இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

347ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ، فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا، أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ ‏{‏فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا‏}‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ‏.‏ قُلْتُ وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِذَا قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ، فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَضَرَبَ بِكَفِّهِ ضَرْبَةً عَلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا، ثُمَّ مَسَحَ بِهَا ظَهْرَ كَفِّهِ بِشِمَالِهِ، أَوْ ظَهْرَ شِمَالِهِ بِكَفِّهِ، ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ وَزَادَ يَعْلَى عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ، فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏"‏‏.‏ وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةً
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா அல்அஷ்அரீ (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம், “ஒருவர் கடமையான குளிப்புக்குரியவராகி (ஜுனுப்), ஒரு மாதத்திற்குத் தண்ணீர் கிடைக்காவிட்டால் அவர் தயம்மும் செய்து தொழக்கூடாதா? (அப்படியென்றால்) ஸூரத்துல் மாயிதாவில் உள்ள, ‘ஃபலம் தஜிதூ மாஅன் ஃபதயம்மமூ ஸஈதன் தய்யிபன்’ (நீங்கள் தண்ணீர் பெறாவிட்டால் தூய்மையான மண்ணைத் தொட்டுத் தயம்மும் செய்யுங்கள்) எனும் இறைவசனத்தை என்ன செய்வீர்கள்?” என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி), “இந்த (சூழ்நிலையில் தயம்மும் செய்ய) அவர்களுக்குச் சலுகையளிக்கப்பட்டால், தண்ணீர் குளிர்ச்சியாக இருக்கும்போது கூட அவர்கள் மண்ணால் தயம்மும் செய்ய முற்பட்டுவிடுவார்கள்” என்று கூறினார்கள். (அதாவது, தண்ணீர் இருந்தும் குளிர்ச்சியின் காரணமாக தயம்மும் செய்யத் தொடங்கிவிடுவார்கள் என்ற அச்சத்தில் அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) தயம்மும் செய்யக் கூடாது என்று கருதினார்கள்.)

(ஷகீக் ஆகிய) நான் (அப்துல்லாஹ்விடம்), “இதனால்தான் நீங்கள் இதை வெறுத்தீர்களா?” என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் ‘ஆம்’ என்றார்கள்.

அப்போது அபூமூஸா (ரழி), “உமர் (ரழி) அவர்களிடம் அம்மார் (ரழி) கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா? ‘அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு தேவைக்காக என்னையும் அனுப்பினார்கள். அப்போது நான் கடமையான குளிப்புக்குரியவனாகிவிட்டேன். எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. எனவே, கால்நடை (மண்ணில்) புரளுவதைப் போன்று நான் மண்ணில் புரண்டேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து இச்செய்தியைச் சொன்னேன். அதற்கு அவர்கள், ‘இதுவே உனக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்குமே!’ என்று கூறி, தம் உள்ளங்கையைப் பூமியில் ஒரு முறை அடித்தார்கள். பிறகு அதை உதறினார்கள். பிறகு (இடது) கையால் தமது வலது கையின் மேற்புறத்தையும், அல்லது (வலது) கையால் தமது இடது கையின் மேற்புறத்தையும் தடவிவிட்டு, அவ்விரண்டாலும் தமது முகத்தைத் தடவினார்கள்’ (என்று அம்மார் (ரழி) கூறியதை நீங்கள் அறியவில்லையா?)” என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி), “அம்மார் (ரழி) கூறியதைக் கேட்டு உமர் (ரழி) திருப்தியடையவில்லை என்பதை நீங்கள் கவனிக்கவில்லையா?” என்று கேட்டார்கள்.

மேலும் யஃலா (ரஹ்) அவர்கள் அஃமஷ் (ரஹ்) வழியாக ஷகீக் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிப்பதாவது:
நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா (ரழி) ஆகியோருடன் இருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், “அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னையும் உங்களையும் அனுப்பினார்கள். அப்போது நான் கடமையான குளிப்புக்குரியவனாகிவிட்டேன். எனவே நான் மண்ணில் புரண்டேன். பிறகு நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து விபரத்தைக் கூறினோம். அதற்கு அவர்கள், ‘உனக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்குமே’ என்று கூறி, தமது முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் ஒரு முறை தடவினார்கள்” என்று அம்மார் (ரழி) உமர் (ரழி) அவர்களிடம் கூறியதாகக் குறிப்பிட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
818ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا كَيْفَ يَصْنَعُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ يَتَيَمَّمُ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ بِهَذِهِ الآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ ‏{‏ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا‏}‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذِهِ الآيَةِ - لأَوْشَكَ إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا بِالصَّعِيدِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ بِيَدَيْكَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ ضَرْبَةً وَاحِدَةً ثُمَّ مَسَحَ الشِّمَالَ عَلَى الْيَمِينِ وَظَاهِرَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அபூ அப்துர் ரஹ்மானே! ஒருவருக்கு ஜுனுப் (பெருந்தொடக்கு) ஏற்பட்டு, ஒரு மாதம் வரை அவருக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காவிட்டால் அவர் தொழுகையை என்ன செய்வார்? (தொழுகை விஷயத்தில்) தங்களின் கருத்து என்ன?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி), "ஒரு மாதம் வரை தண்ணீர் கிடைக்காவிட்டாலும் அவர் தயம்மும் செய்யக் கூடாது" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அப்போது அபூமூஸா (ரழி), "அப்படியானால், அல்மாயிதா அத்தியாயத்திலுள்ள {ஃபலம் தஜிதூ மாஅன் ஃபதயம்மமூ ஸயீடன் தய்யிபா} 'நீங்கள் தண்ணீரைப் பெறாவிட்டால் தூய்மையான மண் மூலம் தயம்மும் செய்துகொள்ளுங்கள்' (5:6) எனும் இறைவசனத்திற்கு என்ன பதில் சொல்வீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி), "இந்த வசனத்தின் அடிப்படையில் அவர்களுக்குச் சலுகை அளிக்கப்பட்டால், தண்ணீர் குளிராக இருப்பதை அவர்கள் உணர்ந்தாலே (தண்ணீரைப் பயன்படுத்தாமல்) மண்ணால் தயம்மும் செய்யத் தொடங்கிவிடுவார்கள் (என்று அஞ்சியே அவ்வாறு கூறினேன்)" என்று கூறினார்கள்.

அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம், "அம்மார் (ரழி) அவர்களின் கூற்றை நீங்கள் செவியுறவில்லையா? 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு தேவைக்காக (வெளியே) அனுப்பினார்கள். எனக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டது. தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. ஆகவே, கால்நடை (மண்ணில்) புரளுவதைப் போன்று நான் மண்ணில் புரண்டேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து இவிவரத்தைத் தெரிவித்தேன். அதற்கு அவர்கள், 'உம்முடைய கைகளால் இவ்வாறு செய்வது உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்குமே!' என்று கூறிவிட்டு, (தம்) இரு கைகளையும் தரையில் ஒருமுறை அடித்தார்கள். பிறகு (தம்) இடது கையால் வலது கையின் மீதும், (வலது கையால் இடது கையின் மீதும்) தம் உள்ளங்கைகளின் வெளிப்புறத்தின் மீதும், தம் முகத்தின் மீதும் தடவினார்கள்' (என்று அம்மார் கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா?)" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி), "உமர் (ரழி) அவர்கள், அம்மார் (ரழி) அவர்களின் கூற்றைக் கொண்டு (முழுமையாகத்) திருப்தியடையவில்லை என்பதைத் தாங்கள் பார்க்கவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
320சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَوَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ بِالصَّعِيدِ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الأَرْضِ ضَرْبَةً فَمَسَحَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَضَهُمَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى كَفَّيْهِ وَوَجْهِهِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ ‏.‏
ஷகீக் அவர்கள் கூறியதாவது:
"நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உமர் (ரழி) அவர்களிடம் அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா? (அம்மார் கூறினார்:) 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு வேலையாக அனுப்பினார்கள்; அப்போது எனக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டது. எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை; எனவே நான் (தூய்மையான) தரையில் புரண்டேன். பின்னர் நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப் பற்றிச் சொன்னேன்.' அதற்கு அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்திருந்தால் அதுவே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறி, தமது இரு கைகளால் தரையில் ஒருமுறை அடித்து, தமது கைகளைத் துடைத்து உதறினார்கள். பின்னர் அவர் தமது இடது கையால் வலது கையின் மீதும், வலது கையால் இடது கையின் மீதும் தடவி, தமது உள்ளங்கைகளையும் முகத்தையும் (அதே தூசியால்) தடவினார்.'"

அப்போது அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை உமர் (ரழி) ஏற்றுத் திருப்தியடையவில்லை என்பதை நீங்கள் பார்க்கவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
18328முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ أَبِي مُوسَى وَعَبْدِ اللهِ قَالَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ وَقَدْ أَجْنَبَ شَهْرًا مَا كَانَ يَتَيَمَّمُ؟ قَالَ لَا وَلَوْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِالْمَائِدَةِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} [النساء 43] ؟ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ ثُمَّ يُصَلُّوا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى إِنَّمَا كَرِهْتُمْ ذَا لِهَذَا؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ لِقَوْلِ عَمَّارٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ مَسَحَ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِصَاحِبَتِهَا ثُمَّ مَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ لَمْ يُجِزْ الْأَعْمَشُ الْكَفَّيْنِ قَالَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللهِ أَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நான் அபூமூஸா (ரழி), அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அபூஅப்துர்ரஹ்மானே! (இது அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் அவர்களின் புனைப்பெயர்) ஒருவருக்குக் குளிப்பு கடமையாகி (ஜனாபத் நிலையில் இருந்து), ஒரு மாத காலமாக அவருக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை என்றால், அவர் தயம்மும் செய்யக் கூடாதா? இது குறித்துத் தாங்கள் என்ன கருதுகிறீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "கூடாது, ஒரு மாத காலமாக அவருக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனாலும் சரியே (அவர் தயம்மும் செய்து தொழக்கூடாது)!" என்று பதிலளித்தார்கள்.

உடனே அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அப்படியானால், ஸூரத்துல் மாயிதாவில் இடம்பெற்றுள்ள '{ஃபலம் தஜிதூ மாஅன் ஃபதயம்முமூ ஸஈதன் தய்யிபா}' (உங்களுக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காவிட்டால், தூய்மையான மண்ணைக் கொண்டு தயம்மும் செய்துகொள்ளுங்கள்) எனும் இறைவசனத்திற்கு நீங்கள் என்ன விளக்கம் அளிப்பீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "இதற்காக அவர்களுக்கு நாம் சலுகை அளித்தால், தண்ணீர் சற்று குளிர்ச்சியாக இருந்தால்கூட, (சிரமத்தைத் தவிர்க்க) உடனே அவர்கள் மண்ணைக் கொண்டு தயம்மும் செய்துவிட்டுத் தொழ ஆரம்பித்துவிடுவார்கள் (என்று நான் அஞ்சுகிறேன்)" என்று கூறினார்கள். அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "இந்தக் காரணத்திற்காகத்தான் நீங்கள் இதை வெறுக்கிறீர்களா?" என்று கேட்க, அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் "ஆம்" என்றார்கள்.

அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை நீங்கள் செவியுறவில்லையா? (அம்மார் கூறினார்கள்:) 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு வேலையாக அனுப்பிவைத்தார்கள். அப்போது எனக்குக் குளிப்பு கடமையாகிவிட்டது. ஆனால், எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. எனவே, ஒரு மிருகம் (மண்ணில்) புரளுவதைப் போன்று நானும் மண்ணில் புரண்டேன். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அது குறித்துத் தெரிவித்தேன். அதற்கு அவர்கள், (உடல் முழுவதும் மண்ணில் புரளத் தேவையில்லை) இவ்வாறு செய்வதே உனக்குப் போதுமானதாகும் என்று கூறிவிட்டு, தம் கைகளால் பூமியில் (ஒருமுறை) அடித்தார்கள். பிறகு, தம் இரண்டு கைகளையும் ஒன்றோடொன்று தேய்த்துவிட்டு (தூசியை ஊதிவிட்டு), அவற்றால் தம் முகத்தைத் தடவினார்கள்' என்று கூறினார்கள்."

(இதனை அறிவிக்கும் அஃமஷ் (ரஹ்) அவர்கள் தயம்மும் செய்து காட்டியபோது தம் கைகளின் மணிக்கட்டைத் தாண்டி தடவிக் காட்டவில்லை.)

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை உமர் (ரழி) அவர்கள் (முழுமையாக) ஏற்கவில்லை என்பதை நீங்கள் அறியவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
19542முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ أَبِي مُوسَى وَعَبْدِ اللهِ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ لِقَوْلِ عَمَّارٍ؟ بَعَثَنِي رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ مَسَحَ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِصَاحِبَتِهَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ لَمْ يُجِزِ الْأَعْمَشُ الْكَفَّيْنِ
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அபூமூஸா (ரழி), அப்துல்லாஹ் (இப்னு மஸ்ஊத் - ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (தயம்மும் குறித்துக்) கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா?

(அம்மார் அவர்கள் கூறினார்கள்:) ‘அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு வேலையாக அனுப்பினார்கள். அப்போது எனக்குக் குளிப்புக்கடமையாகிவிட்டது (ஜனாபா நிலை ஏற்பட்டது); (குளிப்பதற்கு) எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. எனவே, ஒரு மிருகம் மண்ணில் புரளுவதைப் போன்று நான் (உடல் முழுவதும் மண் படுமாறு) மண்ணில் புரண்டேன். பின்னர் நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, இதைப்பற்றிக் கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், "உங்களுக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்" என்று கூறிவிட்டு, (செய்முறை விளக்கமாக) தமது கைகளால் தரையில் (ஒரு முறை) தட்டினார்கள். பின்னர் இரு கைகளையும் ஒன்றோடொன்று (தடவித்) துடைத்துவிட்டு, அந்த இரு கைகளால் தம் முகத்தைத் தடவினார்கள்’ (என்று அம்மார் கூறினாரே, அதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா?)" என்று கேட்டார்கள்.

இதன் அறிவிப்பாளரான அஃமஷ் (ரஹ்) அவர்கள் (கைகளைத் தடவியது பற்றிக் குறிப்பிடும்போது) இரு உள்ளங்கைகளைத் தாண்டி (முழங்கை வரை என) வேறெதையும் குறிப்பிடவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
129புளூகுல் மராம்
وَعَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: { بَعَثَنِي اَلنَّبِيُّ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فِي حَاجَةٍ, فَأَجْنَبْتُ, فَلَمْ أَجِدِ اَلْمَاءَ, فَتَمَرَّغْتُ فِي اَلصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ اَلدَّابَّةُ, ثُمَّ أَتَيْتُ اَلنَّبِيَّ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ, فَقَالَ: إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ بِيَدَيْكَ هَكَذَا ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ اَلْأَرْضَ ضَرْبَةً وَاحِدَةً, ثُمَّ مَسَحَ اَلشِّمَالَ عَلَى اَلْيَمِينِ, وَظَاهِرَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ } مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ, وَاللَّفْظُ لِمُسْلِم ٍ [1]‏ .‏
அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு தேவைக்காக அனுப்பினார்கள். அப்போது நான் ஜுனுப் (பெருந்துடக்கு) ஆகிவிட்டேன்; எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. எனவே, ஒரு விலங்கு புரள்வதைப் போல நான் மண்ணில் புரண்டேன். பிறகு நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, அதைப் பற்றிக் கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், "உமக்கு இவ்வாறு செய்திருந்தால் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்," என்று கூறிவிட்டு, தமது கைகளால் பூமியில் ஒரு முறை அடித்து, பிறகு இடது கையால் வலது கையையும், தமது புறங்கைகளையும், தமது முகத்தையும் துடைத்தார்கள்.
இதை புகாரி மற்றும் முஸ்லிம் ஆகியோர் பதிவு செய்துள்ளனர்; இது முஸ்லிமில் உள்ள வாசகமாகும்.