْوَ نَاصِرُهُ، فَاسْتَمْسِكْ بِغَرْزِهِ، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ عَلَى الْحَقِّ‏.‏ قُلْتُ أَلَيْسَ كَانَ يُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ وَنَطُوفُ بِهِ قَالَ بَلَى، أَفَأَخْبَرَكَ أَنَّكَ تَأْتِيهِ الْعَامَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيِّ قَالَ عُمَرُ فَعَمِلْتُ لِذَلِكَ أَعْمَالاً‏.‏ قَالَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ قُومُوا فَانْحَرُوا، ثُمَّ احْلِقُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا قَامَ مِنْهُمْ رَجُلٌ حَتَّى قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ مِنْهُمْ أَحَدٌ دَخَلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ، فَذَكَرَ لَهَا مَا لَقِيَ مِنَ النَّاسِ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَتُحِبُّ ذَلِكَ اخْرُجْ ثُمَّ لاَ تُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ كَلِمَةً حَتَّى تَنْحَرَ بُدْنَكَ، وَتَدْعُوَ حَالِقَكَ فَيَحْلِقَكَ‏.‏ فَخَرَجَ فَلَمْ يُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ نَحَرَ بُدْنَهُ، وَدَعَا حَالِقَهُ فَحَلَقَهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ، قَامُوا فَنَحَرُوا، وَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَحْلِقُ بَعْضًا، حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يَقْتُلُ بَعْضًا غَمًّا، ثُمَّ جَاءَهُ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ‏}‏ فَطَلَّقَ عُمَرُ يَوْمَئِذٍ امْرَأَتَيْنِ كَانَتَا لَهُ فِي الشِّرْكِ، فَتَزَوَّجَ إِحْدَاهُمَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، وَالأُخْرَى صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ، ثُمَّ رَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ ـ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَهْوَ مُسْلِمٌ فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ رَجُلَيْنِ، فَقَالُوا الْعَهْدَ الَّذِي جَعَلْتَ لَنَا‏.‏ فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ، فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ، فَنَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ، فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا‏.‏ فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ، وَاللَّهِ إِنَّهُ لَجَيِّدٌ، لَقَدْ جَرَّبْتُ بِهِ ثُمَّ جَرَّبْتُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ، فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ، فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ، وَفَرَّ الآخَرُ، حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُ ‏"‏ لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ، فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، قَدْ وَاللَّهِ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ، قَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ أَنْجَانِي اللَّهُ مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلُ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ، لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ‏.‏ قَالَ وَيَنْفَلِتُ مِنْهُمْ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلٍ، فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، فَجَعَلَ لاَ يَخْرُجُ مِنْ قُرَيْشٍ رَجُلٌ قَدْ أَسْلَمَ إِلاَّ لَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ، فَوَاللَّهِ مَا يَسْمَعُونَ بِعِيرٍ خَرَجَتْ لِقُرَيْشٍ إِلَى الشَّأْمِ إِلاَّ اعْتَرَضُوا لَهَا، فَقَتَلُوهُمْ، وَأَخَذُوا أَمْوَالَهُمْ، فَأَرْسَلَتْ قُرَيْشٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُنَاشِدُهُ بِاللَّهِ وَالرَّحِمِ لَمَّا أَرْسَلَ، فَمَنْ أَتَاهُ فَهْوَ آمِنٌ، فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ‏}‏ وَكَانَتْ حَمِيَّتُهُمْ أَنَّهُمْ لَمْ يُقِرُّوا أَنَّهُ نَبِيُّ اللَّهِ، وَلَمْ يُقِرُّوا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَحَالُوا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْبَيْتِ‏.‏
அல்-மிஸ்வர் பின் மக்ரமா (ரலி) மற்றும் மர்வான் ஆகியோர் அறிவிக்கிறார்கள்: (இவ்விருவரின் அறிவிப்பும் மற்றவரின் அறிவிப்பை மெய்ப்பிக்கிறது).

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹுதைபிய்யா உடன்படிக்கையின் காலத்தில் (மக்காவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் வழியில் சிறிது தூரம் சென்றபோது, நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக காலித் பின் அல்-வலீத், குரைஷிகளின் குதிரைப்படையின் முன்னணிப் பிரிவுடன் 'அல்-கமீம்' என்னுமிடத்தில் இருக்கிறார். எனவே நீங்கள் வலதுபுறமாகச் செல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக, காலித் அவர்களை (முஸ்லிம்களை) அவர்களது படையின் புழுதி பறக்கச் சென்றடையும் வரை உணரவில்லை. பிறகு அவர் (காலித்) குரைஷிகளுக்கு எச்சரிக்கை செய்வதற்காகத் தனது குதிரையை விரட்டிச் சென்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் தொடர்ந்து சென்றார்கள். (மக்காவாசிகளுக்கு) இறங்கிச் செல்லக்கூடிய கனவாய் பகுதியை அவர்கள் அடைந்தபோது, அவர்களின் ஒட்டகம் மண்டியிட்டது. மக்கள் "ஹல், ஹல்" (எழும்பு! எழும்பு!) என்று அதட்டினர். ஆனால் அது (எழாமல்) அடம்பிடித்தது. மக்கள், "கஸ்வா (ஒட்டகம்) முரண்டு பிடிக்கிறது! கஸ்வா முரண்டு பிடிக்கிறது!" என்று கூறினார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "கஸ்வா முரண்டு பிடிக்கவில்லை; அது அதன் குணமும் இல்லை. மாறாக, (அப்ராஹாவின்) யானையைத் தடுத்தவனே இதனையும் தடுத்துவிட்டான்" என்று கூறினார்கள். பிறகு, "என் உயிர் எவன் கைவசம் இருக்கிறதோ அவன் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ்வின் புனிதச் சின்னங்களை கண்ணியப்படுத்தும் விதமாக அவர்கள் என்னிடம் எந்தத் திட்டத்தைக் கேட்டாலும், அதை நான் அவர்களுக்கு வழங்குவேன்" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒட்டகத்தை அதட்ட, அது துள்ளி எழுந்தது. பிறகு அவர்கள் (குரைஷிகளின் பாதையைத் தவிர்த்து) மாறிச் சென்று, ஹுதைபிய்யாவின் ஒதுக்குப்புறத்தில், தண்ணீர் குறைவாக இருந்த ஒரு நீர்நிலைக்கு அருகில் தங்கினார்கள். மக்கள் அதிலிருந்து சிறுகச் சிறுகத் தண்ணீரை எடுத்தனர். சிறிது நேரத்திலேயே மக்கள் அதிலிருந்த நீரை வற்றச் செய்துவிட்டனர். பின்னர் தாகத்தைப் பற்றி அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் முறையிட்டனர். நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் அம்பறாத்தூணியிலிருந்து ஒரு அம்பை எடுத்து, அதை அந்த நீர்நிலையில் ஊன்றுமாறு அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அவர்கள் அனைவரும் (தாகம் தணிய) நீர் அருந்தி அங்கிருந்து திரும்பும் வரை தண்ணீர் கொப்புளித்துக்கொண்டு இருந்தது.

அவர்கள் அந்நிலையில் இருந்தபோது, புதைல் பின் வரகா அல்குஸாஈ என்பவர் குஸாஆ குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு குழுவினருடன் வந்தார். அவர்கள் திஹாமா வாசிகளிலேயே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு நம்பிக்கையான ஆலோசகர்களாகத் திகழ்ந்தனர். அவர் (புதைல்), "நான் கஅப் பின் லுஅய் மற்றும் ஆமிர் பின் லுஅய் குலத்தாரை, ஹுதைபிய்யாவின் நீர்நிலைகளுக்கு அருகில் இறங்கியிருக்க விட்டு வருகிறேன். அவர்களுடன் பால் தரும் ஒட்டகங்களும் குட்டிகளும் (பெண்கள் மற்றும் குழந்தைகளும்) உள்ளன. அவர்கள் உங்களுடன் போரிடுவார்கள்; இறையில்லத்தை (கஅபாவை) நீங்கள் நெருங்க விடாமல் தடுப்பார்கள்" என்று கூறினார்.

அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நாங்கள் எவருடனும் போரிடுவதற்காக வரவில்லை. மாறாக, உம்ரா செய்வதற்காகவே வந்துள்ளோம். நிச்சயமாக போர் குரைஷிகளை பலவீனப்படுத்திவிட்டது; அவர்களுக்குத் தீங்கிழைத்துவிட்டது. அவர்கள் விரும்பினால், அவர்களுடன் நான் ஒரு குறிப்பிட்ட காலத்திற்கு ஒப்பந்தம் செய்துகொள்கிறேன்; அவர்களுக்கும் (எனக்கும்) மக்களுக்கும் இடையில் (குறுக்கிடாமல்) அவர்கள் வழிவிட வேண்டும். நான் (மற்றவர்களுடன் போரிட்டு) வெற்றி பெற்றால், மக்கள் நுழையும் மார்க்கத்தில் அவர்களும் விரும்பினால் நுழையலாம். இல்லையெனில், (போரின்றி) அவர்கள் ஓய்வெடுத்துக் கொள்ளலாம். அவர்கள் (ஒப்பந்தத்தை) மறுத்தால், என் உயிர் எவன் கையில் உள்ளதோ அவன் மீது சத்தியமாக! எனது தலை துண்டிக்கப்படும் வரை இக்காரியத்திற்காக நான் அவர்களுடன் போரிடுவேன். நிச்சயமாக அல்லாஹ் தன் காரியத்தை நிறைவேற்றியே தீருவான்" என்று கூறினார்கள்.

புதைல், "நீங்கள் கூறுவதை நான் அவர்களுக்குத் தெரிவிப்பேன்" என்று கூறிவிட்டுப் புறப்பட்டு குரைஷிகளிடம் வந்தார். "நாங்கள் அந்த மனிதரிடமிருந்து (நபியிடமிருந்து) வருகிறோம். அவர் ஒரு விஷயத்தைச் சொல்லக் கேட்டோம். அதை நாங்கள் உங்களுக்குச் சொல்ல வேண்டுமென விரும்புகிறீர்களா?" என்று கேட்டார். அவர்களிலிருந்த அறிவீனர்கள், "அவரைப் பற்றி எதையும் நீ எங்களுக்குத் தெரிவிக்க வேண்டிய அவசியமில்லை" என்றனர். அவர்களிலிருந்த அறிவுடையோர், "நீர் கேட்டதைச் சொல்லும்" என்றனர். அவர், "அவர் (நபி (ஸல்)) இன்னின்னவாறு சொல்லக் கேட்டேன்" என்று கூறி, நபி (ஸல்) அவர்கள் சொன்னதைத் தெரிவித்தார்.

அப்போது உர்வா பின் மஸ்ஊத் எழுந்து, "என் சமூகத்தாரே! நீங்கள் (எனக்குத்) தந்தை(யின் ஸ்தானத்தில்) இல்லையா?" என்று கேட்டார். அவர்கள் "ஆம்" என்றனர். "நான் (உங்கள்) பிள்ளை இல்லையா?" என்று கேட்டார். அவர்கள் "ஆம்" என்றனர். "என்னை நீங்கள் சந்தேகிக்கிறீர்களா?" என்று கேட்டார். அவர்கள் "இல்லை" என்றனர். "உக்காஸ்வாசிகளிடம் நான் உதவி கோரியதையும், அவர்கள் மறுத்தபோது, என் குடும்பத்தார், என் பிள்ளைகள் மற்றும் எனக்குக் கட்டுப்பட்டவர்களுடன் நான் உங்களிடம் வந்ததையும் நீங்கள் அறியவில்லையா?" என்று கேட்டார். அவர்கள் "ஆம்" என்றனர். அவர், "இதோ இவர் (நபி) உங்களுக்கு ஒரு நல்வழியைக் காட்டியுள்ளார். அதை ஏற்றுக்கொள்ளுங்கள்; என்னை அவரிடம் செல்ல அனுமதியுங்கள்" என்று கூறினார். அவர்கள் "அவரிடம் செல்லும்" என்றனர்.

அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் சென்று பேசினார். நபி (ஸல்) அவர்கள் புதைலிடம் கூறியதைப் போன்றே இவரிடமும் கூறினார்கள். அப்போது உர்வா, "முஹம்மதே! உங்கள் சமூகத்தை நீங்களே அழித்துவிடுவதைப் பற்றி என்ன கருதுகிறீர்கள்? உங்களுக்கு முன்பு அரபுகளில் யாரேனும் தன் குடும்பத்தையே அடியோடு அழித்ததாக நீங்கள் கேள்விப்பட்டிருக்கிறீர்களா? ஒருவேளை மறுவிதமாக நடந்தால் (நீங்கள் தோற்றால்), அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! (உங்களுக்கு உதவக்கூடிய) கண்ணியமான முகங்களை நான் இங்கு காணவில்லை. மாறாக, உங்களை விட்டுவிட்டு ஓடிவிடக்கூடிய பலதரப்பட்ட மக்களையே காண்கிறேன்" என்று கூறினார்.

அப்போது அபூபக்ர் (ரலி), "அல்-லாத் (சிலையின்) மர்ம உறுப்பைச் சப்பு! நாங்கள் அவரை விட்டு ஓடுவோமா? அவரைத் தனியே விட்டுவிடுவோமா?" என்று (கடிந்து) கூறினார். உர்வா, "யார் இது?" என்று கேட்டார். மக்கள், "அபூபக்ர்" என்றனர். உர்வா, "என் உயிர் எவன் கைவசம் இருக்கிறதோ அவன் மீது சத்தியமாக! உமக்கு நான் செய்ய வேண்டிய கைம்மாறு ஒன்று பாக்கியில்லையென்றால், உமக்கு நான் (தக்க) பதிலளித்திருப்பேன்" என்றார்.

பிறகு அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பேசலானார். அவர் பேசும்போது நபி (ஸல்) அவர்களின் தாடியைப் பிடிப்பார். முகீரா பின் ஷுஅபா (ரலி) தலையில் இரும்புக் கவசமும் வாளுமாக நபி (ஸல்) அவர்களின் தலைமாட்டில் நின்றுகொண்டிருந்தார். உர்வா நபி (ஸல்) அவர்களின் தாடியைத் தொடுவதற்குத் தனது கையை நீட்டும்போதெல்லாம், முகீரா (ரலி) தனது வாளின் கைப்பிடியால் அவரது கையைத் தட்டி, "அல்லாஹ்வின் தூதருடைய தாடியிலிருந்து உனது கையை எடு" என்று கூறுவார். உர்வா தலையை உயர்த்தி, "யார் இவர்?" என்று கேட்டார். மக்கள், "முகீரா பின் ஷுஅபா" என்றனர். உர்வா, "மோசக்காரனே! உனது மோசடிக்கு (நஷ்டஈடு கொடுத்து) நான் பாடுபடவில்லையா?" என்று கேட்டார். அறியாமைக் காலத்தில் முகீரா ஒரு கூட்டத்தினருடன் நட்பு கொண்டு, அவர்களைக் கொன்று அவர்களின் பொருட்களை எடுத்துக்கொண்டு வந்திருந்தார். பிறகு இஸ்லாத்தை ஏற்றார். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "உனது இஸ்லாத்தை நான் ஏற்கிறேன். ஆனால் (நீ அபகரித்து வந்த) செல்வத்திற்கும் எனக்கும் எந்தச் சம்பந்தமும் இல்லை" என்று கூறியிருந்தார்கள்.

பிறகு உர்வா, நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களை உற்றுநோக்கலானார். (அவர் கண்டது:) அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் காறி உமிழ்ந்தால், அது அவர்களில் ஒருவரின் கரங்களில் விழாமல் இருப்பதில்லை. அதை அவர்கள் தங்கள் முகத்திலும் மேனியிலும் தேய்த்துக்கொள்கின்றனர். அவர் அவர்களுக்கு ஏதேனும் கட்டளையிட்டால், அதை நிறைவேற்ற முந்திக்கொள்கின்றனர். அவர் அங்கத் தூய்மை (உளூ) செய்தால், அந்தத் தண்ணீரைப் பெறுவதற்குச் சண்டையிடும் அளவுக்குச் செல்கின்றனர். அவர் பேசினால், தங்கள் குரல்களைத் தாழ்த்திக்கொள்கின்றனர். அவரைக் கண்ணியப்படுத்தும் விதமாக அவரை அவர்கள் கூர்மையாக உற்றுநோக்குவதுமில்லை.

உர்வா தனது தோழர்களிடம் திரும்பிச் சென்று, "என் சமூகத்தாரே! அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நான் அரசர்களிடம் சென்றிருக்கிறேன். கைஸர், கிஸ்ரா, நஜாஷி ஆகியோரிடமும் சென்றிருக்கிறேன். அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! முஹம்மதுடைய தோழர்கள் முஹம்மதைக் கண்ணியப்படுத்துவதைப் போன்று, எந்த மன்னரின் தோழர்களும் தங்கள் மன்னரைக் கண்ணியப்படுத்துவதை நான் கண்டதே இல்லை. அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அவர் காறி உமிழ்ந்தால், அது அவர்களில் ஒருவரின் கரத்தில் விழாமல் இருப்பதில்லை. அதை அவர்கள் தங்கள் முகத்திலும் மேனியிலும் தேய்த்துக்கொள்கின்றனர். அவர் கட்டளையிட்டால் அதைச் செய்ய முந்திக்கொள்கின்றனர். அவர் உளூச் செய்தால் அந்தத் தண்ணீருக்காகச் சண்டையிடும் அளவுக்குச் செல்கின்றனர். அவர் பேசினால் தங்கள் குரல்களைத் தாழ்த்திக்கொள்கின்றனர். அவரைக் கண்ணியப்படுத்தும் விதமாக அவரை உற்றுநோக்குவதுமில்லை. அவர் உங்களுக்கு ஒரு நல்வழியைக் காட்டியுள்ளார். அதை ஏற்றுக்கொள்ளுங்கள்" என்று கூறினார்.

பனூ கினானாவைச் சேர்ந்த ஒருவர், "என்னை அவரிடம் செல்ல அனுமதியுங்கள்" என்றார். அவர்கள் "செல்" என்றனர். அவர் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கும் அவர்களின் தோழர்களுக்கும் முன்னால் வந்தபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இவர் இன்னார்; குர்பானி ஒட்டகங்களைக் கண்ணியப்படுத்தும் கூட்டத்தைச் சேர்ந்தவர். எனவே குர்பானி ஒட்டகங்களை அவருக்கு முன்னால் ஓட்டிச் செல்லுங்கள்" என்றார்கள். அவ்வாறே அவை ஓட்டிச் செல்லப்பட்டன. மக்கள் தல்பியா முழங்கியவாறு அவரை வரவேற்றனர். அவர் இதைக் கண்டபோது, "சுப்ஹானல்லாஹ்! (அல்லாஹ் தூயவன்) இந்த மக்கள் இறையில்லத்தை அடைவதைத் தடுப்பது தகாது" என்று கூறினார். அவர் தன் தோழர்களிடம் திரும்பிச் சென்று, "குர்பானி ஒட்டகங்கள் அடையாளமிடப்பட்டு, கழுத்து மாலை அணிவிக்கப்பட்டிருப்பதை நான் கண்டேன். அவர்களை இறையில்லத்திலிருந்து தடுப்பதை நான் காணவில்லை (விரும்பவில்லை)" என்றார்.

பிறகு அவர்களிலிருந்து மிக்ரஸ் பின் ஹஃப்ஸ் என்பவர் எழுந்து, "என்னை அவரிடம் செல்ல அனுமதியுங்கள்" என்றார். அவர்கள் "செல்" என்றனர். அவர் அவர்களை (முஸ்லிம்களை) நெருங்கியபோது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இவர் மிக்ரஸ்; ஒரு தீய மனிதர்" என்றார்கள். அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பேசிக்கொண்டிருக்கும்போதே சுஹைல் பின் அம்ர் வந்தார்.

(அவர் வந்ததைக் கண்ட) நபி (ஸல்) அவர்கள், "உங்கள் காரியம் உங்களுக்கு எளிதாகிவிட்டது" என்றார்கள். சுஹைல் பின் அம்ர் வந்து, "வாரும், எங்களுக்கும் உங்களுக்கும் இடையே ஓர் ஒப்பந்தத்தை எழுதுங்கள்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுத்தரை அழைத்து, "பிஸ்மில்லாஹிர் ரஹ்மானிர் ரஹீம் என்று எழுதுங்கள்" என்றார்கள். சுஹைல், "'ரஹ்மான்' என்றால் என்னவென்று எனக்குத் தெரியாது. மாறாக, முன்பு நீர் எழுதுவதைப் போன்று 'பிஸ்மிக்க அல்லாஹும்ம' (அல்லாஹ்வே! உனது பெயரால்) என்று எழுதுவீராக!" என்றார். முஸ்லிம்கள், "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! 'பிஸ்மில்லாஹிர் ரஹ்மானிர் ரஹீம்' என்றே எழுதுவோம்" என்றனர். நபி (ஸல்) அவர்கள், "'பிஸ்மிக்க அல்லாஹும்ம' என்றே எழுதுங்கள்" என்றார்கள். பிறகு "இது அல்லாஹ்வின் தூதர் முஹம்மது தீர்ப்பளித்ததாகும்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு சுஹைல், "நீர் அல்லாஹ்வின் தூதர் என்று நாங்கள் நம்பியிருந்தால், இறையில்லத்திலிருந்து உம்மைத் தடுத்திருக்கவும் மாட்டோம்; உம்முடன் போரிட்டிருக்கவும் மாட்டோம். மாறாக, 'முஹம்மது பின் அப்துல்லாஹ்' என்று எழுதுங்கள்" என்றார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நீங்கள் என்னைப்பொய்ப்பித்தாலும் நான் அல்லாஹ்வின் தூதர்தான். (பரவாயில்லை) 'முஹம்மது பின் அப்துல்லாஹ்' என்றே எழுதுங்கள்" என்றார்கள். (அறிவிப்பாளர் சுஹ்ரி கூறுகிறார்: அல்லாஹ்வின் புனிதச் சின்னங்களை கண்ணியப்படுத்தும் விதமாக அவர்கள் என்னிடம் எந்தத் திட்டத்தைக் கேட்டாலும், அதை நான் அவர்களுக்கு வழங்குவேன் என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் முன்பே கூறியிருந்த காரணத்தால் இவ்வாறு நடந்துகொண்டார்கள்.)

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நாங்கள் இறையில்லத்தை வலம் வருவதற்கு (தவாஃப் செய்ய) எங்களுக்கு வழிவிட வேண்டும்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு சுஹைல், "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நாங்கள் நிர்பந்திக்கப்பட்டு இணங்கிவிட்டோம் என்று அரபுகள் பேசிக்கொள்ளக் கூடாது. வேண்டுமானால் அடுத்த வருடம் (அனுமதிக்கிறோம்)" என்று கூறி, அவ்வாறே எழுதினார். பிறகு சுஹைல், "எங்களிடமிருந்து ஒரு மனிதர் உம்மிடம் வந்தால் - அவர் உமது மார்க்கத்தில் இருந்தாலும் சரியே - அவரை எங்களிடமே நீர் திருப்பி அனுப்பிவிட வேண்டும்" என்றார். முஸ்லிம்கள், "சுப்ஹானல்லாஹ்! முஸ்லிமாக வந்த ஒருவரை எப்படி இணைவைப்பவர்களிடமே திருப்பி அனுப்புவது?" என்று கூறினார்கள்.

அவர்கள் இவ்வாறு பேசிக்கொண்டிருந்தபோது, அபூ ஜந்தல் பின் சுஹைல் பின் அம்ர், தனது விலங்குகளுடன் தள்ளாடி நடந்து வந்து முஸ்லிம்களிடம் தஞ்சம் புகுந்தார். சுஹைல், "முஹம்மதே! நான் உம்முடன் ஒப்பந்தம் செய்துகொண்ட முதல் விஷயம், இவரை என்னிடம் திருப்பி அனுப்பிவிட வேண்டும் என்பதே" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "நாம் இன்னும் ஒப்பந்தத்தை எழுதி முடிக்கவில்லையே!" என்றார்கள். அவர், "அப்படியென்றால் நான் உம்முடன் எந்த சமாதானமும் செய்துகொள்ள மாட்டேன்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "இவரை மட்டும் எனக்கு அனுமதிப்பீராக!" என்றார்கள். அவர், "நான் அனுமதிக்க மாட்டேன்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "இல்லை, நீர் செய்தே ஆக வேண்டும்" என்றார்கள். அவர், "நான் செய்ய மாட்டேன்" என்றார். மிக்ரஸ், "நாங்கள் இவரை உமக்கு அனுமதித்துவிட்டோம்" என்றார். (ஆனால் சுஹைல் மறுத்துவிட்டார்). அபூ ஜந்தல், "முஸ்லிம் சமூகமே! முஸ்லிமாக வந்துள்ள என்னை இணைவைப்பவர்களிடமே திருப்பி அனுப்பப் போகிறீர்களா? நான் படும் துயரத்தை நீங்கள் பார்க்கவில்லையா?" என்று கதறினார். அவர் அல்லாஹ்வின் பாதையில் கடுமையாகச் சித்திரவதை செய்யப்பட்டிருந்தார்.

உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) கூறியதாவது: நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் சென்று, "நீங்கள் உண்மையாகவே அல்லாஹ்வின் தூதர் இல்லையா?" என்று கேட்டேன். அவர்கள், "ஆம் (நான் இறைத்தூதர்தான்)" என்றார்கள். "நாம் சத்தியத்திலும் நம் எதிரிகள் அசத்தியத்திலும் இல்லையா?" என்று கேட்டேன். அவர்கள் "ஆம்" என்றார்கள். "அப்படியென்றால் நமது மார்க்கத்தில் நாம் ஏன் பணிந்து செல்ல வேண்டும்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "நான் அல்லாஹ்வின் தூதர். அவனுக்கு நான் மாறுசெய்வதில்லை. அவன்தான் எனக்கு உதவி செய்பவன்" என்றார்கள். "நாம் இறையில்லத்திற்குச் சென்று அதை வலம் வருவோம் என்று எங்களிடம் நீங்கள் கூறவில்லையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "ஆம், ஆனால் இந்த ஆண்டே வருவோம் என்று நான் உன்னிடம் கூறினேனா?" என்று கேட்டார்கள். நான் "இல்லை" என்றேன். "நிச்சயமாக நீ அங்கு வருவாய்; அதை வலம் வருவாய்" என்று கூறினார்கள். பிறகு நான் அபூபக்ர் (ரலி) அவர்களிடம் சென்று, "அபூபக்ரே! இவர் உண்மையாகவே அல்லாஹ்வின் தூதர் இல்லையா?" என்று கேட்டேன். அவர் "ஆம்" என்றார். "நாம் சத்தியத்திலும் நம் எதிரிகள் அசத்தியத்திலும் இல்லையா?" என்று கேட்டேன். அவர் "ஆம்" என்றார். "அப்படியென்றால் நமது மார்க்கத்தில் நாம் ஏன் பணிந்து செல்ல வேண்டும்?" என்று கேட்டேன். அவர், "மனிதரே! நிச்சயமாக அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர். அவர் தன் இறைவனுக்கு மாறுசெய்வதில்லை. அவன்தான் அவருக்கு உதவி செய்பவன். எனவே அவரது வழிமுறையைப் பற்றிக்கொள்ளுங்கள். அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அவர் சத்தியத்தில்தான் இருக்கிறார்" என்றார். "நாம் இறையில்லத்திற்குச் சென்று வலம் வருவோம் என்று அவர் நம்மிடம் கூறவில்லையா?" என்று கேட்டேன். "ஆம், ஆனால் இந்த ஆண்டே வருவோம் என்று அவர் உன்னிடம் கூறினாரா?" என்று கேட்டார். நான் "இல்லை" என்றேன். அவர், "நிச்சயமாக நீ அங்கு வருவாய்; அதை வலம் வருவாய்" என்றார். (உமர் (ரலி) கூறுகிறார்: "இதற்காக (நான் செய்த தவறுக்குப் பரிகாரமாக) நான் பல அமல்களைச் செய்தேன்").

ஒப்பந்தம் எழுதி முடிக்கப்பட்டதும் நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் தோழர்களிடம், "எழுந்து குர்பானி கொடுத்துவிட்டு, தலைமுடியை மழித்துக்கொள்ளுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நபி (ஸல்) அவர்கள் மூன்று முறை கூறியும் அவர்களில் ஒருவரும் எழவில்லை. அவர்களில் யாரும் எழாததைக் கண்ட நபி (ஸல்) அவர்கள், உம்மு ஸலமா (ரலி) அவர்களிடம் சென்று, மக்களிடமிருந்து தனக்கு ஏற்பட்ட (மனவருத்தத்)தை விவரித்தார்கள். உம்மு ஸலமா (ரலி), "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நீங்கள் அதை விரும்புகிறீர்களா? நீங்கள் வெளியே சென்று உங்கள் ஒட்டகத்தை அறுத்து, உங்கள் நாவிதரை அழைத்து மழித்துக்கொள்ளும் வரை அவர்களில் எவருடனும் ஒரு வார்த்தையும் பேசாதீர்கள்" என்று ஆலோசனை கூறினார். நபி (ஸல்) அவர்கள் வெளியே சென்று, (அவ்வாறே) தன் ஒட்டகத்தை அறுத்து, நாவிதரை அழைத்துத் தன் முடியை மழித்துக்கொண்டார்கள். இதைக் கண்டதும் (மற்றவர்களும்) எழுந்து குர்பானி கொடுத்து, ஒருவருக்கொருவர் முடியை மழித்துவிடலானார்கள். (தங்கள் மனவருத்தத்தால் விரைந்து செயல்பட்டதில்) ஒருவர் மீது ஒருவர் விழுந்து சாகுமளவுக்கு ஆயினர்.

பிறகு இறைநம்பிக்கை கொண்ட பெண்கள் வந்தார்கள். அப்போது அல்லாஹ், "ஈமான் கொண்டவர்களே! முஃமினான பெண்கள் ஹிஜ்ரத் செய்து உங்களிடம் வந்தால், அவர்களை நீங்கள் சோதித்துப் பாருங்கள்..." (திருக்குர்ஆன் 60:10) என்ற வசனத்தை அருளினான். (இதனைத் தொடர்ந்து) உமர் (ரலி) இணைவைப்பாளர்களாக இருந்த தன் இரண்டு மனைவியரை விவாகரத்து செய்தார். அவ்விருவரில் ஒருவரை முஆவியா பின் அபூ சுஃப்யானும், மற்றவரை சஃப்வான் பின் உமையாவும் மணந்துகொண்டனர்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் மதீனா திரும்பினார்கள். குரைஷிகளில் ஒருவரான அபூ பஸீர் என்பவர் முஸ்லிமாக அவர்களிடம் வந்தார். அவரைத் தேடி (குரைஷிகள்) இரண்டு நபர்களை அனுப்பி, "எங்களுக்கு நீ கொடுத்த வாக்கை நிறைவேற்று" என்று கேட்டனர். எனவே நபி (ஸல்) அவர்கள் அபூ பஸீரை அவ்விருவரிடமும் ஒப்படைத்தார்கள். அவர்கள் அவரை அழைத்துக்கொண்டு 'துல் ஹுலைஃபா' வரை சென்றனர். அங்கு அவர்கள் தங்களிடமிருந்த பேரீச்சம்பழங்களைச் சாப்பிடுவதற்காக இறங்கினர். அப்போது அபூ பஸீர் அவ்விருவரில் ஒருவரிடம், "இன்னாரே! அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக, உனது இந்த வாள் மிக அருமையாக உள்ளதே!" என்றார். மற்றவர் அதை உருவி, "ஆம், அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! இது மிக அருமையானது; நான் இதை பலமுறை சோதித்திருக்கிறேன்" என்றார். அபூ பஸீர், "இங்கே தா, நான் அதைப் பார்க்கிறேன்" என்று கேட்டார். அவர் அவரிடம் அதைக் கொடுத்ததும், அவர் சாகும் வரை அவரை அடித்தார். மற்றவர் தப்பித்து மதீனா வந்து பள்ளியில் நுழைந்தார். அவரைக் கண்ட நபி (ஸல்) அவர்கள், "இவர் பீதியுற்றவர்போல் காணப்படுகிறார்" என்றார்கள். அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! என் தோழர் கொல்லப்பட்டுவிட்டார்; நானும் கொல்லப்படவிருந்தேன்" என்றார். அப்போது அபூ பஸீர் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ் உங்கள் பொறுப்பை நிறைவேற்றிவிட்டான்; என்னை அவர்களிடம் திருப்பி அனுப்பிவிட்டீர்கள். பிறகு அல்லாஹ் அவர்களிடமிருந்து என்னைக் காப்பாற்றிவிட்டான்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "இவருடைய தாய்க்கு கேடுதான்! இவருடன் இன்னும் சிலர் இருந்திருந்தால் இவர் போரை மூட்டியிருப்பாரே!" என்றார்கள்.

இதைச் செவியுற்ற அபூ பஸீர், நபி (ஸல்) அவர்கள் தன்னை மீண்டும் அவர்களிடமே திருப்பி அனுப்பிவிடுவார்கள் என்பதைப் புரிந்துகொண்டு, அங்கிருந்து வெளியேறி கடற்கரைக்குச் சென்றுவிட்டார். (இதற்கிடையில்) அபூ ஜந்தல் பின் சுஹைல் அவர்களிடமிருந்து தப்பித்து அபூ பஸீருடன் சேர்ந்துகொண்டார். பிறகு குரைஷிகளிலிருந்து இஸ்லாத்தை ஏற்கும் எவரும் அபூ பஸீருடன் போய்ச் சேரலாயினர். இறுதியில் ஒரு கூட்டம் சேர்ந்தது. அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! குரைஷிகளின் வியாபாரக் கூட்டம் ஷாம் நோக்கிச் செல்வதை இவர்கள் கேள்விப்பட்டால், அவர்களை வழிமறித்து அவர்களைக் கொன்று, அவர்களின் பொருட்களை எடுத்துக்கொள்ளலானார்கள்.

எனவே குரைஷிகள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஆளனுப்பி, அல்லாஹ்வையும் உறவையும் முன்னிறுத்தி, "அவர்களைத் தாங்களே அழைத்துக்கொள்ள வேண்டும்; இனி உம்மிடம் வருபவர் பாதுகாப்பானவர்" என்று வேண்டிக்கொண்டனர். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை (மதீனாவிற்கு) அழைத்துக்கொண்டார்கள்.

அப்போது அல்லாஹ், "அவனே மக்காவின் (ஹுதைபிய்யா) பள்ளத்தாக்கில், அவர்கள்மீது உங்களுக்கு வெற்றியளித்த பின்னர், அவர்களுடைய கைகளை உங்களை விட்டும், உங்களுடைய கைகளை அவர்களை விட்டும் தடுத்தான்... எவர் நிராகரித்தார்களோ அவர்கள், தங்கள் உள்ளங்களில் வைராக்கியத்தை - அறியாமைக் காலத்து வைராக்கியத்தை - கொண்டபோது..." (திருக்குர்ஆன் 48:24-26) என்ற வசனங்களை அருளினான். அவர்கள், இவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் என்பதை ஏற்க மறுத்ததும், 'பிஸ்மில்லாஹிர் ரஹ்மானிர் ரஹீம்' என்று எழுதுவதை ஏற்க மறுத்ததும், இறையில்லத்திற்குச் செல்ல விடாமல் தடுத்ததுமே அந்த (அறியாமைக் கால) வைராக்கியமாகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
3401ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ‏.‏ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا‏.‏ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ بَلَى، لِي عَبْدٌ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ‏.‏ قَالَ أَىْ رَبِّ وَمَنْ لِي بِهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ أَىْ رَبِّ وَكَيْفَ لِي بِهِ ـ قَالَ تَأْخُذُ حُوتًا، فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، حَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ ـ وَرُبَّمَا قَالَ فَهْوَ ثَمَّهْ ـ وَأَخَذَ حُوتًا، فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ، ثُمَّ انْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ، حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ، وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَرَقَدَ مُوسَى، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فَخَرَجَ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ، فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ، فَصَارَ مِثْلَ الطَّاقِ، فَقَالَ هَكَذَا مِثْلُ الطَّاقِ‏.‏ فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا‏.‏ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ حَيْثُ أَمَرَهُ اللَّهُ‏.‏ قَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا، فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلَهُمَا عَجَبًا‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ، فَسَلَّمَ مُوسَى، فَرَدَّ عَلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ‏.‏ قَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ، أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ، عَلَّمَنِيهِ اللَّهُ لاَ تَعْلَمُهُ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ‏.‏ قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ قَالَ ‏{‏إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا * وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏إِمْرًا‏}‏ فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، كَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ جَاءَ عُصْفُورٌ، فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ، قَالَ لَهُ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ‏.‏ إِذْ أَخَذَ الْفَأْسَ فَنَزَعَ لَوْحًا، قَالَ فَلَمْ يَفْجَأْ مُوسَى إِلاَّ وَقَدْ قَلَعَ لَوْحًا بِالْقَدُّومِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُوسَى مَا صَنَعْتَ قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا، لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا‏.‏ قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا، فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا‏.‏ فَلَمَّا خَرَجَا مِنَ الْبَحْرِ مَرُّوا بِغُلاَمٍ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَقَلَعَهُ بِيَدِهِ هَكَذَا ـ وَأَوْمَأَ سُفْيَانُ بِأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ كَأَنَّهُ يَقْطِفُ شَيْئًا ـ فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا‏.‏ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي، قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا‏.‏ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ مَائِلاً ـ أَوْمَأَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ سُفْيَانُ كَأَنَّهُ يَمْسَحُ شَيْئًا إِلَى فَوْقُ، فَلَمْ أَسْمَعْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ مَائِلاً إِلاَّ مَرَّةً ـ قَالَ قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا وَلَمْ يُضَيِّفُونَا عَمَدْتَ إِلَى حَائِطِهِمْ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا‏.‏ قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ، سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا‏"‏‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ، فَقَصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوْ كَانَ صَبَرَ يُقَصُّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ‏"‏‏.‏ وَقَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي سُفْيَانُ سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ‏.‏ قِيلَ لِسُفْيَانَ حَفِظْتَهُ قَبْلَ أَنْ تَسْمَعَهُ مِنْ عَمْرٍو، أَوْ تَحَفَّظْتَهُ مِنْ إِنْسَانٍ فَقَالَ مِمَّنْ أَتَحَفَّظُهُ وَرَوَاهُ أَحَدٌ عَنْ عَمْرٍو غَيْرِي سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ‏.‏
சயீத் பின் ஜுபைர் அவர்கள் கூறியதாவது:

நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம், “நௌஃப் அல்-பக்காலி என்பவர், அல்-கதிர் அவர்களின் தோழரான மூஸா, பனூ இஸ்ராயீலின் மூஸா (அலை) அல்ல; மாறாக அவர் வேறொரு மூஸா என்று வாதிடுகிறார்” என்று கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரலி), “அல்லாஹ்வின் எதிரி (நௌஃப்) பொய் உரைத்துவிட்டார்” என்று கூறினார்கள்.

உபை பின் கஅப் (ரலி) அவர்கள் எங்களிடம் அறிவித்தார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

“மூஸா (அலை) அவர்கள் பனூ இஸ்ராயீலர்களிடையே நின்று உரையாற்றினார்கள். அப்போது அவர்களிடம், ‘மக்களில் மிகவும் அறிவு மிக்கவர் யார்?’ என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், ‘நான் தான்’ என்று பதிலளித்தார்கள். அறிவை அல்லாஹ்விற்கே உரியதாக்காததால் அல்லாஹ் அவர்களைக் கண்டித்தான். அல்லாஹ் அவர்களுக்கு, ‘இரு கடல்களும் சந்திக்கும் இடத்தில் என்னுடைய அடியார் ஒருவர் இருக்கிறார்; அவர் உன்னை விட அதிகம் அறிந்தவர்’ என்று கூறினான்.

மூஸா (அலை) அவர்கள், ‘இறைவா! நான் அவரை எவ்வாறு சந்திப்பேன்?’ என்று கேட்டார்கள். (சுஃப்யான் சிலவேளைகளில், ‘இறைவா! நான் அவரை எப்படி அடைவேன்?’ என்று கூறியதாக அறிவித்தார்.) அதற்கு அல்லாஹ், ‘நீ ஒரு மீனை எடுத்து, அதை ஒரு கூடையில் வைத்துக்கொள். அந்த மீனை எங்கே தவறவிடுகிறாயோ அங்கே அவர் இருப்பார்’ என்று கூறினான். (சுஃப்யான் சிலவேளைகளில், ‘அங்கே அவர் இருப்பார்’ என்று கூறியதாக அறிவித்தார்.)

மூஸா (அலை) அவர்கள் ஒரு மீனை எடுத்து அதை ஒரு கூடையில் வைத்துக்கொண்டு, தம் உதவியாளரான யூஷா பின் நூன் என்பவருடன் புறப்பட்டுச் சென்றார்கள். அவர்கள் ஒரு பாறையை அடைந்ததும், தங்கள் தலைகளைச் சாய்த்துப் படுத்து உறங்கினார்கள். அப்போது மீன் கூடையிலிருந்து துள்ளி, கடலினுள் சென்று விழுந்தது. அது கடலில் (செல்லும் வழியில்) ஒரு சுரங்கத்தைப் போன்று தன் வழியை அமைத்துக் கொண்டது. அல்லாஹ் மீனின் மீது தண்ணீர் பாய்வதை தடுத்தான்; அதனால் அப்பகுதி ஒரு வளைவைப் (ஆர்ச்) போல ஆனது.”

(இதை விவரிக்கும் போது) நபி (ஸல்) அவர்கள் வளைவு போன்று தங்கள் கைகளால் சைகை செய்து காட்டினார்கள்.

“பிறகு அவர்கள் இருவரும் தங்கள் இரவின் மீதமுள்ள நேரத்திலும், பகலிலும் பயணம் செய்தனர். அடுத்த நாள் காலை வந்தபோது மூஸா (அலை) தம் உதவியாளரிடம், ‘நமது காலை உணவைக் கொண்டு வா! நமது இந்தப் பயணத்தில் நாம் மிகுந்த களைப்பைச் சந்தித்துவிட்டோம்’ என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ் கட்டளையிட்ட அந்த இடத்தைக் கடந்து செல்லும் வரை மூஸா (அலை) களைப்பை உணரவில்லை.

அப்போது அவருடைய உதவியாளர் அவரிடம், ‘(நாம் ஓய்வெடுக்க) அந்தப் பாறையில் ஒதுங்கியபோது, நான் அந்த மீனை மறந்துவிட்டேன் என்பது உங்களுக்குத் தெரியுமா? அதை நினைவூட்டுவதை விட்டும் ஷைத்தானே என்னை மறக்கச் செய்துவிட்டான். அது ஆச்சரியமான முறையில் கடலில் தன் வழியை அமைத்துக் கொண்டது’ என்று கூறினார். மீனுக்கு அது ஒரு பாதையாகவும், அவ்விருவருக்கும் அது ஒரு ஆச்சரியமாகவும் அமைந்தது.

மூஸா (அலை) அவர்கள், ‘அதுதான் நாம் தேடிக்கொண்டிருந்த இடம்’ என்று கூறினார்கள். உடனே அவர்கள் இருவரும் தங்கள் கால்தடங்களைப் பின்பற்றியவாறே (வந்த வழியே) திரும்பிச் சென்றார்கள்.

அவர்கள் அந்தப் பாறையை அடைந்தபோது, அங்கே ஒரு மனிதர் ஆடையால் போர்த்தப்பட்ட நிலையில் இருப்பதைக் கண்டார்கள். மூஸா (அலை) அவருக்கு சலாம் கூறினார்கள். அதற்கு அவர் (அல்-கதிர்), ‘உனது பூமியில் சலாம் (சாந்தி) ஏது?’ என்று கேட்டார்.

மூஸா (அலை) அவர்கள், ‘நான்தான் மூஸா’ என்று கூறினார்கள்.
அவர், ‘பனூ இஸ்ராயீலர்களின் மூஸாவா?’ என்று கேட்டார்.
மூஸா (அலை), ‘ஆம்’ என்றார்கள். மேலும், ‘அல்லாஹ் உங்களுக்குக் கற்றுத் தந்தவற்றிலிருந்து, எனக்கு நீங்கள் நல்வழியைக் கற்றுத் தருவதற்காக நான் உங்களிடம் வந்துள்ளேன்’ என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு அவர், ‘மூஸாவே! அல்லாஹ் எனக்குக் கற்றுத் தந்த அவனது அறிவில் நான் இருக்கிறேன்; அதை நீர் அறியமாட்டீர். அல்லாஹ் உமக்குக் கற்றுத் தந்த அறிவில் நீர் இருக்கிறீர்; அதை நான் அறியமாட்டேன்’ என்று கூறினார்.

மூஸா (அலை), ‘நான் உங்களைப் பின்தொடரலாமா?’ என்று கேட்டார்கள்.
அதற்கு அவர், **'இன்னக்க லன் தஸ்ததீஅ மஇய ஸப்ரா'** (நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ள மாட்டீர்) என்றும், **'வ கைஃப தஸ்பிரு அலா மா லம் துஹித் பிஹி குப்ரா'** (உம்மால் முழுமையாக அறிய முடியாத விஷயத்தில் நீர் எப்படி பொறுமையாக இருப்பீர்?) என்றும் கூறினார். (இது அல்குர்ஆன் 18:67-70 வரையிலான வசனங்களின் சுருக்கமான குறிப்பு).

பிறகு அவர்கள் இருவரும் கடற்கரையோரமாக நடந்து சென்றார்கள். (அவர்களுக்குப் படகு எதுவும் இருக்கவில்லை என்பதால்) அப்போது அவர்களைக் கடந்து ஒரு படகு சென்றது. தங்களை ஏற்றிக்கொள்ளும்படி அவர்கள் படகோட்டிகளிடம் பேசினார்கள். அல்-கதிர் அவர்களை அந்தப் படகோட்டிகள் அடையாளம் கண்டுகொண்டனர். அதனால் கூலி எதுவும் பெறாமலேயே அவர்களை ஏற்றிக்கொண்டனர்.

அவர்கள் படகில் சென்றுகொண்டிருந்தபோது, ஒரு சிட்டுக்குருவி வந்து படகின் ஓரத்தில் அமர்ந்தது. அது கடலில் தன் அலகால் ஒன்று அல்லது இரண்டு முறை கொத்தியது (நீரைக் குடித்தது).

அல்-கதிர் அவர்கள் மூஸா (அலை) அவர்களிடம், ‘மூஸாவே! அல்லாஹ்வின் அறிவோடு ஒப்பிடும்போது, என்னுடைய அறிவும் உன்னுடைய அறிவும் இந்தச் சிட்டுக்குருவி தன் அலகால் கடலிலிருந்து குறைத்த அளவைத் தவிர வேறில்லை’ என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அல்-கதிர் அவர்கள் (திடீரென) ஒரு கோடரியை எடுத்து, படகின் பலகை ஒன்றை கழற்றினார்கள். அவர் கோடரியால் பலகையைப் பெயர்த்தெடுக்கும் வரை மூஸா (அலை) அவரைக் கவனிக்கவில்லை. (பிறகு) மூஸா (அலை) அவரிடம், ‘நீர் என்ன காரியம் செய்தீர்? இவர்கள் நம்மிடம் கூலி எதுவும் பெறாமல் நம்மை ஏற்றினார்கள்; ஆனால் நீரோ இவர்களின் படகில் ஓட்டையிட்டு, இதில் பயணம் செய்பவர்களை மூழ்கடிக்கப் பார்க்கிறீரா? **லகத் ஜிஃத ஷைஅன் இம்ரா** (நிச்சயமாக நீர் ஒரு விபரீதமான காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்)’ என்று கூறினார்கள். (அல்குர்ஆன் 18:71)

அதற்கு அவர், ‘நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ள மாட்டீர் என்று நான் சொல்லவில்லையா?’ என்று கேட்டார்.
மூஸா (அலை), ‘நான் மறந்ததற்காக என்னைக் குற்றம் சாட்டாதீர்கள்; என் விஷயத்தில் சிரமத்தைக் கொடுக்காதீர்கள்’ என்று கூறினார்கள். இது மூஸா (அலை) அவர்களிடமிருந்து ஏற்பட்ட முதலாவது மறதியாகும்.

பிறகு அவர்கள் கடலைவிட்டு வெளியேறிச் சென்றபோது, சிறுவர்களுடன் விளையாடிக்கொண்டிருந்த ஒரு சிறுவனைக் கண்டார்கள். அல்-கதிர் அவர்கள் அந்தச் சிறுவனின் தலையைப் பிடித்து, தன் கையால் அதைத் துண்டித்தார்.”

(அறிவிப்பாளர் சுஃப்யான் அவர்கள், ஏதோ ஒரு பழத்தைப் பறிப்பது போல தன் விரல் நுனிகளால் சைகை செய்து காட்டினார்).

“மூஸா (அலை) அவரிடம், ‘எந்த உயிருக்கும் பகரமாக இல்லாமல், ஒரு தூய ஆத்மாவை நீர் கொன்றுவிட்டீரே? **லகத் ஜிஃத ஷைஅன் நுக்ரா** (நிச்சயமாக நீர் ஒரு தகாத காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்)’ என்று கேட்டார்கள். (அல்குர்ஆன் 18:74)
அல்-கதிர் அவர்கள், ‘நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ள மாட்டீர் என்று நான் உமக்குச் சொல்லவில்லையா?’ என்று கேட்டார்.

அதற்கு மூஸா (அலை), ‘இதற்குப் பிறகு நான் எதைப் பற்றியாவது உம்மிடம் கேட்டால், என்னை நீர் உமது தோழராக வைத்துக்கொள்ள வேண்டாம். என்னிடமிருந்து தக்க காரணத்தைப் பெற்றுவிட்டீர்’ என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அவர்கள் இருவரும் நடந்தார்கள். ஒரு கிராமத்தாரிடம் வந்து, அவர்களிடம் உணவு கேட்டார்கள். ஆனால் அக்கிராமத்தார் இவர்களுக்கு விருந்தளிக்க மறுத்துவிட்டனர். அங்கு இடிந்து விழும் நிலையிலிருந்த ஒரு சுவரை அவர்கள் கண்டார்கள்.”
(அல்-கதிர் அவர்கள் தம் கையை உயர்த்திக் காட்டி அச்சுவரைச் சரி செய்ததாக சுஃப்யான் சைகை செய்து காட்டினார். சுஃப்யான் ‘சாய்ந்திருந்த’ (மாய்லன்) என்ற சொல்லை ஒருமுறை தவிர வேறு எங்கும் குறிப்பிட்டதாக நான் கேட்கவில்லை).

“மூஸா (அலை) அவர்கள், ‘நாம் இவர்களிடம் வந்தோம்; ஆனால் இவர்கள் நமக்கு உணவளிக்கவும் இல்லை; நமக்கு விருந்தளிக்கவும் இல்லை. ஆயினும் நீர் இவர்களது சுவரைச் சரிசெய்துள்ளீர். நீர் விரும்பியிருந்தால் இதற்காக இவர்களிடம் கூலி பெற்றிருக்கலாமே! **லவ் ஷிஃத லத்தகஸ்த அலைஹி அஜ்ரா**’ என்று கூறினார்கள். (அல்குர்ஆன் 18:77)

அதற்கு அல்-கதிர், ‘இதுதான் எனக்கும் உமக்கும் இடையிலான பிரிவு. உம்மால் பொறுத்துக்கொள்ள முடியாதவற்றின் விளக்கத்தை நான் உமக்குச் சொல்கிறேன்’ என்று கூறினார்.”

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “மூஸா (அலை) அவர்கள் பொறுமையாக இருந்திருக்க வேண்டும் என நாங்கள் விரும்பினோம். அவ்வாறிருந்தால் அல்லாஹ் அவர்களின் செய்திகளை நமக்கு (இன்னும் அதிகமாக) விவரித்திருப்பான்.”

சுஃப்யான் கூறினார்: நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “அல்லாஹ் மூஸாவுக்கு அருள் புரிவானாக! அவர் பொறுமையாக இருந்திருந்தால், அவர்களின் செய்திகள் நமக்கு (இன்னும் அதிகமாக) விவரிக்கப்பட்டிருக்கும்.”

(மேலும் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் (அவ்வசனத்தை), **"அவர்களுக்கு முன்னால் ஒரு அரசன் இருந்தான்; அவன் குறையற்ற (நல்ல) கப்பல்களை எல்லாம் அபகரித்துக் கொண்டிருந்தான்"** என்றும், **"அந்தச் சிறுவன் இறைமறுப்பாளனாக (காஃபிராக) இருந்தான்; அவனது பெற்றோரோ இறைநம்பிக்கையாளர்களாக (மூஃமின்களாக) இருந்தனர்"** என்றும் ஓதுபவர்களாக இருந்தார்கள்).

பிறகு சுஃப்யான் என்னிடம் கூறினார்: நான் இதை அவரிடமிருந்து (அம்ரிடமிருந்து) இரண்டு முறை கேட்டேன், அதை மனனம் செய்தேன். சுஃப்யான் அவர்களிடம், ‘அம்ரிடமிருந்து கேட்பதற்கு முன்பே இதை மனனம் செய்தீர்களா, அல்லது வேறு யாரிடமாவது மனனம் செய்தீர்களா?’ என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர், ‘நான் யாரிடமிருந்து மனனம் செய்வேன்? அம்ரிடமிருந்து என்னைத்தவிர வேறு யாராவது இதை அறிவித்தார்களா? நான் இதை அவரிடமிருந்து இரண்டு அல்லது மூன்று முறை கேட்டேன், அதை மனனம் செய்தேன்’ என்று கூறினார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
3905ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونُ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا نَحْوَ أَرْضِ الْحَبَشَةِ، حَتَّى بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ‏.‏ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي، فَأُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ وَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ فَإِنَّ مِثْلَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، إِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، فَأَنَا لَكَ جَارٌ، ارْجِعْ وَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبَلَدِكَ‏.‏ فَرَجَعَ وَارْتَحَلَ مَعَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَطَافَ ابْنُ الدَّغِنَةِ عَشِيَّةً فِي أَشْرَافِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَلَمْ تُكَذِّبْ قُرَيْشٌ بِجِوَارِ ابْنِ الدَّغِنَةِ، وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ فِيهَا وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا نَخْشَى أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا‏.‏ فَقَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَلَبِثَ أَبُو بَكْرٍ بِذَلِكَ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِصَلاَتِهِ، وَلاَ يَقْرَأُ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَنْقَذِفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، وَهُمْ يَعْجَبُونَ مِنْهُ، وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً، لاَ يَمْلِكُ عَيْنَيْهِ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ، وَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ، فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَقَالُوا إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ بِجِوَارِكَ، عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَقَدْ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، فَأَعْلَنَ بِالصَّلاَةِ وَالْقِرَاءَةِ فِيهِ، وَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا فَانْهَهُ، فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ بِذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا قَدْ كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَاقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ، وَإِمَّا أَنْ تَرْجِعَ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَإِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمُسْلِمِينَ ‏"‏ إِنِّي أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، وَرَجَعَ عَامَّةُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكَ، فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَهَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ، وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ وَهْوَ الْخَبَطُ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَبَيْنَمَا نَحْنُ يَوْمًا جُلُوسٌ فِي بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَقَنِّعًا ـ فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا ـ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فِدَاءٌ لَهُ أَبِي وَأُمِّي، وَاللَّهِ مَا جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ أَمْرٌ‏.‏ قَالَتْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ، فَأُذِنَ لَهُ فَدَخَلَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي بَكْرٍ ‏"‏ أَخْرِجْ مَنْ عِنْدَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُكَ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصَّحَابَةُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَخُذْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَى رَاحِلَتَىَّ هَاتَيْنِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِالثَّمَنِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجَهَّزْنَاهُمَا أَحَثَّ الْجَهَازِ، وَصَنَعْنَا لَهُمَا سُفْرَةً فِي جِرَابٍ، فَقَطَعَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ قِطْعَةً مَنْ نِطَاقِهَا فَرَبَطَتْ بِهِ عَلَى فَمِ الْجِرَابِ، فَبِذَلِكَ سُمِّيَتْ ذَاتَ النِّطَاقِ ـ قَالَتْ ـ ثُمَّ لَحِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ بِغَارٍ فِي جَبَلِ ثَوْرٍ فَكَمَنَا فِيهِ ثَلاَثَ لَيَالٍ، يَبِيتُ عِنْدَهُمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَهْوَ غُلاَمٌ شَابٌّ ثَقِفٌ لَقِنٌ، فَيُدْلِجُ مِنْ عِنْدِهِمَا بِسَحَرٍ، فَيُصْبِحُ مَعَ قُرَيْشٍ بِمَكَّةَ كَبَائِتٍ، فَلاَ يَسْمَعُ أَمْرًا يُكْتَادَانِ بِهِ إِلاَّ وَعَاهُ، حَتَّى يَأْتِيَهُمَا بِخَبَرِ ذَلِكَ حِينَ يَخْتَلِطُ الظَّلاَمُ، وَيَرْعَى عَلَيْهِمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ مِنْحَةً مِنْ غَنَمٍ، فَيُرِيحُهَا عَلَيْهِمَا حِينَ يَذْهَبُ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ، فَيَبِيتَانِ فِي رِسْلٍ وَهْوَ لَبَنُ مِنْحَتِهِمَا وَرَضِيفِهِمَا، حَتَّى يَنْعِقَ بِهَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ بِغَلَسٍ، يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ تِلْكَ اللَّيَالِي الثَّلاَثِ، وَاسْتَأْجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ رَجُلاً مِنْ بَنِي الدِّيلِ، وَهْوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ بْنِ عَدِيٍّ هَادِيًا خِرِّيتًا ـ وَالْخِرِّيتُ الْمَاهِرُ بِالْهِدَايَةِ ـ قَدْ غَمَسَ حِلْفًا فِي آلِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ، وَهْوَ عَلَى دِينِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ فَأَمِنَاهُ، فَدَفَعَا إِلَيْهِ رَاحِلَتَيْهِمَا، وَوَاعَدَاهُ غَارَ ثَوْرٍ بَعْدَ ثَلاَثِ لَيَالٍ بِرَاحِلَتَيْهِمَا صُبْحَ ثَلاَثٍ، وَانْطَلَقَ مَعَهُمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ وَالدَّلِيلُ فَأَخَذَ بِهِمْ طَرِيقَ السَّوَاحِلِ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்: நான் விபரமறியத் தொடங்கியது முதல் என் பெற்றோர் (அபூபக்கர் மற்றும் உம்மு ரூமான்) இருவரும் இந்த (இஸ்லாமிய) மார்க்கத்தைப் பின்பற்றுபவர்களாகவே அன்றி நான் பார்த்ததில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் காலையிலும் மாலையிலும் எங்களைச் சந்திக்க வராத ஒரு நாள் கூட எங்களைக் கடந்து சென்றதில்லை. (மக்காவில்) முஸ்லிம்கள் சோதனைக்கு உள்ளாக்கப்பட்டபோது, அபூபக்கர் (ரழி) அவர்கள் (முதலாவதாக) எத்தியோப்பியா (ஹபஷா) நோக்கி ஹிஜ்ரத் செய்யப் புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் 'பர்க் அல்-கிமாத்' என்ற இடத்தை அடைந்தபோது, 'காரா' கோத்திரத்தின் தலைவரான இப்னு அத்தஃகினா அவரைச் சந்தித்தார். அவர், “அபூபக்கரே! எங்கே செல்கிறீர்கள்?” என்று கேட்டார். அபூபக்கர் (ரழி), “என் சமுதாயத்தார் என்னை வெளியேற்றிவிட்டார்கள்; எனவே நான் பூமியில் சுற்றித் திரிந்து என் இறைவனை வணங்க விரும்புகிறேன்” என்றார்.

இப்னு அத்தஃகினா கூறினார்: “அபூபக்கரே! உங்களைப் போன்றவர் வெளியேறவும் கூடாது; வெளியேற்றப்படவும் கூடாது. ஏனெனில் நீங்கள் இல்லாதவர்களுக்கு ஈட்டித் தருகிறீர்கள்; உறவினர்களுடன் நல்லுறவைப் பேணுகிறீர்கள்; சிரமப்படுபவர்களின் சுமையைச் சுமக்கிறீர்கள்; விருந்தினர்களை உபசரிக்கிறீர்கள்; சத்தியத்தால் ஏற்படும் சோதனைகளில் (மக்களுக்குத்) துணை நிற்கிறீர்கள். எனவே நான் உங்களுக்குப் தஞ்சமளிக்கிறேன் (பாதுகாப்புத் தருகிறேன்). திரும்பிச் சென்று உங்கள் ஊரிலேயே உங்கள் இறைவனை வணங்குங்கள்.” அவர் திரும்பினார்; இப்னு அத்தஃகினாவும் அவருடன் (மக்காவிற்கு) வந்தார்.

இப்னு அத்தஃகினா குறைஷிகளின் பிரமுகர்களைச் சந்தித்து, “அபூபக்கர் போன்ற ஒருவர் வெளியேற்றப்படக் கூடாது. இல்லாதவர்களுக்கு ஈட்டித் தருகிற, உறவுகளைப் பேணுகிற ஒரு மனிதரையா நீங்கள் வெளியேற்றுகிறீர்கள்?” என்று கேட்டார். குறைஷிகள் அந்தத் தஞ்சத்தை ஏற்றுக் கொண்டனர். அவர்கள், “அபூபக்கர் தம் வீட்டிற்குள் மட்டும் தொழட்டும்; அங்கே அவர் விரும்பியதை ஓதலாம். ஆனால் அதை வெளிப்படையாகச் செய்து எங்களுக்குத் தொல்லை தரக் கூடாது; ஏனெனில் அவர் எங்கள் பெண்களையும் பிள்ளைகளையும் குழப்பத்தில் (மார்க்க மாற்றத்தில்) ஆழ்த்திவிடுவார் என்று நாங்கள் அஞ்சுகிறோம்” என்றனர்.

அபூபக்கர் (ரழி) சில காலம் அவ்வாறே இருந்தார். பின்னர் அவருக்குத் தன் வீட்டின் முற்றத்தில் ஒரு மஸ்ஜிதை அமைக்கும் எண்ணம் தோன்றியது. அங்கே அவர் பகிரங்கமாகத் தொழவும் குர்ஆன் ஓதவும் ஆரம்பித்தார். இதைக் கண்டு இணைவைப்பாளர்களின் பெண்களும் பிள்ளைகளும் வியப்புடன் அவரைச் சூழ்ந்தனர். அபூபக்கர் (ரழி) அதிகம் அழக்கூடியவராக இருந்தார்; குர்ஆன் ஓதும்போது கண்ணீரைக் கட்டுப்படுத்த மாட்டார். இது குறைஷிப் பிரமுகர்களைப் பயமுறுத்தியதால், அவர்கள் இப்னு அத்தஃகினாவை அழைத்து முறையிட்டனர். இப்னு அத்தஃகினா அபூபக்கரிடம் வந்து, “ஒன்று வரம்பிற்குள் நில்லுங்கள், அல்லது எனது தஞ்சத்தைத் திருப்பித் தந்துவிடுங்கள்” என்றார். அபூபக்கர் (ரழி), “உமது தஞ்சத்தை உமக்கே திருப்பித் தருகிறேன்; அல்லாஹ்வின் பாதுகாப்பையே நான் பொருந்திக் கொள்கிறேன்” என்றார்.

அந்த நாட்களில் நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்காவில் இருந்தார்கள். அவர்கள் முஸ்லிம்களிடம், “நீங்கள் ஹிஜ்ரத் செய்யுமிடம் (மதீனா) எனக்குக் காட்டப்பட்டது; அது இரண்டு எரிமலைக் கற்களுக்கு (லாபத்தைன்) இடையில் பேரீச்சை மரங்கள் நிறைந்த பூமி” என்றார்கள். மதீனாவிற்குப் புறப்படத் தயாரான அபூபக்கரிடம் நபி (ஸல்), “பொறுத்திருங்கள், எனக்கும் அனுமதி கிடைக்கும் என்று எதிர்பார்க்கிறேன்” என்றார்கள். அபூபக்கர் (ரழி) நபி (ஸல்) அவர்களுக்காகத் தம்மைத் தடுத்துக் கொண்டு, இரண்டு ஒட்டகங்களுக்கு நான்கு மாதங்களாகத் தீவனம் தந்து தயார் செய்தார்.

ஒரு நாள் நண்பகலில் நபி (ஸல்) அவர்கள் தலையை மறைத்தவாறு அபூபக்கர் இல்லத்திற்கு வந்தார்கள். நபி (ஸல்), “உங்களுடன் இருப்பவர்களை வெளியேற்றுங்கள்” என, அபூபக்கர் (ரழி) “இவர்கள் உங்கள் குடும்பத்தினர் தான்” என்றார். நபி (ஸல்), “எனக்கு ஹிஜ்ரத் செய்ய அனுமதி கிடைத்துவிட்டது” என்றதும், அபூபக்கர் (ரழி) “உங்களுடன் வர எனக்கும் அனுமதி உண்டா?” எனக் கேட்டார். நபி (ஸல்) “ஆம்” என்றார்கள். அபூபக்கர் (ரழி) ஒரு ஒட்டகத்தை வழங்க முன்வர, நபி (ஸல்) “விலைக்கு மட்டுமே (பெற்றுக் கொள்வேன்)” என்றார்கள்.

நாங்கள் பயண ஏற்பாடுகளைத் துரிதமாகச் செய்தோம். அஸ்மா (ரழி) தனது இடுப்புக் கச்சையைக் கிழித்து உணவுப் பையைக் கட்டியதால் 'தாத் அந்-நிதாகைன்' எனப் பெயர் பெற்றார். பின்னர் அவர்கள் 'தவ்ர்' குகையில் மூன்று இரவுகள் தங்கியிருந்தனர். அபூபக்கரின் மகன் அப்துல்லாஹ் செய்திகளைச் சேகரிப்பார்; ஆமிர் பின் ஃபுஹைரா பாலுணவு வழங்குவார். அவர்கள் 'பனூ தில்' கோத்திர வழிகாட்டியை (கிர்ரீத்) வாடகைக்கு அமர்த்தி கடற்கரை வழியாக (மதீனா நோக்கி) நடந்தனர்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
4725ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ، وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ، فَخَرَجَ مِنْهُ، فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ، نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى‏.‏ فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا‏.‏ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ، فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ، لَمْ يَفْجَأْ إِلاَّ وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا‏.‏ قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً، فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ، فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ، إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلاَمًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ وَهَذَا أَشَدُّ مِنَ الأُولَى، قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ ـ قَالَ مَائِلٌ ـ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا، وَلَمْ يُضَيِّفُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا‏.‏ قَالَ ‏{‏هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا‏}‏‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ‏"‏‏.‏ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ‏.‏
ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடம், “அல்-கழிர் அவர்களின் தோழரான மூஸா, பனூ இஸ்ராயீல்களின் மூஸா அல்லர் (அவர் வேறொருவர்) என்று நௌஃப் அல்-பிகாலீ கூறுகிறார்” என்று கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், “அல்லாஹ்வின் எதிரி பொய் சொல்லிவிட்டான்” என்று கூறினார்கள்.

(பிறகு) உபை பின் கஅப் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டுள்ளேன்:
“மூஸா (அலை) அவர்கள் பனூ இஸ்ராயீல்களிடையே ஒரு சொற்பொழிவை நிகழ்த்த எழுந்தார்கள். அப்போது அவர்களிடம், ‘மக்களில் மிகவும் அறிந்தவர் யார்?’ என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு மூஸா (அலை), ‘நான்(தான்)’ என்று பதிலளித்தார்கள். அறிவை அல்லாஹ்விடம் இணைத்துக் கூறாததால் அல்லாஹ் அவரைக் கண்டித்தான். ‘இரண்டு கடல்கள் சங்கமிக்குமிடத்தில் என்னுடைய அடியார்களில் ஒருவர் இருக்கிறார்; அவர் உங்களை விட அதிகம் அறிந்தவர்’ என்று அல்லாஹ் அவருக்கு வஹீ (இறைச்செய்தி) அறிவித்தான்.

மூஸா (அலை), ‘இறைவா! அவரை நான் எவ்வாறு சந்திப்பது?’ என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அல்லாஹ், ‘நீங்கள் ஒரு மீனை எடுத்து, அதை ஒரு கூடையில் வைத்துக்கொள்ளுங்கள். எங்கே அந்த மீனைத் தவறவிடுகிறீர்களோ அங்கேதான் அவர் இருப்பார்’ என்று கூறினான்.

ஆகவே, மூஸா (அலை) அவர்கள் ஒரு மீனைப் பிடித்து அதை ஒரு கூடையில் இட்டுக்கொண்டு (பயணத்தை) மேற்கொண்டார்கள். அவர்களுடன் அவர்களுடைய இளம் உதவியாளர் யூஷா பின் நூன் அவர்களும் சென்றார்கள். அவர்கள் இருவரும் ஒரு பாறையருகே சென்றடைந்தபோது, தங்கள் தலைகளை (பாறையில்) வைத்து உறங்கினார்கள். அப்போது அந்தக் கூடையில் இருந்த மீன் துள்ளிக்குதித்து வெளியேறி கடலுக்குள் விழுந்தது. அது கடலில் (சுரங்கப்பாதை போன்று) தன் வழியை அமைத்துக்கொண்டது. அல்லாஹ் மீனின் மீது நீரோட்டத்தைத் தடுத்துவிட்டான். ஆகவே, நீர் வளைந்து ஒரு குகையைப் போன்று நின்றது.

மூஸா (அலை) அவர்கள் கண் விழித்தபோது, மீனைப் பற்றிய செய்தியை அவரிடம் கூற அவருடைய தோழர் மறந்துவிட்டார். ஆகவே, அன்றைய பகலிலும் இரவிலும் அவர்கள் நடந்தார்கள். மறுநாள் காலை வந்தபோது மூஸா (அலை) தம் இளம் உதவியாளரிடம், ‘நமது உணவைக் கொண்டு வா! இந்தப் பயணத்தினால் நாம் பெரும் களைப்பைச் சந்தித்துவிட்டோம்’ என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ் கட்டளையிட்ட அந்த இடத்தைக் கடந்து செல்லும் வரை மூஸா (அலை) அவர்கள் எவ்விதக் களைப்பையும் உணரவில்லை.

அப்போது அந்த உதவியாளர் அவரிடம், ‘நாம் அந்தப் பாறையருகே ஒதுங்கியபோது (நடந்தது) உங்களுக்குத் தெரியுமா? நான் அந்த மீனை மறந்துவிட்டேன். அதை நான் நினைவுகூர்வதை விட்டும் ஷைத்தானே என்னை மறக்கடித்துவிட்டான். அது கடலில் வியக்கத்தக்க வகையில் தன் வழியை அமைத்துக்கொண்டது’ என்று கூறினார். மீனுக்கு அது ஒரு சுரங்கப்பாதையாகவும், மூஸாவுக்கும் அவருடைய உதவியாளருக்கும் அது ஒரு வியப்பாகவும் அமைந்தது.

மூஸா (அலை) அவர்கள், ‘அதைத்தான் நாம் தேடிக்கொண்டிருந்தோம்’ என்று கூறிவிட்டு, வந்த வழியே தங்கள் காலடிச் சுவடுகளைப் பின்பற்றித் திரும்பினார்கள். அவர்கள் இருவரும் தங்கள் காலடிச் சுவடுகளைப் பின்பற்றி அந்தப் பாறையருகே வந்தபோது, அங்கே ஒரு மனிதர் போர்வையால் மூடப்பட்டிருப்பதைக் கண்டார்கள். மூஸா (அலை) அவருக்கு ஸலாம் சொன்னார்கள். அதற்கு அல்-கழிர், ‘உமது பூமியில் ஏது ஸலாம் (சாந்தி)?’ என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), ‘நான்தான் மூஸா’ என்றார். அவர், ‘பனூ இஸ்ராயீல்களின் மூஸாவா?’ என்று கேட்டார். அதற்கு மூஸா (அலை), ‘ஆம்; தங்களுக்குக் கற்றுத்தரப்பட்டிருக்கும் நல்வழியை எனக்கு நீர் கற்றுத்தருவதற்காக உம்மிடம் வந்துள்ளேன்’ என்றார்.

அதற்கு அவர், ‘என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமையாக இருக்க முடியாது. மூஸா! அல்லாஹ் எனக்கு அவனது அறிவிலிருந்து ஒன்றைக் கற்றுத்தந்துள்ளான்; அதை நீர் அறியமாட்டீர். மேலும் அல்லாஹ் உமக்கு அவனது அறிவிலிருந்து ஒன்றைக் கற்றுத்தந்துள்ளான்; அதை நான் அறியமாட்டேன்’ என்று கூறினார். மூஸா (அலை), ‘அல்லாஹ் நாடினால் என்னைப் பொறுமையாளனாக நீர் காண்பீர்; எந்த விஷயத்திலும் உமக்கு நான் மாறுசெய்யமாட்டேன்’ என்று கூறினார்கள்.

அல்-கழிர் அவரிடம், ‘நீர் என்னைப் பின்பற்றி வருவதானால், நானாக உமக்குச் சொல்லாத வரை எதைப் பற்றியும் என்னிடம் கேட்கக் கூடாது’ என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் கடற்கரையோரமாக நடந்து சென்றனர். அப்போது கப்பல் ஒன்று சென்றது. தங்களை அதில் ஏற்றிக்கொள்ளும்படி அக்கப்பலாரிடம் பேசினார்கள். அவர்கள் அல்-கழிர் அவர்களை அடையாளம் கண்டுகொண்டு, கூலி ஏதுமின்றி அவர்களை ஏற்றிக்கொண்டனர். அவர்கள் இருவரும் கப்பலில் ஏறியதும், திடீரென அல்-கழிர் கோடரியால் கப்பலின் பலகைகளில் ஒன்றை (அகற்றி) கழற்றிவிட்டார்.

மூஸா (அலை) அவரிடம், ‘கூலி ஏதுமின்றி நம்மை இவர்கள் ஏற்றிக்கொண்டார்கள். ஆனால், நீர் இக்கப்பலில் உள்ளவர்களை மூழ்கடிக்க வேண்டும் என்பதற்காக இதில் ஓட்டையிட்டுவிட்டீரே! நிச்சயமாக நீர் ஒரு விபரீதமான காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்’ என்று கூறினார். அதற்கு அல்-கழிர், ‘என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமையாக இருக்க முடியாது என்று நான் சொல்லவில்லையா?’ என்றார். அதற்கு மூஸா (அலை), ‘நான் மறந்துபோனதற்காக என்னைப் பிடிக்க்காதீர்; என் விஷயத்தில் சிரமத்தைக் கொடுக்காதீர்’ என்று கூறினார்கள்.”

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “மூஸாவிடமிருந்து (ஏற்பட்ட) முதலாவது (குறுக்கீடு) மறதியால் நிகழ்ந்ததாகும்.”

(தொடர்ந்து நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:)
“அப்போது ஒரு சிட்டுக்குருவி வந்து கப்பலின் விளிம்பில் அமர்ந்து, கடலில் தன் அலகால் ஒரு முறை கொத்தியது. அல்-கழிர் அவர்கள் மூஸாவிடம், ‘அல்லாஹ்வின் அறிவிலிருந்து என்னுடைய அறிவும் உன்னுடைய அறிவும் (எதையும்) குறைக்கவில்லை; இந்தச் சிட்டுக்குருவி இந்தக் கடலிலிருந்து (தன் அலகால் நீர் அருந்தி) குறைத்ததைத் தவிர’ என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் கப்பலிலிருந்து இறங்கினார்கள். அவர்கள் கடற்கரையில் நடந்து சென்றுகொண்டிருந்தபோது, அல்-கழிர் ஒரு சிறுவன் மற்றச் சிறுவர்களுடன் விளையாடிக்கொண்டிருப்பதைக் கண்டார். உடனே அல்-கழிர் அவனது தலையைப் பிடித்து, தன் கையாலேயே அதைப்பிடுங்கி அவனைக் கொன்றுவிட்டார்.

மூஸா (அலை) அவரிடம், ‘ஓர் உயிருக்கு ஈடாக இல்லாமல், தூய ஆத்மா ஒன்றை நீர் கொன்றுவிட்டீரே! நிச்சயமாக நீர் ஒரு தகாத காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்’ என்று கூறினார். அதற்கு அவர், ‘என்னுடன் இருக்க உம்மால் பொறுமையாக இருக்க முடியாது என்று நான் உமக்குச் சொல்லவில்லையா?’ என்று கேட்டார்.” (இது முந்தையதை விட மிகவும் கடுமையானது என்று அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்). “மூஸா (அலை), ‘இதற்குப் பிறகு எதைப் பற்றியேனும் நான் உம்மிடம் கேட்டால், என்னை நீர் உம் தோழமையில் வைத்துக்கொள்ள வேண்டாம். என்னிடமிருந்து (பிரிந்து செல்ல) தக்க காரணத்தைப் பெற்றுவிட்டீர்’ என்று கூறினார்கள்.

பிறகு இருவரும் நடந்தார்கள். ஓர் ஊராரிடம் வந்து, தங்களுக்கும் உணவு தருமாறு கேட்டார்கள். ஆனால், அவ்வூரார் இவர்களுக்கு விருந்தளிக்க மறுத்துவிட்டனர். அங்கு சாய்ந்து விழும் நிலையிலிருந்த ஒரு சுவரை அவர்கள் கண்டார்கள்.” (அறிவிப்பாளர் ‘மாயில்’ என்பதற்கு விழும் நிலையில் என்று விளக்கமளித்தார்). “உடனே அல்-கழிர் தம் கையாலேயே அதை நிமிர்த்தி (சீரமைத்து) வைத்தார். மூஸா (அலை), ‘நாம் இவர்களிடம் வந்தோம்; ஆனால் இவர்கள் நமக்கு உணவளிக்கவில்லை; நமக்கு விருந்தளிக்கவுமில்லை. நீர் விரும்பியிருந்தால் இதற்குக் கூலி வாங்கியிருக்கலாமே?’ என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர், ‘இதுதான் எனக்கும் உமக்கும் இடையே பிரிவினை(க்கான நேரம்). உம்மால் பொறுமையாக இருக்க முடியாதவற்றின் விளக்கத்தை உமக்குச் சொல்கிறேன்...’ என்று (அல்-கழிர்) கூறினார்.”

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “மூஸா (அலை) அவர்கள் (இன்னும்) பொறுமையாக இருந்திருக்க வேண்டும் என நாம் விரும்பினோம். அவ்வாறிருந்திருந்தால், அவ்விருவரின் செய்திகள் நமக்கு (இன்னும் அதிகமாக) விவரிக்கப்பட்டிருக்கும்.”

ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், “(அந்தக் கப்பலுக்கு) முன்னால் ஒரு மன்னன் இருந்தான். அவன் பழுதுபடாத நல்ல கப்பல்களை எல்லாம் பலவந்தமாக அபகரித்துக்கொண்டிருந்தான்” என்றும், “அந்தச் சிறுவனைப் பொறுத்தவரை அவன் இறைமறுப்பாளனாக (காஃபிராக) இருந்தான்; அவனது பெற்றோரோ இறைநம்பிக்கையாளர்களாக இருந்தனர்” என்றும் ஓதுபவர்களாய் இருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
4726ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ، وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَغَيْرَهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ إِنَّا لَعِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِهِ، إِذْ قَالَ سَلُونِي قُلْتُ أَىْ أَبَا عَبَّاسٍ ـ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ ـ بِالْكُوفَةِ رَجُلٌ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ نَوْفٌ، يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ لِي قَالَ قَدْ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، وَأَمَّا يَعْلَى فَقَالَ لِي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُوسَى رَسُولُ اللَّهِ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ قَالَ ذَكَّرَ النَّاسَ يَوْمًا حَتَّى إِذَا فَاضَتِ الْعُيُونُ، وَرَقَّتِ الْقُلُوبُ وَلَّى، فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ، فَقَالَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ هَلْ فِي الأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ لاَ، فَعَتَبَ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ قِيلَ بَلَى قَالَ أَىْ رَبِّ فَأَيْنَ قَالَ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَىْ رَبِّ اجْعَلْ لِي عَلَمًا أَعْلَمُ ذَلِكَ بِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لِي عَمْرٌو قَالَ ‏"‏ حَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لِي يَعْلَى قَالَ ‏"‏ خُذْ نُونًا مَيِّتًا حَيْثُ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ فَقَالَ لِفَتَاهُ لاَ أُكَلِّفُكَ إِلاَّ أَنْ تُخْبِرَنِي بِحَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ‏.‏ قَالَ مَا كَلَّفْتَ كَثِيرًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ‏}‏ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ ـ لَيْسَتْ عَنْ سَعِيدٍ ـ قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي ظِلِّ صَخْرَةٍ فِي مَكَانٍ ثَرْيَانَ، إِذْ تَضَرَّبَ الْحُوتُ، وَمُوسَى نَائِمٌ، فَقَالَ فَتَاهُ لاَ أُوقِظُهُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ أَنْ يُخْبِرَهُ، وَتَضَرَّبَ الْحُوتُ، حَتَّى دَخَلَ الْبَحْرَ فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْبَحْرِ حَتَّى كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ ـ قَالَ لِي عَمْرٌو هَكَذَا كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ، وَحَلَّقَ بَيْنَ إِبْهَامَيْهِ وَاللَّتَيْنِ تَلِيانِهِمَا ـ لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ قَدْ قَطَعَ اللَّهُ عَنْكَ النَّصَبَ ـ لَيْسَتْ هَذِهِ عَنْ سَعِيدٍ ـ أَخْبَرَهُ، فَرَجَعَا فَوَجَدَا خَضِرًا ـ قَالَ لِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ ـ عَلَى طِنْفِسَةٍ خَضْرَاءَ عَلَى كَبِدِ الْبَحْرِ ـ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ ـ مُسَجًّى بِثَوْبِهِ قَدْ جَعَلَ طَرَفَهُ تَحْتَ رِجْلَيْهِ، وَطَرَفَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى، فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ، وَقَالَ هَلْ بِأَرْضِي مِنْ سَلاَمٍ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَمَا شَأْنُكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ أَمَا يَكْفِيكَ أَنَّ التَّوْرَاةَ بِيَدَيْكَ، وَأَنَّ الْوَحْىَ يَأْتِيكَ، يَا مُوسَى إِنَّ لِي عِلْمًا لاَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَعْلَمَهُ وَإِنَّ لَكَ عِلْمًا لاَ يَنْبَغِي لِي أَنْ أَعْلَمَهُ، فَأَخَذَ طَائِرٌ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِلْمِي وَمَا عِلْمُكَ فِي جَنْبِ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَمَا أَخَذَ هَذَا الطَّائِرُ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ، حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ وَجَدَا مَعَابِرَ صِغَارًا تَحْمِلُ أَهْلَ هَذَا السَّاحِلِ إِلَى أَهْلِ هَذَا السَّاحِلِ الآخَرِ عَرَفُوهُ، فَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ ـ قَالَ قُلْنَا لِسَعِيدٍ خَضِرٌ قَالَ نَعَمْ ـ لاَ نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ، فَخَرَقَهَا وَوَتَدَ فِيهَا وَتِدًا‏.‏ قَالَ مُوسَى أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا ـ قَالَ مُجَاهِدٌ مُنْكَرًا ـ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا كَانَتِ الأُولَى نِسْيَانًا وَالْوُسْطَى شَرْطًا وَالثَّالِثَةُ عَمْدًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا، لَقِيَا غُلاَمًا فَقَتَلَهُ ـ قَالَ يَعْلَى قَالَ سَعِيدٌ ـ وَجَدَ غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ، فَأَخَذَ غُلاَمًا كَافِرًا ظَرِيفًا فَأَضْجَعَهُ، ثُمَّ ذَبَحَهُ بِالسِّكِّينِ‏.‏ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَمْ تَعْمَلْ بِالْحِنْثِ ـ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَرَأَهَا زَكِيَّةً زَاكِيَةً مُسْلِمَةً كَقَوْلِكَ غُلاَمًا زَكِيًّا ـ فَانْطَلَقَا، فَوَجَدَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ ـ قَالَ سَعِيدٌ بِيَدِهِ هَكَذَا ـ وَرَفَعَ يَدَهُ فَاسْتَقَامَ ـ قَالَ يَعْلَى ـ حَسِبْتُ أَنَّ سَعِيدًا قَالَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ فَاسْتَقَامَ، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا ـ قَالَ سَعِيدٌ أَجْرًا نَأْكُلُهُ ـ وَكَانَ وَرَاءَهُمْ، وَكَانَ أَمَامَهُمْ ـ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ ـ يَزْعُمُونَ عَنْ غَيْرِ سَعِيدٍ أَنَّهُ هُدَدُ بْنُ بُدَدٍ، وَالْغُلاَمُ الْمَقْتُولُ، اسْمُهُ يَزْعُمُونَ جَيْسُورٌ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا، فَأَرَدْتُ إِذَا هِيَ مَرَّتْ بِهِ أَنْ يَدَعَهَا لِعَيْبِهَا، فَإِذَا جَاوَزُوا أَصْلَحُوهَا فَانْتَفَعُوا بِهَا وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ سَدُّوهَا بِقَارُورَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ بِالْقَارِ، كَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ، وَكَانَ كَافِرًا فَخَشِينَا أَنْ يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا، أَنْ يَحْمِلَهُمَا حُبُّهُ عَلَى أَنْ يُتَابِعَاهُ عَلَى دِينِهِ فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً لِقَوْلِهِ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا هُمَا بِهِ أَرْحَمُ مِنْهُمَا بِالأَوَّلِ، الَّذِي قَتَلَ خَضِرٌ وَزَعَمَ غَيْرُ سَعِيدٍ أَنَّهُمَا أُبْدِلاَ جَارِيَةً، وأَمَّا دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَاصِمٍ فَقَالَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِنَّهَا جَارِيَةٌ‏"‏‏.‏
சயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் வீட்டில் இருந்தபோது, அவர்கள், "என்னிடம் (மார்க்கத் தீர்ப்புகளைக்) கேளுங்கள்" என்றார்கள். நான், "ஓ அபுல் அப்பாஸ்! அல்லாஹ் என்னை தங்களுக்கு அர்ப்பணமாக்குவானாக! கூஃபாவில் 'நவ்ஃப்' என்றழைக்கப்படும் ஒரு கதைசொல்லி இருக்கிறார். அவர், (கிள்ர் (அலை) அவர்களைச் சந்தித்த) மூஸா, பனூ இஸ்ராயீல் சமூகத்தைச் சார்ந்த மூஸா அல்லர் (வேறொருவர்) என்று வாதிடுகிறார்" என்று கூறினேன்.

(இதைக் கேட்ட) அம்ர் (என்னிடம்) கூறினார்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் எதிரி பொய் உரைத்துவிட்டான்" என்று கூறினார்கள். ஆனால் யஃலா (என்னிடம்) கூறினார்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள், உபைய் பின் கஅப் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு அறிவித்தார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"மூஸா (அலை) அவர்கள் (ஒரு முறை) மக்களிடையே நின்றுகொண்டு (இறைவனை) நினைவூட்டினார்கள். (அவ்வுரையின் தாக்கத்தால்) கண்கள் கண்ணீர் சிந்தின; உள்ளங்கள் நெகிழ்ந்தன. அவர் திரும்பிச் செல்ல முற்பட்டபோது ஒரு மனிதர் அவரை அடைந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! பூமியில் உம்மை விட அதிகம் அறிந்தவர் யாரேனும் உண்டா?' என்று கேட்டார். அதற்கு மூஸா (அலை), 'இல்லை' என்று பதிலளித்தார்கள். இல்மை (கல்வியை) அல்லாஹ்விடம் ஒப்படைக்காததால், அல்லாஹ் அவர் மீது கண்டிப்பு காட்டினான். 'ஆம் (உம்மை விட அறிந்தவர் ஒருவர் இருக்கிறார்)' என்று (இறைவனால்) கூறப்பட்டது. மூஸா (அலை), 'என் இறைவனே! அவர் எங்கே இருக்கிறார்?' என்று வினவ, அல்லாஹ், 'இரு கடல்கள் சங்கமிக்குமிடத்தில்' என்று பதிலளித்தான். மூஸா (அலை), 'என் இறைவனே! நான் அதை அறிந்துகொள்ள ஓர் அடையாளத்தை எனக்கு ஏற்படுத்துவாயாக!' என்று வேண்டினார்."

அம்ர் (மேலே உள்ள தொடர்ச்சிக்கு) கூறினார்: (அல்லாஹ்), "எங்கே மீன் உம்மைப் பிரிந்து செல்கிறதோ (அங்கே அவர் இருப்பார்)" என்று கூறினான். யஃலா (என்னிடம்) கூறினார்: (அல்லாஹ்), "இறந்த மீன் ஒன்றை எடுத்துக்கொள்வீராக. எங்கே அதில் உயிர் ஊதப்படுகிறதோ (அதுவே அந்த இடம்)" என்று கூறினான்.

அவ்வாறே மூஸா (அலை) ஒரு மீனைப் பிடித்து ஒரு கூடையில் இட்டுக்கொண்டார்கள். தம் ஊழியரிடம் (யூஷஃ பின் நூனிடம்), "மீன் உம்மைப் பிரிந்து செல்லும்போது எனக்குத் தெரிவிப்பதைத் தவிர வேறெந்த சிரமத்தையும் உமக்கு நான் தரமாட்டேன்" என்றார்கள். ஊழியர், "நீங்கள் (எனக்கு) அதிக சிரமம் தரவில்லை" என்றார். - (குர்ஆனில் 18:60 வசனத்தில்) "மூஸா தம் ஊழியரிடம் கூறியபோது" என்று அல்லாஹ் குறிப்பிடுவது யூஷஃ பின் நூன் அவர்களைத்தான். (இக்குறிப்பு சயீத் கூறியதல்ல). -

நபி (ஸல்) அவர்கள் (தொடர்ந்து) கூறினார்கள்: "பிறகு ஒரு பாறையின் நிழலில் ஈரப்பதமான ஓரிடத்தில் மூஸா (அலை) உறங்கிக்கொண்டிருந்தபோது, அந்த மீன் துடித்தது. ஆனால் ஊழியர், '(இப்போது) நான் இவரை எழுப்ப மாட்டேன்' என்று (தமக்குள்) கூறிக்கொண்டார். விழித்தவுடன் மீன் சென்ற விஷயத்தை அவருக்குச் சொல்ல ஊழியர் மறந்துவிட்டார். மீன் துடித்துக் கொண்டே கடலுக்குள் சென்றது. மீன் சென்ற வழியில் நீர் பாயாமல் அல்லாஹ் தடுத்தான். அது கல்லில் செதுக்கியது போன்று (ஒரு பாதை போல) ஆனது."

அம்ர் (இதை விளக்கும் விதமாக), தம்முடைய இரு கட்டைவிரல்களையும், அதற்கடுத்த விரல்களையும் வளைத்து, "இப்படியே, கல்லில் செதுக்கியது போன்று" என்று எனக்குச் செய்து காட்டினார்.

(பயணத்தைத் தொடர்ந்த) மூஸா (அலை), "நம்முடைய இப்பயணத்தில் நாம் மிகுந்த களைப்பைச் சந்தித்துவிட்டோம்" என்று கூறினார்கள். ('இங்குதான் அல்லாஹ் உமது களைப்பை நீக்கிவிட்டான்' என்று (யூஷஃ) கூறினார்.) (இது சயீத் கூறியதல்ல).

(மீன் தவறிய இடத்திற்கு) இருவரும் திரும்பிச் சென்றபோது அங்கே கிள்ர் (அலை) அவர்களைக் கண்டார்கள். உஸ்மான் பின் அபீ சுலைமான் என்னிடம் கூறினார்: அவர் கடலின் நடுவே (மேற்பரப்பில்) ஒரு பச்சைக் கம்பளத்தின் மீது (இருந்தார்). சயீத் பின் ஜுபைர் கூறினார்: அவர் தம் ஆடையால் போர்த்திக்கொண்டு கிடந்தார். அதன் ஒரு ஓரத்தை தம் கால்களுக்குக் கீழேயும், மறு ஓரத்தை தம் தலைக்குக் கீழேயும் வைத்திருந்தார்.

மூஸா (அலை) அவருக்கு ஸலாம் உரைத்தார். அவர் முகத்தை வெளிப்படுத்தி, "என்னுடைய (இப்)பூமியில் ஸலாம் ஏது? நீர் யார்?" என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), "நான் மூஸா" என்றார். "பனூ இஸ்ராயீல்களின் மூஸாவா?" என்று அவர் கேட்க, "ஆம்" என்றார் மூஸா (அலை).

கிள்ர் (அலை), "உமது விஷயம் என்ன?" என்று கேட்க, மூஸா (அலை), "உமக்குக் கற்றுத்தரப்பட்ட நல்வழியை எனக்கும் நீர் கற்றுத்தரும் பொருட்டு உம்மிடம் வந்துள்ளேன்" என்றார். அதற்கு கிள்ர் (அலை), "தவ்ராத் வேதம் உம் கையில் இருப்பதும், இறைச்செய்தி (வஹீ) உம்மிடம் வருவதும் உமக்குப் போதாதா? ஓ மூஸா! எனக்கு அல்லாஹ் ஒரு வகையான கல்வியைக் கற்றுத்தந்துள்ளான்; அது உமக்குத் தெரியாது. உமக்கு அல்லாஹ் ஒரு வகையான கல்வியைக் கற்றுத்தந்துள்ளான்; அது எனக்குத் தெரியாது" என்றார்.

அப்போது ஒரு பறவை (வந்து), தன் அலகால் கடலிலிருந்து (சிறிது நீரை) எடுத்தது. கிள்ர் (அலை), "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! அல்லாஹ்வின் கல்விக்கு முன்னால், எனது கல்வியும் உமது கல்வியும் இப்பறவை தன் அலகால் கடலிலிருந்து எடுத்த (நீரைப்) போன்றதுதான்" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு இருவரும் ஒரு கப்பலில் ஏறினர். அக்கரையிலுள்ள மக்களை இக்கரைக்கு ஏற்றி வரும் சிறிய படகுகளைக் கண்டனர். (அப்படகுக்காரர்கள்) கிள்ர் (அலை) அவர்களை அடையாளம் கண்டுகொண்டு, "அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்" என்று கூறினர். - நாங்கள் சயீத் அவர்களிடம், "(அவர்) கிள்ர் தானே?" என்று கேட்டோம். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். - (படகுகாரர்கள்), "நாங்கள் இவரிடம் கூலி வாங்கிக்கொண்டு இவரை ஏற்றமாட்டோம்" என்றனர்.

(பயணத்தின்போது) கிள்ர் (அலை) அக்கப்பலில் ஒரு ஓட்டையை ஏற்படுத்தி, அதில் ஒரு ஆப்பை அறைந்துவிட்டார். மூஸா (அலை), "கப்பலில் உள்ளவர்களை மூழ்கடிப்பதற்காகவா அதில் நீர் ஓட்டையிட்டீர்? நிச்சயமாக, நீர் ஒரு பயங்கரமான (இம்ரன்) செயலைச் செய்துவிட்டீர்" என்று கேட்டார். - (அறிவிப்பாளர்) முஜாஹித், '(இம்ரன் என்பதற்கு) முன்கரன் - வெறுக்கத்தக்க செயல் என்று பொருள்' என்றார். -

அதற்கு கிள்ர் (அலை), "என்னுடன் பொறுமையாக இருக்க உம்மால் இயலாது என்று நான் சொல்லவில்லையா?" என்று கேட்டார். மூஸா (அலை) கேட்ட முதல் கேள்வி மறதியால் ஏற்பட்டது; இரண்டாவது நிபந்தனையால் ஏற்பட்டது; மூன்றாவது வேண்டுமென்றே கேட்கப்பட்டது. மூஸா (அலை), "நான் மறந்துவிட்டதற்காக என்மீது குற்றம் பிடிக்காதீர். என் விஷயத்தில் எனக்குச் சிரமம் தராதீர்" என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் ஒரு சிறுவனைச் சந்தித்தனர். கிள்ர் (அலை) அவனைக் கொன்றுவிட்டார். யஃலா கூறினார்: சயீத் அவர்கள் கூறினார்கள்: அவர்கள் சிறுவர்கள் விளையாடிக்கொண்டிருப்பதைக் கண்டனர். கிள்ர் (அலை) அழகிய தோற்றமுடைய, (இயற்கையிலேயே) இறைமறுப்பாளனாக இருந்த ஒரு சிறுவனைப் பிடித்துக் கீழே கிடத்தி, கத்தியால் அவனை அறுத்துக் கொன்றுவிட்டார். மூஸா (அலை), "பாவம் அறியாத ஒருத் தூய ஆத்மாவை, (பழிக்குப் பழி வாங்கும் நோக்கில்லாமல்) அநியாயமாக நீர் கொன்றுவிட்டீரே!" என்று கேட்டார். - இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் (இவ்வசனத்திலுள்ள ஜகிய்யா எனும் சொல்லை) 'ஜாக்கியா' (பரிசுத்தமானவள்) என்றும், 'முஸ்லிமா' (கீழ்ப்படிந்தவள்) என்றும் ஓதுவார்கள்; இது 'குலாமன் ஜக்கிய்யன்' என்று சொல்வதைப் போன்றது. -

பிறகு இருவரும் நடந்து சென்று, சாய்ந்து விழும் நிலையில் இருந்த ஒரு சுவரைக் கண்டனர். கிள்ர் (அலை) அதை (நேராக) நிமிர்த்தினார். சயீத் அவர்கள் தம் கையால் சைகை செய்து, "அவர் தம் கையை உயர்த்தினார்; சுவர் நேராகிவிட்டது" என்று கூறினார்கள். யஃலா கூறினார்: சயீத் அவர்கள், "அவர் தம் கையால் அச்சுவரைத் தடவினார்; அது நேராகிவிட்டது" என்று கூறியதாக நான் எண்ணுகிறேன். (அப்போது) மூஸா (அலை), "நீர் விரும்பியிருந்தால் இதற்குக் கூலி வாங்கியிருக்கலாமே" என்றார். சயீத் அவர்கள், "(கூலி என்பது) நாம் உண்ணக்கூடிய உணவு" என்று கூறினார்கள்.

(பிரிவு உபசாரத்தின் போது கிள்ர் (அலை) விளக்கமளித்தார்கள்): "அவர்களுக்கு *முன்னால்* ஒரு அரசன் இருந்தான்..." - "அவர்களுக்கு *முன்னால்* ஒரு அரசன் இருந்தான்" (அதாவது 'வாராஅகும்' என்பதற்குப் பகரமாக 'அமாமஹும்') என்று இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) ஓதுவார்கள். - சயீத் அல்லாத மற்றோர் அறிவிப்பில், அந்த அரசனின் பெயர் 'ஹுதத் பின் புதத்' என்றும், கொல்லப்பட்ட சிறுவனின் பெயர் 'ஜைசூர்' என்றும் கூறப்படுகிறது.

(கிள்ர் விளக்கினார்): "(அவன்) ஒவ்வொரு கப்பலையும் பலவந்தமாகப் பறிமுதல் செய்யும் அரசன். எனவே இக்கப்பல் அவனைக் கடந்து செல்லும்போது, பழுதுள்ள கப்பல் என்று அவன் அதை விட்டுவிடுவதற்காகவே (அதை ஓட்டையிட்டேன்). அவர்கள் சென்ற பிறகு அதைப் பழுதுபார்த்துப் பயனடைவார்கள்." (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்): சிலர், "அவர்கள் ஒரு குப்பியை வைத்து அந்த ஓட்டையை அடைத்தார்கள்" என்றும், சிலர் "கீல் (தார்) பூசி அடைத்தார்கள்" என்றும் கூறுகின்றனர்.

(கிள்ர் தொடர்ந்தார்): "அந்தச் சிறுவனின் பெற்றோர் இறைநம்பிக்கையாளர்களாக இருந்தனர். ஆனால் அவன் இறைமறுப்பாளனாக இருந்தான். அவன் (வளர்ந்து பெரியவனானால்) தன் பெற்றோரையும் வழிகேட்டிலும் இறைமறுப்பிலும் சேர்த்துவிடுவான் என்று நாங்கள் அஞ்சினோம். அதாவது, அவன் மீதிருந்த பாசத்தின் காரணமாக அவனது மதத்தை அவர்களும் பின்பற்றுவார்கள் (என்று அஞ்சினோம்). எனவே, அவனுக்குப் பகரமாக, அவனைவிடத் தூயவனாகவும், (பெற்றோர் மீது) அன்பு காட்டுவதில் சிறந்தவனாகவும் இருக்கக்கூடிய வேறொரு பிள்ளையை அவர்களுடைய இறைவன் அவர்களுக்கு வழங்க வேண்டும் என்று நாம் விரும்பினோம்." இது, "தூய ஆத்மாவைக் கொன்றுவிட்டீரே" என்று மூஸா (அலை) கேட்டதற்குப் பதிலாக அமைந்தது.

"அன்பு காட்டுவதில் சிறந்தவன்" என்பதன் பொருள், கிள்ர் (அலை) கொன்ற முதல் சிறுவனை விட, (இறைவன் பகரமாகக் கொடுக்கும் பிள்ளை) அவர்கள் மீது அதிக கருணை உள்ளவனாக இருப்பான் என்பதாகும். சயீத் அல்லாத மற்றவர்கள், "அவ்விருவருக்கும் (அச்சிறுவனுக்குப் பகரமாக) ஒரு பெண் குழந்தை வழங்கப்பட்டது" என்று கூறினர். தாவூத் பின் அபீ ஆஸிம் அவர்கள் ஒன்றுக்கு மேற்பட்ட அறிவிப்பாளர்கள் வழியாக, "அது ஒரு பெண் குழந்தை" என்று அறிவித்தார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
2380 aஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ،
وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ،
بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ
يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ عَلَيْهِ
السَّلاَمُ ‏.‏ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم يَقُولُ ‏"‏ قَامَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ
فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ
عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى أَىْ رَبِّ كَيْفَ لِي بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا
فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ ‏.‏ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَحَمَلَ
مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ وَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ
مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنَ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي
الْبَحْرِ - قَالَ - وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا
وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنَسِيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ
فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا
- قَالَ - وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ ‏.‏ قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ
فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا
‏.‏ قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا ‏.‏ قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى
أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلاً مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى ‏.‏ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ أَنَّى
بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى ‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ
مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ ‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى
عَلَيْهِ السَّلاَمُ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا
وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلاَ أَعْصِي لَكَ
أَمْرًا ‏.‏ قَالَ لَهُ الْخَضِرُ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ‏.‏ قَالَ
نَعَمْ ‏.‏ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ
أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ
فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا
لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا ‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ
وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذَا
غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ
نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا ‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا
قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنَ الأُولَى ‏.‏ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ
مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا ‏.‏ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا
فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ ‏.‏ يَقُولُ مَائِلٌ ‏.‏ قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ
‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا لَوْ شِئْتَ لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا ‏.‏
قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْتُ أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ
أَخْبَارِهِمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا
‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ
مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنَ الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ
سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا ‏.‏ وَكَانَ يَقْرَأُ
وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا ‏.‏
சயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம், "பனூ இஸ்ராயீல்களின் (தூதர்) மூஸா (அலை) அவர்கள் ஃகித்ருடைய தோழரான மூஸா அல்லர் என்று நவ்ஃப் அல்-பிகாலீ வாதிடுகிறார்" என்று கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரலி), "அல்லாஹ்வின் எதிரி பொய்யுரைத்துவிட்டான்" என்று கூறிவிட்டு, "உபை பின் கஅப் (ரலி) அவர்கள் கூற நான் செவியுற்றேன்" என்று (பின்வருமாறு) அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"மூஸா (அலை) அவர்கள் பனூ இஸ்ராயீல்களிடையே உரையாற்ற நின்றார்கள். அப்போது அவரிடம், 'மக்களிலேயே மிக அதிகம் அறிந்தவர் யார்?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், 'நானே (மிக அதிகம் அறிந்தவன்)' என்று பதிலளித்தார்கள். அறிவை(ச் சார்ந்த விஷயத்தை) அல்லாஹ்விடம் அவர் ஒப்படைக்காததால் அல்லாஹ் அவரைக் கண்டித்தான். 'இரண்டு கடல்கள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் என்னுடைய அடியார்களில் ஒருவர் இருக்கிறார்; அவர் உங்களை விட அதிகம் அறிந்தவர்' என்று அல்லாஹ் அவருக்கு வஹீ அறிவித்தான்.

மூஸா (அலை) அவர்கள், 'இறைவா! அவரை நான் எவ்வாறு சந்திப்பேன்?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு, 'ஒரு மீனைப் பிடித்துப் பெரிய கூடை ஒன்றில் வைத்துக்கொண்டு செல்லுங்கள்; எங்கே அந்த மீனைத் தவறவிடுகிறீர்களோ அங்கே அவர் இருப்பார்' என்று அவருக்குச் சொல்லப்பட்டது.

உடனே மூஸா (அலை) அவர்களும், அவருடைய உதவியாளர் யூஷா பின் நூனும் புறப்பட்டார்கள். மூஸா (அலை) அவர்கள் ஒரு மீனைப் பிடித்துக் கூடையில் வைத்துக்கொண்டார்கள். அவரும் அவருடைய உதவியாளரும் நடந்தார்கள். அவர்கள் இருவரும் (கடற்பாறையான) 'சக்ரா'வை அடைந்ததும், மூஸா (அலை) அவர்களும் அவருடைய உதவியாளரும் (அயர்ந்து) உறங்கிவிட்டார்கள். அப்போது அந்தக் கூடையிலிருந்த மீன் துள்ளிக்குதித்து, கூடையிலிருந்து வெளியேறி கடலுக்குள் விழுந்தது. அல்லாஹ் நீரோட்டத்தை (மீன் சென்ற பாதையில்) ஒரு வளைவைப் (சுரங்கப் பாதை) போல தடுத்து நிறுத்தினான். மீன் சென்ற பாதை ஒரு சுரங்கமாகவும், மூஸாவுக்கும் அவருடைய உதவியாளருக்கும் அது ஆச்சரியமாகவும் அமைந்தது.

அவர்கள் இருவரும் அன்றைய பகலின் எஞ்சிய நேரமும், இரவும் நடந்தார்கள். மூஸாவுடைய தோழர் (யூஷா) மீன் விஷயத்தை அவருக்குத் தெரிவிக்க மறந்துவிட்டார். காலை விடிந்ததும் மூஸா (அலை) அவர்கள் தம் உதவியாளரிடம், 'நமது காலை உணவைக் கொண்டு வா! நாம் மேற்கொண்ட இந்தப் பயணத்தினால் களைப்படைந்து விட்டோம்' என்று கூறினார்கள். (ஃகித்ரைச் சந்திக்குமாறு) கட்டளையிடப்பட்ட இடத்தைக் கடந்து செல்லும் வரை அவர்களுக்கு அந்தக் களைப்பு ஏற்படவில்லை.

அப்போது உதவியாளர், 'பார்த்தீர்களா! நாம் அந்தப் பாறையில் தங்கியிருந்தபோது நான் மீனை மறந்துவிட்டேன்; அதை நினைவுபடுத்துவதை விட்டும் ஷைத்தானே என்னை மறக்கச் செய்துவிட்டான்; அது கடலில் ஆச்சரியமான வகையில் தன் பாதையை அமைத்துக்கொண்டது' என்று கூறினார்.

அதற்கு மூஸா (அலை), 'அதைத்தான் நாமும் தேடிக் கொண்டிருந்தோம்' என்று கூறிவிட்டு, வந்த சுவடுகளின் வழியே இருவரும் (பின்னால்) திரும்பிச் சென்றார்கள். அவர்கள் இருவரும் அந்தப் பாறையை அடைந்தபோது, அங்கே துணியால் போர்த்தப்பட்டிருந்த ஒரு மனிதரைக் கண்டார்கள். மூஸா (அலை) அவருக்கு ஸலாம் சொன்னார்கள். ஃகித்ர் (அலை) அவர்கள், 'உமது பூமியில் ஏது ஸலாம்?' என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர்கள், 'நான் தான் மூஸா' என்றார்கள். ஃகித்ர், 'பனூ இஸ்ராயீல்களின் மூஸாவா?' என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), 'ஆம்' என்றார்கள். (அதற்கு ஃகித்ர்), 'நிச்சயமாக நீர் அல்லாஹ்வின் அறிவிலிருந்து ஒரு அறிவின் மீது இருக்கிறீர்; அதை அல்லாஹ் உமக்குக் கற்றுத் தந்தான்; அதை நான் அறியேன். நானும் அல்லாஹ்வின் அறிவிலிருந்து ஒரு அறிவின் மீது இருக்கிறேன்; அதை அல்லாஹ் எனக்குக் கற்றுத் தந்தான்; அதை நீர் அறியீர்' என்று கூறினார். மேலும், மூஸா (அலை) அவரிடம், 'அல்லாஹ் உமக்குக் கற்றுத் தந்திருப்பவற்றிலிருந்து, எனக்கும் ஒரு நல்வழியை நீர் கற்றுத் தருவதற்காக உம்மை நான் பின்தொடரலாமா?' என்று கேட்டார்கள். ஃகித்ர் கூறினார்: 'நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ளமாட்டீர். உமக்கு முழுமையாகத் தெரியாத (உமது அறிவுக்கு எட்டாத) விஷயத்தில் உம்மால் எப்படிப் பொறுமையாக இருக்க முடியும்?'

அதற்கு மூஸா (அலை), 'அல்லாஹ் நாடினால் என்னைப் பொறுமையாளராகக் காண்பீர்; எந்த விஷயத்திலும் நான் உமக்கு மாறு செய்யமாட்டேன்' என்று கூறினார்கள். ஃகித்ர், 'நீர் என்னைப் பின் தொடர்வதானால், நானாக உமக்கு எதைப் பற்றியாவது சொல்லும் வரை என்னிடம் எதைப்பற்றியும் கேட்கக் கூடாது' என்றார். மூஸா (அலை), 'சரி' என்றார்கள்.

பிறகு ஃகித்ரும் மூஸாவும் கடற்கரையோரமாக நடந்து சென்றார்கள். அப்போது அவர்களைக் கடந்து கப்பல் ஒன்று சென்றது. தங்களை (கப்பலில்) ஏற்றிக்கொள்ளுமாறு அவர்கள் கப்பல்காரர்களிடம் பேசினார்கள். அவர்கள் ஃகித்ரை அடையாளம் கண்டுகொண்டு, கூலி ஏதும் வாங்காமலேயே அவர்களை ஏற்றிக்கொண்டார்கள்.

அப்போது ஃகித்ர், கப்பலின் பலகைகளில் ஒன்றை நோக்கிச் சென்று அதை கழற்றிவிட்டார். இதைக் கண்ட மூஸா (அலை), 'இம்மக்கள் நம்மை கூலி ஏதுமின்றி (இலவசமாக) ஏற்றிக்கொண்டார்கள். ஆனால், நீர் இவர்களுடைய கப்பலை, இதில் பயணம் செய்பவர்களை மூழ்கடிப்பதற்காக ஓட்டையிட்டுவிட்டீரே! நிச்சயமாக நீர் விபரீதமான ஒரு காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்' என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு ஃகித்ர், 'நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ளமாட்டீர் என்று நான் சொல்லவில்லையா?' என்று கேட்டார். அதற்கு மூஸா (அலை), 'நான் மறந்துவிட்டதற்காக என்னைக் குற்றம் பிடிக்காதீர்; என் விஷயத்தில் சிரமத்தைக் கொடுக்காதீர்' என்று கூறினார்கள்.

பிறகு இருவரும் கப்பலிலிருந்து இறங்கி, (கடற்கரையில்) நடந்து சென்றுகொண்டிருந்தார்கள். அப்போது சிறுவர்களுடன் விளையாடிக்கொண்டிருந்த ஒரு சிறுவனைக் கண்டார்கள். ஃகித்ர் அவனது தலையைப் பிடித்து, தன் கையாலேயே அதை (உடலிலிருந்து) துண்டித்து அவனைக் கொன்றுவிட்டார்.

உடனே மூஸா (அலை), '(கொலைக்குப் பரிகாரமாக) ஒரு உயிருக்கு பகரமாக இல்லாமல், ஒரு தூய ஆத்மாவை நீர் கொன்றுவிட்டீரே! நிச்சயமாக நீர் வெறுக்கத்தக்க ஒரு காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு ஃகித்ர், 'நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் இருக்கப் பொறுமை கொள்ளமாட்டீர் என்று நான் உமக்குச் சொல்லவில்லையா?' என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), 'இது (முந்தையதை விட) மிகக் கடுமையானது' என்று (எண்ணிக்) கொண்டார்.

'இதற்குப் பிறகு நான் உம்மிடம் எதைப் பற்றியாவது கேட்டால், நீர் என்னை உம்முடன் தோழமை கொள்ளச் செய்ய வேண்டாம்; என்னிடமிருந்து (பிரிய) தகுந்த காரணத்தை நீர் அடைந்துவிட்டீர்' என்று மூஸா (அலை) கூறினார்கள்.

பிறகு இருவரும் நடந்தார்கள். ஒரு கிராமத்தாரிடம் வந்து, தங்களுக்க்கு உணவளிக்குமாறு கேட்டார்கள். ஆனால் அக்கிராமத்தினர் இவர்களுக்கு விருந்தளிக்க மறுத்துவிட்டார்கள். அங்கு சாய்ந்து விழும் நிலையிலிருந்த ஒரு சுவரை அவர்கள் கண்டார்கள். (அறிவிப்பாளர் சயீத் பின் ஜுபைர், 'அது சாய்ந்திருந்தது' என்பதைத் தன் கையால் சைகை செய்து காட்டினார்கள்). ஃகித்ர் அதைத் தன் கையால் நிமிர்த்திச் சரிசெய்தார்.

மூஸா (அலை) அவரிடம், 'நாம் இவர்களிடம் வந்தோம்; ஆனால் இவர்கள் நமக்கு விருந்தளிக்கவுமில்லை; நமக்கு உணவளிக்கவும் இல்லை. நீர் விரும்பியிருந்தால் இதற்குக் கூலி வாங்கியிருக்கலாமே' என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு ஃகித்ர், 'இதுதான் எனக்கும் உமக்குமிடையே உள்ள பிரிவு (பிரியும் நேரம்). உம்மால் பொறுமை கொள்ள முடியாதவற்றின் விளக்கத்தை உமக்கு நான் அறிவிக்கிறேன்' என்று கூறினார்."

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (இதை விவரித்த பின்) கூறினார்கள்: "அல்லாஹ் மூஸாவுக்கு அருள் புரிவானாக! அவர் பொறுமையாக இருந்திருந்தால், அவர்கள் இருவருடைய (மேலும் பல) செய்திகள் நமக்கு விவரிக்கப்பட்டிருக்கும் என்று நான் ஆசைப்படுகிறேன்."

மேலும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மூஸா (அலை) செய்த முதல் தவறு மறதியினால் ஏற்பட்டது."

மேலும் (நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்): "சிட்டுக்குருவி ஒன்று வந்து கப்பலின் விளிம்பில் அமர்ந்து, கடலிலிருந்து (தன் அலகால்) கொத்தியது. அப்போது ஃகித்ர் அவரிடம், 'அல்லாஹ்வின் அறிவுக்கு முன்னால், என்னுடைய அறிவும் உன்னுடைய அறிவும் இந்தக் குருவி கடலிலிருந்து குறைத்த (நீரின்) அளவேயன்றி வேறில்லை' என்று கூறினார்."

சயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் (இந்த வசனங்களை ஓதும்போது), "அவர்களுக்கு முன்னால் ஒரு மன்னன் இருந்தான்; அவன் நல்ல கப்பல்கள் ஒவ்வொன்றையும் அபகரித்துக் கொள்வான்" என்றும், "அந்தச் சிறுவன் இறைமறுப்பாளனாக (காஃபிர்) இருந்தான்" என்றும் ஓதுபவர்களாக இருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
2380 cஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّهُ
بَيْنَمَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي قَوْمِهِ يُذَكِّرُهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ وَأَيَّامُ اللَّهِ نَعْمَاؤُهُ وَبَلاَؤُهُ إِذْ قَالَ
مَا أَعْلَمُ فِي الأَرْضِ رَجُلاً خَيْرًا أَوْ أَعْلَمَ مِنِّي ‏.‏ قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنِّي أَعْلَمُ بِالْخَيْرِ
مِنْهُ أَوْ عِنْدَ مَنْ هُوَ إِنَّ فِي الأَرْضِ رَجُلاً هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ ‏.‏ قَالَ يَا رَبِّ فَدُلَّنِي عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ
فَقِيلَ لَهُ تَزَوَّدْ حُوتًا مَالِحًا فَإِنَّهُ حَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ حَتَّى انْتَهَيَا
إِلَى الصَّخْرَةِ فَعُمِّيَ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ وَتَرَكَ فَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمَاءِ فَجَعَلَ لاَ يَلْتَئِمُ
عَلَيْهِ صَارَ مِثْلَ الْكُوَّةِ قَالَ فَقَالَ فَتَاهُ أَلاَ أَلْحَقُ نَبِيَّ اللَّهِ فَأُخْبِرَهُ قَالَ فَنُسِّيَ ‏.‏ فَلَمَّا تَجَاوَزَا
قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا ‏.‏ قَالَ وَلَمْ يُصِبْهُمْ نَصَبٌ حَتَّى تَجَاوَزَا
‏.‏ قَالَ فَتَذَكَّرَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ
أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا ‏.‏ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي ‏.‏ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا
قَصَصًا فَأَرَاهُ مَكَانَ الْحُوتِ قَالَ هَا هُنَا وُصِفَ لِي ‏.‏ قَالَ فَذَهَبَ يَلْتَمِسُ فَإِذَا هُوَ بِالْخَضِرِ
مُسَجًّى ثَوْبًا مُسْتَلْقِيًا عَلَى الْقَفَا أَوْ قَالَ عَلَى حَلاَوَةِ الْقَفَا قَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ ‏.‏ فَكَشَفَ
الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ قَالَ وَعَلَيْكُمُ السَّلاَمُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى ‏.‏ قَالَ وَمَنْ مُوسَى قَالَ
مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ ‏.‏ قَالَ مَجِيءٌ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا ‏.‏ قَالَ
إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا ‏.‏ شَىْءٌ أُمِرْتُ بِهِ أَنْ
أَفْعَلَهُ إِذَا رَأَيْتَهُ لَمْ تَصْبِرْ ‏.‏ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا ‏.‏ قَالَ
فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ‏.‏ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا
فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا ‏.‏ قَالَ انْتَحَى عَلَيْهَا ‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ
أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا ‏.‏ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي
بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ‏.‏ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ ‏.‏ قَالَ
فَانْطَلَقَ إِلَى أَحَدِهِمْ بَادِيَ الرَّأْىِ فَقَتَلَهُ فَذُعِرَ عِنْدَهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ذَعْرَةً مُنْكَرَةً ‏.‏
قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم عِنْدَ هَذَا الْمَكَانِ ‏"‏ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى مُوسَى لَوْلاَ أَنَّهُ عَجَّلَ لَرَأَى الْعَجَبَ وَلَكِنَّهُ
أَخَذَتْهُ مِنْ صَاحِبِهِ ذَمَامَةٌ ‏.‏ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ
لَدُنِّي عُذْرًا ‏.‏ وَلَوْ صَبَرَ لَرَأَى الْعَجَبَ - قَالَ وَكَانَ إِذَا ذَكَرَ أَحَدًا مِنَ الأَنْبِيَاءِ بَدَأَ بِنَفْسِهِ
‏"‏ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى أَخِي كَذَا رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا - ‏"‏ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ
لِئَامًا فَطَافَا فِي الْمَجَالِسِ فَاسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا
يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ ‏.‏ قَالَ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا ‏.‏ قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ
وَأَخَذَ بِثَوْبِهِ ‏.‏ قَالَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ
يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏ فَإِذَا جَاءَ الَّذِي يُسَخِّرُهَا وَجَدَهَا مُنْخَرِقَةً فَتَجَاوَزَهَا
فَأَصْلَحُوهَا بِخَشَبَةٍ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَطُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ قَدْ عَطَفَا عَلَيْهِ فَلَوْ
أَنَّهُ أَدْرَكَ أَرْهَقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا
‏.‏ وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏
உபய் இப்னு கஅப் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்: நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறுவதைக் கேட்டேன்:

"மூஸா (அலை) அவர்கள் தம் சமூகத்தினரிடையே 'அல்லாஹ்வின் நாட்களை' (அய்யாமுல்லாஹ் - அவனது அருட்கொடைகளையும் அவனது சோதனைகளையும்) நினைவூட்டிக் கொண்டிருந்த சமயத்தில், அவர், 'பூமியில் என்னை விடச் சிறந்த அல்லது என்னை விட அதிகம் அறிந்த ஒருவரை நான் அறியவில்லை' என்று கூறினார்.

அப்போது அல்லாஹ் அவருக்கு வஹி அறிவித்தான்: 'அவரை விடச் சிறந்தவர் யார் என்பதை அல்லது அவர் எங்கு இருக்கிறார் என்பதை நான் நன்கு அறிவேன்; பூமியில் உன்னை விட அதிக அறிவுடைய ஒரு மனிதர் இருக்கிறார்.'

அதற்கு மூஸா (அலை), 'என் இறைவா! அவரை நான் அடைவது எப்படி (எனக்குக் காட்டு)?' என்று கேட்டார்.

அதற்கு, 'உப்புக்கண்டம் போடப்பட்ட ஒரு மீனை உணவாக எடுத்துக்கொள். எங்கே அந்த மீனைத் தவறவிடுகிறாயோ அங்கே (அவர் இருப்பார்)' என்று கூறப்பட்டது.

எனவே அவரும் அவருடைய உதவியாளரும் (பயணப்பட்டு) அந்தப் பாறையை அடைந்தனர். அங்கே அவருக்கு (அந்த அடையாளம்) மறைக்கப்பட்டது. அவர் (மூஸா) (முன்னோக்கி) சென்றார், (அங்கு) தம் உதவியாளரை விட்டுவிட்டு. அப்போது அந்த மீன் தண்ணீரில் துடித்தது. தண்ணீர் அதன் மீது மூடாமல் ஒரு சுரங்கப்பாதையைப் போல (வழியமைத்து) நின்றது.

அப்போது அவரது உதவியாளர், 'நான் அல்லாஹ்வின் நபியைச் சந்தித்து இதைத் தெரிவிக்க வேண்டுமே' என்று (நினைத்தார்). ஆனால் (பிறகு) மறக்கடிக்கப்பட்டார்.

அவர்கள் அந்த இடத்தைக் கடந்த பிறகு, அவர் (மூஸா) தம் உதவியாளரிடம், 'நமது மதிய உணவைக் கொண்டு வா. இப்பயணத்தினால் நாம் களைப்படைந்து விட்டோம்' என்றார். (உண்மையில்) அவர்கள் (மீன் உயிர் பெற்ற) அந்த இடத்தைக் கடக்கும் வரை களைப்படையவில்லை.

அப்போது (உதவியாளர்) நினைவு கூர்ந்தார். 'நாம் அந்தப் பாறையில் தங்கியபோது (நடந்ததை) கவனித்தீர்களா? நான் அந்த மீனை மறந்துவிட்டேன். அதை நான் நினைவுகூருவதை சைத்தானே மறக்கடித்துவிட்டான். அது ஆச்சரியமான வகையில் கடலில் தனது பாதையை அமைத்துக் கொண்டது' என்று கூறினார்.

அதற்கு மூஸா (அலை), 'அதுதான் நாம் தேடிக்கொண்டிருந்த இடம்' என்றார். உடனே அவர்கள் தங்கள் அடிச்சுவடுகளைப் பின்தொடர்ந்து திரும்பி வந்தார்கள்.

அவர் (உதவியாளர்) மீன் இருந்த இடத்தைக் காட்டினார். 'எனக்கு விவரிக்கப்பட்ட இடம் இதுதான்' என்று மூஸா (அலை) கூறினார். அவர் தேடியபோது, அங்கே கிள்ர் (அலை) அவர்கள் ஒரு துணியால் போர்த்தப்பட்ட நிலையில் மல்லாந்து - அல்லது பிடரியின் மீது - படுத்திருப்பதைக் கண்டார்.

மூஸா (அலை), 'அஸ்ஸலாமு அலைக்கும்' என்றார். அவர் முகத்திலிருந்து துணியை விலக்கி, 'வ அலைக்குமுஸ்ஸலாம், நீர் யார்?' என்று கேட்டார். 'நான் மூஸா' என்றார். 'பனூ இஸ்ராயீல் சமூகத்து மூஸாவா?' என்று கேட்டார். (அதற்கு) 'மூஸா பனூ இஸ்ராயீல் (ஆம், பனூ இஸ்ராயீல் சமூகத்து மூஸா)' என்று பதிலளித்தார்.

'என்ன விஷயமாக இங்கு வந்தீர்?' என்று கிள்ர் கேட்டார். 'உங்களுக்குக் கற்றுத் தரப்பட்ட நல்வழியிலிருந்து எனக்கும் நீங்கள் கற்றுத் தருவதற்காக நான் வந்துள்ளேன்' என்று கூறினார்.

அதற்கு அவர், 'நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் இருக்கையில் பொறுமையாக இருக்க உம்மால் முடியாது. உமக்கு முழு விபரம் தெரியாத விஷயத்தில் உம்மால் எப்படிப் பொறுமையாக இருக்க முடியும்? நான் செய்யும்படி ஏவப்பட்ட ஒரு காரியத்தை நான் செய்வதை நீர் பார்த்தால் உம்மால் பொறுக்க முடியாது' என்று கூறினார்.

மூஸா (அலை), 'அல்லாஹ் நாடினால், நீங்கள் என்னைப் பொறுமையாளனாகக் காண்பீர்கள்; எந்த விஷயத்திலும் உங்களுக்கு நான் மாறு செய்யமாட்டேன்' என்று கூறினார்.

கிள்ர், 'நீர் என்னைப் பின்பற்றி வருவதானால், நானாக உமக்குச் சொல்லும் வரை எதைப் பற்றியும் என்னிடம் கேட்கக் கூடாது' என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் நடந்தனர். ஒரு கப்பலில் ஏறியபோது, கிள்ர் அதில் ஓட்டையிட்டார். அவர் அதன் மீது சாய்ந்து (சேதப்படுத்தினார்). மூஸா (அலை) அவரிடம், 'கப்பலில் உள்ளவர்களை மூழ்கடிப்பதற்காகவா அதில் ஓட்டையிட்டீர்? விபரீதமான ஒரு காரியத்தைச் செய்துவிட்டீரே!' என்று கேட்டார்.

அதற்கு அவர், 'நீர் என்னுடன் இருக்கையில் பொறுமையாக இருக்க உம்மால் முடியாது என்று நான் முன்பே சொல்லவில்லையா?' என்றார்.

மூஸா (அலை), 'நான் மறந்துவிட்டதற்காக என்னைக் குற்றம் பிடிக்காதீர்கள்; என் விஷயத்தில் கண்டிப்பு காட்டாதீர்கள்' என்று கூறினார்.

பிறகு இருவரும் நடந்தனர். சிறுவர்கள் விளையாடிக் கொண்டிருந்த இடத்தை அடைந்தனர். கிள்ர் அவர்களில் ஒருவனிடம் சென்று, திடீரென அவனைப் பிடித்துக் கொன்றுவிட்டார்.

இதைக் கண்ட மூஸா (அலை) கடும் அதிர்ச்சியடைந்தார். 'எந்த உயிருக்கும் பகரமாக இல்லாமல், ஒரு தூய ஆத்மாவையா நீர் கொன்றுவிட்டீர்? மிகக் கடுமையான ஒரு செயலைச் செய்துவிட்டீரே!' என்று கேட்டார்.

(இச்சம்பவத்தை விவரிக்கும் போது) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ் நம்மீதும் மூஸா மீதும் கருணை புரிவானாக! அவர் அவசரப்படாமல் இருந்திருந்தால் ஆச்சரியமான பலவற்றைக் கண்டிருப்பார். ஆனால், தனது தோழரிடம் (கிள்ரிடம்) ஏற்பட்ட அச்சம் (பிரிந்துவிடுவாரோ என்ற கவலை) அவரைப் பற்றிக்கொண்டது.'

(தொடர்ந்து மூஸா கூறினார்:) 'இதற்குப் பிறகு நான் உம்மிடம் எதையேனும் கேட்டால், நீர் என்னை உம்முடன் வைத்துக் கொள்ள வேண்டாம்; (என்னை விலக்கிவிட) என்னிடமிருந்து உமக்குத் தக்க காரணம் கிடைத்துவிட்டது' என்று கூறினார்.

(நபி (ஸல்) கூறினார்கள்:) 'அவர் பொறுமையாக இருந்திருந்தால் ஆச்சரியமானவற்றைக் கண்டிருப்பார்.' - நபி (ஸல்) அவர்கள் ஏதேனும் ஒரு நபியைப் பற்றிக் கூறினால், தம்மைக்கொண்டே ஆரம்பிப்பார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் ரஹ்மத் நம்மீதும் என் சகோதரர் (இன்னார்) மீதும் உண்டாவதாக...' (என்று கூறுவார்கள்) -

பிறகு இருவரும் நடந்தார்கள். இறுதியில், ஒரு ஊர் மக்களிடம் வந்து உணவளிக்குமாறு கேட்டார்கள் - அவர்கள் மிகவும் கஞ்சத்தனம் உடையவர்களாக இருந்தனர். அவர்கள் அவ்விருவருக்கும் விருந்தளிக்க மறுத்துவிட்டனர். அவ்வூரில் சாய்ந்து விழும் நிலையில் இருந்த ஒரு சுவரை அவர்கள் கண்டனர். கிள்ர் அதை நிமிர்த்தி வைத்தார்.

மூஸா (அலை), 'நீர் விரும்பியிருந்தால் இதற்குக் கூலி வாங்கியிருக்கலாமே!' என்றார்.

அதற்கு அவர், 'இதுதான் எனக்கும் உமக்குமிடையே உள்ள பிரிவு (பிரியும் நேரம்). உம்மால் பொறுமையாக இருக்க முடியாத விஷயங்களின் விளக்கத்தை உமக்குச் சொல்கிறேன்' என்று கூறி, அவரது ஆடையைப் பிடித்துக் கொண்டார்.

'கப்பலைப் பொறுத்தவரை, அது கடலில் வேலை செய்யும் ஏழைகளுக்குச் சொந்தமானது...' (என்று ஆரம்பித்து) அந்த வசனத்தின் இறுதி வரை ஓதினார்கள். 'அந்தக் கப்பலைப் அபகரித்துக் கொள்பவன் (ஒரு அரசன்) வரும்போது, அது ஓட்டையுள்ளதாக இருந்தால் அதை விட்டுச் செல்வான்; பிறகு அவர்கள் அதை மரப்பலகை வைத்துச் சரிசெய்து கொள்வார்கள்.'

'அந்தச் சிறுவனைப் பொறுத்தவரை, அவன் படைக்கப்படும்போதே காஃபிராக (இறைமறுப்பாளனாக) முத்திரை குத்தப்பட்டவன். அவனது பெற்றோர் அவன் மீது மிகுந்த அன்பு வைத்திருந்தனர். அவன் வளர்ந்தால், தன் பெற்றோரை வழிகேட்டிலும் இறைமறுப்பிலும் சேர்த்துவிடுவான் (என்று அஞ்சினோம்). எனவே, அவர்களுக்குச் சிறந்த, பரிசுத்தமான, இன்னும் நெருக்கமான பாசமுள்ள ஒரு குழந்தையை அவர்களுடைய இறைவன் அவனுக்குப் பகரமாகக் கொடுக்க வேண்டும் என்று விரும்பினோம்.'

'அந்தச் சுவரைப் பொறுத்தவரை, அது அந்த நகரத்திலுள்ள அனாதைச் சிறுவர்கள் இருவருக்குச் சொந்தமானது; அதற்கு அடியில்...' - என்று அந்த வசனத்தின் இறுதி வரை (விளக்கினார்)."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
3149ஜாமிஉத் திர்மிதீ
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ بِمُوسَى صَاحِبِ الْخَضِرِ قَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ قَامَ مُوسَى خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ ‏.‏ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى أَىْ رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ فَقَالَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ وَيُقَالُ يُوسَعُ فَحَمَلَ مُوسَى حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنَ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ قَالَ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ وَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَاَنْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنُسِّيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى قَالَ لِفَتَاهُ‏:‏ ‏(‏آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا ‏)‏ قَالَ وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ ‏:‏ ‏(‏قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا ‏)‏ قَالَ مُوسَى ‏:‏ ‏(‏ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا ‏)‏ قَالَ فَكَانَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ يَزْعُمُ نَاسٌ أَنَّ تِلْكَ الصَّخْرَةَ عِنْدَهَا عَيْنُ الْحَيَاةِ وَلاَ يُصِيبُ مَاؤُهَا مَيِّتًا إِلاَّ عَاشَ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ الْحُوتُ قَدْ أُكِلَ مِنْهُ فَلَمَّا قَطَرَ عَلَيْهِ الْمَاءُ عَاشَ ‏.‏ قَالَ فَقَصَّا آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلاً مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى ‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ يَا مُوسَى إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ فَقَالَ مُوسَى ‏:‏ ‏(‏ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا * قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا * وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا * قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا ‏)‏ قَالَ لَهُ الْخَضِرُ ‏:‏ ‏(‏فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ‏)‏ قَالَ نَعَمْ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا ‏:‏ ‏(‏ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا * قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا * قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ‏)‏ ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ وَإِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى ‏:‏ ‏(‏ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا * قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا ‏)‏ قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنَ الأُولَى ‏:‏ ‏(‏ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا * فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ ‏)‏ يَقُولُ مَائِلٌ فَقَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا ‏:‏ ‏(‏ فَأَقَامَهُ ‏)‏ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا ‏:‏ ‏(‏ إِنْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا * قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا ‏)‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الأُولَى كَانَتْ مِنْ مُوسَى نِسْيَانٌ - قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنَ الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا مُزَاحِمٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ يَقُولُ حَجَجْتُ حَجَّةً وَلَيْسَ لِي هِمَّةٌ إِلاَّ أَنْ أَسْمَعَ مِنْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الْخَبَرَ حَتَّى سَمِعْتُهُ يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَقَدْ كُنْتُ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ سُفْيَانَ مِنْ قَبْلِ ذَلِكَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْخَبَرَ ‏.‏
ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம், "நவ்ஃப் அல்-பிகாலீ என்பவர், பனூ இஸ்ராயீல்களுக்கு அனுப்பப்பட்ட மூஸா, கித்ருடைய தோழரான மூஸா அல்லர் என்று வாதிடுகிறார்" என்று கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரலி), "அல்லாஹ்வின் எதிரி பொய் சொல்லிவிட்டான்" என்று கூறினார்கள். (பிறகு) "உபய் பின் கஅப் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்ததாக நான் கேட்டிருக்கிறேன்; அவர்கள் ரசூலுல்லாஹி (ஸல்) அவர்கள் கூறியதாகக் கூறினார்கள்:

'மூஸா (அலை) அவர்கள் பனூ இஸ்ராயீல் மக்களிடையே உரையாற்ற எழுந்தார்கள். அப்போது அவர்களிடம், "மக்களில் மிக அறிந்தவர் யார்?" என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "நானே மிக அறிந்தவன்" என்று பதிலளித்தார்கள். (அறிவை) அல்லாஹ்வின் பக்கம் அவர்கள் சேர்க்காததால் அல்லாஹ் அவர்கள் மீது அதிருப்தி கொண்டான். அல்லாஹ் அவருக்கு, "இரண்டு கடல்கள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் (மஜ்மஉல் பஹ்ரைனில்) என்னுடைய அடியார்களில் ஒருவர் இருக்கிறார்; அவர் உங்களை விட அதிகம் அறிந்தவர்" என்று வஹீ அறிவித்தான்.

மூஸா (அலை) அவர்கள், "என் இறைவா! அவரை நான் எவ்வாறு சந்திப்பது?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அல்லாஹ், "ஒரு மீனை எடுத்துச் (அல்லது சுமந்து) சென்று அதை ஒரு கூடையில் (மக்தல்) வைத்துச் சுமந்து செல்லும்! எங்கு அந்த மீனைத் தவறவிடுகிறீரோ அங்கே அவர் இருப்பார்" என்று கூறினான்.

ஆகவே, மூஸா (அலை) அவர்களும் அவருடைய இளைஞரான யூஷஃ பின் நூன் என்பவரும் புறப்பட்டனர். (யூஷஃ என்பதை யூஸஃ என்றும் சொல்லப்படும்). மூஸா (அலை) ஒரு மீனை ஒரு கூடையில் வைத்துச் சுமந்து சென்றார்கள். அவரும் அவருடைய இளைஞரும் நடந்து சென்றனர். அவர்கள் ஒரு பாறையை அடைந்தபோது, மூஸா (அலை) அவர்களும் அவருடைய இளைஞரும் (அயர்ந்து) உறங்கிவிட்டனர். அப்போது கூடையில் இருந்த மீன் துடித்து, கூடையிலிருந்து வெளியேறி கடலில் விழுந்தது.

அல்லாஹ் நீரோட்டத்தைத் தடுத்து நிறுத்தினான்; அது ஒரு சுரங்கம் போலானது. மீனுக்கு அது ஒரு வழியை ஏற்படுத்தியது; மூஸாவுக்கும் அவருடைய இளைஞருக்கும் அது ஆச்சரியமாக இருந்தது. அவர்கள் பகலின் எஞ்சிய நேரத்திலும் இரவிலும் பயணம் செய்தனர். மூஸாவுடைய தோழர் (யூஷஃ) மீன் விஷயத்தை மூஸாவிடம் கூற மறந்துவிட்டார்.

விடிந்ததும் மூஸா (அலை) தம் இளைஞரிடம்: **"ஆதினா ஃகதாஅனா லகத் லகீனா மின் ஸஃபரினா ஹாதா நஸபா"** (18:62) (நமக்கு நம் உணவைக் கொண்டு வாருங்கள்! நிச்சயமாக நாம் இந்த நம் பயணத்தில் களைப்பை அடைந்துவிட்டோம்) என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ் கட்டளையிட்ட இடத்தைக் கடந்து செல்லும் வரை மூஸா (அலை) களைப்பை உணரவில்லை.

அப்போது அந்த இளைஞர்: **"அரஅய்த இத் அவாய்னா இலாஸ் ஸக்ரதி ஃப இன்னீ நஸீதுல் ஹூத வமா அன்ஸானீஹு இல்லஷ் ஷைத்தானு அன் அத்குரஹ்; வத்த ஃகத ஸபீலஹு ஃபில் பஹ்ரி அஜபா"** (18:63) (நாம் அந்தப் பாறையின் அருகில் தங்கியபோது (நடந்ததை) நீர் பார்த்தீரா? நிச்சயமாக நான் மீனை மறந்துவிட்டேன். அதை நான் நினைவூட்டுவதிலிருந்து ஷைத்தானைத் தவிர வேறு யாரும் என்னை மறக்கடிக்கவில்லை. அது கடலில் ஆச்சரியமான ஒரு வழியை ஏற்படுத்திக்கொண்டது) என்று கூறினார்.

அதற்கு மூஸா (அலை): **"தாலிக மா குன்னா நப்ஃகி ஃபர்தத்தா அலா ஆத்தாரிஹிமா கஸஸா"** (18:64) (அதுதான் நாம் தேடிக்கொண்டிருந்தது) என்று கூறிவிட்டு, அவர்கள் இருவரும் தம் காலடிச் சுவடுகளைப் பின்பற்றிச் (திரும்பிச்) சென்றார்கள்.'"

(அறிவிப்பாளர்) சுஃப்யான் (ரஹ்) கூறினார்: "அந்தப் பாறையின் அருகில் 'அல்-ஹயாத்' (ஜீவ ஊற்று) என்றொரு ஊற்று இருந்ததாகவும், அதன் தண்ணீர் இறந்துபோன எவர் மீது பட்டாலும் அவர் உயிர் பெற்றுவிடுவார் என்றும் மக்கள் கருதுகின்றனர். அந்த மீனில் ஒரு பகுதி உண்ணப்பட்டிருந்தது. அதன் மீது அந்தத் தண்ணீர் துளி பட்டவுடன் அது உயிர் பெற்றது."

(நபிகளார் தொடர்ந்தார்கள்): "அவர்கள் இருவரும் தங்கள் சுவடுகளைப் பின்பற்றிச் சென்று அந்தப் பாறையை அடைந்தபோது, அங்கே ஒரு மனிதர் தம் உடல் முழுவதையும் ஆடையால் போர்த்தியவாறு இருப்பதைக் கண்டனர். மூஸா (அலை) அவருக்கு ஸலாம் கூறினார்கள். அதற்கு அவர் (கித்ர்), "உமது பூமியில் சாந்தி (ஸலாம்) ஏது?" என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), "நான்தான் மூஸா" என்றார்கள். அவர், "பனூ இஸ்ராயீல்களின் மூஸாவா?" என்று கேட்டார். மூஸா (அலை), "ஆம்" என்றார்கள். அவர், "மூஸாவே! அல்லாஹ் உமக்குக் கற்றுக்கொடுத்த அவனது இல்ம் (ஞானம்) உம்மிடம் உள்ளது; அதை நான் அறியமாட்டேன். அவன் எனக்குக் கற்றுக்கொடுத்த இல்ம் என்னிடம் உள்ளது; அதை நீர் அறியமாட்டீர்" என்று கூறினார்.

அப்போது மூஸா (அலை): **"ஹல் அத்தபிஉக அலா அன் துஅல்லிமனி மிம்மா உல்லிம்த ருஷ்தா"** (18:66) (நீர் கற்றுக்கொடுக்கப்பட்ட நேர்வழியில் இருந்து எனக்குக் கற்றுக்கொடுப்பதற்காக நான் உம்மைப் பின்பற்றலாமா?) என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர்: **"இன்னக லன் தஸ்ததீஅ மஇய ஸப்ரா, வ கைஃப தஸ்பிரு அலா மா லம் துஹித் பிஹி ஃகுப்ரா"** (18:67-68) (நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் பொறுமையாக இருக்க மாட்டீர். நீர் எதைப்பற்றி முழுமையாக அறியவில்லையோ, அதன் மீது எவ்வாறு பொறுமையாக இருப்பீர்?) என்று கூறினார்.

மூஸா (அலை): **"ஸ தஜிதுனீ இன் ஷாஅல்லாஹு ஸாபிரன் வலா அஃஸீ லக அம்ரா"** (18:69) (அல்லாஹ் நாடினால், நீர் என்னைப் பொறுமையாளனாகக் காண்பீர்; நான் உமது எந்தக் கட்டளைக்கும் மாறு செய்ய மாட்டேன்) என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு கித்ர் அவரிடம்: **"ஃப இனித்த பஅதனீ ஃபாலா தஸ்அல்னீ அன் ஷையின் ஹத்தா உஹ்தித லக மின்ஹு திக்ரா"** (18:70) (நீர் என்னைப் பின்பற்றினால், நான் அதைப்பற்றி உமக்குக் கூறும் வரை எதைப் பற்றியும் என்னிடம் கேட்காதீர்) என்று கூறினார். மூஸா (அலை), "சரி" என்றார்கள்.

கித்ரும் மூஸாவும் கடற்கரையோரமாக நடந்து சென்றார்கள். அப்போது ஒரு கப்பல் அவர்களைக் கடந்து சென்றது. அதில் தங்களையும் ஏற்றிக்கொள்ளுமாறு அவர்கள் பேசினார்கள். அவர்கள் கித்ரை அடையாளம் கண்டுகொண்டு, கூலி எதுவும் வாங்காமல் அவர்களை ஏற்றிக்கொண்டனர். அப்போது கித்ர் கப்பல் பலகைகளில் ஒன்றை கழற்றிவிட்டார்.

இதைக் கண்ட மூஸா (அலை), "இம்மக்கள் நம்மை கூலி எதுவும் வாங்காமல் ஏற்றிக்கொண்டனர். ஆனால், நீர் அவர்களுடைய கப்பலைக் கேடுபடுத்தும் விதமாக ஓட்டையிட்டுவிட்டீரே! (அதன் மக்களை மூழ்கடிப்பதற்காகவே நீர் இவ்வாறு செய்தீரோ?) **"லி துஃக்ரிக அஹ்லஹா லகத் ஜிஃத ஷையன் இம்ரா"** (18:71) (நிச்சயமாக நீர் ஒரு பெரும் விபரீதமான காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்) என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு கித்ர்: **"அலம் அகுல் இன்னக லன் தஸ்ததீஅ மஇய ஸப்ரா"** (18:72) (நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் பொறுமையாக இருக்க மாட்டீர் என்று நான் உமக்குக் கூறவில்லையா?) என்று கேட்டார்.

அதற்கு மூஸா (அலை): **"லா துஆகித்னீ பிமா நஸீது வலா துர்ஹிக்னீ மின் அம்ரீ உஸ்ரா"** (18:73) (நான் மறந்ததற்காக என்னைத் தண்டிக்காதீர்; எனது விஷயத்தில் எனக்குக் கஷ்டத்தை ஏற்படுத்தாதீர்) என்று கூறினார்கள்.

பிறகு இருவரும் கப்பலிலிருந்து இறங்கினார்கள். அவர்கள் கடற்கரையில் நடந்து சென்றுகொண்டிருந்தபோது, சிறுவர்களுடன் விளையாடிக்கொண்டிருந்த ஒரு சிறுவனைக் கண்டார்கள். கித்ர் அந்தச் சிறுவனின் தலையைப் பிடித்துத் தம் கையால் அதைத் துண்டித்துக் கொன்றுவிட்டார்.

இதைக் கண்ட மூஸா (அலை) அவரிடம்: **"அ கதல்த நஃப்ஸன் ஸகிய்யதன் பி ஃகைரி நஃப்ஸ்; லகத் ஜிஃத ஷையன் நுக்ரா"** (18:74) (நீர் ஒரு பரிசுத்தமான உயிரை, (வேறு) ஒரு உயிருக்காக அல்லாமல் கொன்றுவிட்டீரே! நிச்சயமாக நீர் ஒரு பயங்கரமான காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்) என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு கித்ர்: **"அலம் அகுல் லக இன்னக லன் தஸ்ததீஅ மஇய ஸப்ரா"** (18:75) (நிச்சயமாக நீர் என்னுடன் பொறுமையாக இருக்க மாட்டீர் என்று நான் உமக்குக் கூறவில்லையா?) என்று கேட்டார்.

(நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்): "இது முதலாவதை விட மிகக் கடுமையானது."

மூஸா (அலை): **"இன் ஸஅல்துக அன் ஷையின் பஃதஹா ஃபாலா துஸாஹிப்னீ; கத் பலஃக்த மின் லதுன்னீ உத்ரா"** (18:76) (இதற்குப் பிறகு நான் உம்மிடம் எதைப் பற்றியாவது கேட்டால், நீர் என்னுடன் தோழமை கொள்ளாதீர். நிச்சயமாக நீர் என்னிடமிருந்து (பிரிவதற்கு) ஒரு சான்றை அடைந்துவிட்டீர்) என்று கூறினார்கள்.

**"ஃபன் தலகா ஹத்தா இதா அதயா அஹ்ல கர்யதின் இஸ்தத்அமா அஹ்லஹா ஃப அபவ் அன் யுளய்யிஃபூஹுமா ஃப வஜதா ஃபீஹா ஜிதாரன் யுரீது அன் யின்கள்ள"** (18:77). (யுரீது அன் யின்கள்ள என்பதற்கு) சாய்ந்திருந்தது என்று பொருள். கித்ர் தம் கையால் 'இப்படி'ச் செய்து அதை நிமிர்த்தி வைத்தார் **"ஃப அகாமுஹு"** (அதை நிமிர்த்தி வைத்தார்).

அப்போது மூஸா (அலை) அவரிடம், "நாம் ஒரு கூட்டத்தாரிடம் வந்தோம்; அவர்கள் நமக்கு விருந்தளிக்கவுமில்லை; உணவளிக்கவும் இல்லை. **இன் ஷிஃத லத்த ஃகத்த அலைஹி அஜ்ரா**" (18:77) (நீர் விரும்பியிருந்தால், அதற்காக ஒரு கூலியைப் பெற்றிருக்கலாமே!) என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு கித்ர்: **"ஹாதா ஃபிராகு பைனீ வ பைனிக; ஸ உனப்பிவுக பி தஃவீலி மா லம் தஸ்ததி அலைஹி ஸப்ரா"** (18:78) (இது எனக்கும் உமக்கும் இடையிலான பிரிவாகும். நீர் எதன் மீது பொறுமையாக இருக்க முடியவில்லையோ, அதன் விளக்கத்தை நான் உமக்கு அறிவிப்பேன்) என்று கூறினார்."

ரசூலுல்லாஹி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ் மூஸாவுக்கு அருள் புரிவானாக! அவர் பொறுமையாக இருந்திருக்க வேண்டுமென்று நாம் ஆசைப்படுகிறோம்; அவ்வாறாயின் அவர்களின் செய்திகள் நமக்கு இன்னும் விபரிக்கப்பட்டிருக்கும்."

மேலும் ரசூலுல்லாஹி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "முதலாவது நிகழ்வு மூஸாவிடமிருந்து ஏற்பட்ட மறதியாகும்." (மேலும் கூறினார்கள்): "ஒரு சிட்டுக்குருவி வந்து கப்பலின் விளிம்பில் அமர்ந்து கடலில் (தண்ணீரைக்) கொத்தியது. அப்போது கித்ர் மூஸாவிடம், 'அல்லாஹ்வின் அறிவுக்கு முன்னால் என்னுடைய அறிவும் உம்முடைய அறிவும், இந்தக் குருவி கடலிலிருந்து குறைத்த அளவேயன்றி வேறில்லை' என்று கூறினார்."

ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரஹ்) கூறினார்: இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள், (18:79 வசனத்தை) **"வ கான அமாமஹும் மலிகன் யஃகுது குல்ல ஸஃபீனதின் ஸாலிஹதின் ஃகஸ்பா"** (அவர்களுக்கு முன்னால் ஒரு மன்னன் இருந்தான்; அவன் பழுதுபடாத நல்ல கப்பல்களை எல்லாம் அபகரித்துக் கொண்டிருந்தான்) என்று ஓதுவார்கள். மேலும், (18:80 வசனத்தை) **"வ அம்மல் ஃகுலாமு ஃப கான காஃபிரா"** (அந்தச் சிறுவன் இறைமறுப்பாளனாக இருந்தான்) என்றும் ஓதுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)