حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " اخْرُصُوا ". وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا " أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ". فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ " أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ". فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ " كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ". قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ". فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ " هَذِهِ طَابَةُ ". فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ " هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ". قَالُوا بَلَى. قَالَ " دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، " ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ.
அபூ ஹுமைத் அஸ்-ஸாஇதீ (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் தபூக் போரில் கலந்துகொண்டோம். நாங்கள் 'வாதில் குரா'வை அடைந்தபோது, ஒரு பெண் தனது தோட்டத்தில் இருந்தாள். நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் தோழர்களிடம் "(இத்தோட்டத்தின் கனிகளை) மதிப்பிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள். இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (அதை) பத்து 'அவ்சுக்' என்று மதிப்பிட்டார்கள். பிறகு அப்பெண்ணிடம், "இதிலிருந்து என்ன (மகசூல்) வெளிவருகிறது என்று கணக்கிட்டுக் கொள்" என்று கூறினார்கள்.
நாங்கள் தபூக்கை அடைந்தபோது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இன்றிரவு கடுமையான காற்று வீசும். எனவே (அப்போது) எவரும் நிற்க வேண்டாம். யாரிடம் ஒட்டகம் உள்ளதோ அவர் அதைக் கட்டிக்கொள்ளட்டும்" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நாங்கள் (ஒட்டகங்களைக்) கட்டினோம். கடும் காற்று வீசியது. (அப்போது) ஒரு மனிதர் எழுந்து நின்றார். அவரை அக்காற்று 'தய்க்' மலைக்கு வீசியெறிந்தது.
அய்லாவின் மன்னர் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஒரு வெள்ளைக் கோவேறு கழுதையையும், (அணிவதற்கு) ஒரு போர்வையையும் அன்பளிப்பாக அனுப்பினார். மேலும், அவர்களின் பகுதி (தொடர்பான உரிமை) குறித்து நபி (ஸல்) அவர்களுக்குக் கடிதம் எழுதினார்.
நபி (ஸல்) அவர்கள் (திரும்பும்போது) 'வாதில் குரா'வை அடைந்ததும், அந்தப் பெண்ணிடம் "உன் தோட்டம் எவ்வளவு (மகசூல்) தந்தது?" என்று கேட்டார்கள். அவர், "பத்து அவ்சுக்; இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மதிப்பிட்டபடியே" என்று பதிலளித்தார். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நான் மதீனா செல்ல விரைகிறேன். உங்களில் யார் என்னுடன் விரைய விரும்புகிறாரோ அவர் விரையட்டும்" என்றார்கள்.
(மதீனா நெருங்கி) மதீனா தென்பட்டபோது, "இது தாபா" என்று கூறினார்கள். உஹுத் மலையைக் கண்டபோது, "இது ஒரு மலை; இது நம்மை நேசிக்கிறது; நாமும் இதனை நேசிக்கிறோம். அன்சாரிகளின் வீடுகளில் (குலங்களில்) சிறந்ததை உங்களுக்கு நான் அறிவிக்கட்டுமா?" என்று கேட்டார்கள். தோழர்கள், "ஆம்" என்றனர்.
நபி (ஸல்) அவர்கள், "பனூ நஜ்ஜார் இல்லத்தார், பிறகு பனூ அப்துல் அஷ்ஹல் இல்லத்தார், பிறகு பனூ ஸாஇதா இல்லத்தார் அல்லது பனூ அல்-ஹாரித் இப்னு கஸ்ரஜ் இல்லத்தார் (ஆகியோர் சிறந்தவர்கள்). ஆயினும், அன்சாரிகளின் அனைத்து இல்லங்களிலும் நன்மை உண்டு" என்று கூறினார்கள்.