இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

338ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏ ‏‏.‏ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் ஜுனுப் ஆகிவிட்டேன்; ஆனால் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை" என்று கூறினார். அதற்கு அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம், "நானும் நீங்களும் ஒரு பயணத்தில் இருந்தபோது (நடந்தது) தங்களுக்கு நினைவில்லையா? தாங்கள் தொழவில்லை; நானோ (தரையில்) புரண்டுவிட்டு (குளிப்புக்குரிய தயம்மும் இதுதான் என்று எண்ணி) தொழுதேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் அதைத் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்திருந்தாலே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது இரு உள்ளங்கைகளால் பூமியில் அடித்தார்கள்; அவற்றில் ஊதினார்கள்; பிறகு அவற்றைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் துடைத்துக்கொண்டார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
819ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ فَنَفَضَ يَدَيْهِ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ‏.‏
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம், (தயம்மும் தொடர்பான) அபூமுஆவியா (ரஹ்) அவர்களின் ஹதீஸில் உள்ள நிகழ்வைப் போன்றே இதையும் அறிவித்தார்கள். ஆனால், இதில் பின்வருமாறு (கூடுதல் தகவல்) உள்ளது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், “நீர் இவ்வாறு (தயம்மும்) செய்வது உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்” என்று கூறினார்கள். பிறகு தம் இரு கைகளையும் பூமியில் அடித்தார்கள்; பிறகு கைகளை உதறினார்கள்; பின்னர் தம் முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் துடைத்துக்கொண்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
312சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - وَسَلَمَةُ شَكَّ لاَ يَدْرِي فِيهِ الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - فَقَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
இப்னு அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் தம் தந்தை (ரழி) வாயிலாக அறிவித்தார்கள்: ஒருவர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் ஜுனுபாகிவிட்டேன், என்னிடம் தண்ணீர் இல்லை" என்றார். உமர் (ரழி) அவர்கள், "தொழாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். ஆனால் அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஓ, நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே! நானும் நீங்களும் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது, நமக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டு தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை, ஆனால் நான் புழுதியில் புரண்டு தொழுதேன். பிறகு நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதுபற்றித் தெரிவித்தோம், அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இவ்வாறு செய்வது போதுமானதாக இருந்திருக்கும் (என்று கூறி, பின்னர் செயல்விளக்கம் அளித்தார்கள்),' என்று கூறினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் கைகளைத் தரையில் அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு அவற்றைக் கொண்டு தம் முகத்தையும் கைகளையும் தடவினார்கள்'" - (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா என்பவருக்கு, அது முழங்கைகள் வரை தடவுவதா அல்லது மணிக்கட்டுகள் வரை மட்டுமா என்பதில் சந்தேகம் இருந்தது, அது அவருக்கு சரியாகத் தெரியவில்லை. மேலும் உமர் (ரழி) அவர்கள், "நீர் (நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து நேரடியாகக் கற்று) பொறுப்பேற்று அறிவித்ததை நாம் ஏற்றுக்கொள்கிறோம்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
318சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، سَمِعْتُ ذَرًّا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَقَدْ سَمِعَهُ الْحَكَمُ، مِنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَجْنَبَ رَجُلٌ فَأَتَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً ‏.‏ قَالَ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ قَالَ لَهُ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَإِنِّي تَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِكَفَّيْهِ ضَرْبَةً وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ دَلَكَ إِحْدَاهُمَا بِالأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ شَيْئًا لاَ أَدْرِي مَا هُوَ ‏.‏ فَقَالَ إِنْ شِئْتَ لاَ حَدَّثْتُهُ ‏.‏ وَذَكَرَ شَيْئًا فِي هَذَا الإِسْنَادِ عَنْ أَبِي مَالِكٍ وَزَادَ سَلَمَةُ قَالَ بَلْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரஹ்) அவர்கள் தனது தந்தையிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் குளிப்பு கடமையான நிலையில் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, 'நான் குளிப்பு கடமையான நிலையில் இருக்கிறேன், ஆனால் எனக்கு தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை' என்று கூறினார். அதற்கு உமர் (ரழி), 'தொழ வேண்டாம்' என்று கூறினார்கள்.

அம்மார் (ரழி) அவரிடம் கூறினார்கள்: 'நாம் ஒரு போர்ப் பயணத்தில் இருந்தபோது நமக்கு குளிப்பு கடமையானது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை; நானோ (மண்ணில்) புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப் பற்றிச் சொன்னேன். அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' (அதாவது, மண்ணில் புரளாமல், (முகம் மற்றும் கைகளைத் தடவுவது) உமக்கு போதுமானதாக இருந்திருக்கும்) என்று கூறினார்கள்."

(இதனை அறிவித்த) ஷுஅபா தனது கைகளை ஒருமுறை (தரையில்) அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு ஒன்றை மற்றொன்றால் தேய்த்து, பின்னர் அவற்றால் தன் முகத்தைத் தடவிக் காட்டினார்கள்.

(அம்மார் (ரழி) கூறியதைக் கேட்ட) உமர் (ரழி) எனக்குப் புரியாத ஒன்றைச் சொன்னார்கள். எனவே அம்மார் (ரழி) கூறினார்கள்: "நீங்கள் விரும்பினால், நான் இதை அறிவிக்க மாட்டேன்."

ஷுஅபா இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரில் அபூ மாலிக் என்பவரிடமிருந்து ஒன்றை குறிப்பிடுகிறார்கள். மேலும் ஸலமா அவர்கள், (உமர் (ரழி)) கூறியதாக மேலும் சேர்த்தார்கள்: "மாறாக, நீர் பொறுப்பேற்றதை உம்மிடமே விட்டுவிடுகிறோம் (அதாவது, இந்த அறிவிப்பை நீரே பொறுப்பேற்று அறிவிக்கலாம்)."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
319சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ ثُمَّ صَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - قَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ قَالَ شُعْبَةُ كَانَ يَقُولُ الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهَ وَالذِّرَاعَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لاَ يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ أَحَدٌ غَيْرُكَ ‏.‏ فَشَكَّ سَلَمَةُ فَقَالَ لاَ أَدْرِي ذَكَرَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لاَ ‏.‏
இப்னு அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் அவரின் தந்தையிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்: ஒரு மனிதர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து கூறினார்: "எனக்கு குளிப்பு கடமையாகிவிட்டது, ஆனால் என்னால் தண்ணீர் எங்கும் கண்டுபிடிக்க முடியவில்லை." உமர் (ரழி) அவர்கள், "தொழாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே, நீங்களும் நானும் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது, நமக்கு குளிப்பு கடமையாகி, தண்ணீர் கிடைக்காதது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை, ஆனால் நான் புழுதியில் புரண்டுவிட்டுப் பின்னர் தொழுதேன். நாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தபோது, நான் அதைப் பற்றி அவர்களிடம் சொன்னேன், அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்,' என்று கூறினார்கள். பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கைகளால் பூமியில் அடித்து, அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தமது முகத்தையும் கைகளையும் தடவிக்கொண்டார்கள் - (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா அவர்கள் நிச்சயமின்றி, "அது முழங்கைகள் வரை அல்லது கைகள் வரை மட்டுமா என்று (நபி (ஸல்) அவர்கள்) கூறினார்களா என்பது எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.

உமர் (ரழி) அவர்கள், "நீர் பொறுப்பேற்றுக்கொண்டதை (அதாவது, நீர் அறிவித்ததை) நாங்கள் உமக்கு விட்டுவிடுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஷுஃபா அவர்கள், "(அவர்) கைகள், முகம் மற்றும் முன்கைகள் என்று கூறுவார்" என்றார்கள். (மற்றொருவரான) மன்ஸூர் அவரிடம், "நீர் என்ன கூறுகிறீர்? உம்மைத் தவிர வேறு யாரும் முன்கைகளைக் குறிப்பிடவில்லை" என்று கேட்டார்கள்.

ஸலமா அவர்கள் நிச்சயமின்றி, "அவர் முன்கைகளைக் குறிப்பிட்டாரா இல்லையா என்பது எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
320சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَوَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ بِالصَّعِيدِ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الأَرْضِ ضَرْبَةً فَمَسَحَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَضَهُمَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى كَفَّيْهِ وَوَجْهِهِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ ‏.‏
ஷகீக் அவர்கள் கூறியதாவது:
"நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உமர் (ரழி) அவர்களிடம் அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா? (அம்மார் கூறினார்:) 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு வேலையாக அனுப்பினார்கள்; அப்போது எனக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டது. எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை; எனவே நான் (தூய்மையான) தரையில் புரண்டேன். பின்னர் நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப் பற்றிச் சொன்னேன்.' அதற்கு அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்திருந்தால் அதுவே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறி, தமது இரு கைகளால் தரையில் ஒருமுறை அடித்து, தமது கைகளைத் துடைத்து உதறினார்கள். பின்னர் அவர் தமது இடது கையால் வலது கையின் மீதும், வலது கையால் இடது கையின் மீதும் தடவி, தமது உள்ளங்கைகளையும் முகத்தையும் (அதே தூசியால்) தடவினார்.'"

அப்போது அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை உமர் (ரழி) ஏற்றுத் திருப்தியடையவில்லை என்பதை நீங்கள் பார்க்கவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
322சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّا نَكُونُ بِالْمَكَانِ الشَّهْرَ وَالشَّهْرَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ أَمَّا أَنَا فَلَمْ أَكُنْ أُصَلِّي حَتَّى أَجِدَ الْمَاءَ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عَمَّارٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي الإِبِلِ فَأَصَابَتْنَا جَنَابَةٌ فَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَهُمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى نِصْفِ الذِّرَاعِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ يَا عَمَّارُ اتَّقِ اللَّهَ ‏.‏ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ شِئْتَ وَاللَّهِ لَمْ أَذْكُرْهُ أَبَدًا ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ لَنُوَلِّيَنَّكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் உமர் (ரழி) அவர்களுடன் இருந்தபோது, ஒரு மனிதர் அவர்களிடம் வந்து, "நாங்கள் ஒரு மாதம் அல்லது இரண்டு மாதங்களுக்கு (தண்ணீர் கிடைக்காத) இடத்தில் இருக்கிறோம்" என்று கூறினார். உமர் (ரழி) அவர்கள், "என்னைப் பொறுத்தவரை, நான் தண்ணீர் கண்டுபிடிக்கும் வரை தொழ மாட்டேன்" என்று கூறினார்கள். அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே! நானும் நீங்களும் ஒட்டகக் கூட்டத்தில் (பயணத்தில்) இருந்தபோது நமக்கு பெருந்துடக்கு ஏற்பட்டது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நானோ (சுத்தமாகுவதற்காக) தரையில் புரண்டேன். பிறகு நாம் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தோம்; நான் அதை அவர்களிடம் குறிப்பிட்டேன். அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்வதே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள்."

பிறகு (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தமது இரு கைகளாலும் தரையை அடித்தார்கள். பிறகு அவர்கள் கைகளில் ஊதி, அவற்றைக் கொண்டு தமது முகத்தையும், முழங்கைகளின் பாதி வரை இரு கைகளையும் தடவிக் கொண்டார்கள். உமர் (ரழி) அவர்கள், "அம்மாரே, அல்லாஹ்வுக்கு அஞ்சுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அம்மார் (ரழி), "நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே, நீங்கள் விரும்பினால், அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! நான் இதை ஒருபோதும் அறிவிக்க மாட்டேன்" என்றார். அதற்கு உமர் (ரழி), "இல்லை! அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! நீர் எதைப் பொறுப்பேற்றுக் கொண்டீரோ, அதையே நாம் உம்மிடம் ஒப்படைப்போம் (அதாவது, நீர் அறிவிப்பதை நாம் தடுக்க மாட்டோம் அல்லது உமது அறிவிப்பை ஏற்றுக்கொள்வோம்)" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ், ஆனால் 'முழங்கையின் பாதி வரை' என்ற கூற்று ஷாத் ஆகும். (அல்பானி)
صحيح إلا قوله إلى نصف الذراع فإنه شاذ (الألباني)
323சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبْزَى، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ ‏ ‏ يَا عَمَّارُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ ثُمَّ ضَرَبَ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَالذِّرَاعَيْنِ إِلَى نِصْفِ السَّاعِدَيْنِ وَلَمْ يَبْلُغِ الْمِرْفَقَيْنِ ضَرْبَةً وَاحِدَةً ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى وَرَوَاهُ جَرِيرٌ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى يَعْنِي عَنْ أَبِيهِ ‏.‏
அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிப்பதாவது:

(நபி (ஸல்) அவர்கள்) கூறினார்கள்: "அம்மாரே, உமக்கு இவ்வாறு செய்வதே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்." பிறகு அவர்கள் தமது இரு கைகளாலும் தரையில் ஒரே ஒரு முறை அடித்தார்கள்; பிறகு ஒன்றின் மீது மற்றொன்றைத் தட்டினார்கள் (அதாவது, கைகளைத் தட்டி தூசியை அகற்றினார்கள்); பிறகு (அந்த ஒரே அடியின் மூலம்) தமது முகத்தையும், முழங்கைகளை அடையாமல் முன்கைகளின் பாதி வரை தமது இரு கைகளையும் தடவிக்கொண்டார்கள்.

அபூ தாவூத் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸை வக்கீஃ அவர்கள் அல்-அஃமஷ் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் ஸலமா இப்னு குஹைல் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு அப்ஸா அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கிறார்கள். மேலும் ஜரீர் அவர்கள் அல்-அஃமஷ் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் ஸலமா இப்னு குஹைல் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் ஸயீத் இப்னு அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு அப்ஸா அவர்களிடமிருந்தும், அவர் (ஸயீத்) தம் தந்தை அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்பதாக மற்றோர் அறிவிப்பாளர் தொடர் வழியாகவும் இது வந்துள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : முன்கைகள் மற்றும் முழங்கைகள் குறிப்பிடப்படாமல் ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صحيح دون ذكر الذراعين والمرفقين (الألباني)
324சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمَّارٍ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ‏.‏ يَعْنِي أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ ‏.‏
அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (தயம்மும் தொடர்பான) இந்தச் சம்பவத்தை அறிவித்தார்கள்:
(அதில் நபி (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம்,) "உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்" என்று கூறினார்கள். மேலும், நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கையால் தரையில் அடித்தார்கள்; பிறகு அதில் (படிந்திருந்த மண்ணை) ஊதினார்கள்; அதைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் இரு முன் கைகளையும் தடவினார்கள்.
(இதன் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா (ரஹ்) அவர்கள் சந்தேகப்பட்டு, "(நபி (ஸல்) அவர்கள் தடவியது) முழங்கைகள் வரைக்கா அல்லது மணிக்கட்டுகள் வரைக்கா என்று எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : சந்தேகமின்றி ஸஹீஹ், மஹ்ஃபூழ், மேலும் இதுவே போதுமானது (அல்பானி)
صحيح دون الشك والمحفوظ وكفيه (الألباني)
569சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ‏.‏
சயீத் பின் அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் தனது தந்தையிடமிருந்து அறிவிப்பதாவது:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் குளிப்பு கடமையான நிலையில் (ஜுனுப்) இருக்கிறேன்; ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை" என்று கூறினார். அதற்கு உமர் (ரழி), "நீர் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அமீருல் மூமினீன் அவர்களே! நினைவிருக்கிறதா? நானும் நீங்களும் ஒரு போர்ப்படையில் (சரிய்யா) இருந்தபோது நாமே குளிப்பு கடமையானோம்; நமக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. நீங்களோ தொழவில்லை. நானோ மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைத் தெரிவித்தேன். அப்போது அவர்கள், 'உனக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள். (அதாவது, நான் இப்போது செய்து காட்டும் இந்த முறை.) மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் இரு கைகளைத் தரையில் அடித்து, பிறகு அவற்றுள் ஊதி, அவற்றால் தம் முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் துடைத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
18332முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً فَقَالَ عُمَرُ لَا تُصَلِّ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا النَّبِيَّ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ وَضَرَبَ النَّبِيُّ ﷺ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் (தமது தந்தை வழியாக) அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நிச்சயமாக எனக்குப் பெருந்தொடக்கு (குளிப்புக் கடமை) ஏற்பட்டுவிட்டது; ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை (இப்போது நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?)" என்று கேட்டார். அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீர் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (உமர் (ரழி) அவர்களிடம்), "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நீங்களும் நானும் ஒரு சிறிய படைப்பிரிவில் (போர்ப் பயணத்தில்) இருந்தபோது நமக்குக் குளிப்புக் கடமை ஏற்பட்டு, தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? அப்போது நீங்கள் தொழவில்லை. நானோ, (உடல் முழுவதும் மண்ணைத் தடவ வேண்டும் என்று எண்ணி) மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர், நாம் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தபோது, அது குறித்து நான் அவர்களிடம் கூறினேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்" என்று கூறிவிட்டு, தமது இரு கைகளாலும் தரையில் (ஒருமுறை) அடித்தார்கள்; பின்னர் அதில் (படிந்திருந்த தூசியை) ஊதிவிட்டு, அவற்றால் தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவினார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
18887முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ التَّيَمُّمِ فَلَمْ يَدْرِ مَا يَقُولُ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ أَمَا تَذْكُرُ حَيْثُ كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ فَقَالَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ هَكَذَا وَضَرَبَ شُعْبَةُ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَخَ فِي يَدَيْهِ ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةً
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் (தமது தந்தை வழியாக) அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் தயம்மும் குறித்துக் கேட்டார். (அவருக்கு) என்ன பதில் கூறுவதென உமர் (ரழி) அவர்களுக்குத் தெரியவில்லை. அப்போது அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் (உமர் (ரழி) அவர்களிடம்), "நாம் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது, எனக்குக் குளிப்பு கடமையானது (ஜனாபா ஏற்பட்டது). அப்போது (தயம்மும் செய்வதற்காக) நான் மண்ணில் புரண்டதை நீங்கள் நினைவுகூரவில்லையா? பின்னர், நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து (இதைக்) கூறியபோது, அவர்கள் 'உமக்கு இவ்வாறு செய்வதே போதுமானதாகும்' என்று கூறினார்கள்" என்று சொன்னார்கள்.

(இதனை அறிவிக்கும்) ஷுஃபா (ரஹ்) அவர்கள், (தயம்மும் செய்யும் முறையைக் காண்பிப்பதற்காக) தம் இரு கைகளையும் தமது முழங்கால்கள் மீது அடித்து, பிறகு தம் கைகளில் ஊதிவிட்டு, அவற்றைக் கொண்டு தம் முகத்தையும் தம் இரு உள்ளங்கைகளையும் ஒரே முறை தடவிக்கொண்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
528மிஷ்காத் அல்-மஸாபீஹ்
وَعَن عمار قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ: إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ فَقَالَ عمار بن يَاسر لعمر بن الْخطاب أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فتمعكت فَصليت فَذكرت للنَّبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بكفيه الأَرْض وَنفخ فيهمَا ثمَّ مسح بهما وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَلِمُسْلِمٍ نَحْوُهُ وَفِيهِ قَالَ: إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَضْرِبَ بِيَدَيْكَ الْأَرْضَ ثمَّ تنفخ ثمَّ تمسح بهما وَجهك وكفيك
அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: ஒருவர் உமர் இப்னுல் கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, தமக்கு ஜனாபத் ஏற்பட்டுவிட்டதாகவும், தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை என்றும் கூறினார். அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் கூறினார்கள்:

உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்களும் நானும் ஒரு பயணத்தில் இருந்தபோது, நீங்கள் (தண்ணீர் இல்லாததால்) தொழவில்லை. ஆனால் நான் (தண்ணீருக்குப் பதிலாக மண்ணால் குளிப்பதாக எண்ணி) தரையில் புரண்டுவிட்டுப் பிறகு தொழுதேன். நான் அதனைப் பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் குறிப்பிட்டேன். அதற்கு அவர்கள், “நீர் இவ்வாறு (தயம்மும்) செய்திருந்தால் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்” என்று கூறினார்கள் — மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது உள்ளங்கைகளால் தரையில் அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு அவற்றைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் தடவினார்கள். இதை புகாரி அறிவித்துள்ளார்கள். முஸ்லிமில் இதே கருத்தில் ஒரு அறிவிப்பு உள்ளது. அதில் அவர்கள், “நீர் உமது கைகளால் தரையில் அடித்து, பிறகு ஊதி, அவற்றைக் கொண்டு உமது முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் தடவிக் கொள்வது உமக்குப் போதுமானதாகும்” என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صَحِيح (الألباني)
129புளூகுல் மராம்
وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ: وَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ اَلْأَرْضَ, وَنَفَخَ فِيهِمَا, ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْه ِ [1]‏ .‏
அல்-புகாரியின் ஓர் அறிவிப்பில் (அம்மார் (ரழி) அவர்கள் வாயிலாகக் கூறப்பட்டுள்ளது): (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தமது இரு உள்ளங்கைகளால் பூமியில் அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு அவற்றால் தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவினார்கள்.
وَقَدْ أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، ثنا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ، ثنا بَحْرُ بْنُ نَصْرِ بْنِ سَابِقٍ الْخَوْلَانِيُّ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ، أنا شُعْبَةُ، قَالَ: حَدَّثَنِي الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ الْحَكَمُ: ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى بِخُرَاسَانَ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ، فَقَالَ: إِنَّهُ أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ، فَقَالَ لَهُ عَمَّارٌ: أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ ﷺ فَأَجْنَبْتُ أَنَا وَأَنْتَ، فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ، ثُمَّ صَلَّيْتُ، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا "، ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ لَمْ يُجَاوِزِ الْكُوعَ. وَرَوَاهُ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ ذَرِّ بْنِ عَبْدِ اللهِ الْمُرْهِبِيُّ إِلَّا أَنَّهُ شَكَّ فِي مَتْنِهِ وَاضْطَرَبَ فِيهِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "எனக்குக் குளிப்புக் கடமையாகிவிட்டது (ஜனாபத்), ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. (நான் என்ன செய்வது?)" என்று கேட்டார். அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் நாம் ஒரு (சிறிய) படைப்பிரிவில் (ஸரிய்யா) சென்றிருந்தபோது, நம் இருவருக்கும் குளிப்புக் கடமை ஏற்பட்டதை நீங்கள் நினைவுகூரவில்லையா? அப்போது நீங்கள் (தண்ணீர் கிடைக்காததால்) தொழவில்லை. நானோ, (குளிப்பதற்குப் பகரமாக) மண்ணில் (உடல் முழுவதும் படுமாறு) புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர், நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப்பற்றிக் கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இவ்வாறு செய்வது மட்டுமே போதுமானதாகும்' என்று கூறினார்கள். பிறகு, (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தமது இரு கைகளாலும் தரையில் (ஒருமுறை) அடித்தார்கள்; பின்பு அந்த இரு கைகளிலும் (பட்டுள்ள அதிகப்படியான தூசியை) ஊதிவிட்டு, தம் முகத்தையும், இரு முன் கைகளையும் மணிக்கட்டைத் தாண்டாதவாறு தடவி (தயம்மும் செய்து) காட்டினார்கள்."

(இந்த ஹதீஸை ஸலமா பின் குஹைல் அவர்கள் தர் பின் அப்தில்லாஹ் அல்-முர்ஹிபீ என்பவரிடமிருந்தும் அறிவித்துள்ளார்கள். எனினும், அவர் இதன் மூலப் பகுதியில் (மத்னில்) சந்தேகமுற்று தடுமாற்றம் அடைந்துள்ளார்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
وَأَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُقْرِئُ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الْقَاضِي، ثنا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، ثنا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، فَقَالَ: إِنِّي كُنْتُ فِي سَفَرٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: لَا تُصَلِّ فَقَالَ: عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْتُ أَنَا وَأَنْتَ فَلَمْ نُصِبِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ وَأَتَيْنَا رَسُولَ اللهِ ﷺ فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: " يَا عَمَّارُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا " وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، فَقَالَ سَلَمَةُ: لَا أَدْرِي بَلَغَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لَا، قَالَ: فَقَالَ عُمَرُ: اتَّقِ اللهَ، فَقَالَ عَمَّارُ: إِنْ شِئْتَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لِمَا جَعَلَ اللهُ لَكَ عَلَيَّ مِنَ الْحَقِّ أَنْ لَا أُحَدِّثَ بِهِ، فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: بَلْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ. 1007 - وَأَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ فُورَكٍ، أنا عَبْدُ اللهِ بْنُ جَعْفَرٍ، ثنا يُونُسُ بْنُ حَبِيبٍ، ثنا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، ثنا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ: سَمِعْتُ ذَرًّا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، فَذَكَرَهُ، قَالَ شُعْبَةُ: ثُمَّ شَكَّ سَلَمَةُ فَلَمْ يَدْرِ إِلَى الْكَفَّيْنِ، أَوْ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ، رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَلَمَةَ، هَكَذَا وَقَالَ: لَا أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ يَعْنِي أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ. 1008 - وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الرُّوذْبَارِيُّ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ دَاسَةَ، ثنا أَبُو دَاوُدَ، ثنا عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ، ثنا حَجَّاجُ، حَدَّثَنِي شُعْبَةُ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ: " ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوِ الذِّرَاعَيْنِ ". قَالَ شُعْبَةُ: كَانَ سَلَمَةُ يَقُولُ: الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهِ وَالذِّرَاعَيْنِ، فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ ذَاتَ يَوْمٍ: انْظُرْ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لَا يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ غَيْرُكَ. رَوَاهُ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ حَبِيبِ بْنِ صُهْبَانَ الْكَاهِلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரஹ்) அவர்கள் தம் தந்தையிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் பயணத்தில் இருந்தபோது எனக்குக் குளிப்பு கடமையாகிவிட்டது; ஆனால், எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை (நான் என்ன செய்வது?)" என்று கேட்டார். அதற்கு உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீங்கள் தொழ வேண்டாம்" என்று பதிலளித்தார்கள்.
அப்போது (அங்கிருந்த) அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நீங்களும் நானும் ஒரு போர்ப் பயணத்தில் இருந்தபோது, நம் இருவருக்கும் குளிப்பு கடமையானதும், நமக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனதும் உங்களுக்கு நினைவில்லையா? அப்போது நீங்கள் தொழவில்லை. நானோ (குளிப்பதற்குப் பகரமாக) மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, அதைப்பற்றிக் குறிப்பிட்டோம். அப்போது அவர்கள், 'அம்மாரே! நீங்கள் இவ்வாறு செய்திருப்பதே உங்களுக்குப் போதுமானதாகும்' என்று கூறிவிட்டு, தம் இரு கைகளையும் பூமியில் அடித்து, பின்னர் அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தம் முகத்தையும் இரு கைகளையும் தடவினார்கள்."
(இதனை அறிவிக்கும்) சலமா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "முழங்கைகள் வரை தடவினார்களா இல்லையா என்பது எனக்குத் தெரியவில்லை."
உமர் (ரழி) அவர்கள் (அம்மாரை நோக்கி), "அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள்!" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அம்மார் (ரழி) அவர்கள், "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! என் மீது உங்களுக்கு அல்லாஹ் வழங்கியுள்ள உரிமையின் காரணமாக, நீங்கள் விரும்பினால் இந்த ஹதீஸை நான் (யாருக்கும்) அறிவிக்காமல் இருந்துவிடுகிறேன்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "இல்லை, நீங்கள் ஏற்றுக்கொண்டதை (அறிவிப்பதை) உங்களிடமே விட்டுவிடுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.

1007 - ... ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: பின்னர் சலமா (ரஹ்) அவர்களுக்குச் சந்தேகம் ஏற்பட்டது. மணிக்கட்டுகள் வரையா அல்லது முழங்கைகள் வரையா என்பது அவர்களுக்குத் தெரியவில்லை...

1008 - ... ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "பின்னர் அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தம் முகத்தையும் இரு கைகளையும் முழங்கைகள் அல்லது முன்கைகள் வரை தடவினார்கள்." ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: சலமா (ரஹ்) அவர்கள், "இரு கைகள், முகம் மற்றும் முன்கைகள்" என்று கூறுபவர்களாக இருந்தார்கள். ஒருநாள் மன்சூர் (ரஹ்) அவர்கள் சலமாவிடம், "நீங்கள் என்ன சொல்கிறீர்கள் என்று கவனியுங்கள்; ஏனெனில், உங்களைத் தவிர வேறு யாரும் முன்கைகளைக் குறிப்பிடவில்லை" என்று கூறினார்கள்...
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَاهُ أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، أنا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أنا أَبُو الْمُثَنَّى، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أنا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ عَمَّارٌ: فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا " وَضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَهَا، ثُمَّ مَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى نِصْفِ الذِّرَاعِ وَرَوَاهُ حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ قَالَ: سَمِعْتُ عَمَّارًا يَخْطُبُ فَذَكَرَ التَّيَمُّمَ فَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ الْأَرْضَ فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ، وَرَفَعَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ حُصَيْنٍ، وَرَوَاهُ الْأَعْمَشُ مَرَّةً عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، وَمَرَّةً عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، وَقَالَ مَرَّةً فِي مَتْنِهِ: ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَالذِّرَاعَيْنِ إِلَى نِصْفِ السَّاعِدِ وَلَمْ يَبْلُغِ الْمِرْفَقَيْنِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் இருந்தேன். அப்போது அவர்கள் அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். மேலும் அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (பின்வருமாறு) கூறினார்கள்: "நான் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, (ஜனாபத் நிலையில் தயம்மும் செய்தது) குறித்துக் கூறினேன். அப்போது அவர்கள், 'நீர் (செயலால்) இவ்வாறு செய்வது உமக்கு போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறிவிட்டு, தங்களது கையை பூமியில் அடித்தார்கள். பிறகு அதில் (படிந்திருந்த மண்ணை) ஊதிவிட்டு, அதனைத் தொடர்ந்து அதன் மூலம் தங்களது முகத்தையும், முன்கையின் பாதி வரையிலும் கைகளையும் தடவிக் கொண்டார்கள்."

ஹுஸைன் பின் அப்துர்ரஹ்மான் அவர்கள் அபூமாலிக் வழியாக அறிவிக்கிறார்கள்:
"அம்மார் (ரழி) அவர்கள் உரையாற்றும்போது தயம்மும் குறித்துக் குறிப்பிட்டதை நான் செவியுற்றேன். அப்போது அவர்கள் தங்களது உள்ளங்கைகளால் பூமியில் அடித்து, அவற்றால் தமது முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் தடவிக் கொண்டார்கள்."

இதனை ஹுஸைன் வழியாக இப்ராஹீம் பின் தஹ்மான் அவர்களும் (மர்ஃபூஉ - நபிகளார் வரை சென்ற செய்தியாக) அறிவித்துள்ளார்கள். மேலும் அஃமஷ் அவர்கள், ஒருமுறை ஸலமா பின் குஹைல் வழியாகவும், அவர் அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா வழியாகவும்; மற்றொரு முறை ஸலமா வழியாகவும், அவர் ஸயீத் பின் அப்துர்ரஹ்மான் வழியாகவும், அவர் தமது தந்தை வழியாகவும் இதனை அறிவித்துள்ளார்கள். அதன் ஒரு அறிவிப்பின் வாசகத்தில், "பிறகு அவர்கள் தமது முகத்தையும், தமது இரு முன்கைகளின் (முழங்கைக்குக் கீழ் உள்ள பகுதியின்) பாதி வரையிலும் தடவிக் கொண்டார்கள்; அவர்கள் முழங்கைகளை அடையவில்லை" என்று இடம்பெற்றுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
1267ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ عُمَرَ، فَقَالَ: إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَقَالَ: لَا تُصَلِّ، فَقَالَ عَمَّارٌ: أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَذُكِرَ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: § «إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ وَضَرَبَ بِيَدِهِ الْأَرْضَ ضَرْبَةً، فَنَفَخَ فِي كَفَّيْهِ، وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ».
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒருவர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "எனக்குக் குளிப்புக் கடமையாகிவிட்டது (ஜனாபத் நிலை). ஆனால், (குளிப்பதற்கு) எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை (நான் என்ன செய்வது?)" என்று கேட்டார். அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீங்கள் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (உமர் (ரழி) அவர்களிடம்), "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் நானும் நீங்களும் ஒரு சிறு படைப்பிரிவில் (சரிய்யாவில்) இருந்தபோது (நமக்கும் இதேநிலை ஏற்பட்டதை) நீங்கள் நினைவுகூரவில்லையா? பின்னர், இது குறித்து (நபி (ஸல்) அவர்களிடம்) தெரிவிக்கப்பட்டது. அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறிவிட்டு, தமது கைகளால் பூமியில் ஒரு முறை அடித்தார்கள்; பின்னர் தமது (இரு) உள்ளங்கைகளில் ஊதிவிட்டு, தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவிக் காட்டினார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1305ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، قَالَ: قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ: لَوْ أَنَّ جُنُبًا لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا لَمْ يُصَلِّ؟ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: لَا، قَالَ أَبُو مُوسَى: أَمَا تَذْكُرُ حِينَ قَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَلَا تَتَّقِي اللَّهَ أَلَا تَذْكُرُ حِينَ بَعَثَنِي وَإِيَّاكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْإِبِلِ، فَأَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ، فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرْتُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: § «إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا، وَضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ، وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ» قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: لَا جَرَمَ مَا رَأَيْتُ عُمَرَ قَنَعَ بِذَلِكَ، قَالَ أَبُو مُوسَى: فَكَيْفَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِ النِّسَاءِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا} صَعِيدًا طَيِّبًا، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: «إِنَّا لَوْ رَخَّصْنَا لَهُمْ فِي ذَلِكَ يُوشِكُ إِذَا بَرَدَ عَلَى جِلْدِ أَحَدِهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمَ»
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களிடம், "ஜனாபத் (பெருந்தொடக்கு) ஏற்பட்ட ஒருவர், ஒரு மாதம் வரை தண்ணீரைப் பெறவில்லை என்றால் அவர் தொழக் கூடாதா?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "இல்லை (தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை அவர் தொழக் கூடாது)" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம், 'அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நீங்கள் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ள மாட்டீர்களா? அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னையும் உங்களையும் (ஒட்டகங்களைக் கவனித்துக் கொள்வதற்காக) அனுப்பியிருந்த போது எனக்கு ஜனாபத் ஏற்பட்டு, நான் (தண்ணீர் கிடைக்காததால்) மண்ணில் புரண்டதை நீங்கள் நினைத்துப் பார்க்கவில்லையா? பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் நான் திரும்பி வந்த போது அதனை அவர்களிடம் தெரிவித்தேன். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நீங்கள் இவ்வாறு செய்திருப்பதே உங்களுக்குப் போதுமானதாகும்" என்று கூறிவிட்டு, தமது கைகளால் பூமியில் அடித்து, தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவி (தயம்மும் செய்து)க் காட்டினார்கள்' என்று கூறியதை நீங்கள் நினைவுகூரவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "உமர் (ரழி) அவர்கள் அதனை (அம்மார் கூறியதை) ஏற்று திருப்தியடைந்ததை நான் காணவில்லை என்பது உறுதி!" என்று கூறினார்கள்.

(அப்போது) அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அப்படியானால், ஸூரா அந்-நிஸாவில் இடம்பெற்றுள்ள {ஃபலம் தஜிதூ மாஅன் ஃபதயம்மமூ ஸஈதன் தய்யிபா} (நீங்கள் தண்ணீரைப் பெறவில்லை என்றால் தூய்மையான மண்ணைக் கொண்டு தயம்மும் செய்துகொள்ளுங்கள்) என்ற இந்த வசனத்தை என்ன செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "இதில் நாம் அவர்களுக்குச் சலுகை அளித்தால், அவர்களில் ஒருவருக்குத் தண்ணீர் (சிறிது) குளிர்ச்சியாகத் தோலில் பட்டால் கூட (சிரமத்தைத் தவிர்க்க) உடனே அவர் தயம்மும் செய்யத் தொடங்கிவிடுவார் (என்பதே எனது அச்சம்)" என்று பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1306ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، فَقَالَ: إِنِّي أَجْنَبْتُ، فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَقَالَ عُمَرُ: لَا تُصَلِّ، فَقَالَ عَمَّارٌ، أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ، فَأَجْنَبْنَا، فَلَمْ نَجْدِ الْمَاءَ، فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا، فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ، فَصَلَّيْتُ، فَلَمَّا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: § «إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا، وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ».
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் குளிப்பு கடமையான (ஜனாபத்) நிலையில் இருக்கிறேன்; ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை (இப்போது நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?)" என்று கேட்டார். அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீர் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (உமர் (ரழி) அவர்களிடம்) கூறினார்கள்: "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நீங்களும் நானும் ஒரு படைப் பிரிவில் இருந்தபோது, நமக்குக் குளிப்பு கடமையான நிலை ஏற்பட்டு, தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனது தங்களுக்கு நினைவில்லையா? அப்போது நீங்கள் தொழவில்லை; நானோ (உடல் முழுவதும் மண்ணைத் தடவ வேண்டும் என்று கருதி) மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தபோது, நான் நடந்ததை அவர்களிடம் கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள். (இவ்வாறு கூறிவிட்டு, தயம்மும் செய்யும் முறையைக் காட்டும் விதமாக) நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் தமது இரு கைகளால் பூமியில் அடித்து, பிறகு அவற்றில் ஊதிவிட்டு, அவற்றைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1309ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ خُزَيْمَةَ، وَعُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَا: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ *، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، فَقَالَ: إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَقَالَ عُمَرُ: لَا تُصَلِّ، فَقَالَ عَمَّارٌ: أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا، فَلَمْ نَجْدِ الْمَاءَ، فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ، فَلَمَّا أَتَيْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: § «إِنَّمَا يَكْفِيكَ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا، وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ».
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "எனக்குக் குளிப்புக்கடமையாகிவிட்டது (ஜனாபத் ஏற்பட்டுவிட்டது), ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை" என்று கூறினார்.

அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீங்கள் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் (பின் யாஸிர் - ரழி) அவர்கள் (உமர் - ரழி - அவர்களைப் பார்த்து), "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நாம் இருவரும் ஒரு போர்ப் பயணத்தில் (சரிய்யா) இருந்தபோது நமக்குக் குளிப்புக்கடமையாகி, தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? அப்போது நீங்கள் தொழவில்லை. நானோ (குளிப்பதற்குப் பகரமாகத்) தரையில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நாம் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தபோது, நான் இந்த விவரத்தை அவர்களிடம் கூறினேன்.

அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், '(இவ்வாறு செய்வதே) உங்களுக்குப் போதுமானதாகும்' என்று கூறினார்கள். (இதைக் கூறிவிட்டு, அதனைச் செய்துகாட்டும் விதமாக) நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்களது இரு கைகளாலும் பூமியில் அடித்தார்கள். பின்னர் அந்த இரு கைகளிலும் ஊதிவிட்டு, அவற்றைக் கொண்டு தங்களது முகத்தையும், இரு உள்ளங்கைகளையும் தடவினார்கள் (மஸஹ் செய்தார்கள்)" என்று (நினைவூட்டினார்கள்).
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح