இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

2950ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَدَنِيُّ، - عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ، حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، ‏.‏ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَىَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ ‏.‏ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلاَةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ ‏"‏ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ - رضى الله عنه - لَسْنَا نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَرَأَ ‏{‏ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى‏}‏ فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلاَ أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ ‏{‏ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ وَ ‏{‏ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ‏}‏ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ ‏{‏ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ‏}‏ ‏"‏ أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كَلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الأُخْرَى وَقَالَ ‏"‏ دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ - مَرَّتَيْنِ - لاَ بَلْ لأَبَدٍ أَبَدٍ ‏"‏ ‏.‏ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ فَاطِمَةَ - رضى الله عنها - مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا ‏.‏ قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ فَلاَ تَحِلُّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْىِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِائَةً - قَالَ - فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَىَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لاَ يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ ‏.‏ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ ‏.‏ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ‏.‏ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ ‏"‏ ‏.‏ كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ - حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ - بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلاً حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ ظُعُنٌ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ فَحَوَّلَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ فَحَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ يَصْرِفُ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى أَتَى بَطْنَ مُحَسِّرٍ فَحَرَّكَ قَلِيلاً ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تَخْرُجُ عَلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا مِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ رَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ بِيَدِهِ ثُمَّ أَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلاَ مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَفَاضَ إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ فَأَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ ‏"‏ انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கின்றார்கள்:

(தாபியீ முஹம்மது பின் அலீ கூறுகிறார்): நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அவர்கள் (வந்திருந்த) மக்களைப் பற்றி விசாரித்தார்கள். இறுதியில் என்னை விசாரிக்கும் முறை வந்தது. நான், "நான் முஹம்மது பின் அலீ பின் ஹுஸைன்" என்று கூறினேன். உடனே அவர்கள் தமது கையை என் தலையின் மீது வைத்து, பிறகு (என் சட்டையின்) மேல் பொத்தானைக் கழற்றி, பிறகு கீழ் பொத்தானையும் கழற்றி, பின்னர் தமது உள்ளங்கையை என் இரு மார்புகளுக்கு மத்தியில் வைத்தார்கள். அந்நாளில் நான் இளைஞனாக இருந்தேன். அவர்கள், "என் சகோதரரின் மகனே! வருக! நீங்கள் விரும்பியதைக் கேளுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

நான் அவர்களிடம் (கேள்வி) கேட்டேன். அவர்கள் பார்வையற்றவர்களாக இருந்தார்கள். தொழுகை நேரம் வந்தது. அவர்கள் பின்னப்பட்ட ஓர் ஆடையைப் போர்த்திக்கொண்டு (தொழ) நின்றார்கள். அவர்கள் அதைத் தமது தோளின் மீது போடும்போதெல்லாம் அதன் சிறிய அளவின் காரணமாக அதன் ஓரங்கள் அவர்களிடமே (சரிந்து) மீண்டன. அவர்களுடைய (பெரிய) மேலாடை அவர்களுக்குப் பக்கத்தில் ஆடை மாட்டும் கொக்கியில் இருந்தது. அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். (தொழுது முடித்ததும்) நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எனக்குச் சொல்லுங்கள்" என்று கூறினேன்.

அவர்கள் தமது கையால் ஒன்பது என்று சைகை செய்து கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவில்) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பிறகு பத்தாவது ஆண்டில், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யப் போகிறார்கள்' என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. உடனே மதீனாவில் ஏராளமான மக்கள், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி அவர்களைப் போலவே செயல்பட வேண்டும் என்ற நோக்கத்தில் வந்து குவிந்தனர்.

நாங்கள் அவர்களுடன் புறப்பட்டு 'துல்-ஹுலைஃபா'வை அடைந்தோம். அங்கே அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள் முஹம்மது பின் அபீபக்ரை ஈன்றெடுத்தார்கள். உடனே அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "நான் (இஹ்ராமுக்கு) என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டு ஆளனுப்பினார்கள். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "நீ குளித்துவிட்டு, ஒரு துணியால் (இரத்தப் போக்கைத் தடுக்க) கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிவாயாக" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (துல்-ஹுலைஃபா) பள்ளவாசலில் தொழுதார்கள். பிறகு 'அல்-கஸ்வா' (எனும் தமது ஒட்டகத்தின்) மீது ஏறினார்கள். அந்த ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு 'பைதா' மேட்டில் ஏறியபோது, எனக்கு முன்னால் என் கண்ணுக்கு எட்டிய தூரம் வரை வாகனத்திலும் நடந்தும் செல்லும் மனிதர்களாகவே நான் கண்டேன். இதுபோன்று என் வலது புறத்திலும், இடது புறத்திலும், எனக்குப் பின்னாலும் மக்கள் வெள்ளம் இருந்தது.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு இடையே இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது குர்ஆன் அருளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தது. அதற்கான விளக்கத்தை அவர்கள் அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தார்களோ அதையே நாங்களும் செய்தோம்.

அவர்கள் ஏகத்துவத்தை முழங்கினார்கள்:
"லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக்க லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வந்நிஃமத்த லக்க வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்"
(பொருள்: இதோ வந்துவிட்டேன் இறைவா! இதோ வந்துவிட்டேன். உனக்கு இணை ஏதுமில்லை; இதோ வந்துவிட்டேன். நிச்சயமாக புகழும் அருட்கொடையும் ஆட்சியும் உனக்கே உரியன. உனக்கு இணை ஏதுமில்லை).

மக்களும் இதே தல்பியாவையே முழங்கினர். அவர்கள் கூறிய எதையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மறுக்கவில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது தல்பியாவிலேயே நிலைத்திருந்தார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: நாங்கள் ஹஜ்ஜை மட்டுமே நாடியிருந்தோம். உம்ராவை நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் நபிகளார் (ஸல்) அவர்களுடன் இறையில்லத்திற்கு (கஅபாவிற்கு) வந்தபோது, அவர்கள் (ஹஜருல் அஸ்வத்) ருக்னைத் தொட்டு(முத்தமிட்டு), (ஏழு சுற்றுகளில்) மூன்று சுற்றுகள் ஓடியும் நான்கு சுற்றுகள் நடந்தும் தவாஃப் செய்தார்கள். பிறகு 'மகாம இப்ராஹீம்' இடத்திற்குச் சென்றார்கள். அப்போது, "வத்தகிதூ மின் மகாம இப்ராஹீம முஸல்லா" (இப்ராஹீம் நின்ற இடத்தை தொழும் இடமாக ஆக்கிக் கொள்ளுங்கள் - அல்குர்ஆன் 2:125) எனும் வசனத்தை ஓதினார்கள். அந்த இடத்தை தமக்கும் கஅபாவிற்கும் இடையில் ஆக்கிக்கொண்டார்கள்.

(அறிவிப்பாளர் ஜாஃபர் கூறுகிறார்): என் தந்தை (முஹம்மது பின் அலீ), "(தவாஃப் முடித்துத் தொழும்) அந்த இரண்டு ரக்அத்துகளில் நபிகளார் (ஸல்) அவர்கள் 'குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்' மற்றும் 'குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்' ஆகிய அத்தியாயங்களை ஓதினார்கள்" என்று கூறியதாகவே நான் கருதுகிறேன்.

பிறகு (நபிகளார்) 'ருக்னு'க்குத் திரும்பி வந்து அதைத் தொட்டு (முத்தமிட்டு)விட்டு, வாசல் வழியாக 'ஸஃபா'வை நோக்கிச் சென்றார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியபோது, "இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வத்த மின் ஷகாயிரில்லாஹ்" (நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் சின்னங்களில் உள்ளவை - அல்குர்ஆன் 2:158) எனும் வசனத்தை ஓதிவிட்டு, "அப்தஉ பிமா பத்அல்லாஹு பிஹி" (அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு ஆரம்பித்தானோ அதைக் கொண்டு நானும் ஆரம்பிக்கிறேன்) என்று கூறினார்கள்.

அவர்கள் ஸஃபாவில் (சடங்கை) தொடங்கினார்கள். அதன் மீது ஏறி கஅபாவைப் பார்த்தார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வை ஒருமைப்படுத்தி, அவனைப் பெருமைப்படுத்தினார்கள். மேலும்:
"லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க்கு வலஹுல் ஹம்து வஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஹ்தஹு, வநஸர அப்தஹு வஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு"
என்று கூறினார்கள்.
இதற்கிடையே (சிறிது நேரம்) பிரார்த்தனை செய்தார்கள். இது போன்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு மர்வாவை நோக்கி இறங்கி நடந்தார்கள். அவர்களுடைய கால்கள் பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்தை அடைந்தபோது (வேகமாக) ஓடினார்கள். (பள்ளத்தாக்கிலிருந்து) மேலேறியதும் மர்வாவை அடையும் வரை நடந்தார்கள். ஸஃபாவில் செய்தது போன்றே மர்வாவிலும் செய்தார்கள்.

மர்வாவில் கடைசிச் சுற்றில் இருந்தபோது அவர்கள், "எனது விவகாரத்தில், பின்னால் எனக்குத் தெரிய வந்த விஷயம் முன்பே தெரிந்திருந்தால், நான் பலிப்பிராணியைக் கொண்டு வந்திருக்க மாட்டேன்; இதை உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் பலிப்பிராணி இல்லாதவர் இஹ்ராமைக்க களைந்துவிட்டு, இதை உம்ராவாக ஆக்கிக்கொள்ளுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது சுராகா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷு (ரழி) எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா? அல்லது என்றென்றுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (ஒரு கையின்) விரல்களை மற்றொன்றில் கோர்த்துக்கொண்டு, "ஹஜ்ஜுக்குள் உம்ரா நுழைந்துவிட்டது" என்று இரண்டு முறை கூறினார்கள். பிறகு, "இல்லை, என்றென்றும் (இச்சட்டம்) நிலைத்திருக்கும்" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுக்காக பலிப்பிராணிகளுடன் வந்தார்கள். அப்போது ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராமைக்களைந்து, சாயமிடப்பட்ட ஆடைகளை அணிந்து, கண்ணுக்கு அஞ்சனம் பூசியிருந்ததைக் கண்டார்கள். அலீ (ரழி) அவர்கள் அதை ஆட்சேபித்தார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா (ரழி), "என் தந்தைதான் (நபிகளார்) எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்): அலீ (ரழி) அவர்கள் ஈராக்கில் இருந்தபோது (இச்சம்பவம் குறித்து) கூறியதாவது: ஃபாத்திமா செய்ததை ஆட்சேபித்து, அது குறித்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் தீர்ப்புக் கேட்பதற்காகவும், ஃபாத்திமா கூறியதைச் சுட்டிக்காட்டியும் நான் சென்றேன். ஃபாத்திமா செய்ததை நான் ஆட்சேபித்ததை அவர்களிடம் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபிகளார், "அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள்; அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள்" என்று கூறினார்கள். மேலும் (என்னிடம்), "நீ ஹஜ்ஜுக்கு இஹ்ராம் அணிந்தபோது என்ன சொன்னாய்?" என்று கேட்டார்கள்.
நான், "அல்லாஹும்ம இன்னீ உஹில்லு பிமா அஹல்ல பிஹி ரஸூலுக்க" (யா அல்லாஹ்! உனது தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் அணிந்தாரோ அதற்காகவே நானும் இஹ்ராம் அணிகிறேன்) என்று சொன்னேன் என்றேன்.
அதற்கு நபிகளார், "என்னிடம் பலிப்பிராணி இருக்கிறது. எனவே நீர் இஹ்ராம் களைய வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: அலீ (ரழி) யமனிலிருந்து கொண்டு வந்த பலிப்பிராணிகள் மற்றும் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) கொண்டு வந்தவை என மொத்தம் நூறு இருந்தன. நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களையும், பலிப்பிராணி வைத்திருந்தவர்களையும் தவிர மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராம் களைந்து, தலைமுடியைக் குறைத்துக் கொண்டார்கள்.

'தர்வியா' நாள் (துல்ஹஜ் 8) வந்தபோது, அவர்கள் மினாவிற்குச் சென்று ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் அணிந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (வாகனத்தில்) சென்று அங்கே லுஹர், அஸ்ர், மஃரிப், இஷா மற்றும் ஃபஜ்ர் ஆகிய தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பிறகு சூரியன் உதயமாகும் வரை சிறிது நேரம் தங்கினார்கள். 'நமிரா'வில் அவர்களுக்காக முடியால் ஆன கூடாரம் அமைக்குமாறு கட்டளையிட்டார்கள்; அவ்வாறே அமைக்கப்பட்டது.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள். குறைஷிகள் அறியாமைக் காலத்தில் செய்தது போல, நபிகளாரும் 'மஷ்அருல் ஹராம்' (முஸ்தலிஃபா) பகுதியில்தான் தங்குவார்கள் என்பதில் குறைஷிகளுக்குச் சந்தேகமே இருக்கவில்லை. ஆனால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (முஸ்தலிஃபாவைக்) கடந்து அரஃபாவுக்குச் சென்றார்கள். அங்கு அவர்களுக்காக நமிராவில் கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அதில் இறங்கினார்கள்.

சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும் 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தைக் கொண்டு வரச் சொல்லி அதில் சேணமிட்டார்கள். பிறகு பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதிக்கு வந்து மக்களிடையே உரையாற்றினார்கள்:

"நிச்சயமாக உங்களின் இரத்தமும், உங்களின் உடைமைகளும், உங்களின் இந்த நாளில், உங்களின் இந்த மாதத்தில், உங்களின் இந்த ஊர் எவ்வளவு புனிதமானதோ அதுபோன்று புனிதமானவை (பாதுகாக்கப்பட வேண்டியவை). எச்சரிக்கை! அறியாமைக் காலத்து விவகாரங்கள் அனைத்தும் என் காலடியில் போடப்பட்டு (புதைக்கப்பட்டு) விட்டன. அறியாமைக் காலத்து இரத்தப் பழிகளும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டன. நமது இரத்தப் பழிகளில் நான் முதல் முதலாக ரத்து செய்வது, பனூ சஅத் குலத்தில் பாலூட்டப்பட்டுக் கொண்டிருந்தபோது ஹுதைல் கோத்திரத்தாரால் கொல்லப்பட்ட ரபீஆ பின் அல்-ஹாரிஸின் இரத்தப் பழியைத்தான்.
அறியாமைக் காலத்து வட்டியும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது. நமது வட்டியில் நான் முதல் முதலாக ரத்து செய்வது அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிப் அவர்களின் வட்டித் தொகையைத்தான். அது அனைத்தும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது.

பெண்கள் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள். ஏனெனில் நீங்கள் அல்லாஹ்வின் அமானிதமாகவே அவர்களைத் திருமணம் செய்திருக்கிறீர்கள். அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களின் கற்பை உங்களுக்கு ஆகுமாக்கிக் கொண்டீர்கள். நீங்கள் வெறுப்பவர்கள் எவரையும் உங்கள் படுக்கையில் அமர அனுமதிக்க கூடாது என்பது அவர்கள் மீது உங்களுக்குள்ள உரிமையாகும். அவர்கள் அவ்வாறு செய்தால் காயம் ஏற்படாதவாறு அவர்களை அடியுங்கள். அவர்களுக்குச் சிறந்த முறையில் உணவும் உடையும் வழங்குவது உங்கள் மீதான அவர்களது உரிமையாகும்.
நான் உங்களிடத்தில் ஒன்றை விட்டுச் செல்கிறேன். அதைப் பற்றிப் பிடித்துக் கொண்டால் ஒருபோதும் நீங்கள் வழிதவற மாட்டீர்கள். அதுவே அல்லாஹ்வின் வேதம் (குர்ஆன்). (மறுமையில்) என்னைப் பற்றி நீங்கள் விசாரிக்கப்படுவீர்கள். அப்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?"

அதற்கு மக்கள், "(இறைச்செய்தியை) நீங்கள் எடுத்துரைத்துவிட்டீர்கள்; (தூதுத்துவத்தை) நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள்; நற்போதனை செய்தீர்கள் என நாங்கள் சாட்சி கூறுகிறோம்" என்றனர்.

அப்போது நபிகளார் தமது ஆள்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கிக் காட்டி, "அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத்" (யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி! யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி! யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி!) என்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு (பிலால்) பாங்கு சொல்லி இகாமத் கூறினார். நபிகளார் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு (பிலால்) இகாமத் சொல்ல, நபிகளார் அஸ்ர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டுக்கும் இடையில் வேறு எதையும் அவர்கள் தொழவில்லை.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி தங்கும் இடத்திற்கு (மவ்கிஃப்) வந்தார்கள். ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப் பகுதி பாறைகளை நோக்கியும், பாதசாரிகள் தனக்கு முன்னாலும் இருக்குமாறும், கிப்லாவை முன்னோக்கியும் நின்றார்கள். சூரியன் மறையும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். (சூரியன் மறைந்து) மஞ்சள் நிறம் சற்று மாறி சூரியவட்டம் மறைந்தது.

உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தக்குப் பின்னால் அமர்த்திக்கொண்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் திரும்பினார்கள். கஸ்வா ஒட்டகத்தின் தலை அதன் சேணத்தைத் தொடும் அளவுக்கு அதன் கடிவாளத்தை இழுத்துப் பிடித்திருந்தார்கள். தமது வலது கையைச் சுட்டிக்காட்டி, "மக்களே! அமைதி! அமைதி!" என்று கூறினார்கள். மணல் மேடுகள் வரும்போதெல்லாம் ஒட்டகம் ஏறுவதற்கு வசதியாகக் கடிவாளத்தை சற்றுத் தளர்த்திக் கொண்டார்கள்.

இவ்வாறு முஸ்தலிஃபாவை அடைந்தார்கள். அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை ஒரு பாங்கு, இரண்டு இகாமத்துகளுடன் தொழுதார்கள். அவ்விரண்டுக்கும் மத்தியில் எதையும் (சுன்னத்/நஃபில்) தொழவில்லை. பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் உதயமாகும் வரை படுத்து உறங்கினார்கள். வைகறைப் பொழுது புலப்பட்டதும் ஒரு பாங்கு மற்றும் ஓர் இகாமத்துடன் ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள்.

பிறகு கஸ்வா ஒட்டகத்தில் ஏறி 'மஷ்அருல் ஹராம்' இடத்திற்கு வந்தார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தித்தார்கள்; அவனைப் பெருமைப்படுத்தினார்கள்; ஏகத்துவத்தை மொழிந்தார்கள். நன்கு விடியும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பே அங்கிருந்து புறப்பட்டார்கள்.

ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தக்குப் பின்னால் அமர்த்திக் கொண்டார்கள். அவர் அழகான தலைமுடியும், வெண்மையான நிறமும், சிறந்த தோற்றமும் கொண்ட மனிதராக இருந்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செல்லும்போது, (ஒட்டகச் சிவிகைகளில்) பெண்கள் கூட்டம் அவர்களைக் கடந்து சென்றது. ஃபழ்ல் அவர்களைப் பார்க்கலானார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபழ்லின் முகத்தின் மீது கையை வைத்தார்கள். ஃபழ்ல் தமது முகத்தை மறுபக்கம் திருப்பிக் கொண்டு பார்த்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை மறுபக்கமாகத் திருப்பி ஃபழ்லின் முகத்தின் மீது வைத்து, பார்க்க விடாமல் முகத்தைத் திருப்பலானார்கள்.

இவ்வாறு 'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்தை அடைந்தார்கள். ஒட்டகத்தைச் சற்று விரட்டினார்கள். பிறகு 'ஜம்ரத்துல் குப்ரா' (பெரிய ஜம்ரா) செல்லும் நடுத்தரப் பாதையில் சென்றார்கள். மரத்தடியில் உள்ள ஜம்ராவை அடைந்தார்கள். அங்கு சிறு கற்கள் (சுண்டு விரலால்) எறியும் அளவுக்குச் சிறிய ஏழு கற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லையும் எறியும்போது தக்பீர் (அல்லாஹு அக்பர்) கூறினார்கள். பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்தில் நின்று அவற்றை எறிந்தார்கள்.

பிறகு குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குச் சென்று, அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களைத் தமது கையாலேயே அறுத்தார்கள். பிறகு மீதமுள்ளவற்றை அலீ (ரழி) அவர்களிடம் கொடுத்து அறுக்கச் சொன்னார்கள். தமது குர்பானியில் அவரையும் கூட்டாக்கிக் கொண்டார்கள். பிறகு ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சியை எடுத்து ஒரு பாத்திரத்தில் போட்டு சமைக்கக் கட்டளையிட்டார்கள். (சமைக்கப்பட்டதும்) இருவரும் அதன் இறைச்சியை உண்டு, அதன் குழம்பைக் குடித்தார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி (மக்கா) சென்று கஅபாவில் வலம் வந்து (தவாஃபுல் இஃபாளா முடித்து), மக்காவில் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு ஸம்ஸம் தண்ணீர் இறைக்கும் பனூ அப்துல் முத்தலிப் குலத்தாரிடம் வந்து, "பனூ அப்துல் முத்தலிப் மக்களே! இறைத்து ஊற்றுங்கள். தண்ணீர் வழங்கும் உங்கள் சேவையில் மக்கள் உங்களை மிகைத்து விடுவார்கள் என்ற அச்சம் இல்லாவிட்டால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் ஒரு வாளியை நபிகளாரிடம் கொடுக்க, அதிலிருந்து அவர்கள் குடித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
429சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ ‏.‏ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ ‏ ‏ اغْتَسِلِي ثُمَّ اسْتَثْفِرِي ثُمَّ أَهِلِّي ‏ ‏ ‏.‏
முஹம்மது பின் அலீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து ஹஜ்ஜத்துல் வதாவைப் பற்றிக் கேட்டோம். அவர்கள் கூறினார்கள்: 'துல்-கஃதா மாதத்தில் ஐந்து நாட்கள் மீதமிருந்த நிலையில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவிலிருந்து) புறப்பட்டார்கள். நாங்களும் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். அவர்கள் துல்-ஹுலைஃபாவிற்கு வந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள் முஹம்மது பின் அபீ பக்ரை (ரழி) பெற்றெடுத்தார்கள். அவர்கள் (அஸ்மா) என்ன செய்ய வேண்டும் என்று கேட்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குச் செய்தி அனுப்பினார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'குளித்துவிட்டு, பின்னர் (உதிரப்போக்கைத் தடுக்க) ஒரு துணியால் (கச்சையாகக்) கட்டிக்கொண்டு, அதன் பிறகு (இஹ்ராம் பூண்டு தல்பியாவை) தொடங்குங்கள்' என்று கூறினார்கள்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
2761சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ يَقْدِرُ أَنْ يَأْتِيَ رَاكِبًا أَوْ رَاجِلاً إِلاَّ قَدِمَ فَتَدَارَكَ النَّاسُ لِيَخْرُجُوا مَعَهُ حَتَّى جَاءَ ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ ثُمَّ أَهِلِّي ‏ ‏ ‏.‏ فَفَعَلَتْ مُخْتَصَرٌ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒன்பது ஆண்டுகள் (மதீனாவில்) ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர், ஹஜ்ஜுக்குச் செல்வது குறித்து மக்களிடையே அவர்கள் அறிவிப்புச் செய்தார்கள். வாகனத்திலோ அல்லது நடந்தோ வர சக்தியுள்ள அனைவரும் (அவருடன் ஹஜ்ஜுக்குச் செல்ல) வந்தனர். மக்கள் அவருடன் புறப்படத் திரண்டனர். அவர் துல்-ஹுலைஃபாவை அடைந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள் முஹம்மது பின் அபீபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பெற்றெடுத்தார்கள். உடனே அவர் (என்ன செய்ய வேண்டும் என்று கேட்டு) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு செய்தி அனுப்பினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நீ குஸ்ல் செய்து, ஒரு துணியால் (இரத்தப்போக்கைத் தடுக்கக்) கட்டிக்கொள்; பிறகு தல்பியாவைத் தொடங்கு' என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே அவர் செய்தார்."
(இது) சுருக்கமான வடிவம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
1905சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ، - وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّىْءَ - قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ ‏.‏ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَىَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ شَابٌّ ‏.‏ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلاً يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ ‏.‏ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلاَةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ ‏.‏ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ‏.‏ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ ‏"‏ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّوْحِيدِ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَلْبِيَتَهُ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ ‏{‏ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ‏}‏ فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلاَ أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِـ ‏{‏ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ‏}‏ وَبِـ ‏{‏ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ‏}‏ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ ‏{‏ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ‏}‏ ‏"‏ نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً ‏"‏ ‏.‏ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصَابِعَهُ فِي الأُخْرَى ثُمَّ قَالَ ‏"‏ دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ ‏"‏ ‏.‏ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ ‏"‏ لاَ بَلْ لأَبَدِ أَبَدٍ لاَ بَلْ لأَبَدِ أَبَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ فَاطِمَةَ - رضى الله عنها - مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي ‏.‏ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ فَلاَ تَحْلِلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْىِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلاَ إِنَّ كُلَّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَىَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُثْمَانُ ‏"‏ دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ ‏"‏ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ هَؤُلاَءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ ‏"‏ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لاَ يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكِبُهَا إِلَى النَّاسِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءَ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَهُوَ يَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى ‏"‏ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَجَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ - قَالَ عُثْمَانُ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اتَّفَقُوا - ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ - قَالَ سُلَيْمَانُ بِنِدَاءٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ اتَّفَقُوا - ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ قَالَ عُثْمَانُ وَسُلَيْمَانُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ زَادَ عُثْمَانُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلاً حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ الظُّعُنُ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ وَحَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى أَتَى مُحَسِّرًا فَحَرَّكَ قَلِيلاً ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّذِي يُخْرِجُكَ إِلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ فَرَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ بِيَدِهِ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ وَأَمَرَ عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ - يَقُولُ مَا بَقِيَ - وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلاَ مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا قَالَ سُلَيْمَانُ ثُمَّ رَكِبَ ثُمَّ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُمْ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ ‏"‏ انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

முஹம்மத் பின் அலீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:

நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். நாங்கள் அவர்களை அடைந்ததும், அவர்கள் (வந்திருக்கும்) மக்களைப் பற்றி விசாரித்தார்கள். இறுதியில் என் முறை வந்தபோது, "நான் முஹம்மத் பின் அலீ பின் ஹுசைன்" என்று கூறினேன். உடனே அவர்கள் தமது கையை என் தலையை நோக்கி நீட்டி, (என்) மேல் சட்டையின் பொத்தானைக் கழற்றினார்கள்; பிறகு கீழ்ப் பொத்தானைக் கழற்றினார்கள். பிறகு தமது உள்ளங்கையை என் மார்புகளுக்கு மத்தியில் வைத்தார்கள். அந்நாளில் நான் வாலிபச் சிறுவனாக இருந்தேன்.

பிறகு அவர்கள், "என் சகோதரரின் மகனே! வருக, உமக்கு நல்வரவு உண்டாகட்டும்! நீ விரும்பியதைக் கேள்" என்று கூறினார்கள். (அப்போது) அவர்கள் பார்வையற்றவராக இருந்தார்கள். நான் அவர்களிடம் (கேள்விகள்) கேட்டேன். தொழுகை நேரம் வந்ததும், (உடலைப்) போர்த்திக் கொள்ளும் ஒரு ஆடையை (அதாவது, பல துண்டுகள் இணைக்கப்பட்ட அல்லது பழுதுபார்க்கப்பட்ட ஒரு ஆடையை) அணிந்து கொண்டு நின்றார்கள். அவர்கள் அதைத் தங்கள் தோள் மீது போடும் போதெல்லாம், அதன் சிறிய அளவின் காரணமாக அதன் ஓரங்கள் அவர்கள் பக்கமே (கீழே) சரிந்து வந்தன. அவர்களின் (மேலங்கி போன்ற) பெரிய ஆடை அவர்களுக்கு அருகில் ஒரு ஆடை தாங்கியில் (ஸ்டாண்டில்) வைக்கப்பட்டிருந்தது. இந்நிலையில் அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எனக்குச் சொல்லுங்கள்" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் தங்கள் கையால் ஒன்பது என்று விரல்களை மடித்துச் சைகை காட்டிவிட்டுப் பின்வருமாறு கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவில்) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பிறகு பத்தாம் ஆண்டில், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யப் போகிறார்கள்' என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. உடனே மதீனாவிற்கு ஏராளமான மக்கள் வந்து குவிந்தனர். அவர்கள் அனைவரும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழவும், அவர்களைப் போன்றே அமல்களைச் செய்யவும் விரும்பினர்.

நாங்களும் அவர்களுடன் (மதீனாவிலிருந்து) புறப்பட்டோம். துல்ஹுலைஃபாவை நாங்கள் அடைந்ததும், அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்களுக்கு முஹம்மத் பின் அபீ பக்ர் (எனும் குழந்தை) பிரசவித்தது. அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம், '(இந்த நிலையில்) நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?' என்று கேட்டு ஆளனுப்பினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நீ குளித்துவிட்டு, ஒரு துணியால் (இரத்தத்தைத்) தடுத்துக்கொண்டு இஹ்ராம் செய்' என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (அங்கிருந்த) பள்ளிவாசலில் தொழுதுவிட்டு, 'அல்-கஸ்வா' (எனும் தமது ஒட்டகத்தின்) மீது ஏறினார்கள். அவர்களின் ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்து கொண்டு 'பைதா' எனும் விசாலமான பாலைவனத்தை அடைந்து நின்றது.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: எனது பார்வையின் எல்லை வரை அவர்களுக்கு முன்பாக வாகனங்களிலும், நடந்தும் செல்லும் மக்களை நான் பார்த்தேன். அவர்களின் வலதுபுறமும் அதுபோலவே (மக்கள் கூட்டம்) இருந்தது; அவர்களின் இடதுபுறமும் அதுபோலவே இருந்தது; அவர்களுக்குப் பின்னாலும் அதுபோலவே இருந்தது. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு இடையே இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது குர்ஆன் அருளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தது. அதன் விளக்கத்தை அவர்கள் அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தார்களோ, அதையே நாங்களும் செய்தோம்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், ஏகத்துவத்தை (தவ்ஹீதை) உள்ளடக்கிய தல்பியாவை முழங்கினார்கள்: 'லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக்க லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வன்னிஃமத லக வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்' (இதோ வந்துவிட்டேன் இறைவா! இதோ வந்துவிட்டேன்! உனக்கு யாதொரு இணையுமில்லை, இதோ வந்துவிட்டேன்! நிச்சயமாகப் புகழும் அருட்கொடையும் உனக்கே உரியன; ஆட்சியும் உனக்கே உரியது. உனக்கு யாதொரு இணையுமில்லை).

மக்கள் இத்துடன் (வேறு சில வார்த்தைகளைச் சேர்த்து) தாங்கள் முழங்கும் தல்பியாவைக் கூறினர். நபி (ஸல்) அவர்கள் அதில் எதையும் மறுக்கவில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது தல்பியாவையே தொடர்ந்து கூறி வந்தார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: நாங்கள் ஹஜ்ஜைத் தவிர வேறெந்த எண்ணத்துடனும் வரவில்லை. உம்ராவைப் பற்றி (அப்போது) நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் அவர்களுடன் (கஅபா) இல்லத்தை அடைந்ததும், (ஹஜருல் அஸ்வத் உள்ள) மூலையைத் தொட்டு (முத்தமிட்டு தவாஃபைத் தொடங்கினோம்). (முதல்) மூன்று சுற்றுகள் (தோள்களை அசைத்து) விரைவாகவும், நான்கு சுற்றுகள் (சாதாரணமாக) நடந்தும் வலம் வந்தோம்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் 'மகாமு இப்ராஹீம்' (இப்ராஹீம் நின்ற இடம்) நோக்கிச் சென்று, {வத்தகிதூ மின் மகாமி இப்ராஹீம முஸல்லா} '{இப்ராஹீம் நின்ற இடத்தை நீங்கள் தொழும் இடமாக ஆக்கிக் கொள்ளுங்கள்' - அல்குர்ஆன் 2:125} என்ற வசனத்தை ஓதினார்கள். அந்த இடத்தை அவர்களுக்கும் (கஅபா) இல்லத்திற்கும் இடையில் ஆக்கிக்கொண்டார்கள் (தொழுதார்கள்)."

அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: "இப்னு நுஃபைல் மற்றும் உத்மான் ஆகியோர் மூலமாக வந்த அறிவிப்பில், 'நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களைத் தவிர வேறு எவர் மூலமாகவும் ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் இதை அறிவித்ததாக எனக்குத் தெரியவில்லை' என்று என் தந்தை (முஹம்மத் பின் அலீ) கூறினார்."

அறிவிப்பாளர் சுலைமான் கூறுகிறார்: "(ஜாபிர் (ரழி) அறிவிப்பதாகவே நான் கருதுகிறேன்), நபி (ஸல்) அவர்கள் அந்த இரண்டு ரக்அத்துகளில் 'குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்' மற்றும் 'குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்' ஆகிய அத்தியாயங்களை ஓதினார்கள்."

"பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் (கஅபா) இல்லத்திற்குத் திரும்பி வந்து (ஹஜருல் அஸ்வத்) மூலையைத் தொட்டார்கள். பிறகு வாசல் வழியாக 'ஸஃபா'வை நோக்கிச் சென்றார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியதும், {இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வத்த மின் ஷஹாயிரில்லாஹ்} '{நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் சின்னங்களில் உள்ளவையாகும்' - அல்குர்ஆன் 2:158} என்ற வசனத்தை ஓதிவிட்டு, 'அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு ஆரம்பித்தானோ, அதைக் கொண்டு நாங்களும் ஆரம்பிக்கிறோம்' என்று கூறினார்கள்.

எனவே, அவர்கள் ஸஃபாவிலிருந்து (ஸயீயைத்) தொடங்கி, அதன் மீது ஏறினார்கள். (கஅபா) இல்லத்தைப் பார்த்ததும், அல்லாஹ்வை பெருமைப்படுத்தி (தக்பீர் கூறி), அவனை ஏகத்துவப்படுத்தி, 'லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க்கு வலஹுல் ஹம்த், யுஹ்யீ வயுமீத்து வஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஃதஹு, வ நஸர அப்தஹு, வ ஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு' (வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன். அவனுக்கு யாதொரு இணையுமில்லை. ஆட்சியும் அவனுக்கே; புகழும் அவனுக்கே. அவன் உயிர்ப்பிக்கிறான்; மரணிக்கச் செய்கிறான். அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றல் உள்ளவன். வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன். அவன் தன் வாக்கை நிறைவேற்றினான்; தன் அடியாருக்கு உதவினான்; எதிரிக் கூட்டங்களை அவன் மட்டுமே தோற்கடித்தான்) என்று கூறினார்கள்.

பிறகு, இவற்றுக்கிடையே பிரார்த்தனை செய்தார்கள். இதுபோன்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு (ஸஃபாவிலிருந்து) இறங்கி மர்வாவை நோக்கி நடந்தார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதியில் பதிந்ததும் (சற்று) ஓடினார்கள். (பள்ளத்தாக்கின் மேல் பகுதியில்) ஏறியதும் மர்வாவை அடையும் வரை நடந்தார்கள். ஸஃபாவில் செய்தது போலவே மர்வாவிலும் செய்தார்கள்.

மர்வாவில் கடைசிச் சுற்றை முடித்தபோது, 'எனது இந்த விஷயத்தில் பின்னர் தெரியவந்ததை நான் முன்பே அறிந்திருந்தால், நான் பலிப்பிராணிகளை (என்னுடன்) ஓட்டி வந்திருக்க மாட்டேன்; இதை உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் பலிப்பிராணி இல்லாதவர், இஹ்ராமைக் களைந்து (தலைமுடியைக் கத்தரித்து) இதை உம்ராவாக ஆக்கிக்கொள்ளுங்கள்' என்று கூறினார்கள்.

உடனே நபி (ஸல்) அவர்களையும், யாரிடம் பலிப்பிராணி இருந்ததோ அவர்களையும் தவிர மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராமைக் களைந்து, தலைமுடியை வெட்டிக் கொண்டார்கள்.

அப்போது சுராகா பின் ஜுஃஷும் (ரழி) எழுந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா அல்லது என்றென்றைக்குமா?' என்று கேட்டார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (ஒரு கையின்) விரல்களை மற்றொரு கை விரல்களுடன் கோர்த்துக்கொண்டு, 'உம்ரா ஹஜ்ஜுடன் இணைந்துவிட்டது' என்று இரண்டு முறை கூறிவிட்டு, 'இல்லை, மாறாக இது என்றென்றைக்கும் உரியது; என்றென்றைக்கும் உரியது' என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து நபி (ஸல்) அவர்களுக்கான பலிப்பிராணிகளுடன் வந்து சேர்ந்தார்கள். ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராம் களைந்தவர்களில் ஒருவராக இருப்பதைக் கண்டார்கள். ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் சாயமிடப்பட்ட ஆடையை அணிந்து, கண்களுக்கு சுர்மா இட்டிருந்தார்கள். அலீ (ரழி) அவர்கள் அதை ஆட்சேபித்து, 'யார் உனக்கு இவ்வாறு செய்யக் கட்டளையிட்டது?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா (ரழி), 'என் தந்தை (நபி (ஸல்) அவர்கள்)' என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: (பிற்காலத்தில்) அலீ (ரழி) அவர்கள் இராக்கில் இருந்தபோது கூறினார்கள்: 'ஃபாத்திமா செய்ததை ஆட்சேபித்தும், அவர் நபியவர்களைப் பற்றிக் கூறியது குறித்துத் தெளிவுபெறவும் நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன். அவர் செய்ததை நான் ஆட்சேபித்தேன் என்றும், என் தந்தைதான் எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார் என்று அவர் கூறினார் என்றும் தெரிவித்தேன்.'

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள்; அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள். நீ ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் அணிந்தபோது என்ன கூறினாய்?' என்று கேட்டார்கள். நான், 'இறைவா! உனது தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் அணிந்தார்களோ, அதையே நானும் ஏற்று இஹ்ராம் அணிகிறேன்' என்று கூறினேன் என்றேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'என்னிடம் பலிப்பிராணி உள்ளது, எனவே நீ இஹ்ராம் களைய வேண்டாம்' என்று கூறினார்கள்."

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து கொண்டுவந்த பலிப்பிராணிகளும், நபி (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவிலிருந்து) கொண்டு வந்தவையும் சேர்த்து மொத்தம் நூறு இருந்தன. நபி (ஸல்) அவர்களையும், பலிப்பிராணி வைத்திருந்தவர்களையும் தவிர மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராம் களைந்து, தலைமுடியை வெட்டிக் கொண்டார்கள்.

பிறகு 'தர்வியா' நாள் (துல்ஹஜ் 8-ம் நாள்) வந்தபோது, அவர்கள் (மீண்டும்) ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் அணிந்து மினாவை நோக்கிச் சென்றார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் சென்று, மினாவில் லுஹர், அஸர், மஃரிப், இஷா மற்றும் ஃபஜ்ர் தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் தாமதித்தார்கள். நமிராவில் (கம்பளியால் ஆன) ஒரு கூடாரத்தை அமைக்குமாறு கட்டளையிட்டார்கள்; அவ்வாறே அது அமைக்கப்பட்டது.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள். குறைஷிகள் அறியாமைக் காலத்தில் செய்து வந்ததைப் போன்று, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் முஸ்தலிஃபாவில் உள்ள 'மஷ்அருல் ஹராம்' பகுதியில்தான் தங்குவார்கள் என்பதில் குறைஷிகளுக்குச் சந்தேகம் இருக்கவில்லை. ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அப்பகுதியைக் கடந்து அரஃபாவை அடைந்தார்கள். அங்கு நமிராவில் அவர்களுக்காகக் கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அதில் இறங்கினார்கள்.

சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும், 'அல்-கஸ்வா' (ஒட்டகத்தை)க் கொண்டு வர உத்தரவிட்டார்கள். அது தயார் செய்யப்பட்டதும், அவர்கள் பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதிக்குச் சென்று மக்களுக்கு உரை (குத்பா) நிகழ்த்தினார்கள்:

'நிச்சயமாக உங்கள் இரத்தங்களும், உங்கள் உடைமைகளும் உங்களுக்குப் புனிதமானவை; உங்களின் இந்த மாதத்தில், உங்களின் இந்த நகரத்தில், உங்களின் இந்நாள் புனிதமாக இருப்பதைப் போன்று. அறிந்துகொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்தைச் சேர்ந்த அனைத்தும் என் கால்களுக்குக் கீழே வைக்கப் பட்டுவிட்டன (ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டன). அறியாமைக் காலத்துப் பழிவாங்கும் முறைகள் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டன. முதலாவதாக, (எங்கள் குடும்பத்தைச் சார்ந்த) எங்கள் இரத்தப் பழியை நான் ரத்து செய்கிறேன்.'

(இங்கு அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான உத்மான், 'ரபீஆவின் மகன்' என்று கூறுகிறார். சுலைமான், 'ரபீஆ பின் அல்-ஹாரித் பின் அப்துல் முத்தலிப்' என்று கூறுகிறார்.)

'அவர் பனூ சஅத் குலத்தில் பால் குடித்து வளர்ந்து கொண்டிருந்தார். அவரை ஹுதைல் கோத்திரத்தார் கொன்றுவிட்டனர். அறியாமைக் காலத்து வட்டி ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது. நான் ரத்து செய்யும் முதல் வட்டி, எங்கள் குடும்பத்தைச் சார்ந்த அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிபின் வட்டியாகும். நிச்சயமாக அது முழுவதும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது.

பெண்கள் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வைப் பயந்து கொள்ளுங்கள். நிச்சயமாக நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அமானிதமாகவே (பொறுப்பிலேயே) எடுத்துள்ளீர்கள். அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களின் கற்பை உங்களுக்கு ஆகுமாக்கிக் கொண்டீர்கள். நீங்கள் வெறுப்பவர்கள் எவரையும் உங்கள் படுக்கைகளில் அனுமதிக்காமல் இருப்பது, அவர்கள் உங்கள் மீது பேணவேண்டிய கடமையாகும். அவ்வாறு அவர்கள் செய்தால், அவர்களைக் காயப்படுத்தாத (லேசான) அடியாக அடியுங்கள். அவர்களுக்குத் தகுந்த முறையில் உணவும், உடையும் வழங்குவது உங்கள் மீதான கடமையாகும்.

நான் உங்களிடையே ஒன்றை விட்டுச் செல்கிறேன்; அதை நீங்கள் உறுதியாகப் பற்றிக்கொண்டால், இதற்குப் பிறகு ஒருபோதும் வழிதவற மாட்டீர்கள். அதுவே அல்லாஹ்வின் வேதம் (குர்ஆன்). (மறுமையில்) என்னைப் பற்றி உங்களிடம் கேட்கப்படும்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?' என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு மக்கள், '(இறைச் செய்தியை) நீங்கள் எத்திவைத்துவிட்டீர்கள்; (தூதுத்துவப் பணியை) நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள்; நல்வழி காட்டிவிட்டீர்கள் என்று நாங்கள் சாட்சி கூறுகிறோம்' என்று பதிலளித்தார்கள்.

பிறகு அவர்கள் தங்கள் ஆள்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கிக் காட்டி, 'இறைவா! நீ சாட்சியாக இரு! இறைவா! நீ சாட்சியாக இரு! இறைவா! நீ சாட்சியாக இரு!' என்று கூறினார்கள்.

பிறகு பிலால் (ரழி) பாங்கு சொல்லி, இகாமத் கூறினார். நபி (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு (மீண்டும்) இகாமத் சொல்லப்பட்டு அஸர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டிற்கும் இடையில் வேறு எதையும் தொழவில்லை.

பிறகு (தங்கள் ஒட்டகம்) அல்-கஸ்வாவின் மீது ஏறி, (அரஃபாத் மைதானத்தில்) தங்கும் இடத்திற்கு (மவ்கிஃப்) வந்தார்கள். ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப்பகுதி பாறைகளை நோக்கியும், பாதசாரிகள் செல்லும் பாதை தங்களுக்கு முன்னாலும் இருக்குமாறு நிறுத்திக்கொண்டு, கிப்லாவை முன்னோக்கினார்கள். சூரியன் மறையும் வரையிலும், மஞ்சள் நிறம் சிறிது மாறி சூரிய வட்டம் மறையும் வரையிலும் அங்கேயே நின்றார்கள்.

பிறகு உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தங்களுக்குப் பின்னால் அமர்த்திக்கொண்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (முஸ்தலிஃபாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். அல்-கஸ்வாவின் கடிவாளத்தை, அதன் தலை சேணத்தின் முன் பகுதியைத் தொடும் அளவுக்குக் கச்சிதமாகப் பிடித்திருந்தார்கள். தங்கள் வலது கையால் சைகை செய்து, 'மக்களே! அமைதி! மக்களே! அமைதி!' என்று கூறிக் கொண்டிருந்தார்கள். மணல் மேடுகள் வரும்போதெல்லாம் அது மேலேறுவதற்கு வசதியாகக் கடிவாளத்தைச் சிறிது தளர்த்திக் கொண்டார்கள்.

இறுதியாக முஸ்தலிஃபாவை அடைந்தார்கள். அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை ஒரு பாங்கு, இரண்டு இகாமத்துகளுடன் சேர்த்துத் தொழுதார்கள்." (அறிவிப்பாளர் உத்மான் கூறுகிறார்: "அவ்விரண்டிற்கும் இடையில் அவர்கள் சுன்னத் எதையும் தொழவில்லை.")

"பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் நேரம் வரும் வரை படுத்து உறங்கினார்கள். வைகறைப் பொழுது புலப்பட்டதும் ஃபஜ்ர் தொழுகையைத் தொழுதார்கள்." (அறிவிப்பாளர் சுலைமான் கூறுகிறார்: "ஒரு பாங்கு மற்றும் ஒரு இகாமத்துடன்.")

"பிறகு அல்-கஸ்வாவின் மீது ஏறி 'மஷ்அருல் ஹராம்' இடத்திற்கு வந்து, அதன் மீது ஏறினார்கள்." (அறிவிப்பாளர்கள் உத்மான் மற்றும் சுலைமான் கூறுகிறார்கள்: "அவர்கள் கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வைப் புகழ்ந்து, அவனது பெருமையை (தக்பீர்) கூறி, அவனைத் தஹ்லீல் (லா இலாஹ இல்லல்லாஹு) செய்தார்கள்." உத்மான் தனது அறிவிப்பில், "அவனை ஏகத்துவப்படுத்தினார்கள்" என்று அதிகப்படுத்திக் கூறுகிறார்.)

"பொழுது நன்றாக விடியும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். பிறகு சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பே (மினாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். (இம்முறை) ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தங்களுக்குப் பின்னால் ஏற்றிக்கொண்டார்கள். அவர் அழகான தலைமுடியும், வெண்மையான வசீகரமான தோற்றமும் கொண்டவராக இருந்தார்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செல்லும்போது, (ஒட்டகச் சிவிகைகளில்) பெண்கள் அவர்களைக் கடந்து சென்றார்கள். ஃபழ்ல் அவர்களைப் பார்க்கத் தொடங்கினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் கையை ஃபழ்லுடைய முகத்தின் மீது வைத்தார்கள். ஃபழ்ல் தங்கள் முகத்தை மறுபக்கம் திருப்பிப் பார்த்தார். உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் கையை மறுபக்கத்திற்குத் திருப்பினார்கள். ஃபழ்ல் மீண்டும் தங்கள் முகத்தை மறுபக்கம் திருப்பிக் கொண்டு பார்த்தார்.

'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கை அடையும் வரை (இப்படியே சென்றார்கள்). அங்கு ஒட்டகத்தைச் சிறிது விரட்டினார்கள். பிறகு பெரிய ஜம்ராவிற்குச் செல்லும் நடுப்பாதையில் சென்று, மரத்திற்கு அருகில் உள்ள ஜம்ராவை அடைந்தார்கள். அந்த (ஜம்ராவின்) மீது ஏழு சிறு கற்களை (சுண்டு விரலால் எறியும் அளவுள்ள கற்களை) எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லை எறியும் போதும் தக்பீர் (அல்லாஹு அக்பர்) கூறினார்கள். அவற்றை அவர்கள் பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதியிலிருந்து எறிந்தார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குச் சென்று, அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களைத் தங்கள் கையாலேயே அறுத்தார்கள். பிறகு அலீ (ரழி) அவர்களிடம் (கத்தியைக்) கொடுத்தார்கள்; அவர்கள் மீதமுள்ளவற்றை அறுத்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது குர்பானிப் பிராணிகளில் அலீ (ரழி) அவர்களையும் கூட்டாக்கிக் கொண்டார்கள்.

பிறகு ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சியை எடுத்து (சமைக்குமாறு) உத்தரவிட்டார்கள். அவை ஒரு பாத்திரத்தில் இடப்பட்டு சமைக்கப்பட்டன. அவர்கள் இருவரும் அதன் இறைச்சியை உண்டு, குழம்பைக் குடித்தார்கள்."

அறிவிப்பாளர் சுலைமான் கூறுகிறார்: "பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனமேறி (கஅபா) இல்லத்திற்குச் சென்று, மக்காவில் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுதார்கள். பிறகு 'பனூ அப்துல் முத்தலிப்' கோத்திரத்தாரிடம் வந்தார்கள்; அவர்கள் ஸம்ஸம் கிணற்றிலிருந்து நீர் இறைத்துக் கொண்டிருந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'பனூ அப்துல் முத்தலிபே! நீர் இறைத்து வழங்குங்கள். மக்கள் (பரக்கத்தை நாடி) உங்கள் தண்ணீர் இறைக்கும் உரிமையை மிகைக்க முற்படுவார்கள் என்ற அச்சம் எனக்கில்லை என்றால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து இறைத்திருப்பேன்' என்று கூறினார்கள். எனவே அவர்கள் ஒரு வாளியை நபி (ஸல்) அவர்களிடம் கொடுத்தார்கள்; அதிலிருந்து அவர்கள் குடித்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صحيح (الألباني)
3074சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ، حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، ‏.‏ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَىَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ ‏.‏ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلاَةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ ‏"‏ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ ‏.‏ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ - قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَلْبِيَتَهُ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ ‏"‏ ‏{وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ - وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ ذَكَرَهُ عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ ‏{قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ}‏ وَ ‏{قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ }‏ ‏.‏ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ ‏"‏ ‏{إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ‏)‏ ‏.‏ نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَبَدَأَ بِالصَّفَا ‏.‏ فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا - يَعْنِي قَدَمَاهُ - مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً ‏"‏ ‏.‏ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لأَبَدِ الأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَصَابِعَهُ فِي الأُخْرَى وَقَالَ ‏"‏ دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا - مَرَّتَيْنِ - لاَ بَلْ لأَبَدِ الأَبَدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنٍ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا ‏.‏ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ فَلاَ تَحِلُّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْىِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنَ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ ‏.‏ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لاَ تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوِ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلاَ وَإِنَّ كُلَّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ - كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ - وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لاَ يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ‏.‏ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ ‏"‏ ‏.‏ كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ الْعَبَّاسِ وَكَانَ رَجُلاً حَسَنَ الشَّعَرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ الظُّعُنُ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَدَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ فَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى أَتَى مُحَسِّرًا حَرَّكَ قَلِيلاً ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تُخْرِجُكَ إِلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَى بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا مِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ وَرَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ بَدَنَةً بِيَدِهِ وَأَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلاَ مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ فَأَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُمْ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ ‏"‏ انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ ‏.‏
ஜாஃபர் பின் முஹம்மது (ரஹ்) அவர்கள், தம் தந்தை (முஹம்மது பின் அலீ அவர்கள்) கூறியதாக அறிவிக்கிறார்கள்:

நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். நாங்கள் அவர்களைச் சென்றடைந்ததும், அவர்கள் (வந்திருந்த) மக்களைப் பற்றி விசாரித்தார்கள். இறுதியில் அவர்கள் என்னை விசாரித்தபோது, நான், "நான் முஹம்மது பின் அலீ பின் ஹுஸைன்" என்று கூறினேன். உடனே அவர்கள், தமது கையை என் தலையை நோக்கி நீட்டி, எனது மேலங்கிப் பொத்தானைக் கழற்றினார்கள்; பின்னர் கீழ்ப் பொத்தானையும் கழற்றினார்கள். பின்னர் தமது உள்ளங்கையை என் இரு மார்புகளுக்கு மத்தியில் வைத்தார்கள். அந்நாளில் நான் வாலிபச் சிறுவனாக இருந்தேன். பிறகு அவர்கள், "உமக்கு நல்வரவு உண்டாகட்டும்! நீர் விரும்பியதை என்னிடம் கேட்பீராக!" என்று கூறினார்கள். (அப்போது) அவர்கள் கண்பார்வை அற்றவர்களாக இருந்தார்கள்.

நான் அவர்களிடம் (கேட்கத்) தொடங்கினேன். தொழுகை நேரம் வந்ததும், பின்னப்பட்ட ஆடை ஒன்றைச் சுற்றிக்கொண்டு அவர்கள் (தொழ) எழுந்தார்கள். அவர்கள் அதைத் தங்கள் தோள்களின் மீது போடும்போதெல்லாம், அதன் சிறிய அளவின் காரணமாக அதன் ஓரங்கள் அவர்களை நோக்கித் திரும்பின (சரிந்தன). அவர்களுடைய மேலங்கியோ அவர்களுக்கு அருகில் ஒரு கொக்கியில் வைக்கப்பட்டிருந்தது. அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். பிறகு (நான்), "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எங்களுக்கு அறிவியுங்கள்" என்று கூறினேன்.

அவர்கள் ஒன்பது (விரல்களைக்) காட்டிப் பின்வருமாறு கூறினார்கள்:
"நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவில்) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பிறகு பத்தாவது ஆண்டில், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ்ஜுக்குச் செல்கிறார்கள்' என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. எனவே, மதீனாவிற்கு ஏராளமான மக்கள் வந்தனர். அவர்கள் அனைவரும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி, அவர்கள் செய்வதைப் போன்று தாமும் செயல்பட வேண்டுமென நாடினர்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள்; நாங்களும் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். நாங்கள் 'துல்-ஹுலைஃபா'வை அடைந்தோம். அங்கு அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள், முஹம்மது பின் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களைப் பெற்றெடுத்தார்கள். உடனே அவர், 'நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?' என்று கேட்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு ஆள் அனுப்பினார். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், 'நீ குளித்துவிட்டு (இரத்தப் போக்கைத் தடுக்க) ஒரு துணியால் கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிந்துகொள்' என்று பதிலளித்தார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பள்ளியில் தொழுதுவிட்டு, 'கஸ்வா' (எனும் தமது ஒட்டகத்தின்) மீது ஏறினார்கள். அவர்களது ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்து கொண்டு 'பைதா' எனும் மேட்டுப் பகுதியில் காலூன்றி நின்றபோது - ஜாபிர் (ரழி) கூறுகிறார்கள் - நான் எனது பார்வை எட்டிய தூரம் வரை எனக்கு முன்னால் வாகனம் ஏறியும், நடந்தும் செல்லும் மக்களைப் பார்த்தேன். அவ்வாறே எனக்கு வலது புறத்திலும், இடது புறத்திலும், எனக்குப் பின்னாலும் மக்கள் வெள்ளத்தைக் கண்டேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்கள் இடையே இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது குர்ஆன் அருளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தது; அதன் விளக்கத்தை அவர்கள் அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தார்களோ, அதையே நாங்களும் செய்தோம்.

பிறகு அவர்கள் ஏகத்துவத்தை விளக்கும் தல்பியாவை முழங்கினார்கள்:
'லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக லக லப்பைக். இன்னல் ஹம்த வந்நிஃமத லக வல்முல்க், லா ஷரீக லக்'
(இதோ நான் வந்துவிட்டேன் யா அல்லாஹ்! இதோ நான் வந்துவிட்டேன். இதோ நான் வந்துவிட்டேன். உனக்கு யாதொரு இணையுமில்லை, இதோ நான் வந்துவிட்டேன். நிச்சயமாக, எல்லாப் புகழும் அருட்கொடைகளும் உனக்கே உரியன; ஆட்சியும் உனக்கே உரியது. உனக்கு யாதொரு இணையுமில்லை).

மக்களும் இதே வார்த்தைகளைக் கொண்டு தல்பியா முழங்கினர். அவர்கள் (கூடுதலாகச்) சொன்ன எதையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மறுக்கவில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது தல்பியாவையே தொடர்ந்து சொல்லிக்கொண்டிருந்தார்கள்."

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நாங்கள் ஹஜ்ஜைத் தவிர வேறெதையும் (செய்ய) நாடவில்லை. நாங்கள் உம்ராவைப் பற்றி அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுடன் (கஅபா) வீட்டை அடைந்தபோது, அவர்கள் (ஹஜருல் அஸ்வத் உள்ள) மூலையைத் தொட்டார்கள் (மற்றும் முத்தமிட்டார்கள்). மூன்று சுற்றுகள் வேகமாக நடந்தார்கள் (ரம்ல்); நான்கு சுற்றுகள் (சாதாரணமாக) நடந்தார்கள். பிறகு அவர்கள் 'மகாமே இப்ராஹீம்' இடத்திற்குச் சென்று:
'வத்தகிதூ மின் மகாம இப்ராஹீம முஸல்லா'
(இப்ராஹீம் நின்ற இடத்தை நீங்கள் தொழும் இடமாக ஆக்கிக் கொள்ளுங்கள் - அல்குர்ஆன் 2:125) என்று ஓதினார்கள்.
அந்த இடத்தைத் தமக்கும் (கஅபா) வீட்டிற்கும் இடையில் ஆக்கிக் கொண்டார்கள்."

(அறிவிப்பாளர் ஜாஃபர் கூறுகிறார்) என் தந்தை (முஹம்மது பின் அலீ) கூறுவார்கள்: "நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் அந்த இரண்டு ரக்அத்துகளிலும் 'குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்' (109) மற்றும் 'குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்' (112) ஆகிய அத்தியாயங்களை ஓதினார்கள் என்று நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களைப் பற்றிக் குறிப்பிட்டதாகவே நான் கருதுகிறேன்."

"பிறகு அவர்கள் (கஅபா) வீட்டிற்குத் திரும்பி வந்து (ஹஜருல் அஸ்வத்) மூலையைத் தொட்டார்கள். பிறகு அவர்கள் (ஸஃபா செல்லும்) வாசல் வழியாக ஸஃபாவிற்குச் சென்றார்கள். அவர்கள் ஸஃபாவை நெருங்கியதும்:
'இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வத மின் ஷஐரில்லாஹ்'
(நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் அடையாளங்களில் உள்ளவையாகும் - அல்குர்ஆன் 2:158) என்று ஓதி, 'அல்லாஹ் எதைக் கொண்டு ஆரம்பித்தானோ அதைக் கொண்டு நாமும் ஆரம்பிப்போம்' என்று கூறினார்கள்.

எனவே அவர்கள் ஸஃபாவிலிருந்து தொடங்கி, (கஅபா) வீட்டைப் பார்க்கக்கூடிய வரை அதில் ஏறினார்கள். பிறகு கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வைப் புகழ்ந்து (அல்ஹம்துலில்லாஹ்), அவனது பெருமையைப் பறைசாற்றி (அல்லாஹு அக்பர்), அவனது ஒருமைப்பாட்டை எடுத்துரைத்து (லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்) கூறினார்கள்:
'லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக லஹு, லஹுல் முல்கு, வ லஹுல் ஹம்து, வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஃதஹு, வ நஸர அப்தஹு, வ ஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு'
(அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் யாருமில்லை; அவன் தனித்தவன்; அவனுக்கு இணையே இல்லை. அவனுக்கே ஆட்சியுரிமை உரியது; எல்லாப் புகழும் அவனுக்கே. அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றல் உள்ளவன். அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் யாருமில்லை; அவன் தனித்தவன். அவன் தன் வாக்குறுதியை நிறைவேற்றினான்; தன் அடியானுக்கு உதவினான்; தனியாக நின்று கூட்டுப் படைகளைத் தோற்கடித்தான்) என்று கூறினார்கள்.

பிறகு இவற்றுக்கு இடையில் பிரார்த்தனை செய்தார்கள். மேலும், இதேபோன்று மூன்று முறை (திக்ர் மற்றும் பிரார்த்தனையை) கூறினார்கள். பிறகு (மலையிலிருந்து) இறங்கி மர்வாவை நோக்கி நடந்தார்கள். பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதியில் அவர்களுடைய பாதங்கள் (சரிவில்) இறங்கியபோது வேகமாக நடந்தார்கள். (மேடான பகுதியில்) பாதங்கள் ஏறத் தொடங்கியபோது, மர்வாவை அடையும் வரை சாதாரணமாக நடந்தார்கள். ஸஃபாவின் மீது செய்ததை மர்வாவின் மீதும் செய்தார்கள்.

தமது 'ஸயீ'யின் இறுதியில் அவர்கள் மர்வாவின் மீது இருந்தபோது கூறினார்கள்: 'இப்போது எனக்குத் தெரிந்த விஷயம் எனக்கு முன்பே தெரிந்திருந்தால், நான் குர்பானி பிராணியைக் கொண்டு வந்திருக்க மாட்டேன்; இதை உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். உங்களில் யாரிடமாவது குர்பானிப் பிராணி (ஹத்யு) இல்லையென்றால், அவர் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு இதை உம்ராவாக ஆக்கிக் கொள்ளட்டும்.'

எனவே நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களையும், குர்பானிப் பிராணிகளை வைத்திருந்தவர்களையும் தவிர, மற்ற அனைவரும் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு (தலைமுடியைக் குறைத்துக்கொண்டார்கள்). அப்போது ஸுராகா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷும் (ரழி) அவர்கள் எழுந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா? அல்லது என்றென்றைக்குமா?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (ஒரு கையின்) விரல்களை மற்றொரு கை விரல்களுடன் கோர்த்துக்கொண்டு, 'உம்ரா ஹஜ்ஜில் இப்படி நுழைந்துவிட்டது' என்று இரண்டு முறை கூறிவிட்டு, 'இல்லை, மாறாக என்றென்றைக்கும் (உரியது)' என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுக்கான ஒட்டகங்களுடன் வந்தார்கள். ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டவர்களில் ஒருவராக இருப்பதைக் கண்டார்கள். ஃபாத்திமா (ரழி) சாயமிடப்பட்ட ஆடையை அணிந்து, சுர்மா இட்டிருந்தார்கள். அலீ (ரழி) அவர்கள், ஃபாத்திமா செய்ததை ஆட்சேபித்தார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா, 'என் தந்தை தான் எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார்கள்' என்றார்கள்."

(ஜாபிர் (ரழி) அறிவிக்கிறார்கள்) அலீ (ரழி) அவர்கள் ஈராக்கில் இருந்தபோது கூறுவார்கள்: "எனவே நான் ஃபாத்திமா செய்ததை ஆட்சேபித்து, அது குறித்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் தீர்ப்பு கேட்பதற்காகச் சென்றேன். ஃபாத்திமா சொன்னதைத் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்), 'அவள் உண்மையைச் சொன்னாள்; அவள் உண்மையைச் சொன்னாள்' என்று கூறிவிட்டு (என்னிடம்), 'நீ ஹஜ்ஜுக்கு நிய்யத் செய்தபோது என்ன கூறினாய்?' என்று கேட்டார்கள். நான், 'யா அல்லாஹ்! உமது தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் அணித்தார்களோ அதற்காகவே நானும் இஹ்ராம் அணிகிறேன்' என்று கூறினேன் என்றேன். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்), 'என்னுடன் குர்பானிப் பிராணி உள்ளது; எனவே நீ இஹ்ராமிலிருந்து விடுபடாதே' என்று கூறினார்கள்."

ஜாபிர் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: "அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து கொண்டு வந்ததும், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவிலிருந்து) கொண்டு வந்ததுமான குர்பானிப் பிராணிகளின் மொத்த எண்ணிக்கை நூறு ஆகும். பிறகு, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களையும், குர்பானிப் பிராணிகளை வைத்திருந்தவர்களையும் தவிர, மற்ற அனைவரும் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டுத் தலைமுடியைக் குறைத்துக் கொண்டார்கள்.

'தர்வியா' நாள் (துல்-ஹஜ் 8ஆம் நாள்) வந்தபோது, அவர்கள் மினாவை நோக்கிச் சென்று ஹஜ்ஜுக்கான தல்பியாவைத் தொடங்கினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் சென்றார்கள். அவர்கள் மினாவில் லுஹர், அஸர், மஃரிப், இஷா மற்றும் ஃபஜ்ர் ஆகிய தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் தாமதித்தார்கள். 'நமிரா'வில் தமக்காக முடியால் ஆன ஒரு கூடாரத்தை அமைக்குமாறு உத்தரவிட்டார்கள்; அவ்வாறே அது அமைக்கப்பட்டது.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (அரஃபாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். அறியாமைக் காலத்தில் குறைஷிகள் செய்வது போல, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களும் 'அல்-மஷ்அருல் ஹராம்' (எனும் முஸ்தலிஃபா) எல்லையில் தங்குவார்கள் என்று குறைஷிகள் உறுதியாக நம்பினார்கள். ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (அதைக் கடந்து) அரஃபாத் வரும் வரை சென்றார்கள். நமிராவில் தமக்காகக் கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அதில் இறங்கினார்கள்.

பிறகு சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும், 'கஸ்வா'வைக் கொண்டுவரக் கட்டளையிட்டார்கள். அது சேணமிடப்பட்டதும் அதன் மீது ஏறிப் பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதிக்கு வந்து, மக்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள். (அவ்வுரையில்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
'நிச்சயமாக, உங்களது இந்த நாளில், உங்களது இந்த மாதத்தில், உங்களது இந்த ஊர் எவ்வளவு புனிதமானதோ, அவ்வாறே உங்கள் இரத்தங்களும், உங்கள் செல்வங்களும் உங்களுக்குப் புனிதமானவையாகும். அறிந்துகொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்து (ஜாஹிலிய்யா) விவகாரங்கள் அனைத்தும் என் இவ்விரு கால்களுக்குக் கீழே போட்டுப் புதைக்கப்படுகின்றன. அறியாமைக் காலத்து இரத்தப் பழிவாங்கல்கள் ரத்து செய்யப்படுகின்றன. (நான் ரத்து செய்யும்) எங்களது இரத்தப் பழிகளில் முதலாவது, ரபீஆ பின் அல்-ஹாரித்தின் இரத்தப் பழியாகும் - அவர் பனூ ஸஅத் குலத்தில் பாலூட்டப்பட்டுக் கொண்டிருந்தபோது ஹுதைல் கோத்திரத்தாரால் கொல்லப்பட்டார். அறியாமைக் காலத்து வட்டி அனைத்தும் ரத்து செய்யப்படுகின்றன. (நான் ரத்து செய்யும்) எங்களது வட்டியில் முதலாவது, அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிப் அவர்களுக்குச் சேர வேண்டிய வட்டி ஆகும். அது அனைத்தும் ரத்து செய்யப்படுகிறது.

பெண்கள் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வைப் பயந்து கொள்ளுங்கள். ஏனெனில் நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அமானிதமாகவே எடுத்துக்கொண்டீர்கள்; அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களது கற்பை உங்களுக்கு ஆகுமாக்கிக் கொண்டீர்கள். நீங்கள் வெறுப்பவர்கள் எவரையும் உங்கள் படுக்கைகளில் அமர அனுமதிக்கக் கூடாது என்பது அவர்கள் மீது உங்களுக்குள்ள உரிமையாகும். அவர்கள் அவ்வாறு செய்தால், காயம் ஏற்படாதவாறு அவர்களை நீங்கள் இலேசாக அடிக்கலாம். அவர்களுக்கு நியாயமான முறையில் உணவும் உடையும் வழங்குவது உங்கள் மீதான கடமையாகும். நான் உங்களிடத்தில் ஒன்றை விட்டுச் செல்கிறேன்; அதைப் பற்றிப் பிடித்துக் கொண்டால் நீங்கள் ஒருபோதும் வழிதவற மாட்டீர்கள்: அதுவே அல்லாஹ்வின் வேதம் (குர்ஆன்). (நாளை மறுமையில்) என்னைப் பற்றி உங்களிடம் விசாரிக்கப்படும்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?'

அதற்கு மக்கள், 'நீங்கள் (இறைச்செய்தியை) எத்திவைத்துவிட்டீர்கள்; (உங்கள் கடமையை) நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள்; (சமுதாயத்திற்கு) நன்மையை நாடினீர்கள் என்று நாங்கள் சாட்சி கூறுகிறோம்' என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அவர்கள் தமது ஆள்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கித் தாழ்த்தி, 'யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி! யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி! யா அல்லாஹ்! நீயே சாட்சி!' என்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு பிலால் (ரழி) பாங்கு சொல்லி, பிறகு இகாமத் சொன்னார்கள்; நபிகள் நாயகம் (ஸல்) லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு (பிலால்) இகாமத் சொல்ல, அஸர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டுக்கும் இடையில் வேறு எதையும் அவர்கள் தொழவில்லை.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனமேறி (அரஃபாவில்) தங்கும் இடத்திற்கு வந்தார்கள். தமது ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப்பகுதி பாறைகளை நோக்கியும், பாதசாரிகள் தமக்கு முன்னால் இருக்குமாறும் வைத்துக்கொண்டு, கிப்லாவை முன்னோக்கி நின்றார்கள். சூரியன் மறையும் வரை நின்றுகொண்டே இருந்தார்கள். (சூரியன் மறைந்து) மஞ்சள் நிறம் மாறி, சூரிய வட்டு மறைந்ததும், உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் அமர வைத்துக் கொண்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (முஸ்தலிஃபா நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள்.

கஸ்வா ஒட்டகத்தின் கடிவாளத்தை, அதன் தலை சேணத்தைத் தொடும் அளவிற்குப் பிடித்து இழுத்தவாறு, தமது வலது கையால் சைகை செய்து, 'மக்களே! அமைதி! அமைதி!' என்று கூறிக் கொண்டே வந்தார்கள். மணல் குன்றுகள் வரும்போதெல்லாம் அது ஏறுவதற்கு வசதியாகக் கடிவாளத்தை சிறிது தளர்த்திக் கொண்டார்கள்.

பிறகு அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்தார்கள். அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷாவை ஒரு பாங்கு மற்றும் இரண்டு இகாமத்துகளுடன் தொழுதார்கள்; இடையில் (சுன்னத், நஃபில்) எதையும் தொழவில்லை. பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் நேரம் வரும் வரை ஒருக்களித்துப் படுத்தார்கள். காலை விடிந்தது தெரிந்ததும், ஒரு பாங்கு மற்றும் ஒரு இகாமத்துடன் ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள். பிறகு கஸ்வாவின் மீது ஏறி 'அல்-மஷ்அருல் ஹராம்' எனும் இடத்திற்கு வந்தார்கள். அங்கே கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வைப் புகழ்ந்து (அல்ஹம்துலில்லாஹ்), அவனது பெருமையைப் பறைசாற்றி (அல்லாஹு அக்பர்), அவனது ஒருமைப்பாட்டை எடுத்துரைத்து (லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்) கூறினார்கள். நன்கு விடியும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். பிறகு சூரியன் உதிப்பதற்கு முன் (மினாவிற்குப்) புறப்பட்டார்கள்.

அவர்கள் ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் அமர வைத்தார்கள். அவர் அழகான தலைமுடி கொண்டவராகவும், வெண்மையானவராகவும், வசீகரமானவராகவும் இருந்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சென்றபோது, ஒட்டகங்களில் சவாரி செய்த பெண்கள் கூட்டத்தைக் கடந்தார்கள். ஃபழ்ல் அவர்களைப் பார்க்கத் தொடங்கினார். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை ஃபழ்லுடைய முகத்தின் மீது வைத்து (அவரது பார்வையைத் திருப்பி) மறுபக்கம் திருப்பினார்கள். ஃபழ்ல் பார்ப்பதற்காகத் தமது முகத்தை மறுபக்கம் திருப்பினார். (மீண்டும் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை வைத்துத் திருப்ப) ஃபழ்ல் மறுபக்கம் பார்த்தார்.

அவர்கள் 'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கை அடைந்ததும் (ஒட்டகத்தை) சிறிது விரட்டினார்கள். பிறகு 'ஜம்ரத்துல் குப்ரா'விற்கு இட்டுச் செல்லும் நடுப்பாதையில் சென்று, மரத்தருகே உள்ள ஜம்ராவை அடைந்தார்கள். (சுண்டு விரலையும் பெருவிரலையும் இணைத்துச் சுண்டும்) சிறு கற்கள் போன்ற ஏழு கற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு முறை எறியும் போதும் தக்பீர் கூறினார்கள். பள்ளத்தாக்கின் அடிப்பகுதியிலிருந்து எறிந்தார்கள்.

பிறகு குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குச் சென்று, அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களைத் தமது கரத்தால் அறுத்தார்கள். பிறகு (மீதமுள்ளவற்றை அறுக்க) அலீ (ரழி) அவர்களிடம் ஒப்படைத்தார்கள்; அவர்கள் மீதமுள்ளவற்றை அறுத்தார்கள். தமது குர்பானிப் பிராணியில் அவரையும் கூட்டாக்கிக் கொண்டார்கள். பிறகு ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சியைக் கொண்டு வர உத்தரவிட்டார்கள்; அவை ஒரு பானையில் போடப்பட்டு சமைக்கப்பட்டன. அவர்கள் இருவரும் அந்த இறைச்சியிலிருந்து சாப்பிட்டு, அதன் குழம்பைக் குடித்தார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (கஅபா நோக்கி) விரைந்து சென்று, மக்காவில் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு பனூ அப்துல் முத்தலிப் கூட்டத்தாரிடம் வந்தார்கள்; அவர்கள் ஸம்ஸம் கிணற்றிலிருந்து (மக்களுக்குத்) தண்ணீர் இறைத்துக் கொடுத்துக் கொண்டிருந்தார்கள். நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், 'பனூ அப்துல் முத்தலிப் மக்களே! இறைத்துக் கொடுங்கள்! மக்கள் உங்களை மிகைத்து (கூட்டமாக மொய்த்து) விடுவார்கள் என்ற அச்சம் இல்லாவிட்டால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து இறைத்திருப்பேன்' என்று கூறினார்கள். அப்போது அவர்கள் ஒரு வாளித் தண்ணீரை இவர்களிடம் நீட்ட, அதிலிருந்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) பருகினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
14440முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ وَهُوَ فِي بَنِي سَلِمَةَ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ حَجَّةِ النَّبِيِّ ﷺ فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ مَكَثَ بِالْمَدِينَةِ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ حَاجٌّ هَذَا الْعَامَ قَالَ فَنَزَلَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللهِ ﷺ وَيَفْعَلَ مِثْلَ مَا يَفْعَلُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ لِعَشْرٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ نُفِسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ بِمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ كَيْفَ أَصْنَعُ؟ قَالَ اغْتَسِلِي ثُمَّ اسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ ثُمَّ أَهِلِّي فَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَلَبَّى النَّاسُ وَالنَّاسُ يَزِيدُونَ ذَا الْمَعَارِجِ وَنَحْوَهُ مِنَ الْكَلَامِ وَالنَّبِيُّ ﷺ يَسْمَعُ فَلَمْ يَقُلْ لَهُمْ شَيْئًا فَنَظَرْتُ مَدَّ بَصَرِي وَبَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللهِ ﷺ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُذَلِكَ وَعَنْ شِمَالِهِ مِثْلُ ذَلِكَ قَالَ جَابِرٌ وَرَسُولُ اللهِ ﷺ بَيْنَ أَظْهُرِنَا عَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَخَرَجْنَا لَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ حَتَّى أَتَيْنَا الْكَعْبَةَ فَاسْتَلَمَ نَبِيُّ اللهِ الْحَجَرَ الْأَسْوَدَ ثُمَّ رَمَلَ ثَلَاثَةً وَمَشَى أَرْبَعَةً حَتَّى إِذَا فَرَغَ عَمَدَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَصَلَّى خَلْفَهُ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَرَأَ {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} [البقرة 125] قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ يَعْنِي جَعْفَرًا فَقَرَأَ فِيهَا بِالتَّوْحِيدِ وَ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَخَرَجَ إِلَى الصَّفَا ثُمَّ قَرَأَ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللهِ} [البقرة 158] ثُمَّ قَالَ نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللهُ بِهِ فَرَقِيَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا نَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ كَبَّرَ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَصَدَقَ عَبْدَهُ وَغَلَبَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا ثُمَّ رَجَعَ إِلَى هَذَا الْكَلَامِ ثُمَّ نَزَلَ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي الْوَادِي رَمَلَ حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَرَقِيَ عَلَيْهَا حَتَّى نَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ فَقَالَ عَلَيْهَا كَمَا قَالَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ السَّابِعُ عِنْدَ الْمَرْوَةِقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ فَقَالَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ وَهُوَ فِي أَسْفَلِ الْمَرْوَةِ يَا رَسُولَ اللهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ؟ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللهِ ﷺ أَصَابِعَهُ فَقَالَ لِلْأَبَدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ فَقَدِمَ بِهَدْيٍ وَسَاقَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مَعَهُ مِنَ الْمَدِينَةِ هَدْيًا فَإِذَا فَاطِمَةُ قَدْ حَلَّتْ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلِيٌّ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي قَالَ قَالَ عَلِيٌّ بِالْكُوفَةِ قَالَ جَعْفَرٌ قَالَ أَبِي هَذَا الْحَرْفُ لَمْ يَذْكُرْهُ جَابِرٌ فَذَهَبْتُ مُحَرِّشًا أَسْتَفْتِي بِهِ النَّبِيَّ ﷺ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ فَاطِمَةُ قُلْتُ إِنَّ فَاطِمَةَ لَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ وَقَالَتْ أَمَرَنِي بِهِ أَبِي قَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ صَدَقَتْ أَنَا أَمَرْتُهَا بِهِ قَالَ جَابِرٌ وَقَالَ لِعَلِيٍّ بِمَ أَهْلَلْتَ؟ قَالَ قُلْتُ اللهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِرَسُولُكَ قَالَ وَمَعِي الْهَدْيُ قَالَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَتْ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي أَتَى بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ ﷺ مِائَةً فَنَحَرَ رَسُولُ اللهِ ﷺ بِيَدِهِ ثَلَاثَةً وَسِتِّينَ ثُمَّ أَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَأَكَلَا مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللهِ ﷺ قَدْ نَحَرْتُ هَاهُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ وَوَقَفَ بِعَرَفَةَ فَقَالَ وَقَفْتُ هَاهُنَا وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَوَقَفَ بِالْمُزْدَلِفَةِ فَقَالَ قَدْ وَقَفْتُ هَاهُنَا وَالْمُزْدَلِفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ
ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றிக் கேட்கப்பட்ட போது பின்வருமாறு அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவிற்கு ஹிஜ்ரத் செய்த பிறகு) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர், "இந்த ஆண்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யப் போகிறார்கள்" என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. இதனால் மதீனாவிற்கு ஏராளமான மக்கள் வந்து சேர்ந்தனர். அவர்கள் அனைவரும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி, அவர்கள் செய்வதைப் போன்றே தாங்களும் செய்ய விரும்பினர்.

துல்கஅதா மாதத்தில் பத்து நாட்கள் எஞ்சியிருந்த போது (துல்கஅதா 25-இல்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவிலிருந்து) புறப்பட்டார்கள்; நாங்களும் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். அவர்கள் 'துல் ஹுலைஃபா'வை (மீகாத் எல்லை) அடைந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்களுக்கு முஹம்மத் பின் அபூபக்கர் பிறந்தார் (அவருக்குப் பிரசவத் தீட்டு ஏற்பட்டது). உடனே அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "(இந்த நிலையில்) நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டனுப்பினார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நீ குளித்துவிட்டு, (உதிரம் வெளியேறாமல் இருக்க) ஒரு துணியை (கந்தை போன்று) இறுகக் கட்டிக் கொண்டு, இஹ்ராம் கட்டுவாயாக" என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டு, அவர்களின் ஒட்டகம் 'பய்தா' எனும் (மேடான) இடத்தில் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு நின்றபோது, (ஏகத்துவத்தை பறைசாற்றும்) தவ்ஹீத் முழக்கமான, "லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக லப்பைக், இன்னல் ஹம்த, வந்நிஃமத, லக வல் முல்க், லா ஷரீக்க லக்" (பொருள்: இறைவா! இதோ உன்னிடம் ஆஜராகி விட்டேன். இதோ உன்னிடம் ஆஜராகி விட்டேன். உனக்கு இணை எவருமில்லை. இதோ உன்னிடம் ஆஜராகி விட்டேன். நிச்சயமாகப் புகழும் அருளும் உனக்கே உரியன; ஆட்சியும் உனக்கே உரியது. உனக்கு இணை எவருமில்லை) என்று தல்பியா கூறினார்கள். மக்களும் தல்பியா கூறினார்கள். மக்கள் 'தல் மஆரிஜ்' (உயர்வுகள் உடையவன்) என்பது போன்ற வார்த்தைகளைக் கூடுதலாகச் சொல்லிக் கொண்டிருந்தனர். அதைக் கேட்ட நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், அவர்களிடம் எதையும் கூறவில்லை (அதனைத் தடுக்கவில்லை).

எனது பார்வை எட்டிய தூரம் வரை நான் பார்த்தேன்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு முன்னால் வாகனங்களிலும் நடந்தும் ஏராளமான மக்கள் சென்று கொண்டிருந்தனர். அவர்களுக்குப் பின்னாலும், அவர்களின் வலப்புறமும், அவர்களின் இடப்புறமும் அவ்வாறே மக்கள் கூட்டமாகச் சென்றனர்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் தொடர்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கிடையே இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது திருக்குர்ஆன் இறங்கிக் கொண்டிருந்தது. அதன் விளக்கத்தை (பின்னணியை) அவர்கள் நன்கு அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தாலும் நாங்களும் அதையே செய்தோம். நாங்கள் (ஆரம்பத்தில்) ஹஜ்ஜை மட்டுமே நோக்கமாகக் கொண்டு புறப்பட்டோம்.

இறுதியாக, நாங்கள் கஅபாவை வந்தடைந்தோம். அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் ஹஜருல் அஸ்வத் (கறுப்புக் கல்லை) தொட்டு (முத்தமிட்டு) வணங்கினார்கள். பிறகு, (தவாஃபின் முதல்) மூன்று சுற்றுகளில் (தோள்களை அசைத்து) விரைவாக நடந்தார்கள் (ரமல்); மீதமுள்ள நான்கு சுற்றுகளில் சாதாரணமாக நடந்தார்கள். தவாஃபை முடித்ததும் மகாமு இப்ராஹீமை நோக்கிச் சென்றார்கள். அங்கு அதனைத் தமக்கும் கஅபாவிற்கும் இடையே ஆக்கிக்கொண்டு அதற்குப் பின்னால் நின்று இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார்கள்.

பின்னர், "{வத்தகிதூ மின் மகாமீ இப்ராஹீம முஸல்லா}" (இப்ராஹீம் நின்ற இடத்தை தொழுமிடமாக ஆக்கிக் கொள்ளுங்கள்) [அல்குர்ஆன் 2:125] என்ற வசனத்தை ஓதினார்கள். (அந்தத் தொழுகையில் "குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்" எனும் தவ்ஹீத் அத்தியாயத்தையும், "குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்" அத்தியாயத்தையும் ஓதினார்கள் என்று அறிவிப்பாளர் அபூ அப்தில்லாஹ் (ஜஅஃபர்) கூறுகிறார்).

பின்னர் (மீண்டும் கஅபாவிற்கு வந்து) ஹஜருல் அஸ்வதைத் தொட்டு முத்தமிட்டார்கள். பிறகு ஸஃபா (மலையை) நோக்கிப் புறப்பட்டார்கள். "{இன்னஸ் ஸஃபாவல் மர்வத்த மின் ஷஆயிரில்லாஹ்}" (நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் அடையாளங்களில் உள்ளவையாகும்) [அல்குர்ஆன் 2:158] என்ற வசனத்தை ஓதினார்கள். மேலும், "அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு ஆரம்பித்துள்ளானோ (ஸஃபாவைக் கொண்டு) அதைக் கொண்டே நாமும் ஆரம்பிப்போம்" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் ஸஃபா மலை மீது ஏறிச் சென்று கஅபா தெரியும் வரை நின்றார்கள். பிறகு தக்பீர் கூறி, "லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹu லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க்கு வ லஹுல் ஹம்து, வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு அன்ஜஸ வஃதஹு, வ ஸதக அப்தஹு, வ ஃகலபல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹ்" என்று கூறினார்கள். (பொருள்: வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன்; அவனுக்கு இணை எவருமில்லை. ஆட்சியும் அவனுக்கே; புகழும் அவனுக்கே; அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் பேராற்றல் உடையவன். வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனது வாக்குறுதியை நிறைவேற்றினான்; தனது அடியாருக்கு உதவி செய்தான்; எதிரிக் கூட்டத்தினரை அவன் ஒருவனாகவே தோற்கடித்தான்). பிறகு இறைவனிடம் பிரார்த்தனை செய்தார்கள். மீண்டும் இதே வார்த்தைகளைக் கூறினார்கள்.

பின்னர் கீழே இறங்கிச் சென்றார்கள். பள்ளத்தாக்கில் அவர்களின் பாதங்கள் இறங்கியதும் (இரு பச்சை அடையாளங்களுக்கு இடையே) விரைந்து நடந்தார்கள். மேடான பகுதியை அடைந்ததும் சாதாரணமாக நடந்து மர்வா மலையை அடைந்தார்கள். ஸஃபாவில் நின்றவாறு கஅபாவைப் பார்த்து என்ன கூறினார்களோ அதையே மர்வா மலை மீதும் ஏறிக் கூறினார்கள்.

மர்வாவில் அவர்களின் ஏழாவது சுற்று முடிந்தபோது, "மக்களே! இப்போது எனக்குத் தெரிந்திருக்கும் விஷயம் (உம்ராவை ஹஜ்ஜுடன் இணைப்பது பற்றிய அனுமதி) முன்பே எனக்குத் தெரிந்திருந்தால் நான் (ஹத்யு எனும்) பலிப்பிராணியை என்னுடன் கொண்டுவந்திருக்க மாட்டேன். இதை (மட்டும் செய்திருந்தால்) உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் யார் பலிப்பிராணியைக் கொண்டுவரவில்லையோ அவர் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு, இதை உம்ராவாக ஆக்கிக் கொள்ளட்டும் (ஹஜ்ஜுத் தமத்துஃ)" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டனர்.

அப்போது மர்வாவின் கீழ்ப்பகுதியில் இருந்த சுராக்கா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷும் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது (ஹஜ்ஜுக்கு முன் உம்ரா செய்வது) இந்த ஆண்டிற்கு மட்டும்தானா? அல்லது எக்காலத்திற்குமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது விரல்களை ஒன்றோடு ஒன்று கோர்த்துக்கொண்டு, "எக்காலத்திற்கும்தான்" என்று மூன்று முறை கூறிவிட்டு, "உம்ரா, ஹஜ்ஜுக்குள் மறுமை நாள் வரை நுழைந்துவிட்டது" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் தொடர்கிறார்கள்:
அலீ (ரழி) அவர்கள் யெமனிலிருந்து (ஹத்யு எனும்) பலிப்பிராணிகளைக் கொண்டு வந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் மதீனாவிலிருந்து தம்முடன் பலிப்பிராணிகளைக் கொண்டு வந்திருந்தார்கள். அப்போது (அலீ (ரழி) அவர்களின் மனைவி) ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு, சாயம் தோய்க்கப்பட்ட ஆடை அணிந்திருந்ததையும், கண்களுக்குச் சுர்மா தீட்டியிருந்ததையும் அலீ (ரழி) அவர்கள் கண்டார்கள். அதை அவர்கள் (இஹ்ராம் நிலையில் இருப்பதாகக் கருதி) ஆட்சேபித்தபோது, ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள், "என் தந்தைதான் எனக்கு இவ்வாறு (இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட) கட்டளையிட்டார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர் ஜஅஃபர் அவர்களின் தந்தை கூறுகிறார்: "பாத்திமா செய்ததைக் குறித்து நான் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் குறைபட்டுக் கொண்டும், விளக்கம் கேட்பதற்காகவும் சென்றேன்" என அலீ (ரழி) அவர்கள் கூஃபாவில் குறிப்பிட்ட இந்த வார்த்தையை ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறவில்லை).

அலீ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: நான் (நபியவர்களிடம்), "பாத்திமா சாயம் தோய்க்கப்பட்ட ஆடையை அணிந்து கொண்டும், கண்களுக்குச் சுர்மா தீட்டிக்கொண்டும் உள்ளார். இதைப் பற்றி கேட்டதற்கு, 'என் தந்தைதான் எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார்கள்' என்று அவர் கூறுகிறார்" என்றேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவள் உண்மையைத்தான் கூறினாள்; உண்மையைத்தான் கூறினாள்; உண்மையைத்தான் கூறினாள். நான்தான் அவளுக்கு அவ்வாறு கட்டளையிட்டேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் அலீ (ரழி) அவர்களிடம், "(ஹஜ்ஜுக்குப் புறப்படும்போது) நீ என்ன நிய்யத் செய்து இஹ்ராம் கட்டினாய்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அலீ (ரழி) அவர்கள், "{அல்லாஹும்ம இன்னீ உஹில்லு பிமா அஹல்ல பிஹி ரஸூலுக} (இறைவா! உனது தூதர் எதைக் கொண்டு இஹ்ராம் கட்டினார்களோ, அதைக்கொண்டே நானும் இஹ்ராம் கட்டுகிறேன்) என்று கூறி இஹ்ராம் கட்டினேன்" என்றார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "என்னுடன் பலிப்பிராணி இருக்கிறது. எனவே, நீ இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட வேண்டாம் (ஹஜ்ஜுல் கிரான்)" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் யெமனிலிருந்து கொண்டுவந்த பலிப்பிராணிகளும், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கொண்டுவந்த பலிப்பிராணிகளும் சேர்த்து மொத்தம் நூறு ஒட்டகங்களாக இருந்தன. அவற்றில் அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் சொந்தக் கையாலேயே அறுத்தார்கள். பிறகு அலீ (ரழி) அவர்களிடம் கொடுத்தார்கள்; எஞ்சியவற்றை அலீ (ரழி) அவர்கள் அறுத்தார்கள். தங்களின் குர்பானியில் அலீ (ரழி) அவர்களையும் நபியவர்கள் இணைத்துக் கொண்டார்கள். பின்னர், அறுக்கப்பட்ட ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு சிறு மாமிசத் துண்டை எடுக்குமாறு கட்டளையிட்டார்கள். அவை அனைத்தும் ஒரு பானையில் போடப்பட்டு சமைக்கப்பட்டன. நபியவர்களும், அலீ (ரழி) அவர்களும் அதன் இறைச்சியை உண்டார்கள்; அதன் சாற்றை அருந்தினார்கள்.

பின்னர், அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள், "நான் இங்கு குர்பானி கொடுத்தேன்; ஆனால் மினா முழுவதும் குர்பானி கொடுக்கும் இடமே" என்று கூறினார்கள். அரஃபாவில் நின்ற போது, "நான் இங்கு நின்றேன்; அரஃபா முழுவதும் தங்குமிடமே" என்று கூறினார்கள். முஸ்தலிஃபாவில் நின்ற போது, "நான் இங்கு நின்றேன்; முஸ்தலிஃபா முழுவதும் தங்குமிடமே" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
2555மிஷ்காத் அல்-மஸாபீஹ்
عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ بِالْمَدِينَةِ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ بالحجِّ فِي الْعَاشِرَةِ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَيْفَ أصنعُ؟ قَالَ: «اغتسِلي واستثقري بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي» فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ» . قَالَ جَابِرٌ: لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَطَافَ سَبْعًا فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ: (وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبراهيمَ مُصَلَّى) فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ وَفِي رِوَايَةٍ: أَنَّهُ قَرَأَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ: (قُلْ هوَ اللَّهُ أَحَدٌ و (قُلْ يَا أيُّها الكافِرونَ) ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ: (إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شعائِرِ اللَّهِ) أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ» . ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ وَمَشَى إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدْنَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافٍ عَلَى الْمَرْوَةِ نَادَى وَهُوَ عَلَى الْمَرْوَةِ وَالنَّاسُ تَحْتَهُ فَقَالَ: «لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أسق الهَدْيَ وجعلتُها عُمْرةً فمنْ كانَ مِنْكُم لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً» . فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ؟ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ: «دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ» . وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ: «مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ؟» قَالَ: قُلْتُ: اللهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أهلَّ بهِ رسولُكَ قَالَ: «فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ» . قَالَ: فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ: فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم وَمن كَانَ مَعَه من هدي فَمَا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأجَاز رَسُول الله صلى حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ: «إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ وَكَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ مِنْ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ؟» قَالُوا: نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ. فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ: «اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ» ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَدَفَعَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعَشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ حَتَّى أَتَى بَطْنَ مُحَسِّرٍ فَحَرَّكَ قَلِيلًا ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تَخْرُجُ عَلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا مِثْلَ حَصَى الْخَذْفِ رَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ ثَلَاثًا وَسِتِّينَ بَدَنَةً بِيَدِهِ ثُمَّ أَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلَا مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَفَاضَ إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ فَأَتَى عَلَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ: «انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلَا أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ» . فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவில் ஒன்பது ஆண்டுகள் (ஹஜ் செய்யாமல்) தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர் பத்தாம் ஆண்டில் மக்களிடையே, "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யவிருக்கிறார்கள்" என்று அறிவிப்புச் செய்தார்கள். மதீனாவுக்கு ஏராளமான மக்கள் வந்தனர். நாங்கள் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். நாங்கள் துல் ஹுலைஃபாவை அடைந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள், முஹம்மத் பின் அபீபக்ரை ஈன்றெடுத்தார். (பிரசவ இரத்தப்போக்கு ஏற்பட்ட நிலையில்) என்ன செய்ய வேண்டும் என்று கேட்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குச் செய்தி அனுப்பினார்கள். அதற்கு அவர்கள், “நீ குளித்துவிட்டு, (இரத்தப்போக்கைத் தடுக்க) ஒரு துணியால் கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிந்துகொள்” என்று பதிலளித்தார்கள்.

பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பள்ளிவாசலில் தொழுதார்கள். பின்னர் அல்கஸ்வா (ஒட்டகத்தின்) மீது ஏறினார்கள். அது அவர்களைச் சுமந்து கொண்டு அல்பைதா எனும் இடத்தை அடைந்து நிமிர்ந்து நின்றபோது, அவர்கள் தவ்ஹீத் முழக்கமிட்டார்கள்: "லப்பைக், அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வன்னிஃமத லக வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்".

ஜாபிர் (ரழி) கூறினார்: நாங்கள் ஹஜ்ஜைத் தவிர வேறெதையும் நாடவில்லை. உம்ராவைப் பற்றி (அப்போது) நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் அவர்களுடன் இறையில்லத்திற்கு (கஅபாவிற்கு) வந்தபோது, அவர்கள் ஹஜருல் அஸ்வத் கல்லைத் தொட்டு (முத்தமிட்டு), ஏழு சுற்றுகள் வலம் வந்தார்கள். அவற்றில் மூன்று சுற்றுகள் விரைந்து நடந்தும், நான்கு சுற்றுகள் (சாதாரணமாக) நடந்தும் பூர்த்தி செய்தார்கள். பின்னர், மகாம் இப்ராஹீம் இடத்திற்குச் சென்று, "வத்தகிதூ மின் மகாம் இப்ராஹீம முஸல்லா" (2:125) என்று ஓதினார்கள். பின்னர் அவர்கள் இரண்டு ரக்அத் தொழுதார்கள்; அப்போது அந்த இடம் (மகாம் இப்ராஹீம்) அவர்களுக்கும் இறையில்லத்திற்கும் இடையில் இருந்தது.

ஒரு அறிவிப்பில் உள்ளது: அந்த இரண்டு ரக்அத்களிலும் அவர்கள், "குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்" மற்றும் "குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்" ஆகிய அத்தியாயங்களை ஓதினார்கள்.

பின்னர் அவர்கள் அந்தக் கோணத்திற்குத் (ஹஜருல் அஸ்வத் உள்ள பகுதிக்கு) திரும்பி வந்து அதைத் தொட்டார்கள். பிறகு வாசல் வழியாக ஸஃபாவிற்குச் சென்றார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியதும், "இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வத்த மின் ஷஹாரி ல்லாஹ்" (2:158) என்று ஓதிவிட்டு, "அல்லாஹ் எதைக் கொண்டு ஆரம்பித்தானோ, அதைக் கொண்டே நானும் ஆரம்பிக்கிறேன்" என்று கூறினார்கள். எனவே அவர்கள் முதலில் ஸஃபாவில் ஏறி, இறையில்லத்தைக் காணும் வரை அதன் மீது நின்றார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வின் ஒருமையை அறிவித்து, தக்பீர் கூறி:
"லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து, வஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஅ்தஹு, வ நஸர அப்தஹு, வ ஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு"
என்று கூறினார்கள். பின்னர், இதற்கு இடையே துஆ செய்தார்கள்; இந்த வார்த்தைகளை மூன்று முறை கூறினார்கள்.

அடுத்து அவர்கள் இறங்கி, மர்வா நோக்கி நடந்தார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கின் மையப் பகுதியை அடைந்தபோது ஓடினார்கள்; பின்னர் மேலே ஏறத் தொடங்கியபோது நடந்து மர்வாவை அடைந்தார்கள். அங்கும் ஸஃபாவில் செய்தது போலவே செய்தார்கள்.
அவர்கள் மர்வாவில் கடைசிச் சுற்றில் இருந்தபோது - அவர்கள் மர்வா மீதும், மக்கள் அவர்களுக்குக் கீழேயும் இருந்த நிலையில் - "என் விவகாரத்தில் நான் பின்னர் அறிந்து கொண்டதை முன்பே அறிந்திருந்தால், நான் பலிப் பிராணிகளைக் கொண்டு வந்திருக்க மாட்டேன்; இதை ஒரு உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் யாரிடம் பலிப் பிராணி இல்லையென்றால், அவர் இஹ்ராமைக் களைந்து இதை உம்ராவாக ஆக்கிக்கொள்ளட்டும்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது சுராக்கா பின் மாலிக் பின் ஜுஷ்உம் (ரழி) அவர்கள் எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே, இது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா அல்லது நிரந்தரமானதா?" என்று கேட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் விரல்களை ஒன்றோடு ஒன்று கோர்த்துக் கொண்டு, "உம்ரா ஹஜ்ஜுடன் இணைந்துவிட்டது" என்று இருமுறை கூறிவிட்டு, "இல்லை, இது என்றென்றைக்கும் உரியது" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் பலிப் பிராணிகளுடன் வந்தார்கள். (அவரிடம் நபி (ஸல்) அவர்கள்) "நீ ஹஜ்ஜுக்காக என்ன சொல்லி இஹ்ராம் அணிந்தாய்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அலீ (ரழி), "அல்லாஹ்வே! உமது தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் அணிந்தார்களோ, அதற்காகவே நானும் இஹ்ராம் அணிகிறேன் என்று கூறினேன்" என்றார். அதற்கு நபியவர்கள், "என்னுடன் பலிப் பிராணிகள் உள்ளன, எனவே நீ இஹ்ராமைக் களைய வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.
ஜாபிர் (ரழி) கூறினார்: அலீ (ரழி) அவர்கள் யமனிலிருந்து கொண்டு வந்த பலிப் பிராணிகள் மற்றும் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கொண்டு வந்தவற்றின் மொத்த எண்ணிக்கை நூறாகும். பின்னர், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களையும், தங்களுடன் பலிப் பிராணிகளைக் கொண்டிருந்தவர்களையும் தவிர, மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராமைக் களைந்து (தலை)முடியைக் குறைத்துக் கொண்டார்கள்.

தர்வியா நாள் (துல்ஹஜ் 8) வந்தபோது, அவர்கள் மினாவை நோக்கிச் சென்று ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் அணிந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் சென்று, அங்கு லுஹர், அஸர், மஃரிப், இஷா மற்றும் ஃபஜ்ர் தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பின்னர் சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் தாமதித்தார்கள். நமிராவில் தமக்காக ஒரு (கம்பளி) கூடாரத்தை அமைக்குமாறு கட்டளையிட்டார்கள்; அவ்வாறே அமைக்கப்பட்டது.
பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள். அறியாமைக் காலத்தில் குறைஷிகள் செய்தது போல, அவர்கள் அல்-மஷ்அருல் ஹராம் (எனும் முஸ்தலிஃபா) இடத்தில் தங்குவார்கள் என்றே குறைஷிகள் கருதினர். ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அதைக் கடந்து அரஃபாவிற்கு வந்து, நமிராவில் அவர்களுக்காக கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அங்கு இறங்கினார்கள்.

சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும், அல்கஸ்வா ஒட்டகத்தைக் கொண்டு வருமாறு உத்தரவிட்டார்கள். அதில் சேணமிடப்பட்டதும், அவர்கள் (அரஃபா) பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதிக்கு வந்து மக்களுக்கு உரையாற்றினார்கள்:
"நிச்சயமாக உங்களின் இரத்தமும், உங்கள் உடைமைகளும் உங்களுக்குப் புனிதமானவை; உங்களின் இந்த நகரத்தில், உங்களின் இந்த மாதத்தில், உங்களின் இந்த நாள் புனிதமாக இருப்பதைப் போல! அறிந்து கொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்து விவகாரங்கள் அனைத்தும் என் காலடியில் போடப்பட்டுவிட்டன. அறியாமைக் காலத்து இரத்தம் (பழி வாங்குதல்) ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது. நமது இரத்த உறவில் நான் ரத்து செய்யும் முதல் இரத்தம், ரபீஆ பின் அல்-ஹாரிஸின் மகனுடைய இரத்தமாகும்; அவர் பனூ ஸஅத் குலத்தில் பாலூட்டப்பட்டுக் கொண்டிருந்தபோது ஹுதைல் கோத்திரத்தினர் அவரைக் கொன்றனர். அறியாமைக் காலத்து வட்டி ரத்து செய்யப்பட்டுள்ளது. நமது வட்டியில் நான் ரத்து செய்யும் முதல் வட்டி அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிப் அவர்களுடையது; நிச்சயமாக அது முழுவதும் ரத்து செய்யப்பட்டுள்ளது.

பெண்கள் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள். ஏனெனில் நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அமானிதமாகப் பெற்றுள்ளீர்கள்; அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களின் கற்பை உங்களுக்கு அனுமதி ஆக்கிக்கொண்டீர்கள். நீங்கள் விரும்பாத எவரையும் அவர்கள் உங்கள் படுக்கையில் அனுமதிக்கக் கூடாது என்பது அவர்கள் மீது உங்களுக்குள்ள உரிமையாகும். அவர்கள் அவ்வாறு செய்தால், காயம் ஏற்படாதவாறு அவர்களை அடியுங்கள். அவர்களுக்குத் தகுந்த முறையில் உணவும் உடையும் வழங்குவது உங்கள் மீதுள்ள கடமையாகும்.
நான் உங்களிடையே ஒன்றை விட்டுச் செல்கிறேன்; அதைப் பற்றிக் கொண்டால் நீங்கள் ஒருபோதும் வழிதவற மாட்டீர்கள்; அதுவே அல்லாஹ்வின் வேதம். என்னைப்பற்றி உங்களிடம் (மறுமையில்) கேட்கப்படும், அப்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?"

அதற்கு மக்கள், "நீங்கள் (மார்க்கத்தை) எத்திவைத்துவிட்டீர்கள், (தூதுத்துவப் பணியை) நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள், நல் உபதேசம் செய்தீர்கள் என்று நாங்கள் சாட்சி கூறுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.
பின்னர் (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தங்கள் ஆள்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கிக் காட்டி, "அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத்" என்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பின்னர் பிலால் (ரழி) பாங்கு சொன்னார்கள், பிறகு இகாமத் சொன்னார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுதார்கள். பின்னர் பிலால் இகாமத் சொல்ல, அவர்கள் அஸர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டிற்கும் இடையில் வேறெந்தத் தொழுகையையும் அவர்கள் தொழவில்லை.
பின்னர் அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி, அரஃபாவில் தங்கும் இடத்திற்கு (மவ்கிஃப்) வந்தார்கள். தங்கள் ஒட்டகமான அல்கஸ்வாவின் வயிற்றுப்பகுதி பாறைகளை நோக்கியும், நடந்து செல்பவர்கள் தனக்கு முன்னாலும் இருக்குமாறு வைத்துக்கொண்டு, கிப்லாவை முன்னோக்கி நின்றார்கள். சூரியன் மறையும் வரை தொடர்ந்து நின்றார்கள். மஞ்சள் நிறம் சிறிது மறைந்து, சூரிய வட்டம் முழுமையாக மறைந்தது.
உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தங்களுக்குப் பின்னால் ஏற்றிக்கொண்டு, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் திரும்பினார்கள். முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும், அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை ஒரு பாங்கு மற்றும் இரண்டு இகாமத்களுடன் தொழுதார்கள். அவற்றுக்கிடையே (நஃபில்) எதையும் தொழவில்லை. பின்னர் ஃபஜ்ர் உதயமாகும் வரை படுத்து (உறங்கி) விட்டு, வைகறை ஒளி தெளிவாகத் தெரிந்தபோது ஃபஜ்ர் தொழுகையை ஒரு பாங்கு மற்றும் ஒரு இகாமத்துடன் தொழுதார்கள்.

பின்னர் அல்கஸ்வாவில் ஏறி, 'அல்-மஷ்அருல் ஹராம்' இடத்திற்கு வந்தார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி நின்று அல்லாஹ்விடம் துஆ செய்தார்கள்; அவனது பெருமையையும் (தக்பீர்), ஏகத்துவத்தையும் (தஹ்லீல்), ஒருமையையும் (தவ்ஹீத்) பறைசாற்றினார்கள். காலை வெளிச்சம் நன்றாகப் பரவும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். பின்னர் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பே (மினாவிற்குப்) புறப்பட்டார்கள். அல்-ஃபள்ல் பின் அப்பாஸை தங்களுக்குப் பின்னால் ஏற்றிக்கொண்டார்கள். முஹஸ்ஸிர் பள்ளத்தாக்கிற்கு வந்தபோது (ஒட்டகத்தை)ச் சற்று விரட்டினார்கள். பின்னர் பெரிய ஜம்ராவிற்குச் செல்லும் நடுத்தரப் பாதையில் சென்று, மரத்திற்கு அருகில் உள்ள ஜம்ராவை அடைந்தார்கள். அங்கு ஏழு சிறுகற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லை எறியும்போதும் தக்பீர் ("அல்லாஹு அக்பர்") கூறினார்கள். அவை சுண்டி எறியும் கற்கள் போன்ற (சிறிய)வையாக இருந்தன. அவற்றை பள்ளத்தாக்கின் அடிப்பகுதியிலிருந்து எறிந்தார்கள்.

பின்னர் பலியிடும் இடத்திற்குச் சென்று, அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களைத் தங்கள் கைகளால் பலியிட்டார்கள். பின்னர் மீதமுள்ளவற்றை அலியிடம் கொடுத்தார்கள்; அவர்கள் அவற்றை பலியிட்டார்கள். மேலும், தமது பலிப் பிராணிகளில் அவரையும் கூட்டாக்கிக் கொண்டார்கள். அதன் பிறகு, ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சியை எடுத்து ஒரு பாத்திரத்தில் இடுமாறு கட்டளையிட்டார்கள். அது சமைக்கப்பட்டதும், அவர்கள் இருவரும் அதன் இறைச்சியைச் சாப்பிட்டு, குழம்பைக் குடித்தார்கள்.
பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி, (தவாஃப் செய்ய) இறையில்லம் சென்றார்கள். மக்காவில் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுதார்கள். பிறகு ஸம்ஸம் நீர் விநியோகித்துக் கொண்டிருந்த பனூ அப்துல் முத்தலிப் குலத்தாரிடம் வந்து, "பனூ அப்துல் முத்தலிபே! இறைத்து ஊற்றுங்கள். தண்ணீர் இறைக்கும் உரிமையை மக்கள் உங்களிடமிருந்து பறித்துக் கொள்வார்கள் என்ற பயம் இல்லாவிட்டால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் ஒரு வாளியை அவரிடம் கொடுக்க, அதிலிருந்து குடித்தார்கள்.

(இதை இமாம் முஸ்லிம் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صَحِيح (الألباني)
742புளூகுல் மராம்
وَعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا: { أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-حَجَّ, فَخَرَجْنَا مَعَهُ, حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ, فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ, فَقَالَ: " اِغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ, وَأَحْرِمِي " وَصَلَّى رَسُولُ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فِي اَلْمَسْجِدِ, ثُمَّ رَكِبَ اَلْقَصْوَاءَ [1]‏ حَتَّى إِذَا اِسْتَوَتْ بِهِ عَلَى اَلْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ: " لَبَّيْكَ اَللَّهُمَّ لَبَّيْكَ, لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ, إِنَّ اَلْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ, لَا شَرِيكَ لَكَ ".‏ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا اَلْبَيْتَ اِسْتَلَمَ اَلرُّكْنَ, فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا, ثُمَّ أَتَى مَقَامَ إِبْرَاهِيمَ فَصَلَّى, ثُمَّ رَجَعَ إِلَى اَلرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ.‏ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ اَلْبَابِ إِلَى اَلصَّفَا, فَلَمَّا دَنَا مِنَ اَلصَّفَا قَرَأَ: " إِنَّ اَلصَّفَا وَاَلْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اَللَّهِ " " أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اَللَّهُ بِهِ " فَرَقِيَ اَلصَّفَا, حَتَّى رَأَى اَلْبَيْتَ, فَاسْتَقْبَلَ اَلْقِبْلَةَ [2]‏ فَوَحَّدَ اَللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ: " لَا إِلَهَ إِلَّا اَللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ, لَهُ اَلْمُلْكُ, وَلَهُ اَلْحَمْدُ, وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ, لَا إِلَهَ إِلَّا اَللَّهُ [ وَحْدَهُ ] [3]‏ أَنْجَزَ وَعْدَهُ, وَنَصَرَ عَبْدَهُ, وَهَزَمَ اَلْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ".‏ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ [4]‏ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ, ثُمَّ نَزَلَ إِلَى اَلْمَرْوَةِ, حَتَّى [5]‏ اِنْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ اَلْوَادِي [ سَعَى ] [6]‏ حَتَّى إِذَا صَعَدَتَا [7]‏ مَشَى إِلَى اَلْمَرْوَةِ [8]‏ فَفَعَلَ عَلَى اَلْمَرْوَةِ, كَمَا فَعَلَ عَلَى اَلصَّفَا … ‏- فَذَكَرَ اَلْحَدِيثَ.‏ وَفِيهِ: فَلَمَّا كَانَ يَوْمَ اَلتَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنَى, وَرَكِبَ رَسُولُ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فَصَلَّى بِهَا اَلظُّهْرَ, وَالْعَصْرَ, وَالْمَغْرِبَ, وَالْعِشَاءَ, وَالْفَجْرَ, ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتْ اَلشَّمْسُ، فَأَجَازَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ, فَوَجَدَ اَلْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ [9]‏ فَنَزَلَ بِهَا.‏ حَتَّى إِذَا زَاغَتْ اَلشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ, فَرُحِلَتْ لَهُ, فَأَتَى بَطْنَ اَلْوَادِي, فَخَطَبَ اَلنَّاسَ.‏ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ, فَصَلَّى اَلظُّهْرَ, ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى اَلْعَصْرَ, وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا.‏ ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى أَتَى اَلْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ اَلْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ, وَجَعَلَ حَبْلَ اَلْمُشَاةِ [10]‏ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ اَلْقِبْلَةَ, فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفاً حَتَّى غَرَبَتِ اَلشَّمْسُ, وَذَهَبَتْ اَلصُّفْرَةُ قَلِيلاً, حَتَّى غَابَ اَلْقُرْصُ, وَدَفَعَ, وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ اَلزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ, وَيَقُولُ بِيَدِهِ اَلْيُمْنَى: " أَيُّهَا اَلنَّاسُ, اَلسَّكِينَةَ, اَلسَّكِينَةَ ", كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً [11]‏ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ.‏ حَتَّى أَتَى اَلْمُزْدَلِفَةَ, فَصَلَّى بِهَا اَلْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ, بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ, وَلَمْ يُسَبِّحْ [12]‏ بَيْنَهُمَا شَيْئًا, ثُمَّ اِضْطَجَعَ حَتَّى طَلَعَ اَلْفَجْرُ, فَصَلَّى [13]‏ اَلْفَجْرَ, حِينَ [14]‏ تَبَيَّنَ لَهُ اَلصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى أَتَى اَلْمَشْعَرَ اَلْحَرَامَ, فَاسْتَقْبَلَ اَلْقِبْلَةَ, فَدَعَاهُ, وَكَبَّرَهُ, وَهَلَّلَهُ [15]‏ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا.‏ فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ اَلشَّمْسُ, حَتَّى أَتَى بَطْنَ مُحَسِّرَ فَحَرَّكَ قَلِيلاً، ثُمَّ سَلَكَ اَلطَّرِيقَ اَلْوُسْطَى اَلَّتِي تَخْرُجُ عَلَى اَلْجَمْرَةِ اَلْكُبْرَى, حَتَّى أَتَى اَلْجَمْرَةَ اَلَّتِي عِنْدَ اَلشَّجَرَةِ, فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ, يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا, مِثْلَ حَصَى اَلْخَذْفِ, رَمَى مِنْ بَطْنِ اَلْوَادِي، ثُمَّ اِنْصَرَفَ إِلَى اَلْمَنْحَرِ, فَنَحَرَ، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فَأَفَاضَ إِلَى اَلْبَيْتِ, فَصَلَّى بِمَكَّةَ اَلظُّهْرَ } رَوَاهُ مُسْلِمٌ مُطَوَّلاً [16]‏ .‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழியல்லாஹு அன்ஹுமா) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்தார்கள். நாங்களும் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். நாங்கள் 'துல்ஹுலைஃபா'வை அடைந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் அவர்கள் (குழந்தையைப்) பெற்றெடுத்தார். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் (அவருக்கு), 'நீ குளித்துவிட்டு, ஒரு துணியால் (இரத்தத்தைத் தடுக்கக்) கட்டிக்கொண்டு, இஹ்ராம் பூணுக' என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பள்ளவாசலில் தொழுதார்கள். பிறகு 'கஸ்வா' (ஒட்டகத்தின்) மீது ஏறினார்கள். அந்த ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு 'பைதா' எனும் மேட்டுப் பகுதியில் நேராக நின்றபோது, ஏகத்துவ வாசகத்தைக் கொண்டு தல்பியா முழங்கினார்கள்:

'லப்பைக், அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக், லா ஷரீக்க லக்க லப்பைக், இன்னல் ஹம்த, வன்னிஃமத, லக்க வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்'

(இதன் பொருள்: இறைவா! இதோ உன்னிடம் வந்துவிட்டேன். இதோ உன்னிடம் வந்துவிட்டேன். உனக்கு இணை யாரும் இல்லை. இதோ உன்னிடம் வந்துவிட்டேன். நிச்சயமாக புகழும் அருட்கொடையும் ஆட்சியும் உனக்கே உரியன. உனக்கு இணை யாரும் இல்லை).

நாங்கள் கஅபாவை அடைந்ததும், அவர்கள் (ஹஜருல் அஸ்வத் இருக்கும்) மூலையைத் தொட்டார்கள். பிறகு (தவாஃபின்) மூன்று சுற்றுக்களில் ரமல் செய்தார்கள் (வேகமாக நடந்தார்கள்); நான்கு சுற்றுக்களில் (சாதாரணமாக) நடந்தார்கள். பிறகு 'மகாமு இப்ராஹீம்' இடத்திற்கு வந்து அங்கு தொழுதார்கள். பிறகு (ஹஜருல் அஸ்வத்) மூலைக்குத் திரும்பிச் சென்று அதைத் தொட்டார்கள்.

பிறகு வாசல் வழியாக 'ஸஃபா'வை நோக்கிச் சென்றார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியதும், 'இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வத்த மின் ஷஹாயிரில்லாஹ்' (நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் சின்னங்களில் உள்ளவையாகும் - அல்குர்ஆன் 2:158) என்று ஓதிவிட்டு, 'அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு ஆரம்பித்தானோ, அதைக் கொண்டு நானும் ஆரம்பிக்கிறேன்' என்று கூறினார்கள்.

ஸஃபாவில் ஏறி, கஅபாவை பார்த்தார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்வை ஒருமைப்படுத்தி, அவனைப் பெருமைப்படுத்திக் கூறினார்கள்:

'லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க், வ லஹுல் ஹம்த், வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஃப்தஹு, வ நஸர அப்தஹு, வ ஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு.'

(இதன் பொருள்: அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன். அவனுக்கு இணையேதுமில்லை. அரசாட்சி அவனுக்கே உரியது. புகழும் அவனுக்கே உரியது. அவன் அனைத்துப் பொருட்கள் மீதும் ஆற்றலுடையவன். அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன். தனது வாக்குறுதியை அவன் நிறைவேற்றிவிட்டான். தனது அடியாருக்கு உதவி செய்தான். கூட்டுப்படைகளை அவன் மட்டுமே தோற்கடித்தான்).

பிறகு இதற்கிடையில் பிரார்த்தனை செய்தார்கள். இவ்வாறு மூன்று முறை செய்தார்கள்.

பிறகு மர்வாவிற்கு இறங்கிச் சென்றார்கள். அவர்களுடைய கால்கள் பள்ளத்தாக்கின் நடுப்பகுதியில் பதிந்தபோது (வேகமாக) ஓடினார்கள் (ஸயீ செய்தார்கள்). (மேடான பகுதியில்) கால்கள் மேலேறியதும் மர்வாவை அடையும் வரை நடந்தார்கள். ஸஃபாவில் செய்தது போன்றே மர்வாவிலும் செய்தார்கள்... (ஹதீஸின் சுருக்கம்).

தர்வியா நாள் (துல்ஹஜ் 8) வந்தபோது, மினாவை நோக்கிச் சென்றார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் சென்று, அங்கு லுஹர், அஸ்ர், மக்ரிப், இஷா மற்றும் ஃபஜ்ர் ஆகிய தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் தாமதித்தார்கள். பிறகு (மினாவிலிருந்து) புறப்பட்டு அரஃபாவுக்கு வந்தார்கள். நமிரா என்னுமிடத்தில் அவர்களுக்காக கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அங்கே இறங்கினார்கள்.

சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும், கஸ்வா ஒட்டகத்தைக் கொண்டுவரக் கட்டளையிட்டார்கள். அது தயார் செய்யப்பட்டதும், பள்ளத்தாக்கின் மையப்பகுதிக்கு வந்து மக்களுக்கு சொற்பொழிவாற்றினார்கள். பிறகு பாங்கு (அதான்) சொல்லப்பட்டது; பிறகு இகாமத் சொல்லப்பட்டது; லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அஸ்ர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டுக்கும் இடையில் எதையும் தொழவில்லை.

பிறகு வாகனத்தில் ஏறி தங்கும் இடத்திற்கு (மவ்கிஃப்) வந்தார்கள். கஸ்வா ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப்பகுதி பாறைகளை நோக்கியும், பாதசாரிகள் செல்லும் பாதை தமக்கு முன்னாலும் இருக்குமாறு வைத்து, கிப்லாவை முன்னோக்கி நின்றார்கள். சூரியன் மறையும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். மஞ்சள் நிறம் சிறிது மறைந்து சூரியவட்டம் முழுமையாக மறைந்ததும், அங்கிருந்து திரும்பினார்கள்.

கஸ்வா ஒட்டகத்தின் தலை சேணத்தின் முன்பகுதியைத் தொடும் அளவுக்கு அதன் கடிவாளத்தை இறுகப் பிடித்திருந்தார்கள். தமது வலது கையால் சைகை செய்து, 'மக்களே! அமைதி! அமைதி!' என்று கூறிக் கொண்டிருந்தார்கள். மணல் குன்றுகளுக்கு வரும்போதெல்லாம் அது மேலேறுவதற்கு வசதியாகக் கடிவாளத்தை சற்று தளர்த்திக் கொள்வார்கள்.

இவ்வாறு முஸ்தலிஃபாவை அடைந்தார்கள். அங்கே மக்ரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை ஒரு பாங்கு மற்றும் இரண்டு இகாமத்துகளுடன் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டுக்கும் இடையில் (சுன்னத், நஃபில்) எதையும் தொழவில்லை. பிறகு ஃபஜ்ர் உதயமாகும் வரை படுத்திருந்தார்கள். விடியற்காலை புலப்பட்டதும் ஒரு பாங்கு, ஒரு இகாமத்துடன் ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள்.

பிறகு வாகனத்தில் ஏறி 'மஸ்ஷருல் ஹராம்' இடத்திற்கு வந்தார்கள். கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தனை செய்தார்கள்; அவனைப் பெருமைப்படுத்தினார்கள்; அவனது ஏகத்துவத்தை மொழிந்தார்கள். நன்கு விடியும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். சூரியன் உதயமாவதற்கு முன்பே (மினாவை நோக்கி) புறப்பட்டார்கள்.

'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கின் அடிப்பகுதிக்கு வந்ததும் (ஒட்டகத்தை) சிறிது விரட்டினார்கள். பிறகு 'ஜம்ரத்துல் குப்ரா' (பெரிய ஜம்ரா) பக்கம் செல்லும் நடுத்தரப் பாதையில் சென்றார்கள். மரத்தடியில் உள்ள ஜம்ராவிற்கு வந்து, அங்கே ஏழு கற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லை எறியும்போதும் தக்பீர் (அல்லாஹ் அக்பர்) கூறினார்கள். அக்கற்கள் சுண்டு விரலால் எறியும் கற்கள் (அளவு) இருந்தன. பள்ளத்தாக்கின் அடிப்பகுதியிலிருந்து எறிந்தார்கள்.

பிறகு குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குத் திரும்பிச் சென்று, குர்பானி கொடுத்தார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி (கஅபாவை நோக்கி) சென்றார்கள். (தவாஃபுல் இஃபாதா செய்துவிட்டு) மக்காவில் லுஹர் தொழுதார்கள்."

இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) இதனை விரிவாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்.
1892சுனனுத் தாரிமி
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى زِرِّيَ الْأَعْلَى وَزِرِّيَ الْأَسْفَلِ ثُمَّ وَضَعَ فَمَهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفُهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ كَيْفَ أَصْنَعُ؟ فَقَالَ «اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي» فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ فَنَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَخَلْفَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ ﷺ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يُنْزَلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ» فَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُِدَّ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَلَيْهِمْ شَيْئًا وَلَبَّى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ تَلْبِيَتَهُ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَصَلَّى فَقَرَأَ {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} [البقرة 125] فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ وَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا أَتَى الصَّفَا قَرَأَ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} [البقرة 158] «أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ» فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ» ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ يَعْنِي فَرَمَلَ حَتَّى إِذَا صَعِدْنَا مَشَى حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرَ طَوَافٍ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ «إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحِلَّ وَليَجْعَلْهَا عُمْرَةً» فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَكَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى فَقَالَ «دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ» هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لَأَبَدِ أَبَدٍ؟ فَشَبَكَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى فَقَالَ «دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ» هَكَذَا مَرَّتَيْنِ «لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لَأَبَدِ أَبَدٍ» وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنٍ مِنَ الْيَمَنِ لِلنَّبِيِّ ﷺ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابَ صَبِيغٍ وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَبِي أَمَرَنِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ أُحَرِّشُهُ عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ فِيمَا ذَكَرَتْ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ «صَدَقَتْ مَا فَعَلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ؟» قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ «فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ» قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ ﷺ مِائَةَ بَدَنَةٍ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ ﷺ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَجَّهَ إِلَى مِنًى فَأَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى إِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَسَارَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي الْمُزْدَلِفَةِ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ يَعْنِي الشَّمْسَ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِّلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ «إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ وُضِعَ دِمَاؤُنَا دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّمَا أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ؟» قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ فَرَفَعَهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ «اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ» ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِنِدَاءٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَةٍ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ لَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى وَقَفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصُّخَيْرَاتِ وَقَالَ إِسْمَعِيلُ إِلَى الشُّجَيْرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ فَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ ثُمَّ دَفَعَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّهُ لَيُصِيبُ رَأْسُهَا مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى «السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ» كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى الْفَجْرَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى وَقَفَ عَلَى الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَا اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ الْعَبَّاسِ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ النَّبِيُّ ﷺ مَرَّ بِالظُّعُنِ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَأَخَذَ النَّبِيُّ ﷺ يَدَهُ فَوَضَعَهَا عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ فَحَوَّلَ الْفَضْلُ رَأْسَهُ مِنَ الشِّقِّ الْآخَرِ فَوَضَعَ النَّبِيُّ ﷺ يَدَهُ مِنَ الشِّقِّ الْآخَرِ حَتَّى إِذَا أَتَى مُحَسِّرَ حَرَّكَ قَلِيلًا ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تُخْرِجُكَ إِلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى إِذَا أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَهَا الشَّجَرَةُ فَرَمَى بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ عَلَى كُلِّ حَصَاةٍ مِنْ حَصَى الْخَذْفِ ثُمَّ رَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ ثَلَاثًا وَسِتِّينَ بَدَنَةً بِيَدِهِ ثُمَّ أَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي بُدْنِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبِضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلَا مِنْ لُحُومِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ رَكِبَ فَأَفَاضَ إِلَى الْبَيْتِ فَأَتَى الْبَيْتَ فَصَلَّى الظُّهْرَ بِمَكَّةَ وَأَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُمْ يَسْتَقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ «انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلَا يَغْلِبُكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ» فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ
ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அபூஜஅஃபர் (முஹம்மத் பின் அலீ) (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அவர்கள் (வந்திருந்த) மக்களைப் பற்றி விசாரித்தார்கள். இறுதியில் என் முறை வந்தபோது, "நான் முஹம்மத் பின் அலீ பின் அல்-ஹுஸைன் பின் அலீ" என்று கூறினேன். உடனே அவர் தமது கையால் எனது மேற்சட்டையின் மேல் பட்டனையும் கீழ் பட்டனையும் அவிழ்த்துவிட்டு, தமது வாயை எனது இரு மார்புகளுக்கிடையே வைத்தார். அப்போது நான் ஒரு இளைஞனாக இருந்தேன். பிறகு "என் சகோதரரின் மகனே! வருக! உனக்கு வேண்டியதைக் கேள்!" என்றார். அவர் பார்வையற்றவராக இருந்தார். நான் அவரிடம் (சில கேள்விகளைக்) கேட்டேன். அப்போது தொழுகை நேரம் வந்துவிட்டது. அவர் ஒரு போர்வையைப் போர்த்தியவாறு எழுந்து நின்றார். அது சிறியதாக இருந்ததால், அதைத் தமது தோள்களின் மீது அவர் போடும்போதெல்லாம் அதன் ஓரங்கள் அவரை நோக்கியே திரும்பி வந்தன. அவருடைய மேலங்கி அவருக்குப் பக்கத்தில் ஒரு கொடியில் (மாட்டி) வைக்கப்பட்டிருந்தது. (அந்தப் போர்வையுடனேயே) அவர் தொழுதார்.

பிறகு நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எனக்கு அறிவியுங்கள்!" என்று கேட்டேன். அவர் தமது கையால் ஒன்பது விரல்களை மடக்கிக் காட்டிவிட்டு, பின்வருமாறு கூறினார்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவில்) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பிறகு பத்தாம் ஆண்டில், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யப் போகிறார்கள்" என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி, அவர்களைப் போன்றே செயல்பட வேண்டும் என்ற ஆவலுடன் ஏராளமான மக்கள் மதீனாவுக்கு வந்தனர். நாங்கள் நபியவர்களுடன் புறப்பட்டு 'துல்ஹுலைஃபா'வை அடைந்தோம். அங்கு அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்களுக்கு முஹம்மத் பின் அபூபக்ர் பிறந்தார். அஸ்மா (ரழி), "நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் ஆளனுப்பிக் கேட்டார். அதற்கு நபியவர்கள், "நீ குளித்துவிட்டு, (உதிரம் வெளியேறாமல் இருக்க) ஒரு துணியைக் கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிந்துகொள்!" என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (துல்ஹுலைஃபா) பள்ளியில் தொழுதார்கள். பிறகு 'கஸ்வா' எனும் தமது ஒட்டகத்தில் ஏறினார்கள். அந்த ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு 'பைத்ஆ' எனும் மேட்டுநிலத்தை அடைந்தபோது, எனக்கு எட்டிய தூரம் வரை நான் பார்த்தேன். நபியவர்களுக்கு முன்னால் வாகனங்களில் செல்வோரும் நடந்து செல்வோருமாகப் பலரும் இருந்தனர். அவர்களுக்கு வலப்பக்கத்திலும் அவ்வாறே இருந்தனர்; இடப்பக்கத்திலும் அவ்வாறே இருந்தனர்; அவர்களுக்குப் பின்னாலும் அவ்வாறே இருந்தனர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு மத்தியில் இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது குர்ஆன் அருளப்பட்டுக்கொண்டிருந்தது. அதன் விளக்கத்தை அவர்கள் நன்கறிவார்கள். அவர்கள் எந்தச் செயலைச் செய்தாலும் அதையே நாங்களும் செய்தோம்.

அவர்கள் ஏகத்துவத்தை முழங்கியவாறு, "லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வந்நிஅமத லக வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்" (இறைவா! இதோ ஆஜராகிவிட்டேன். இதோ ஆஜராகிவிட்டேன். உனக்கு இணை யாருமில்லை. இதோ ஆஜராகிவிட்டேன். நிச்சயமாகப் புகழும் அருட்கொடையும் ஆட்சியும் உனக்கே உரியன. உனக்கு இணை யாருமில்லை) என்று தல்பியா கூறினார்கள். மக்களும் இதே தல்பியாவைக் கூறினார்கள். மக்கள் கூறிய எதையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மறுக்கவில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களது தல்பியாவையே தொடர்ந்தார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: நாங்கள் ஹஜ்ஜை மட்டுமே நாடிச் சென்றோம். உம்ராவைப் பற்றி நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் நபியவர்களுடன் கஅபாவை அடைந்தபோது, அவர்கள் ஹஜருல் அஸ்வத் கல்லைத் தொட்டு முத்தமிட்டார்கள். பிறகு (தவாஃபின் முதல் மூன்று சுற்றுகளில்) விரைந்து நடந்தார்கள்; (மீதமுள்ள) நான்கு சுற்றுகளில் சாதாரணமாக நடந்தார்கள். பிறகு 'மகாமு இப்ராஹீம்' நோக்கிச் சென்று, "மகாமு இப்ராஹீமைத் தொழும் இடமாக ஆக்கிக்கொள்ளுங்கள்" (2:125) எனும் வசனத்தை ஓதினார்கள். மகாமு இப்ராஹீமைத் தமக்கும் கஅபாவுக்கும் இடையே ஆக்கிக்கொண்டார்கள்.

(அபூஜஅஃபர் கூறுகிறார்:) என் தந்தை (அலீ பின் அல்-ஹுஸைன்) கூறுவார்கள் - இதை அவர்கள் ஜாபிர் (ரழி) வழியாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தே அறிவித்ததாக நான் கருதுகிறேன்: "நபி (ஸல்) அவர்கள் அந்த இரண்டு ரக்அத்களில் 'குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்' (அத்தியாயம் 112), 'குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்' (அத்தியாயம் 109) ஆகிய அத்தியாயங்களை ஓதினார்கள்."

பிறகு நபியவர்கள் மீண்டும் ஹஜருல் அஸ்வத் கல்லிடம் திரும்பி வந்து, அதைத் தொட்டு முத்தமிட்டார்கள். பிறகு (கஅபாவின்) வாசல் வழியாக ஸஃபா குன்றை நோக்கிச் சென்றார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியபோது, "நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் அடையாளங்களில் உள்ளவையாகும்" (2:158) எனும் வசனத்தை ஓதிவிட்டு, "அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு தொடங்கினானோ அதைக்கொண்டே நானும் தொடங்குகிறேன்" என்று கூறினார்கள். எனவே, ஸஃபாவிலிருந்து தொடங்கி, அதன் மீது ஏறி கஅபாவைப் பார்த்தார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வை ஒருமைப்படுத்தி, அவனைப் பெருமைப்படுத்தி (தக்பீர்) கூறினார்கள். மேலும், "லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து, யுஹ்யீ வயுமீத்து வஹுவ அலா குல்லி ஷய்இன் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஅ்தஹு, வநஸர அப்தஹு, வஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு" (அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு இறைவனில்லை. அவன் தனித்தவன்; அவனுக்கு இணை யாருமில்லை. ஆட்சியும் புகழும் அவனுக்கே உரியன. அவன் உயிர்ப்பிக்கிறான்; மரணிக்கச் செய்கிறான். அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றலுடையவன். அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு இறைவனில்லை. அவன் தனித்தவன். அவன் தனது வாக்குறுதியை நிறைவேற்றினான்; தனது அடியாருக்கு உதவினான்; கூட்டுப் படைகளை அவன் ஒருவனாகவே தோற்கடித்தான்) என்று கூறினார்கள். பிறகு அவற்றுக்கிடையே பிரார்த்தனை செய்தார்கள். இவ்வாறு மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு மர்வா குன்றை நோக்கி இறங்கி நடந்தார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கில் இறங்கியபோது (விரைந்து) ஓடினார்கள். (இதை அறிவிக்கும் அப்துல்லாஹ் பின் அப்துர்ரஹ்மான் அத்-தாரிமீ (ரஹ்) அவர்கள், "அதாவது ரமல் செய்தார்கள்" என்று கூறுகிறார்கள்). நாங்கள் மேடான பகுதியை அடைந்தபோது சாதாரணமாக நடந்தார்கள். மர்வாவை அடைந்ததும், ஸஃபாவில் செய்ததைப் போன்றே மர்வாவிலும் செய்தார்கள். மர்வாவில் தங்களது தவாஃபின் (ஸயீயின்) கடைசிச் சுற்றை முடித்தபோது, "எனது காரியத்தில் எனக்குப் பின்னால் நடக்கவிருப்பதை நான் முன்பே அறிந்திருந்தால், நான் பலிப்பிராணியை ஓட்டி வந்திருக்க மாட்டேன்; இதை உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் பலிப்பிராணியைக் கொண்டு வராதவர்கள் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு, இதை உம்ராவாக ஆக்கிக்கொள்ளட்டும்!" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது சுராகா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷும் (ரழி) எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது இந்த ஆண்டுக்கு மட்டுமா? அல்லது என்றென்றைக்குமா?" என்று கேட்டார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஒரு கையின் விரல்களை மறுகையின் விரல்களுக்குள் கோர்த்துக்கொண்டு, "உம்ரா ஹஜ்ஜுக்குள் நுழைந்துவிட்டது" என்று இரண்டு முறை கூறிவிட்டு, "இல்லை! என்றென்றைக்கும்தான்! இல்லை! என்றென்றைக்கும்தான்!" என்று கூறினார்கள். மீண்டும் தமது ஒரு கையின் விரல்களை மறுகையின் விரல்களுக்குள் கோர்த்துக்கொண்டு, "உம்ரா ஹஜ்ஜுக்குள் நுழைந்துவிட்டது" என்று இரண்டு முறை கூறிவிட்டு, "இல்லை! என்றென்றைக்கும்தான்! இல்லை! என்றென்றைக்கும்தான்!" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் யெமனிலிருந்து நபி (ஸல்) அவர்களுக்காகப் பலிப்பிராணிகளைக் கொண்டு வந்தார்கள். அப்போது ஃபாத்திமா (ரழி) இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டிருப்பதையும், வண்ண ஆடை அணிந்திருப்பதையும், கண்களில் சுர்மா தீட்டியிருப்பதையும் கண்டார்கள். அலீ (ரழி) அதை ஆட்சேபித்தார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா (ரழி), "என் தந்தைதான் எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார்கள்" என்று கூறினார். அலீ (ரழி) கூறுவார்கள்: "ஃபாத்திமா செய்த செயல் குறித்து அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் முறையிடுவதற்காகவும், ஃபாத்திமா கூறியது குறித்து மார்க்கத் தீர்ப்பு கேட்பதற்காகவும் நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன். ஃபாத்திமா செய்ததை நான் ஆட்சேபித்ததாக நபியவர்களிடம் கூறினேன். அதற்கு நபியவர்கள், 'அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள். நீ ஹஜ்ஜுக்கு நிய்யத் செய்தபோது என்ன கூறினாய்?' என்று கேட்டார்கள். நான், 'இறைவா! உனது தூதர் எதைக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிந்தாரோ அதைக்கொண்டே நானும் இஹ்ராம் அணிகிறேன்' என்று கூறினேன் என்றேன். அதற்கு நபியவர்கள், 'என்னிடம் பலிப்பிராணி உள்ளது. எனவே, நீ இஹ்ராமிலிருந்து விடுபடாதே!' என்று கூறினார்கள்."

அலீ (ரழி) யெமனிலிருந்து கொண்டு வந்த பலிப்பிராணிகளும், நபி (ஸல்) அவர்கள் கொண்டு வந்த பலிப்பிராணிகளும் சேர்ந்து மொத்தம் நூறு ஒட்டகங்கள் இருந்தன. நபி (ஸல்) அவர்களையும், பலிப்பிராணியைக் கொண்டு வந்தவர்களையும் தவிர மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு, தலைமுடியைக் கத்தரித்துக்கொண்டனர்.

துல்ஹஜ் எட்டாம் நாள் (தர்வியா நாள்) வந்தபோது, மக்கள் மினாவை நோக்கிச் சென்றனர். நாங்கள் ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் அணிந்தோம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறிச் சென்று, மினாவில் லுஹர், அஸர், மஃரிப், இஷா, ஃபஜ்ர் ஆகிய தொழுகைகளை எங்களுக்குத் தொழுவித்தார்கள். பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் அங்கேயே தங்கினார்கள். தமக்காக 'நமிரா' எனும் இடத்தில் கம்பளியாலான ஒரு கூடாரம் அமைக்கப்பட வேண்டும் என்று உத்தரவிட்டார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் புறப்பட்டார்கள். குறைஷியர் அறியாமைக் காலத்தில் முஸ்தலிஃபாவில் தங்குவதைப் போன்று, நபியவர்களும் 'மஷ்அருல் ஹராம்' (முஸ்தலிஃபா) அருகில்தான் தங்குவார்கள் என்று குறைஷியர் உறுதியாக நம்பியிருந்தனர். ஆனால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (முஸ்தலிஃபாவைக் கடந்து) அரஃபாவை அடைந்தார்கள். அங்கு நமிராவில் தமக்காகக் கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு, அதில் தங்கினார்கள்.

சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும், 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தைக் கொண்டுவர உத்தரவிட்டார்கள். ஒட்டகம் சேணமிடப்பட்டுத் தயாரானதும், பள்ளத்தாக்கின் நடுப்பகுதிக்கு வந்து மக்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்:

"உங்களது இந்த மாதத்தில், உங்களது இந்த நகரத்தில், உங்களது இந்த நாள் எவ்வாறு புனிதமானதோ, அவ்வாறே உங்களது உயிர்களும் உங்களது உடைமைகளும் உங்களுக்குப் புனிதமானவையாகும். அறியாமைக் காலத்தின் அனைத்துப் பழக்கவழக்கங்களும் எனது பாதங்களுக்குக் கீழே ஒழிக்கப்பட்டுவிட்டன. அறியாமைக் காலத்துப் பழிவாங்கல்கள் அனைத்தும் ரத்து செய்யப்படுகின்றன. நமது பழிவாங்கல்களில் முதலாவதாக, ரபீஆ பின் அல்-ஹாரிஸின் இரத்தப் பழியை நான் ரத்து செய்கிறேன். அவர் பனூ ஸஅத் குலத்தாரிடம் செவிலித்தாயிடம் வளர்ந்து வந்தபோது, ஹுதைல் குலத்தார் அவரைக் கொன்றுவிட்டனர். அறியாமைக் காலத்து வட்டி அனைத்தும் ரத்து செய்யப்படுகிறது. நமது வட்டிகளில் முதலாவதாக, அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிபின் வட்டியை நான் ரத்து செய்கிறேன். அது முழுவதும் ரத்து செய்யப்படுகிறது.

பெண்கள் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக்கொள்ளுங்கள்! ஏனெனில், நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அடைக்கலத்தின் கீழ்தான் மனைவியராகப் பெற்றுள்ளீர்கள். அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களின் மர்மஸ்தானங்களை நீங்கள் உங்களுக்கு அனுமதிக்கப்பட்டதாக ஆக்கியுள்ளீர்கள். நீங்கள் வெறுக்கும் எவரையும் உங்கள் விரிப்புகளில் அமரவிடாமல் இருப்பது அவர்கள் மீது உங்களுக்குள்ள உரிமையாகும். அவர்கள் அவ்வாறு செய்தால், காயம் ஏற்படாதவாறு அவர்களை அடியுங்கள். அவர்களுக்குத் தேவையான உணவையும் உடையையும் நியாயமான முறையில் வழங்குவது உங்கள் மீது அவர்களுக்குள்ள உரிமையாகும்.

(மறுமையில்) என்னைப் பற்றி உங்களிடம் விசாரிக்கப்படும். அப்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு மக்கள், "நீங்கள் (மார்க்கத்தை) எத்திவைத்துவிட்டீர்கள்; (உங்கள் பொறுப்பை) நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள்; நற்போதனை செய்துவிட்டீர்கள் என்று நாங்கள் சாட்சி கூறுவோம்" என்றனர். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஆள்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கிச் சுட்டிக்காட்டி, "இறைவா! நீயே சாட்சி! இறைவா! நீயே சாட்சி! இறைவா! நீயே சாட்சி!" என்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பிறகு பிலால் (ரழி) ஒரு பாங்கும் ஒரு இகாமத்தும் சொல்ல, நபியவர்கள் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு மீண்டும் இகாமத் சொல்ல, அஸர் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டுக்குமிடையே அவர்கள் வேறெதையும் தொழவில்லை. பிறகு வாகனத்தில் ஏறி, (அரஃபாவில்) தங்கும் இடத்தை அடைந்தார்கள். தமது 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப் பகுதியைச் சிறிய பாறைகளை நோக்கி ஆக்கிக்கொண்டார்கள். (இஸ்மாயீல் (ரஹ்) அவர்கள் 'சிறிய மரங்களை நோக்கி' என்று கூறுகிறார்கள்). நடந்து செல்லும் மக்களைத் தமக்கு முன்னால் ஆக்கிக்கொண்டு, கிப்லாவை முன்னோக்கினார்கள். சூரியன் மறைந்து, மஞ்சள் நிறம் மறைந்து, சூரிய வட்டம் முழுமையாக மறையும் வரை அங்கேயே நின்றுகொண்டிருந்தார்கள்.

பிறகு உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்த்திக்கொண்டு (முஸ்தலிஃபாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தின் கடிவாளத்தை நன்கு இழுத்துப் பிடித்திருந்தார்கள். எந்த அளவென்றால், ஒட்டகத்தின் தலை அவர்களின் சேணத்தின் முன்பகுதியைத் தொடும் அளவுக்கு இருந்தது. தமது வலக் கையால் சைகை செய்து, "மக்களே! அமைதி! அமைதி!" என்று கூறிக்கொண்டே சென்றார்கள். மணல் குன்றுகளை அடைந்தபோதெல்லாம், ஒட்டகம் ஏறுவதற்காகக் கடிவாளத்தைச் சிறிது தளர்த்திவிட்டார்கள். முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும், அங்கு மஃரிப், இஷா ஆகிய இரண்டு தொழுகைகளையும் ஒரு பாங்கு, இரண்டு இகாமத்துகளுடன் தொழுதார்கள். பிறகு படுத்துறங்கினார்கள்.

ஃபஜ்ர் நேரம் வந்ததும், ஒரு பாங்கு, ஒரு இகாமத்துடன் ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள். பிறகு 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தில் ஏறி, 'மஷ்அருல் ஹராம்' (முஸ்தலிஃபா) வந்து, கிப்லாவை முன்னோக்கி, அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தனை செய்தார்கள்; தக்பீர், தஹ்லீல், தவ்ஹீத் கூறினார்கள். நன்கு வெளிச்சம் வரும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள். பிறகு சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பே (மினாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்த்திக்கொண்டார்கள். அவர் அழகான முடியும், வெண்மையான நிறமும் கொண்ட வசீகரமான இளைஞராக இருந்தார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டபோது, பெண்கள் சிலர் ஒட்டகங்களில் அவர்களைக் கடந்து சென்றனர். ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களைப் பார்க்கத் தொடங்கினார். உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை ஃபழ்லின் முகத்தின் மீது வைத்தார்கள். ஃபழ்ல் தமது தலையை மறுபக்கம் திருப்பிப் பார்க்க முயன்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை மறுபக்கமும் வைத்து அவரது முகத்தைத் திருப்பினார்கள். 'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கை அடைந்ததும், வாகனத்தைச் சிறிது வேகமாகச் செலுத்தினார்கள். பிறகு 'ஜம்ரத்துல் குப்ரா'வுக்கு (பெரிய ஜம்ராவுக்கு) இட்டுச் செல்லும் நடுத்தரமான பாதை வழியாகச் சென்றார்கள். மரத்தருகே உள்ள அந்த ஜம்ராவை அடைந்ததும், சுண்டி எறியும் அளவிலான ஏழு சிறிய கற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லை எறியும்போதும் தக்பீர் கூறினார்கள். பள்ளத்தாக்கின் நடுப்பகுதியிலிருந்து கற்களை எறிந்தார்கள்.

பிறகு பலியிடும் இடத்திற்குச் சென்று, அறுபத்து மூன்று ஒட்டகங்களைத் தமது கையாலேயே அறுத்தார்கள். மீதமுள்ளவற்றை அறுக்க அலீ (ரழி) அவர்களிடம் கொடுத்தார்கள். தமது பலிப்பிராணிகளில் அலீ (ரழி) அவர்களையும் கூட்டாக்கிக்கொண்டார்கள். பிறகு ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சியைக் கொண்டுவர உத்தரவிட்டார்கள். அவை ஒரு பானையில் போடப்பட்டுச் சமைக்கப்பட்டன. அவர்கள் இருவரும் அதன் இறைச்சியை உண்டனர்; அதன் சூப்பைக் குடித்தனர்.

பிறகு வாகனத்தில் ஏறி, கஅபாவை நோக்கிப் புறப்பட்டார்கள். மக்காவுக்கு வந்து லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு பனூ அப்துல் முத்தலிப் குலத்தாரிடம் வந்தார்கள். அவர்கள் ஸம்ஸம் கிணற்றிலிருந்து தண்ணீர் இறைத்துக்கொண்டிருந்தனர். அப்போது நபியவர்கள், "பனூ அப்துல் முத்தலிப் குலத்தாரே! தண்ணீர் இறைத்து ஊற்றுங்கள்! தண்ணீர் புகட்டும் உங்களது இந்த உரிமையில் மக்கள் உங்களை மிகைத்துவிடுவார்கள் என்ற அச்சம் மட்டும் எனக்கில்லையென்றால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து தண்ணீர் இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் ஒரு வாளியில் தண்ணீர் மொண்டு கொடுக்க, நபியவர்கள் அதைக் குடித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஸஹீஹ் (அத்தாரானீ)
إسناده صحيح (الداراني)
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ ثنا أَبُو الْفَضْلِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَأَحْمَدُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَا ثنا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أنبأ حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ح وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الرُّوذْبَارِيُّ وَاللَّفْظُ لَهُ أنبأ أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرِ بْنِ دَاسَةَ ثنا أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ ثنا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا ثنا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلِيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيِيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحبًا بِكَ وَأَهَلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّفًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مِنْكَبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللهِ ﷺ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللهِ ﷺ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ ؓ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ كَيْفَ أَصْنَعُ؟ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللهِ ﷺ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكُ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللهِ ﷺ شَيْئًا بِهِ وَلَزِمَ رَسُولُ اللهِ ﷺ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} [البقرة 125] فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللهِ} [البقرة 158] نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللهُ بِهِ وَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ وَحْدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ ﷺ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ؟ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللهِ ﷺ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلْتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ آبِدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ آبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ ﷺ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ ؓ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا؟ فَقَالَتْ أَبِي قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللهِ ﷺ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ؟ قَالَ قُلْتُ اللهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ ﷺ مِنَ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ ﷺ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللهَ ﷺ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَى فَرُحِّلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمِيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءَ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ وَقَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَقَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللهِ وَاسْتَحلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ؟ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيُنَكِّبُهَا إِلَى النَّاسِ اللهُمَّ اشْهَدْ اللهُمَّ اشْهَدْ اللهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ لَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَجَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ قَالَ عُثْمَانُ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اتَّفَقُوا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ قَالَ سُلَيْمَانُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ اتَّفَقُوا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ قَالَ عُثْمَانُ وَسُلَيْمَانُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَحَمِدَ اللهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ زَادَ عُثْمَانُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مَرَّ الظُّعْنُ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يَدَهُ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ وَحوَّلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ وَصَرَفَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى إِذَا أَتَى مُحَسِّرًا حَرَّكَ قَلِيلًا ثُمَّ سَلَكَ طَرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تُخْرِجُكَ عَلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى إِذَا أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا بِمِثْلِ حَصَى الْحَذْفِ فَرَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ بِيَدِهِ ثَلَاثًا وَسِتِّينَ وَأَمَرَ عَلِيًّا رَضِيَ اللهُ عَنْهُ فَنَحَرَ مَا غَبَرَ يَقُولُ مَا بَقِيَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلَا مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ أَفَاضَ قَالَ سُلَيْمَانُ ثُمَّ رَكِبَ فَأَفَاضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُمْ يَسْقُونَ فَقَالَ انَزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلَا أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ رَوَاهُ مُسْلِمٌ فِي الصَّحِيحِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ وَقَالَ دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ
முஹம்மது பின் அலீ பின் ஹுஸைன் (அபூ ஜஃபர்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். நாங்கள் அவர்களை அடைந்தபோது, வந்திருந்தவர்களைப் பற்றி அவர்கள் விசாரித்தார்கள். எனது முறை வந்தபோது, நான் முஹம்மது பின் அலீ பின் ஹுஸைன் என்று கூறினேன். அவர்கள் தமது கையால் எனது தலையைத் தடவி, எனது மேலாடையின் மேல் பொத்தானையும், பிறகு கீழ் பொத்தானையும் அவிழ்த்தார்கள். பின்னர் தமது உள்ளங்கையை எனது நெஞ்சுக்கு நடுவே வைத்தார்கள். அப்போது நான் ஒரு சிறுவனாக (வாலிபனாக) இருந்தேன். பிறகு அவர்கள், என் சகோதரரின் மகனே! வருக! உங்களுக்கு என்ன வேண்டுமானாலும் கேளுங்கள் என்றார்கள். அப்போது அவர்கள் பார்வையற்றவராக இருந்தார்கள். நான் அவர்களிடம் (ஹஜ்ஜைப் பற்றி) கேட்டேன்.
தொழுகை நேரம் வந்தபோது அவர்கள் ஒரு சிறிய போர்வையைப் போர்த்திக்கொண்டு நின்றார்கள். போர்வை சிறியதாக இருந்ததால், அதைத் தோளில் போடும்போதெல்லாம் அதன் ஓரங்கள் அவர்களை நோக்கியே சரிந்தன. அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். склада நுட்பமாக அவர்களுடைய (வழக்கமான) மேலாடை அவர்களுக்குப் பக்கத்தில் ஒரு கொக்கியில் மாட்டப்பட்டிருந்தது.
நான் அவர்களிடம், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எனக்கு அறிவியுங்கள் என்று கேட்டேன். அவர்கள் தம் கையால் ஒன்பது விரல்களை மடித்துக் காட்டிவிட்டு, பின்னர் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் (மதீனாவில்) தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர் பத்தாம் ஆண்டில், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யப் போகிறார்கள் என்று மக்களிடையே அறிவிக்கப்பட்டது. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி, அவர்களைப் போன்றே அமல் செய்ய விரும்பி ஏராளமான மக்கள் மதீனாவுக்கு வந்தனர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள்; நாங்களும் அவர்களுடன் புறப்பட்டோம். நாங்கள் 'துல் ஹுலைஃபா'வை அடைந்தபோது, அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள் முஹம்மது பின் அபீபக்ரை ஈன்றெடுத்தார்கள். அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு ஆளனுப்பி, நான் (பிரசவ இரத்தப்போக்குடன்) இப்போது என்ன செய்ய வேண்டும்? என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபியவர்கள், நீங்கள் குளித்துவிட்டு, (துணியால் இரத்தம் கசியாதவாறு) பலமாகக் கட்டிக்கொண்டு, இஹ்ராம் அணியுங்கள் என்றார்கள்.
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பள்ளியில் தொழுதுவிட்டு, 'கஸ்வா' (எனும் தமது ஒட்டகத்தில்) ஏறினார்கள். அந்த ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு 'பைத்ஆ' எனும் மேட்டுப் பகுதியில் நேராக நின்றபோது, நான் என் பார்வை எட்டிய தூரம் வரைப் பார்த்தேன். நபியவர்களுக்கு முன்பக்கமாக வாகனங்களில் செல்வோரும் நடந்து செல்வோருமாக (ஏராளமான மக்கள் இருந்தனர்). அவர்களின் வலதுபுறமும் அவ்வாறே இருந்தனர்; இடதுபுறமும் அவ்வாறே இருந்தனர்; அவர்களுக்குப் பின்பக்கமும் அவ்வாறே இருந்தனர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு மத்தியில் இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது குர்ஆன் அருளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தது. அதன் விளக்கத்தை அவர்கள் நன்கு அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தார்களோ, அதையே நாங்களும் செய்தோம்.
பின்னர், நபியவர்கள் தவ்ஹீத் (ஓரிறை) முழக்கமிட்டபடி தல்பியா கூறினார்கள்: லப்பைக், அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக லப்பைக், இன்னல் ஹம்த, வந்நிஅமத, லக வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக். மக்களும் தாங்கள் கூறும் இதே தல்பியாவைக் கூறினார்கள். அவர்கள் கூறியதில் எதையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தடுக்கவில்லை. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களது தல்பியாவையே தொடர்ந்தார்கள்.
நாங்கள் ஹஜ்ஜை மட்டுமே நாடியிருந்தோம்; (இந்த நேரத்தில்) உம்ராவைப் பற்றி நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. நாங்கள் நபியவர்களுடன் (கஅபா) ஆலயத்திற்கு வந்தபோது, அவர்கள் ஹஜருல் அஸ்வத் கல்லைத் தொட்டு முத்தமிட்டார்கள். பிறகு (தவாஃபின் முதல்) மூன்று சுற்றுகளில் விரைந்து நடந்தார்கள் (ரமல் செய்தார்கள்); நான்கு சுற்றுகளில் சாதாரணமாக நடந்தார்கள். பிறகு, மகாமே இப்ராஹீமை நோக்கிச் சென்று, வத்தகிதூ மின் மகாமீ இப்ராஹீம முஸல்லா (பகரா: 125) என்று ஓதினார்கள். மகாமே இப்ராஹீமை தமக்கும் கஅபாவுக்கும் இடையே அமைத்து (இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார்கள்). அந்த இரண்டு ரக்அத்களில் குல் ஹுவல்லாஹு அஹத் மற்றும் குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன் ஆகிய அத்தியாயங்களை நபியவர்கள் ஓதினார்கள்.
பிறகு அவர்கள் கஅபாவுக்குத் திரும்பி வந்து ஹஜருல் அஸ்வதைத் தொட்டார்கள். பிறகு வாசல் வழியாக 'ஸஃபா'வை நோக்கிப் புறப்பட்டார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியதும், இன்னஸ் ஸஃபா வல் மர்வ(த) மின் ஷஆஇரில்லாஹ் (பகரா: 158) என்று ஓதிவிட்டு, அல்லாஹ் எதைக்கொண்டு துவங்கினானோ அதைக் கொண்டே நாமும் துவங்குவோம் என்று கூறினார்கள். ஸஃபாவிலிருந்து துவங்கி, அதன் மீது ஏறி, கஅபாவைப் பார்த்தவாறு தனித்தவனான அல்லாஹ்வை பெருமைப்படுத்தி, அவனது ஓரிறைத்துவத்தை மொழிந்தார்கள்.
பிறகு, லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து, யுஹ்யீ வயுமீத்து வஹுவ அலா குல்லி ஷய்இன் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு, அன்ஜஸ வஃதஹு, வநஸர அப்தஹு, வஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹு என்று கூறினார்கள். இதன் இடையே துஆவும் செய்தார்கள். இதே போன்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.
பின்னர் அங்கிருந்து மர்வாவை நோக்கி இறங்கி நடந்தார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கில் இறங்கியபோது (ஸயீயில்) விரைந்து ஓடினார்கள். மேடேறியதும் சாதாரணமாக நடந்தார்கள். இறுதியாக மர்வாவை அடைந்தபோது, ஸஃபாவில் செய்ததைப் போன்றே மர்வாவிலும் செய்தார்கள். அவர்களது தவாஃப் (ஸயீ) மர்வாவில் முடிவடைந்தபோது (மக்களை நோக்கி), எனது இந்த விவகாரத்தில், பின்னால் எனக்குத் தெரியவந்த விஷயம் (அனுபவம்) முன்னரே தெரிந்திருந்தால், நான் குர்பானிப் பிராணிகளை என்னுடன் கொண்டு வந்திருக்க மாட்டேன்; இதனை நான் உம்ராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் குர்பானிப் பிராணிகளைத் தன்னுடன் கொண்டுவராதவர், இஹ்ராமைக் களைந்துவிட்டு இதை உம்ராவாக ஆக்கிக் கொள்ளட்டும் என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களையும், தங்களுடன் குர்பானிப் பிராணிகளைக் கொண்டுவந்தவர்களையும் தவிர மற்ற மக்கள் அனைவரும் இஹ்ராமைக் களைந்து (தஹல்லுல் ஆகி), முடியைக் குறைத்துக் கொண்டனர்.
அப்போது சுராகா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷும் (ரழி) எழுந்து, அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா? அல்லது என்றென்றைக்குமா? என்று கேட்டார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஒரு கையின் விரல்களை மறுகையின் விரல்களோடு கோர்த்துக்கொண்டு, உம்ரா, ஹஜ்ஜுக்குள் இவ்வாறு நுழைந்துவிட்டது என்று இரண்டு முறை கூறிவிட்டு, இல்லை; என்றென்றைக்கும்தான்! இல்லை; என்றென்றைக்கும்தான்! என்று பதிலளித்தார்கள்.
அலீ (ரழி) அவர்கள் யெமனிலிருந்து நபியவர்களின் குர்பானிப் பிராணிகளுடன் (மக்காவுக்கு) வந்தார்கள். அங்கு ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராமைக் களைந்தவர்களுள் ஒருவராக வண்ண ஆடை அணிந்து, கண்களுக்கு சுர்மா தீட்டியிருப்பதைக் கண்டார்கள். அலீ (ரழி) அவர்கள் இதனை ஆட்சேபித்து, இப்படிச் செய்யும்படி உனக்கு யார் கட்டளையிட்டது? என்று கேட்டார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா (ரழி), என் தந்தைதான்! என்று பதிலளித்தார்கள்.
அலீ (ரழி) அவர்கள் (பிற்காலத்தில்) ஈராக்கில் இருந்தபோது கூறுவார்கள்: ஃபாத்திமா செய்த இந்தச் செயலைக் குறைகூறியவனாக, ஃபாத்திமா கூறிய விஷயத்தில் தீர்ப்பு வேண்டி நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன். நான் ஃபாத்திமாவின் செயலை ஆட்சேபித்தேன் என்பதையும், அவர் 'என் தந்தைதான் எனக்கு இவ்வாறு கட்டளையிட்டார்கள்' என்று கூறினார் என்பதையும் நபியவர்களிடம் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபியவர்கள், 'அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள்! அவள் உண்மையைத்தான் சொன்னாள்!' என்று கூறிவிட்டு, 'நீர் ஹஜ்ஜுக்கு இஹ்ராம் கட்டியபோது என்ன கூறினீர்?' என்று என்னிடம் கேட்டார்கள். நான், 'அல்லாஹும்ம இன்னீ உஹில்லு பிமா அஹல்ல பிஹி ரஸூலுல்லாஹ்' (அல்லாஹ்வே! அல்லாஹ்வின் தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் கட்டினார்களோ அதே நோக்கத்திற்காக நானும் இஹ்ராம் கட்டுகிறேன்) என்று கூறினேன் என்றேன். அதற்கு நபியவர்கள், 'அப்படியானால் என்னுடன் குர்பானிப் பிராணிகள் உள்ளன; எனவே நீர் இஹ்ராமைக் களைய வேண்டாம்' என்றார்கள்.
அலீ (ரழி) யெமனிலிருந்து கொண்டுவந்த மற்றும் நபியவர்கள் மதீனாவிலிருந்து கொண்டுவந்த குர்பானிப் பிராணிகளின் மொத்த எண்ணிக்கை நூறு ஆகும். நபியவர்களையும், குர்பானிப் பிராணிகளை வைத்திருந்தவர்களையும் தவிர மற்ற அனைவரும் இஹ்ராமைக் களைந்து, தலைமுடியைக் குறைத்துக் கொண்டனர்.
துல் ஹிஜ்ஜா எட்டாம் நாள் (தர்வியா நாள்) வந்தபோது, அவர்கள் மினாவை நோக்கிப் புறப்பட்டனர். ஹஜ்ஜுக்காக இஹ்ராம் கட்டினர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறிச் சென்று, மினாவில் லுஹர், அஸர், மஃக்ரிப், இஷா, ஃபஜ்ர் ஆகிய தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள். பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை சிறிது நேரம் அங்கு தங்கியிருந்தார்கள். நமிரா என்ற இடத்தில் தமக்காக முடிப் பலகையால் (ஆட்டு ரோமத்தால்) ஆன ஒரு கூடாரம் அமைக்கப்பட வேண்டுமென அவர்கள் உத்தரவிட்டார்கள்; அவ்வாறே கூடாரம் அமைக்கப்பட்டது.
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள். அறியாமைக் காலத்தில் குறைஷியர் செய்துவந்ததைப் போல, முஸ்தலிஃபாவில் உள்ள 'மஷ்அருல் ஹராம்' என்ற இடத்தில்தான் நபியவர்கள் தங்குவார்கள் என்று குறைஷியர் உறுதியாக நம்பினர். ஆனால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அதைக் கடந்து அரஃபாவுக்கு வந்தார்கள். அங்கே நமிராவில் தமக்காகக் கூடாரம் அமைக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டு அதில் தங்கினார்கள்.
சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும் 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தைக் கொண்டுவருமாறு உத்தரவிட்டார்கள். ஒட்டகத்தின் மீது சேணம் கட்டப்பட்டது. அதில் ஏறி, பள்ளத்தாக்கின் நடுப்பகுதிக்கு (உரனா பள்ளத்தாக்கு) வந்து மக்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள்:
உங்கள் ரத்தம் மற்றும் உங்கள் வளங்கள் (உயிரும் உடமையும்) ஆகியவை, உங்களுடைய இந்த மாதத்தில், உங்களுடைய இந்த நகரத்தில், இன்றைய தினம் எந்த அளவு புனிதம் வாய்ந்ததோ, அந்த அளவுக்கு உங்களிடையே புனிதமானவையாகும். அறிந்துகொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்துச் செயல்கள் அனைத்தும் எனது பாதங்களுக்குக் கீழே புதைக்கப்பட்டுவிட்டன. அறியாமைக் காலத்து ரத்தப் பழிவாங்கும் வழக்கங்களும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டன. நமது குடும்பத்தின் சார்பாக ரத்தப் பழிகளில் நான் முதல் முதலில் ரத்து செய்வது, இப்னு ரபீஆவின் (ரபீஆ பின் அல்-ஹாரிஸின்) ரத்தப் பழியாகும். (அவர் பனூ ஸஃத் கிளையினரிடம் பாலூட்டப்பட்டு வந்தபோது ஹுதைல் கிளையினர் அவரைக் கொன்றுவிட்டனர்). அறியாமைக் காலத்து வட்டி வழக்கமும் ரத்து செய்யப்பட்டுவிட்டது. நமது வட்டிகளில் முதலாவதாக நான், அப்பாஸ் பின் அப்தில் முத்தலிப் அவர்களின் வட்டியை முழுமையாக ரத்து செய்கிறேன்.
பெண்களின் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள்! ஏனெனில், நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அடைக்கலத்தின் கீழ்தான் மனைவியராகப் பெற்றிருக்கிறீர்கள். அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே அவர்களின் மர்மஸ்தானங்களை உங்களுக்கு ஆகுமானதாக ஆக்கியுள்ளீர்கள். நீங்கள் வெறுக்கும் எவரையும் உங்கள் விரிப்புகளில் (வீடுகளில்) அனுமதிக்கக் கூடாது என்பது அவர்களுக்கு உங்கள் மீதான கடமையாகும். அவர்கள் அவ்வாறு செய்தால், அவர்களைக் காயமேற்படாத வகையில் லேசாக அடியுங்கள். மேலும், அவர்களுக்குத் தேவையான உணவையும் உடையையும் நியாயமான முறையில் வழங்குவது அவர்கள் உங்கள் மீதுள்ள உரிமையாகும்.
உங்களிடையே நான் ஒன்றை விட்டுச் செல்கிறேன். அதைப் பலமாகப் பற்றிக்கொண்டால், அதன் பிறகு நீங்கள் ஒருபோதும் வழிதவற மாட்டீர்கள். அதுதான் அல்லாஹ்வின் வேதமாகும். (மறுமையில்) என்னைப் பற்றி உங்களிடம் விசாரிக்கப்படும். அப்போது நீங்கள் என்ன சொல்வீர்கள்?
அதற்கு மக்கள், நீங்கள் (இறைச் செய்தியை) முழுமையாக எத்திவைத்துவிட்டீர்கள், உங்கள் கடமையை நிறைவேற்றிவிட்டீர்கள், நற்போதனை செய்துவிட்டீர்கள் என நாங்கள் சாட்சி கூறுவோம் என்றார்கள்.
அப்போது நபியவர்கள் தமது ஆட்காட்டி விரலை வானத்தை நோக்கி உயர்த்தி, பிறகு மக்களை நோக்கிக் காட்டி, அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத், அல்லாஹும்மஷ்ஹத் (அல்லாஹ்வே! நீயே சாட்சி! அல்லாஹ்வே! நீயே சாட்சி! அல்லாஹ்வே! நீயே சாட்சி!) என்று கூறினார்கள்.
பிறகு பிலால் (ரழி) அதான் கூறினார்கள். பின்னர் இகாமத் கூறி, லுஹர் தொழுவித்தார்கள். மீண்டும் இகாமத் கூறி, அஸர் தொழுவித்தார்கள். அவ்விரண்டிற்கும் இடையே வேறு எதையும் (உபரியாக) அவர்கள் தொழவில்லை. பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'கஸ்வா' ஒட்டகத்தில் ஏறி, அரஃபாவின் தங்குமிடத்திற்கு (மவ்கிஃப்) வந்தார்கள். தமது கஸ்வா ஒட்டகத்தின் வயிற்றுப் பகுதியை அங்குள்ள பாறைகளை நோக்கி நிறுத்திவிட்டு, பாதசாரிகளின் பாதையை தமக்கு முன்னே அமைத்துக்கொண்டு, கிப்லாவை முன்னோக்கினார்கள். மஞ்சள் நிறம் சிறிது மறைந்து, சூரிய வட்டம் மறையும் வரை அங்கேயே (துஆவில்) நின்றார்கள்.
தமக்குப் பின்னால் ஒட்டகத்தில் உஸாமா (ரழி) அவர்களை ஏற்றிக் கொண்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கஸ்வாவின் கடிவாளத்தை மிக இறுக்கமாகப் பிடித்துச் செலுத்தினார்கள்; ஒட்டகத்தின் தலை சேணத்தின் முன் பகுதியைத் தொடும் அளவுக்கு இறுக்கமாக இருந்தது. தமது வலது கையால் சைகை செய்து, மக்களே! அமைதி! அமைதி! என்று கூறிக் கொண்டே சென்றார்கள். மணல் மேடுகள் வரும்போதெல்லாம், ஒட்டகம் ஏறிச் செல்வதற்கு வசதியாக கடிவாளத்தைச் சற்றுத் தளர்த்தி விடுவார்கள்.
அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும், ஒரு அதான் மற்றும் இரண்டு இகாமத்களுடன் மஃக்ரிப், இஷா ஆகிய இரு தொழுகைகளையும் சேர்த்துத் தொழுதார்கள். இவ்விரண்டிற்கும் இடையே அவர்கள் உபரியான எதையும் தொழவில்லை. பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் நேரம் வரும் வரை படுத்துறங்கினார்கள். வைகறைப் பொழுது நன்கு வெளுத்ததும், ஒரு அதான், ஒரு இகாமத்துடன் ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள்.
பிறகு கஸ்வா ஒட்டகத்தில் ஏறி 'மஷ்அருல் ஹராம்' எனும் இடத்தை அடைந்தார்கள். அதன் மீது ஏறி, கிப்லாவை முன்னோக்கி அல்லாஹ்வைப் புகழ்ந்தார்கள், அவனைப் பெருமைப்படுத்தினார்கள், ஓரிறைத்துவம் மொழிந்தார்கள், அவனை ஒருமைப்படுத்தினார்கள். நன்கு வெளிச்சம் வரும் வரை அங்கேயே நின்றார்கள்.
பின்னர், சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பே அங்கிருந்து புறப்பட்டார்கள். ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்த்திக் கொண்டார்கள். அவர் அழகான முடியும், வெண்மையான நிறமும் கொண்ட வசீகரமான இளைஞராக இருந்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் விரைந்து சென்றபோது, பெண்கள் அமர்ந்திருந்த ஒட்டகக் கூடாரங்கள் அவர்களைத் தாண்டிச் சென்றன. ஃபழ்ல் அவர்களைப் பார்க்கத் தொடங்கினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை ஃபழ்லின் முகத்தின் மீது வைத்தார்கள். ஃபழ்ல் தனது முகத்தை மறுபக்கமாகத் திருப்பினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை மீண்டும் மறுபக்கமாகத் திருப்பி அவர் முகத்தில் வைத்தார்கள். ஃபழ்லும் தமது முகத்தை மற்றொரு பக்கமாகத் திருப்பி அப்பெண்களைப் பார்த்தார்.
அவர்கள் 'முஹஸ்ஸிர்' பள்ளத்தாக்கை அடைந்ததும் வாகனத்தைச் சற்று விரைவாகச் செலுத்தினார்கள். பின்னர் பெரிய ஜம்ராவுக்குச் செல்லும் நடுத்தரமான பாதையில் சென்று, மரத்திற்கு அருகிலுள்ள ஜம்ராவை அடைந்தார்கள். அங்கு சிறு கற்களைப் போன்ற ஏழு கற்களை எறிந்தார்கள். ஒவ்வொரு கல்லை எறியும்போதும் அல்லாஹு அக்பர் என்று கூறினார்கள். பள்ளத்தாக்கின் கீழ்ப்பகுதியிலிருந்து அக்கற்களை எறிந்தார்கள்.
பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குச் சென்று, தமது சொந்தக் கையால் அறுபத்தி மூன்று ஒட்டகங்களை அறுத்தார்கள். எஞ்சியவற்றை அறுக்குமாறு அலீ (ரழி) அவர்களிடம் கூற, அவர்கள் மீதமுள்ளவற்றை அறுத்தார்கள். நபியவர்கள் தங்களது குர்பானியில் அலீ (ரழி) அவர்களையும் கூட்டுச் சேர்த்துக் கொண்டார்கள். பிறகு, ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு சிறிய துண்டு இறைச்சியை எடுத்து ஒரு பானையில் போட்டுச் சமைக்க உத்தரவிட்டார்கள். அது சமைக்கப்பட்டதும், அவர்கள் இருவரும் அதன் இறைச்சியை உண்டனர்; அதன் சாற்றைக் குடித்தனர்.
பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி கஅபாவை நோக்கிச் சென்று (தவாஃபுல் இஃபாளா) செய்தார்கள். மக்காவில் லுஹர் தொழுதார்கள். பிறகு நீரைப் புகட்டிக் கொண்டிருந்த பனூ அப்தில் முத்தலிப் குடும்பத்தாரிடம் வந்தார்கள். அவர்களிடம், பனூ அப்தில் முத்தலிப் குடும்பத்தாரே! நீரை இறைத்து ஊற்றுங்கள்! மக்கள் தண்ணீர் இறைக்கும் உங்கள் உரிமையைப் பறித்துக்கொள்வார்கள் என்ற அச்சம் மட்டும் எனக்கில்லாவிட்டால், நானும் உங்களுடன் சேர்ந்து தண்ணீர் இறைத்திருப்பேன் என்றார்கள். அவர்கள் ஒரு வாளியில் தண்ணீர் மொண்டு கொடுக்க, அதிலிருந்து நபியவர்கள் குடித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
3943ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ النَّرْسِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا وهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعًا بِالْمَدِينَةِ، لَمْ يَحُجَّ، ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالْخُرُوجِ، فَلَمَّا جَاءَ ذَا الْحُلَيْفَةِ صَلَّى بِذِي الْحُلَيْفَةِ، وَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: § «اغْتَسِلِي، وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَهِلِّي»، قَالَ: فَفَعَلَتْ، فَلَمَّا اطْمَأَنَّ صَدْرُ رَاحِلَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ظَهْرِ الْبَيْدَاءِ، أَهَلَّ وَأَهْلَلْنَا، لَا نَعْرِفُ إِلَّا الْحَجِّ، وَلَهُ خَرَجْنَا، وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا، وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ، وَهُوَ يُعْرَفُ تَأْوِيلَهُ، وَإِنَّمَا يَفْعَلُ مَا أُمِرَ بِهِ «قَالَ جَابِرٌ: فَنَظَرْتُ بَيْنَ يَدَيَّ، وَمِنْ خَلْفِي، وَعَنْ يَمِينِي، وَعَنْ شِمَالِي مَدَّ بَصَرِي، وَالنَّاسُ مُشَاةٌ وَرُكْبَانٌ، فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي: » لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ «، فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ، بَدَأَ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ، ثُمَّ سَعَى ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ، وَمَشَى أَرْبَعًا، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ طَوَافِهِ انْطَلَقَ إِلَى الْمَقَامِ، فَقَالَ: » قَالَ اللَّهُ: {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} «، فَصَلَّى خَلْفَ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ، ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى الصَّفَا، فَقَالَ: » نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} ، فَرَقِيَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى بَدَا لَهُ الْبَيْتُ، فَكَبَّرَ ثَلَاثًا، وَقَالَ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهَ وَحْدَهُ، لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمَلِكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَيُمِيتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» ثَلَاثًا، ثُمَّ دَعَا، ثُمَّ هَبَطَ مِنَ الصَّفَا، فَمَشَى حَتَّى إِذَا تَصَوَّبَتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْمَسِيلِ سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتْ قَدَمَاهُ مِنْ بَطْنِ الْمَسِيلِ، مَشَى إِلَى الْمَرْوَةِ، فَرَقِيَ عَلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى بَدَا لَهُ الْبَيْتُ، فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ عَلَى الصَّفَا، فَطَافَ سَبْعًا، وَقَالَ: «مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُقِمْ عَلَى إِحْرَامِهِ، فَإِنِّي لَوْلَا أَنَّ مَعِيَ هَدْيًا لَتَحَلَّلْتُ، وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ» قَالَ: وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بِأَيِّ شَيْءٍ أَهْلَلْتَ يَا عَلِيُّ؟ »، قَالَ: قُلْتُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ، قَالَ: «فَإِنَّ مَعِيَ هَدْيًا، فَلَا تَحِلَّ»، قَالَ عَلِيٌّ: فَدَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ وَقَدِ اكْتَحَلَتْ، وَلَبِسَتْ ثِيَابَ صِبْغٍ، فَقُلْتُ: مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا؟، فَقَالَتْ لِي: أَمَرَنِي أَبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ: فَانْطَلَقْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ مُسَتَثِّبَتًا فِي الَّذِي، قَالَتْ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «صَدَقَتْ، أَنَا أَمَرْتُهَا»، قَالَ: وَنَحَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةَ بَدَنَةٍ مِنْ ذَلِكَ بِيَدِهِ ثَلَاثًا وَسِتِّينَ، وَنَحَرَ عَلِيٌّ مَا غَبَرَ، ثُمَّ أَخَذَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ قِطْعَةً فَطَبَخَ جَمِيعًا، فَأَكَلَا مِنَ اللَّحْمِ، وَشَرِبَا مِنَ الْمَرَقِ، فَقَالَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ: أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ؟، قَالَ: «لَا بَلْ لِلْأَبَدِ، دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ»
ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவில் ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர், தாம் (ஹஜ்ஜுக்காகப்) புறப்படவிருப்பதாக மக்களிடம் அறிவித்தார்கள். அவர்கள் 'துல் ஹுலைஃபா'வை அடைந்தபோது, அங்கு தொழுதார்கள். (அப்போது) அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள் முஹம்மத் பின் அபூபக்கரைப் பெற்றெடுத்தார்கள். அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் (இது குறித்துக் கேட்க) ஆளனுப்பினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நீங்கள் குளித்துவிட்டு, (உதிரம் வெளியேறாமல் இருக்க) ஒரு துணியைக் கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் கட்டுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அவ்வாறே அவர்கள் செய்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஒட்டகம் 'பைத்ஆ' எனும் பாலைவனத்தில் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு நிமிர்ந்து நின்றபோது, அவர்கள் தல்பியா கூறினார்கள்; நாங்களும் தல்பியா கூறினோம். நாங்கள் ஹஜ்ஜைத் தவிர வேறெதையும் அறிந்திருக்கவில்லை; அதற்காகவே நாங்கள் புறப்பட்டிருந்தோம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு மத்தியில் இருந்தார்கள். அவர்களுக்குக் குர்ஆன் அருளப்பட்டுக்கொண்டிருந்தது; அதன் விளக்கத்தை அவர்கள் அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்யும்படி கட்டளையிடப்பட்டார்களோ அதையே செய்தார்கள்.

நான் எனக்கு முன்னாலும், பின்னாலும், வலப்பக்கத்திலும், இடப்பக்கத்திலும் என் பார்வை எட்டிய தூரம் வரை பார்த்தேன்; மக்கள் நடந்தும் வாகனங்களிலும் வந்துகொண்டிருந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக்க லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வந்நிஅமத லக்க வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்" என்று தல்பியா கூறலானார்கள்.

நாங்கள் மக்காவை அடைந்தபோது, அவர்கள் (கஅபாவின்) மூலையை (ஹஜருல் அஸ்வதைத்) தொட்டு முத்தமிடுவதிலிருந்து தொடங்கினார்கள். பின்னர் மூன்று சுற்றுகள் ஓட்டமாகவும் (ரமல்), நான்கு சுற்றுகள் நடந்தும் தவாஃப் செய்தார்கள். தவாஃபை முடித்ததும் 'மகாமு இப்ராஹீம்' நோக்கிச் சென்று, "{மகாமு இப்ராஹீமைத் தொழும் இடமாக ஆக்கிக்கொள்ளுங்கள்} என்று அல்லாஹ் கூறியுள்ளான்" என்று கூறினார்கள். மகாமு இப்ராஹீமுக்குப் பின்னால் நின்று இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார்கள். பின்னர் மீண்டும் மூலைக்குச் சென்று அதைத் தொட்டு முத்தமிட்டார்கள்.

பின்னர் ஸஃபா மலையை நோக்கிச் சென்று, "{நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் அடையாளங்களில் உள்ளவையாகும்.} அல்லாஹ் எதைக் கொண்டு தொடங்கினானோ அதைக் கொண்டே நாமும் தொடங்குவோம்" என்று கூறினார்கள். கஅபா தென்படும் வரை ஸஃபா மலையின் மீது ஏறினார்கள். மூன்று முறை தக்பீர் கூறிவிட்டு, "லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹ், லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து, யுஹ்யீ வயுமீத், பியதிஹில் கைர், வஹுவ அலா குல்லி ஷைய்யின் கதீர்" என்று மூன்று முறை கூறினார்கள். பின்னர் பிரார்த்தனை செய்தார்கள்.

பின்னர் ஸஃபாவிலிருந்து இறங்கி நடந்தார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்தை அடைந்ததும் ஓடினார்கள். அவர்களின் பாதங்கள் பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்திலிருந்து மேடேறியதும் மர்வாவை நோக்கி நடந்தார்கள். கஅபா தென்படும் வரை மர்வாவின் மீது ஏறினார்கள். ஸஃபாவில் கூறியதைப் போன்றே இங்கும் கூறினார்கள். (இவ்வாறு) ஏழு முறை ஸயீ செய்தார்கள்.

பின்னர், "யாரிடம் பலியிடும் பிராணி (ஹத்யு) இல்லையோ அவர் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபடட்டும். யாரிடம் பலியிடும் பிராணி இருக்கிறதோ அவர் இஹ்ராமிலேயே இருக்கட்டும். என்னிடம் பலியிடும் பிராணி இல்லாவிட்டால் நானும் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டிருப்பேன். நான் இப்போது அறிந்துகொண்டதை முன்பே அறிந்திருந்தால், நான் உம்ராவுக்காகவே இஹ்ராம் கட்டியிருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அலீ (ரழி) அவர்கள் யெமனிலிருந்து வந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "அலீயே! நீர் எதற்காக இஹ்ராம் கட்டினீர்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "அல்லாஹ்வே! உன்னுடைய தூதர் எதற்காக இஹ்ராம் கட்டினார்களோ அதற்காகவே நானும் இஹ்ராம் கட்டுகிறேன் என்று கூறினேன்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "என்னிடம் பலியிடும் பிராணி உள்ளது; எனவே நீர் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: நான் ஃபாத்திமாவிடம் சென்றேன். அவர் சுர்மா இட்டு, சாயம் தோய்க்கப்பட்ட ஆடைகளை அணிந்திருந்தார். நான், "உனக்கு இதைச் செய்யும்படி கட்டளையிட்டது யார்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர், "என் தந்தை (ஸல்) அவர்கள்தான் எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்" என்றார்.

(இதைக் கூறிவிட்டு) அலீ (ரழி) அவர்கள் ஈராக்கில் இருந்தபோது, "நான் ஃபாத்திமாவுக்கு எதிராகத் தூண்டிவிடுவதற்காகவும், அவர் கூறியதை உறுதிப்படுத்துவதற்காகவும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'அவள் உண்மையே கூறினாள்; நான்தான் அவளுக்குக் கட்டளையிட்டேன்' என்று கூறினார்கள்" என்று சொல்வார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நூறு ஒட்டகங்களை அறுத்துப் பலியிட்டார்கள். அவற்றில் அறுபத்து மூன்றைத் தம் கையாலேயே அறுத்தார்கள். மீதமுள்ளவற்றை அலீ (ரழி) அவர்கள் அறுத்தார்கள். பின்னர் ஒவ்வொரு ஒட்டகத்திலிருந்தும் ஒரு துண்டு இறைச்சி எடுக்கப்பட்டு, அவை அனைத்தும் ஒன்றாகச் சமைக்கப்பட்டன. அவர்கள் இருவரும் அந்த இறைச்சியை உண்டனர்; அதன் குழம்பைக் குடித்தனர்.

அப்போது சுராகா பின் மாலிக் பின் ஜுஃஷும் (ரழி) அவர்கள், "இது நமது இந்த ஆண்டுக்கு மட்டும்தானா அல்லது என்றென்றைக்குமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "இல்லை, என்றென்றைக்கும்தான்; உம்ரா ஹஜ்ஜுக்குள் நுழைந்துவிட்டது" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
3944ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَ مَّدِ بْنِ سَلْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَأَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّيَ الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّيَ الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا غُلَامٌ يَوْمَئِذٍ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفٍ بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبَرَنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ بِيَدِهِ وَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ «إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةِ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ » اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي « فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشِي وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ ﷺ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمَلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ » لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ « وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ مِنْهُ شَيْئًا وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} » أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ « فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ » لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمَلِكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ نَجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ « ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ إِلَى بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرَ طَوَافٍ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ » لَوْ أَنِّيَ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عَمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عَمْرَةً « فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ؟ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ » دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ « وَقَدِمَ عَلِيُّ مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ ﷺ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ قَدْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابَ صِبْغٍ وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةِ لِلَّذِي صَنَعَتْ وَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ ﷺ » صَدَقَتْ مَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ «قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ » فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ « قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ ﷺ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ ﷺ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ
முஹம்மது பின் அலி (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நாங்கள் ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். வந்திருந்தவர்களைப் பற்றி அவர்கள் (யார் யார் என்று) விசாரித்து வந்தார்கள். இறுதியில் என் முறை வந்தபோது, "நான் முஹம்மது பின் அலி பின் அல்-ஹுஸைன் பின் அலி பின் அபீ தாலிப்" என்று பதிலளித்தேன். அப்போது அவர்கள் தமது கையை என் தலையின் மீது வைத்து, என் (சட்டையின்) மேல் பட்டனைத் திறந்தார்கள். பிறகு, கீழ்ப் பட்டனையும் திறந்து என் நெஞ்சின் மீது தங்களது உள்ளங்கையை வைத்தார்கள். அந்நாட்களில் நான் ஒரு வாலிபச் சிறுவனாக இருந்தேன். அவர்கள் என்னிடம், "என் சகோதரரின் மகனே! நல்வரவு. நீங்கள் கேட்க விரும்புவதைக் கேளுங்கள்" என்றார்கள். நான் அவர்களிடம் (ஹஜ்ஜைப் பற்றி) ஒரு கேள்வியைக் கேட்டேன். அவர்கள் (அப்போது) பார்வையற்றவர்களாக இருந்தார்கள்.

அப்போது தொழுகைக்கான நேரம் வந்துவிட்டது. அவர்கள் ஒரு போர்வையைப் போர்த்தியவாறு எழுந்து நின்றார்கள். அந்தப் போர்வை சிறியதாக இருந்ததால், அதைத் தமது தோள்களின் மீது போடும்போதெல்லாம் அதன் ஓரங்கள் (சிறியதாக இருந்த காரணத்தால்) அவரிடமே திரும்பின. (அவர்களுடைய பெரிய) மேலாடை அருகிலிருந்த துணி மாட்டும் ஸ்டாண்டில் (மிஷ்ஜப்) கிடந்தது. அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

(தொழுகை முடிந்ததும்) நான் அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஹஜ்ஜைப் பற்றி எனக்குத் தெரிவியுங்கள்" என்று கேட்டேன். அவர்கள் தமது கையால் ஒன்பது (விரல்களை) மடக்கிக் காட்டிவிட்டுப் பின்வருமாறு கூறலானார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மதீனாவில்) ஒன்பது ஆண்டுகள் ஹஜ் செய்யாமல் தங்கியிருந்தார்கள். பின்னர், பத்தாம் ஆண்டில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹஜ் செய்யவிருக்கிறார்கள் என்று மக்களிடையே அறிவிப்புச் செய்யப்பட்டது. இதையடுத்து, ஏராளமான மக்கள் மதீனாவிற்கு வந்தனர். அவர்கள் அனைவரும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றி, அவர்களைப் போன்றே (ஹஜ்ஜின் கிரியைகளைச்) செய்ய வேண்டும் என்று விரும்பினர்.

நாங்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுடன் புறப்பட்டு 'துல் ஹுலைஃபா'வை அடைந்தோம். அங்கு அஸ்மா பின்த் உமைஸ் (ரழி) அவர்கள், முஹம்மது பின் அபீபக்ரை ஈன்றெடுத்தார்கள். அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "நான் (இப்போது) என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டனுப்பினார்கள். அதற்கு நபியவர்கள், "குளித்துவிட்டு, ஒரு துணியால் (உதிரம் வெளியேறாதவாறு) உமது மர்மஸ்தானத்தைக் கட்டிக்கொண்டு இஹ்ராம் அணிந்து கொள்வீராக" என்று பதிலளித்தார்கள்.

பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பள்ளியில் தொழுதார்கள். பிறகு தங்களது 'அல்-கஸ்வா' எனும் ஒட்டகத்தின் மீது ஏறினார்கள். அந்த ஒட்டகம் அவர்களைச் சுமந்துகொண்டு 'அல்-பாய்தா' எனும் (மேட்டுநிலப்) பகுதியை அடைந்தபோது, என் பார்வை எட்டிய தூரம் வரை நபியவர்களுக்கு முன்னால் வாகனங்களில் செல்வோரையும் நடந்து செல்வோரையும் பார்த்தேன். அவர்களது வலப்பக்கமும் அப்படியே இருந்தது; இடப்பக்கமும் அப்படியே இருந்தது; அவர்களுக்குப் பின்பக்கமும் அப்படியே இருந்தது. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு மத்தியில் இருந்தார்கள். அவர்கள் மீது திருக்குர்ஆன் அருளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தது. அதன் (உண்மையான) விளக்கத்தை அவர்கள் நன்கு அறிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் எதைச் செய்தாலும் நாங்களும் அதைச் செய்தோம்.

அவர்கள் ஏகத்துவத்தை முழங்கியவாறு (பின்வருமாறு) தல்பியா கூறினார்கள்: "லப்பைக் அல்லாஹும்ம லப்பைக், லப்பைக் லா ஷரீக்க லக லப்பைக், இன்னல் ஹம்த வந்நிஃமத லக வல்முல்க், லா ஷரீக்க லக்" (யா அல்லாஹ்! இதோ உன்னிடம் ஆஜராகிவிட்டேன். இதோ உன்னிடம் ஆஜராகிவிட்டேன். உனக்கு இணை எவருமில்லை. இதோ உன்னிடம் ஆஜராகிவிட்டேன். நிச்சயமாக புகழும் அருட்கொடைகளும் உனக்கே உரியன; ஆட்சியும் உனக்கே உரியது. உனக்கு இணை எவருமில்லை). மக்களும் தாம் வழக்கமாகக் கூறும் தல்பியாவைக் கூறினார்கள். அதிலிருந்து எதையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நிராகரிக்கவில்லை. ஆயினும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமக்குரிய தல்பியாவையே தொடர்ந்து கூறினார்கள். ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: நாங்கள் ஹஜ்ஜைத் தவிர வேறெந்த நோக்கமும் இல்லாதவர்களாக இருந்தோம்; (ஆரம்பத்தில்) உமராவைப் பற்றி நாங்கள் அறிந்திருக்கவில்லை.

முடிவாக, நாங்கள் நபியவர்களுடன் (மக்காவிற்கு வந்து) இறையில்லமான கஅபாவிற்கு வந்தோம். அவர்கள் (ஹஜருல் அஸ்வத் பதிக்கப்பட்டுள்ள) மூலையைத் தொட்டு (முத்தமிட்டு) தவாஃப் செய்தார்கள். அதில் முதல் மூன்று சுற்றுகளில் (தோள்களைக் குலுக்கியவாறு) வேகமாக நடந்தார்கள் (ரம்ல் செய்தார்கள்). மீதமுள்ள நான்கு சுற்றுகளில் சாதாரணமாக நடந்து சென்றார்கள். பின்னர் 'மகாமு இப்ராஹீம்' (இப்ராஹீம் நின்ற இடம்) நோக்கிச் சென்று, "{வத்தகிதூ மின் மகாமி இப்ராஹீம முஸல்லா} - இப்ராஹீம் நின்ற இடத்தை தொழுமிடமாக ஆக்கிக் கொள்ளுங்கள்" (2:125) எனும் வசனத்தை ஓதினார்கள். அந்த இடத்தை தமக்கும் கஅபாவுக்கும் இடையே ஆக்கிக் கொண்டார்கள். (என் தந்தை இதைக் கூறக் கேட்டிருக்கிறேன் - இது நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களைத் தவிர வேறெவரிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டதாக நான் அறியவில்லை: நபியவர்கள் அந்த இரண்டு ரக்அத்துகளில் "குல் ஹுவல்லாஹு அஹத்" எனும் அத்தியாயத்தையும் "குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்" எனும் அத்தியாயத்தையும் ஓதினார்கள்).

பிறகு நபியவர்கள் மீண்டும் (ஹஜருல் அஸ்வத்) மூலைக்குத் திரும்பி வந்து அதனைத் தொட்டார்கள். பின்னர் வாசல் வழியாக 'ஸஃபா'வை நோக்கிப் புறப்பட்டார்கள். ஸஃபாவை நெருங்கியதும், "{இன்னஸ் ஸஃபாவல் மர்வத்த மின் ஷஆயிரில்லாஹ்} - நிச்சயமாக ஸஃபாவும் மர்வாவும் அல்லாஹ்வின் அடையாளங்களில் உள்ளவையாகும்" (2:158) எனும் வசனத்தை ஓதிவிட்டு, "அல்லாஹ் எதைக் கொண்டு தொடங்கினானோ அதைக் கொண்டே நானும் தொடங்குகிறேன்" என்று கூறினார்கள்.

எனவே, ஸஃபாவில் இருந்து (தங்களது ஸயீயைத்) தொடங்கினார்கள். இறையில்லமான கஅபா கண்ணுக்குத் தெரியும் வரை அதன்மீது ஏறி, கிப்லாவை முன்னோக்கி அல்லாஹ்வின் ஏகத்துவத்தை முழங்கியவாறு தக்பீர் கூறினார்கள்: "லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹ், லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து வஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர், லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹ், நஜஸ வஅ்தஹ், வநஸர அப்தஹ், வஹஸமல் அஹ்ஸாப வஹ்தஹ்" (அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு வணக்கத்திற்குரியவன் எவருமில்லை. அவன் ஏகன்; அவனுக்கு இணை எவருமில்லை. ஆட்சியதிகாரம் அவனுக்கே உரியது. புகழ் அனைத்தும் அவனுக்கே உரித்தானது. அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றலுடையவன். அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு வணக்கத்திற்குரியவன் எவருமில்லை. அவன் தனித்தவன். அவன் தனது வாக்குறுதியை நிறைவேற்றினான்; தனது அடியாருக்கு உதவி செய்தான்; எதிரிப் படைகளை அவன் மட்டுமே தோற்கடித்தான்). அவற்றுக்கிடையே பிரார்த்தனையும் செய்தார்கள். இவ்வாறு மூன்று முறை கூறினார்கள்.

பின்னர் 'மர்வா'வை நோக்கி இறங்கி நடந்தார்கள். அவர்களுடைய பாதங்கள் பள்ளத்தில் (வாடியில்) இறங்கியபோது, (வேகமாக) ஓடினார்கள். மீண்டும் மேட்டில் ஏறத் தொடங்கியபோது சாதாரணமாக நடந்து மர்வாவை அடைந்தார்கள். ஸஃபாவில் செய்ததைப் போன்றே மர்வாவிலும் செய்தார்கள். மர்வாவில் தங்களது இறுதிச் சுற்றை முடித்தபோது அவர்கள், "எனக்கு இனிமேல் நடக்கவிருப்பதை நான் முன்கூட்டியே அறிந்திருந்தால், பலியிடும் பிராணிகளை (ஹத்ய்) நான் ஓட்டி வந்திருக்க மாட்டேன்; இதனை உமராவாக ஆக்கியிருப்பேன். எனவே, உங்களில் பலியிடும் பிராணிகளைக் கொண்டு வராதவர்கள் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டு, இதை உமராவாக ஆக்கிக் கொள்ளட்டும்" என்று கூறினார்கள்.

உடனே சுராகா பின் ஜுஃஷும் (ரழி) எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (இந்தச் சலுகை) நமது இந்த ஆண்டிற்கு மட்டுமா? அல்லது என்றென்றைக்குமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஒரு கையின் விரல்களை மறுகையின் விரல்களுக்குள் கோர்த்துக்கொண்டு, "உமரா ஹஜ்ஜுக்குள் நுழைந்துவிட்டது" என்று இரண்டு முறை கூறினார்கள். மேலும், "இல்லை, இது என்றென்றைக்குமுரியது; என்றென்றைக்குமுரியது!" என்று கூறினார்கள்.

அலீ (ரழி) அவர்கள் ஏமனில் இருந்து நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுக்கான பலிப் பிராணிகளுடன் வந்தார்கள். அங்கு ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டவர்களில் ஒருவராக இருப்பதையும், அவர்கள் வண்ண ஆடைகளை அணிந்து கண்ணுக்குச் சுர்மா தீட்டியிருப்பதையும் கண்டார்கள். இதனை அலீ (ரழி) அவர்கள் கண்டித்தார்கள். அதற்கு ஃபாத்திமா (ரழி) அவர்கள், "என் தந்தையே இவ்வாறு செய்யும்படி எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்" என்று கூறினார்கள். (அலீ (ரழி) அவர்கள் ஈராக்கில் இருந்தபோது பின்வருமாறு கூறுவார்கள்: "ஃபாத்திமா செய்த செயலின் காரணமாக அவர் மீது புகார் கூறி (நபியவர்களைத் தூண்டிவிடுபவராக) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன். நான் ஃபாத்திமாவை கண்டித்ததையும் அவர்களிடம் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபியவர்கள், 'அவள் உண்மையைத்தான் கூறினாள்; அவள் உண்மையைத்தான் கூறினாள்' என்று கூறினார்கள்").

பின்னர் நபியவர்கள் (அலியிடம்), "ஹஜ்ஜுக்கு இஹ்ராம் அணியும்போது நீர் என்ன கூறினீர்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நான், "'அல்லாஹும இன்னீ உஹில்லு பிமா அஹல்ல பிஹி ரஸூலுக' (யா அல்லாஹ்! உன்னுடைய தூதர் எந்த நோக்கத்திற்காக இஹ்ராம் அணிந்துள்ளார்களோ அதே நோக்கத்திற்காக நானும் இஹ்ராம் அணிகிறேன்) என்று கூறினேன்" என்றேன். அப்போது நபியவர்கள், "என்னிடம் பலியிடும் பிராணிகள் உள்ளன; எனவே, நீர் இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: அலீ (ரழி) அவர்கள் ஏமனில் இருந்து கொண்டு வந்திருந்த பலிப் பிராணிகளும், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கொண்டு வந்திருந்த பலிப் பிராணிகளும் சேர்த்து மொத்த எண்ணிக்கை நூறாக இருந்தது. எனவே, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களும் பலிப் பிராணிகளைத் தம்மோடு வைத்திருந்தவர்களும் தவிர, மற்ற மக்கள் அனைவரும் (தலைமுடியைக் கத்தரித்துக்கொண்டு) இஹ்ராமிலிருந்து விடுபட்டனர்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (நம்பகமானது)
حسن