حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
ராஃபிஉ பின் கதீஜ் (ரலி) அவர்களும், சஹ்ல் பின் அபூ ஹத்மா (ரலி) அவர்களும் அறிவித்ததாவது:
அப்துல்லாஹ் பின் சஹ்ல் (ரலி) அவர்களும், முஹய்யிஸா பின் மஸ்ஊத் (ரலி) அவர்களும் கைபருக்குச் சென்றார்கள். அங்கு அவர்கள் பேரீச்சந் தோட்டங்களில் (தங்கள் வேலைகளுக்காக) தனித்தனியாகப் பிரிந்துவிட்டனர். (அப்போது) அப்துல்லாஹ் பின் சஹ்ல் (ரலி) கொல்லப்பட்டார்.
பிறகு, அப்துர் ரஹ்மான் பின் சஹ்ல் (ரலி) அவர்களும், மஸ்ஊதின் இரு மகன்களான ஹுவையிஸா (ரலி) மற்றும் முஹய்யிஸா (ரலி) ஆகியோரும் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, தங்கள் (கொல்லப்பட்ட) தோழரின் விவகாரம் பற்றிப் பேசினார்கள். அவர்களில் இளையவரான அப்துர் ரஹ்மான் (ரலி) பேசத் தொடங்கினார்.
நபி (ஸல்) அவர்கள், "(உங்களில்) பெரியவரைப் பேச விடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். (அறிவிப்பாளர் யஹ்யா கூறுகிறார்: 'வயதில் மூத்தவரே பேச்சைத் துவக்க வேண்டும்' என்பது இதன் கருத்தாகும்).
எனவே, அவர்கள் தங்கள் தோழரின் விவகாரம் பற்றிப் பேசினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "உங்களில் ஐம்பது பேர் சத்தியம் செய்து, கொல்லப்பட்டவருக்குரிய (இழப்பீட்டு) உரிமையை - அல்லது உங்கள் தோழருக்கான உரிமையை - பெற்றுக்கொள்கிறீர்களா?" என்று கேட்டார்கள்.
அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (கொலையை) நாங்கள் பார்க்காத ஒரு விஷயமாக உள்ளதே" என்று கூறினார்கள்.
நபி (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், யூதர்களில் ஐம்பது பேர் சத்தியம் செய்து (குற்றச்சாட்டிலிருந்து தங்களைப்) பாதுகாத்துக் கொள்வார்களே?" என்று கூறினார்கள்.
அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்கள் இறைமறுப்பாளர்கள் (குஃப்பார்), (அவர்களின் சத்தியத்தை நாங்கள் எப்படி நம்புவோம்?)" என்று கூறினார்கள்.
ஆகவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தாமே அவருக்கான நஷ்ட ஈட்டை (திய்யத் - இரத்தப் பணம்) வழங்கினார்கள்.
சஹ்ல் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அந்த (நஷ்ட ஈடாக வழங்கப்பட்ட) ஒட்டகங்களில் ஓர் ஒட்டகத்தை நான் அடைந்தேன். அது அவர்களுக்குரிய ஒரு தொழுவத்தில் நுழைந்தது; அது தன் காலால் என்னை உதைத்தது."
ஸஹ்ல் இப்னு அபீ ஹஸ்மா (ரழி) அவர்களும் ராஃபிஉ இப்னு கதீஜ் (ரழி) அவர்களும் கூறியதாவது:
அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் இப்னு ஸைத் (ரழி) அவர்களும், முஹய்யிஸா இப்னு மஸ்ஊத் இப்னு ஸைத் (ரழி) அவர்களும் (கைபரை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் கைபரை அடைந்தபோது (தங்கள் வேலை நிமித்தம்) பிரிந்து சென்றார்கள். பிறகு முஹய்யிஸா (ரழி), அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) கொல்லப்பட்டுக் கிடப்பதைக் கண்டார். அவரை (அங்கேயே) அடக்கம் செய்தார். பிறகு அவரும், ஹுவையிஸா இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களும், அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்களும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தார்கள். அம்மூவரில் அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) வயது குறைந்தவராக இருந்தார். அவர் தம் இரு தோழர்களுக்கு முன்பாகப் பேச முனைந்தார்.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "பெரியவரைப் பேச விடுவீராக!" (அதாவது, வயதில் பெரியவரைப் பேசச் சொன்னார்கள்) என்று கூறினார்கள். ஆகவே அவர் மௌனமானார். அவருடைய இரு தோழர்களும் பேசினார்கள். அவருடன் சேர்ந்து அவரும் பேசினார். அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) கொல்லப்பட்ட செய்தியைத் தெரிவித்தார்கள்.
அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களிடம், "உங்கள் தோழருக்காக (பழிவாங்குவதற்கு அல்லது நஷ்டஈடு பெறுவதற்கு) நீங்கள் ஐம்பது முறை சத்தியம் செய்து, (கொலையாளியின் மீது) உரிமை கொண்டாடுகிறீர்களா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நாங்கள் (கொலையை) பார்க்காதபோது எப்படிச் சத்தியம் செய்வோம்?" என்று கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியாயின் யூதர்கள் ஐம்பது முறை சத்தியம் செய்து (குற்றச்சாட்டிலிருந்து) விலகிக்கொள்வார்களே (அதை ஏற்கிறீர்களா)?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "இறைமறுப்பாளர்களான (காஃபிர்களான) கூட்டத்தாரின் சத்தியங்களை நாங்கள் எப்படி ஏற்போம்?" என்று கேட்டார்கள். இந்த நிலைமையை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கண்டபோது, தாமே அவருக்கான நஷ்டஈட்டை (திய்யா) வழங்கினார்கள்.
ஸஹ்ல் இப்னு அபூ ஹத்மா (ரழி) அவர்களும் ராஃபி இப்னு கதீஜ் (ரழி) அவர்களும் அறிவித்ததாவது: முஹய்யிஸா இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களும் அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்களும் கைபர் நோக்கிச் சென்றார்கள், மேலும் அவர்கள் பேரீச்சை மரங்களுக்கு அருகில் பிரிந்து சென்றார்கள். அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்கள் கொல்லப்பட்டார்கள். அவர்கள் (இந்தச் செயலுக்காக) யூதர்கள் மீது குற்றம் சாட்டினார்கள். மேலும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், அவருடைய (கொல்லப்பட்டவரின்) சகோதரர் அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) அவர்களும், அவருடைய ஒன்றுவிட்ட சகோதரர்களான ஹுவய்யிஸா (ரழி) அவர்களும் முஹய்யிஸா (ரழி) அவர்களும் வந்தார்கள்; மேலும் அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) அவர்கள் தமது சகோதரரின் (கொலை) விஷயம் குறித்து அவரிடம் (அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம்) பேசினார்கள், மேலும் அவர் அவர்களில் இளையவராக இருந்தார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “மூத்தவருக்கு முன்னுரிமை அளியுங்கள்” - அல்லது அவர்கள் கூறினார்கள் - “மூத்தவர் பேசத் தொடங்கட்டும்.” பிறகு அவர்கள் (ஹுவய்யிஸா (ரழி) அவர்களும் முஹய்யிஸா (ரழி) அவர்களும்) தங்கள் தோழரின் (தங்கள் ஒன்றுவிட்ட சகோதரர் அப்துல்லாஹ் இப்னு ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்களின் கொலை) விஷயம் குறித்துப் பேசினார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “உங்களில் ஐம்பது (நபர்கள்) அவர்களில் ஒரு நபரின் மீது (கொலைக்) குற்றச்சாட்டை சுமத்துவதற்காக சத்தியம் செய்யட்டும், மேலும் அவர் (பழிவாங்கலுக்காக) உங்களிடம் முழுமையாக ஒப்படைக்கப்படுவார்.” அவர்கள் கூறினார்கள்: “நாங்கள் இந்த விஷயத்தை நாங்களே பார்க்கவில்லை. பிறகு நாங்கள் எப்படி சத்தியம் செய்ய முடியும்?” அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்கள்) கூறினார்கள்: “அப்படியானால், யூதர்கள் அவர்களில் ஐம்பது பேரின் சத்தியங்கள் மூலம் தங்களை நிரபராதிகள் என நிரூபித்துக் கொள்வார்கள்.” அவர்கள் கூறினார்கள்: “அல்லாஹ்வின் தூதரே, அவர்கள் நம்பிக்கை கொள்ளாத மக்கள்.” அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்காக (கொல்லப்பட்டவருக்காக) (தம் சொந்த நிதியிலிருந்து) இரத்த ஈட்டுத்தொகையை வழங்கினார்கள். ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: ஒரு நாள் நான் (ஒட்டகங்களின்) தொழுவத்திற்குள் நுழைந்தபோது, அந்த ஒட்டகங்களில் ஒரு பெண் ஒட்டகம் தன் காலால் என்னை உதைத்தது. ஹம்மாத் கூறினார்: இது அல்லது இது போன்றது.