இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

338ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏ ‏‏.‏ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் ஜுனுப் ஆகிவிட்டேன்; ஆனால் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை" என்று கூறினார். அதற்கு அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம், "நானும் நீங்களும் ஒரு பயணத்தில் இருந்தபோது (நடந்தது) தங்களுக்கு நினைவில்லையா? தாங்கள் தொழவில்லை; நானோ (தரையில்) புரண்டுவிட்டு (குளிப்புக்குரிய தயம்மும் இதுதான் என்று எண்ணி) தொழுதேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் அதைத் தெரிவித்தேன். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்திருந்தாலே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது இரு உள்ளங்கைகளால் பூமியில் அடித்தார்கள்; அவற்றில் ஊதினார்கள்; பிறகு அவற்றைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் துடைத்துக்கொண்டார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
819ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ فَنَفَضَ يَدَيْهِ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ‏.‏
ஷகீக் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம், (தயம்மும் தொடர்பான) அபூமுஆவியா (ரஹ்) அவர்களின் ஹதீஸில் உள்ள நிகழ்வைப் போன்றே இதையும் அறிவித்தார்கள். ஆனால், இதில் பின்வருமாறு (கூடுதல் தகவல்) உள்ளது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், “நீர் இவ்வாறு (தயம்மும்) செய்வது உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்” என்று கூறினார்கள். பிறகு தம் இரு கைகளையும் பூமியில் அடித்தார்கள்; பிறகு கைகளை உதறினார்கள்; பின்னர் தம் முகத்தையும் இரு உள்ளங்கைகளையும் துடைத்துக்கொண்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
312சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - وَسَلَمَةُ شَكَّ لاَ يَدْرِي فِيهِ الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - فَقَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
இப்னு அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் தம் தந்தை (ரழி) வாயிலாக அறிவித்தார்கள்: ஒருவர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் ஜுனுபாகிவிட்டேன், என்னிடம் தண்ணீர் இல்லை" என்றார். உமர் (ரழி) அவர்கள், "தொழாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். ஆனால் அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஓ, நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே! நானும் நீங்களும் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது, நமக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டு தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை, ஆனால் நான் புழுதியில் புரண்டு தொழுதேன். பிறகு நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதுபற்றித் தெரிவித்தோம், அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இவ்வாறு செய்வது போதுமானதாக இருந்திருக்கும் (என்று கூறி, பின்னர் செயல்விளக்கம் அளித்தார்கள்),' என்று கூறினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் கைகளைத் தரையில் அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு அவற்றைக் கொண்டு தம் முகத்தையும் கைகளையும் தடவினார்கள்'" - (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா என்பவருக்கு, அது முழங்கைகள் வரை தடவுவதா அல்லது மணிக்கட்டுகள் வரை மட்டுமா என்பதில் சந்தேகம் இருந்தது, அது அவருக்கு சரியாகத் தெரியவில்லை. மேலும் உமர் (ரழி) அவர்கள், "நீர் (நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து நேரடியாகக் கற்று) பொறுப்பேற்று அறிவித்ததை நாம் ஏற்றுக்கொள்கிறோம்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
316சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ رُبَّمَا نَمْكُثُ الشَّهْرَ وَالشَّهْرَيْنِ وَلاَ نَجِدُ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ أَمَّا أَنَا فَإِذَا لَمْ أَجِدِ الْمَاءَ لَمْ أَكُنْ لأُصَلِّيَ حَتَّى أَجِدَ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ أَتَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ حَيْثُ كُنْتَ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا وَنَحْنُ نَرْعَى الإِبِلَ فَتَعْلَمُ أَنَّا أَجْنَبْنَا قَالَ نَعَمْ أَمَّا أَنَا فَتَمَرَّغْتُ فِي التُّرَابِ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ فَقَالَ ‏ ‏ إِنْ كَانَ الصَّعِيدُ لَكَافِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَبَعْضَ ذِرَاعَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ يَا عَمَّارُ ‏.‏ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ شِئْتَ لَمْ أَذْكُرْهُ ‏.‏ قَالَ لاَ وَلَكِنْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நாங்கள் உமர் (ரழி) அவர்களுடன் இருந்தபோது, ஒருவர் அவரிடம் வந்து, 'ஓ, நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே! சில நேரங்களில் நாங்கள் ஒன்று அல்லது இரண்டு மாதங்கள் தண்ணீர் கிடைக்காமல் தங்கியிருக்கிறோம்' என்று கூறினார். உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: ‘எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காவிட்டால், தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை நான் தொழ மாட்டேன்.’ அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: ‘ஓ, நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே, உங்களுக்கு நினைவிருக்கிறதா, நீங்களும் நாமும் இன்ன இன்ன இடத்தில் ஒட்டகங்களை மேய்த்துக் கொண்டிருந்தபோது, நாம் இருவரும் ஜுனுப் நிலையை அடைந்தோம் அல்லவா?’ அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: ‘ஆம்.’ ‘என்னைப் பொறுத்தவரை, நான் புழுதியில் புரண்டேன், பிறகு நாம் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தோம், அவர்கள் சிரித்துவிட்டு, “உமக்குத் தூய்மையான மண் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்” என்று கூறினார்கள்.’ மேலும் அவர்கள் தமது இரு கைகளையும் பூமியில் அடித்து, பிறகு அவற்றை ஊதிவிட்டு, தமது முகத்தையும், முன்கைகளின் ஒரு பகுதியையும் தடவினார்கள். அவர்கள் (உமர் (ரழி)) கூறினார்கள்: “ஓ அம்மாரே! அல்லாஹ்வுக்கு அஞ்சுங்கள்!” அதற்கு அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: ‘ஓ, நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே! நீங்கள் விரும்பினால், நான் இதை இனி குறிப்பிட மாட்டேன்.’ அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'இல்லை, ஆனால் நீர் (இதுவரை) பொறுப்பேற்றதை (அதாவது, நீர் அறிவித்து வந்ததை) உம்மிடமே நாம் விட்டுவிடுகிறோம்.'
317சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ التَّيَمُّمِ، فَلَمْ يَدْرِ مَا يَقُولُ فَقَالَ عَمَّارٌ أَتَذْكُرُ حَيْثُ كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَخَ فِي يَدَيْهِ وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் தயம்மும் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு என்ன சொல்வது என்று அவர்களுக்குத் தெரியவில்லை. அப்போது அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நாம் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது (உமரே) உங்களுக்கு நினைவிருக்கிறதா? அப்போது எனக்குப் பெருந்துடக்கு (ஜனாபா) ஏற்பட்டு, நான் புழுதியில் (நீர் இல்லாததால் குளிப்பதற்குப் பதிலாக) புரண்டேன். பிறகு நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தேன். அப்போது அவர்கள், ‘உமக்கு இவ்வாறே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்’ என்று கூறினார்கள்."

(இதனை அறிவித்த) ஷுஃபா அவர்கள், தனது கைகளைத் தனது முழங்கால்களில் அடித்து, தனது கைகளில் ஊதி, பின்னர் ஒருமுறை அவற்றால் தனது முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் துடைத்துக் காட்டினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
318சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، سَمِعْتُ ذَرًّا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَقَدْ سَمِعَهُ الْحَكَمُ، مِنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَجْنَبَ رَجُلٌ فَأَتَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً ‏.‏ قَالَ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ قَالَ لَهُ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَإِنِّي تَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِكَفَّيْهِ ضَرْبَةً وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ دَلَكَ إِحْدَاهُمَا بِالأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ شَيْئًا لاَ أَدْرِي مَا هُوَ ‏.‏ فَقَالَ إِنْ شِئْتَ لاَ حَدَّثْتُهُ ‏.‏ وَذَكَرَ شَيْئًا فِي هَذَا الإِسْنَادِ عَنْ أَبِي مَالِكٍ وَزَادَ سَلَمَةُ قَالَ بَلْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரஹ்) அவர்கள் தனது தந்தையிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் குளிப்பு கடமையான நிலையில் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, 'நான் குளிப்பு கடமையான நிலையில் இருக்கிறேன், ஆனால் எனக்கு தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை' என்று கூறினார். அதற்கு உமர் (ரழி), 'தொழ வேண்டாம்' என்று கூறினார்கள்.

அம்மார் (ரழி) அவரிடம் கூறினார்கள்: 'நாம் ஒரு போர்ப் பயணத்தில் இருந்தபோது நமக்கு குளிப்பு கடமையானது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை; நானோ (மண்ணில்) புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப் பற்றிச் சொன்னேன். அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' (அதாவது, மண்ணில் புரளாமல், (முகம் மற்றும் கைகளைத் தடவுவது) உமக்கு போதுமானதாக இருந்திருக்கும்) என்று கூறினார்கள்."

(இதனை அறிவித்த) ஷுஅபா தனது கைகளை ஒருமுறை (தரையில்) அடித்து, அவற்றில் ஊதி, பிறகு ஒன்றை மற்றொன்றால் தேய்த்து, பின்னர் அவற்றால் தன் முகத்தைத் தடவிக் காட்டினார்கள்.

(அம்மார் (ரழி) கூறியதைக் கேட்ட) உமர் (ரழி) எனக்குப் புரியாத ஒன்றைச் சொன்னார்கள். எனவே அம்மார் (ரழி) கூறினார்கள்: "நீங்கள் விரும்பினால், நான் இதை அறிவிக்க மாட்டேன்."

ஷுஅபா இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரில் அபூ மாலிக் என்பவரிடமிருந்து ஒன்றை குறிப்பிடுகிறார்கள். மேலும் ஸலமா அவர்கள், (உமர் (ரழி)) கூறியதாக மேலும் சேர்த்தார்கள்: "மாறாக, நீர் பொறுப்பேற்றதை உம்மிடமே விட்டுவிடுகிறோம் (அதாவது, இந்த அறிவிப்பை நீரே பொறுப்பேற்று அறிவிக்கலாம்)."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
319சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ ثُمَّ صَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - قَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ قَالَ شُعْبَةُ كَانَ يَقُولُ الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهَ وَالذِّرَاعَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لاَ يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ أَحَدٌ غَيْرُكَ ‏.‏ فَشَكَّ سَلَمَةُ فَقَالَ لاَ أَدْرِي ذَكَرَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لاَ ‏.‏
இப்னு அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் அவரின் தந்தையிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்: ஒரு மனிதர் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து கூறினார்: "எனக்கு குளிப்பு கடமையாகிவிட்டது, ஆனால் என்னால் தண்ணீர் எங்கும் கண்டுபிடிக்க முடியவில்லை." உமர் (ரழி) அவர்கள், "தொழாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நம்பிக்கையாளர்களின் தளபதியே, நீங்களும் நானும் ஒரு போர்ப்பயணத்தில் இருந்தபோது, நமக்கு குளிப்பு கடமையாகி, தண்ணீர் கிடைக்காதது உங்களுக்கு நினைவில்லையா? நீங்கள் தொழவில்லை, ஆனால் நான் புழுதியில் புரண்டுவிட்டுப் பின்னர் தொழுதேன். நாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தபோது, நான் அதைப் பற்றி அவர்களிடம் சொன்னேன், அதற்கு அவர்கள், 'உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்,' என்று கூறினார்கள். பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கைகளால் பூமியில் அடித்து, அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தமது முகத்தையும் கைகளையும் தடவிக்கொண்டார்கள் - (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா அவர்கள் நிச்சயமின்றி, "அது முழங்கைகள் வரை அல்லது கைகள் வரை மட்டுமா என்று (நபி (ஸல்) அவர்கள்) கூறினார்களா என்பது எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.

உமர் (ரழி) அவர்கள், "நீர் பொறுப்பேற்றுக்கொண்டதை (அதாவது, நீர் அறிவித்ததை) நாங்கள் உமக்கு விட்டுவிடுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஷுஃபா அவர்கள், "(அவர்) கைகள், முகம் மற்றும் முன்கைகள் என்று கூறுவார்" என்றார்கள். (மற்றொருவரான) மன்ஸூர் அவரிடம், "நீர் என்ன கூறுகிறீர்? உம்மைத் தவிர வேறு யாரும் முன்கைகளைக் குறிப்பிடவில்லை" என்று கேட்டார்கள்.

ஸலமா அவர்கள் நிச்சயமின்றி, "அவர் முன்கைகளைக் குறிப்பிட்டாரா இல்லையா என்பது எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
320சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَوَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ بِالصَّعِيدِ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الأَرْضِ ضَرْبَةً فَمَسَحَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَضَهُمَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى كَفَّيْهِ وَوَجْهِهِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ ‏.‏
ஷகீக் அவர்கள் கூறியதாவது:
"நான் அப்துல்லாஹ் (ரழி) மற்றும் அபூமூஸா (ரழி) ஆகியோருடன் அமர்ந்திருந்தேன். அப்போது அபூமூஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உமர் (ரழி) அவர்களிடம் அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா? (அம்மார் கூறினார்:) 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு வேலையாக அனுப்பினார்கள்; அப்போது எனக்கு ஜுனுப் ஏற்பட்டது. எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை; எனவே நான் (தூய்மையான) தரையில் புரண்டேன். பின்னர் நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைப் பற்றிச் சொன்னேன்.' அதற்கு அவர்கள், 'நீர் இவ்வாறு செய்திருந்தால் அதுவே உமக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறி, தமது இரு கைகளால் தரையில் ஒருமுறை அடித்து, தமது கைகளைத் துடைத்து உதறினார்கள். பின்னர் அவர் தமது இடது கையால் வலது கையின் மீதும், வலது கையால் இடது கையின் மீதும் தடவி, தமது உள்ளங்கைகளையும் முகத்தையும் (அதே தூசியால்) தடவினார்.'"

அப்போது அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள், "அம்மார் (ரழி) அவர்கள் கூறியதை உமர் (ரழி) ஏற்றுத் திருப்தியடையவில்லை என்பதை நீங்கள் பார்க்கவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
324சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمَّارٍ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ‏.‏ يَعْنِي أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ ‏.‏
அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (தயம்மும் தொடர்பான) இந்தச் சம்பவத்தை அறிவித்தார்கள்:
(அதில் நபி (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம்,) "உமக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்" என்று கூறினார்கள். மேலும், நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது கையால் தரையில் அடித்தார்கள்; பிறகு அதில் (படிந்திருந்த மண்ணை) ஊதினார்கள்; அதைக் கொண்டு தமது முகத்தையும் இரு முன் கைகளையும் தடவினார்கள்.
(இதன் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஸலமா (ரஹ்) அவர்கள் சந்தேகப்பட்டு, "(நபி (ஸல்) அவர்கள் தடவியது) முழங்கைகள் வரைக்கா அல்லது மணிக்கட்டுகள் வரைக்கா என்று எனக்குத் தெரியாது" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : சந்தேகமின்றி ஸஹீஹ், மஹ்ஃபூழ், மேலும் இதுவே போதுமானது (அல்பானி)
صحيح دون الشك والمحفوظ وكفيه (الألباني)
569சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏ ‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ‏.‏
சயீத் பின் அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா அவர்கள் தனது தந்தையிடமிருந்து அறிவிப்பதாவது:

ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் குளிப்பு கடமையான நிலையில் (ஜுனுப்) இருக்கிறேன்; ஆனால் எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை" என்று கூறினார். அதற்கு உமர் (ரழி), "நீர் தொழ வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அமீருல் மூமினீன் அவர்களே! நினைவிருக்கிறதா? நானும் நீங்களும் ஒரு போர்ப்படையில் (சரிய்யா) இருந்தபோது நாமே குளிப்பு கடமையானோம்; நமக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை. நீங்களோ தொழவில்லை. நானோ மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைத் தெரிவித்தேன். அப்போது அவர்கள், 'உனக்கு இதுவே போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறினார்கள். (அதாவது, நான் இப்போது செய்து காட்டும் இந்த முறை.) மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் இரு கைகளைத் தரையில் அடித்து, பிறகு அவற்றுள் ஊதி, அவற்றால் தம் முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் துடைத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
570சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، أَنَّهُمَا سَأَلاَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى عَنِ التَّيَمُّمِ، فَقَالَ أَمَرَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَمَّارًا أَنْ يَفْعَلَ هَكَذَا وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهُمَا وَمَسَحَ عَلَى وَجْهِهِ ‏.‏ قَالَ الْحَكَمُ وَيَدَيْهِ ‏.‏ وَقَالَ سَلَمَةُ وَمِرْفَقَيْهِ ‏.‏
ஹகம் மற்றும் ஸலமா இப்னு குஹைல் ஆகியோர் அப்துல்லாஹ் பின் அபீ அவ்ஃபா (ரழி) அவர்களிடம் தயம்மும் பற்றிக் கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நபி (ஸல்) அவர்கள் அம்மார் (ரழி) அவர்களுக்கு இவ்வாறு செய்யும்படி கட்டளையிட்டார்கள்: (அதாவது,) அவர் தமது இரு கைகளை பூமியில் அடித்து, பிறகு அவற்றை உதறிவிட்டு, தமது முகத்தைத் தடவினார்" என்று கூறினார்கள். ஹகம் அவர்கள், "(முகத்துடன்) அவரது கைகளையும் (மணிக்கட்டு வரை தடவ வேண்டும்)" என்றும், ஸலமா அவர்கள், "(முகத்துடன்) அவரது முழங்கைகளையும் (முழங்கை வரை தடவ வேண்டும்)" என்றும் கூறினார்கள்.
18882முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ يَعْنِي ابْنَ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي مَالِكٍ وَعَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّا نَمْكُثُ الشَّهْرَ وَالشَّهْرَيْنِ لَا نَجِدُ الْمَاءَ فَقَالَ عُمَرُ أَمَّا أَنَا فَلَمْ أَكُنْ لِأُصَلِّيَ حَتَّى أَجِدَ الْمَاءَ فَقَالَ عَمَّارٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ تَذْكُرُ حَيْثُ كُنَّا بِمَكَانِ كَذَا وَنَحْنُ نَرْعَى الْإِبِلَ فَتَعْلَمُ أَنَّا أَجْنَبْنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي تَمَرَّغْتُ فِي التُّرَابِ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ فَحَدَّثْتُهُ فَضَحِكَ وَقَالَ كَانَ الصَّعِيدُ الطَّيِّبُ كَافِيَكَ وَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ الْأَرْضَ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَبَعْضَ ذِرَاعَيْهِ قَالَ اتَّقِ اللهَ يَا عَمَّارُ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ شِئْتَ لَمْ أَذْكُرْهُ مَا عِشْتُ أَوْ مَا حَيِيتُ قَالَ كَلَّا وَاللهِ وَلَكِنْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நாங்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் இருந்தபோது, ஒரு மனிதர் அவர்களிடம் வந்து, "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நாங்கள் ஒன்றிரண்டு மாதங்கள் தண்ணீர் கிடைக்கப் பெறாமல் இருக்கிறோம் (அப்போது நாங்கள் எவ்வாறு தொழுவது?)" என்று கேட்டார். உமர் (ரழி) அவர்கள், "என்னைப் பொறுத்தவரை, (பெருந்துடுக்கிலிருந்து நீங்க) தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை நான் தொழ மாட்டேன்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அப்போது (அங்கிருந்த) அம்மார் (ரழி) அவர்கள், "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நாம் இன்ன இடத்தில் ஒட்டகங்களை மேய்த்துக்கொண்டிருந்தபோது, நமக்குப் பெருந்துடக்கு (ஜனாபத்) ஏற்பட்டதை நீங்கள் நினைத்துப் பார்க்கிறீர்களா?" என்று கேட்டார். உமர் (ரழி) அவர்கள், "ஆம் (நினைவிருக்கிறது)" என்றார்கள்.

அம்மார் (ரழி) அவர்கள் தொடர்ந்தார்கள்: "அப்போது நான் (தண்ணீர் இல்லாததால், குளிப்பதற்குப் பதிலாக) மண்ணில் புரண்டுவிட்டு வந்து (தொழுதுவிட்டு) நபி (ஸல்) அவர்களிடம் நடந்ததைத் தெரிவித்தேன். அதைக் கேட்டு அவர்கள் சிரித்தார்கள். மேலும், 'தூய்மையான மண்ணே உனக்குப் போதுமானதாக இருந்திருக்குமே!' என்று கூறிவிட்டு, தமது இரு உள்ளங்கைகளையும் தரையில் அடித்து, பிறகு அவற்றில் (ஒட்டியிருந்த மண்ணை) ஊதிவிட்டு, தமது முகத்தையும் தம் இரு முன்கைகளின் சில பகுதிகளையும் தடவிக் காட்டினார்கள்."

(இதைக் கேட்ட) உமர் (ரழி) அவர்கள், "அம்மாரே! அல்லாஹ்வை அஞ்சிக்கொள்ளுங்கள்! (இச்செய்தியை அறிவிப்பதில் கவனமாக இருங்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு அம்மார் (ரழி) அவர்கள், "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! (இதை நான் அறிவிப்பது உங்களுக்குப் பிடிக்கவில்லை என்றால்) நீங்கள் விரும்பினால் நான் உயிருடன் வாழும் காலமெல்லாம் இதனை அறிவிக்காமல் இருந்துவிடுகிறேன்" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "இல்லை, அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! (அவ்வாறு செய்ய வேண்டாம்). நீங்கள் ஏற்றுக்கொண்ட இந்தப் பொறுப்பை (இதை மக்களிடம் கொண்டு சேர்க்கும் உரிமையை) உங்களிடமே நாங்கள் விட்டுவிடுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
وَأَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُقْرِئُ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الْقَاضِي، ثنا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، ثنا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، فَقَالَ: إِنِّي كُنْتُ فِي سَفَرٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: لَا تُصَلِّ فَقَالَ: عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْتُ أَنَا وَأَنْتَ فَلَمْ نُصِبِ الْمَاءَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ وَأَتَيْنَا رَسُولَ اللهِ ﷺ فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: " يَا عَمَّارُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا " وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، فَقَالَ سَلَمَةُ: لَا أَدْرِي بَلَغَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لَا، قَالَ: فَقَالَ عُمَرُ: اتَّقِ اللهَ، فَقَالَ عَمَّارُ: إِنْ شِئْتَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لِمَا جَعَلَ اللهُ لَكَ عَلَيَّ مِنَ الْحَقِّ أَنْ لَا أُحَدِّثَ بِهِ، فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: بَلْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ. 1007 - وَأَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ فُورَكٍ، أنا عَبْدُ اللهِ بْنُ جَعْفَرٍ، ثنا يُونُسُ بْنُ حَبِيبٍ، ثنا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، ثنا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ: سَمِعْتُ ذَرًّا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، فَذَكَرَهُ، قَالَ شُعْبَةُ: ثُمَّ شَكَّ سَلَمَةُ فَلَمْ يَدْرِ إِلَى الْكَفَّيْنِ، أَوْ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ، رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَلَمَةَ، هَكَذَا وَقَالَ: لَا أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ يَعْنِي أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ. 1008 - وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الرُّوذْبَارِيُّ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ دَاسَةَ، ثنا أَبُو دَاوُدَ، ثنا عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ، ثنا حَجَّاجُ، حَدَّثَنِي شُعْبَةُ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ: " ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوِ الذِّرَاعَيْنِ ". قَالَ شُعْبَةُ: كَانَ سَلَمَةُ يَقُولُ: الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهِ وَالذِّرَاعَيْنِ، فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ ذَاتَ يَوْمٍ: انْظُرْ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لَا يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ غَيْرُكَ. رَوَاهُ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ حَبِيبِ بْنِ صُهْبَانَ الْكَاهِلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரஹ்) அவர்கள் தம் தந்தையிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "நான் பயணத்தில் இருந்தபோது எனக்குக் குளிப்பு கடமையாகிவிட்டது; ஆனால், எனக்குத் தண்ணீர் கிடைக்கவில்லை (நான் என்ன செய்வது?)" என்று கேட்டார். அதற்கு உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்கள், "(தண்ணீர் கிடைக்கும் வரை) நீங்கள் தொழ வேண்டாம்" என்று பதிலளித்தார்கள்.
அப்போது (அங்கிருந்த) அம்மார் பின் யாசிர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! நீங்களும் நானும் ஒரு போர்ப் பயணத்தில் இருந்தபோது, நம் இருவருக்கும் குளிப்பு கடமையானதும், நமக்குத் தண்ணீர் கிடைக்காமல் போனதும் உங்களுக்கு நினைவில்லையா? அப்போது நீங்கள் தொழவில்லை. நானோ (குளிப்பதற்குப் பகரமாக) மண்ணில் புரண்டுவிட்டுத் தொழுதேன். பின்னர் நாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, அதைப்பற்றிக் குறிப்பிட்டோம். அப்போது அவர்கள், 'அம்மாரே! நீங்கள் இவ்வாறு செய்திருப்பதே உங்களுக்குப் போதுமானதாகும்' என்று கூறிவிட்டு, தம் இரு கைகளையும் பூமியில் அடித்து, பின்னர் அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தம் முகத்தையும் இரு கைகளையும் தடவினார்கள்."
(இதனை அறிவிக்கும்) சலமா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "முழங்கைகள் வரை தடவினார்களா இல்லையா என்பது எனக்குத் தெரியவில்லை."
உமர் (ரழி) அவர்கள் (அம்மாரை நோக்கி), "அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள்!" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அம்மார் (ரழி) அவர்கள், "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! என் மீது உங்களுக்கு அல்லாஹ் வழங்கியுள்ள உரிமையின் காரணமாக, நீங்கள் விரும்பினால் இந்த ஹதீஸை நான் (யாருக்கும்) அறிவிக்காமல் இருந்துவிடுகிறேன்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு உமர் (ரழி) அவர்கள், "இல்லை, நீங்கள் ஏற்றுக்கொண்டதை (அறிவிப்பதை) உங்களிடமே விட்டுவிடுகிறோம்" என்று கூறினார்கள்.

1007 - ... ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: பின்னர் சலமா (ரஹ்) அவர்களுக்குச் சந்தேகம் ஏற்பட்டது. மணிக்கட்டுகள் வரையா அல்லது முழங்கைகள் வரையா என்பது அவர்களுக்குத் தெரியவில்லை...

1008 - ... ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "பின்னர் அவற்றில் ஊதிவிட்டு, தம் முகத்தையும் இரு கைகளையும் முழங்கைகள் அல்லது முன்கைகள் வரை தடவினார்கள்." ஷுஅபா (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: சலமா (ரஹ்) அவர்கள், "இரு கைகள், முகம் மற்றும் முன்கைகள்" என்று கூறுபவர்களாக இருந்தார்கள். ஒருநாள் மன்சூர் (ரஹ்) அவர்கள் சலமாவிடம், "நீங்கள் என்ன சொல்கிறீர்கள் என்று கவனியுங்கள்; ஏனெனில், உங்களைத் தவிர வேறு யாரும் முன்கைகளைக் குறிப்பிடவில்லை" என்று கூறினார்கள்...
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَاهُ أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، أنا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أنا أَبُو الْمُثَنَّى، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أنا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ عَمَّارٌ: فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا " وَضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ، ثُمَّ نَفَخَهَا، ثُمَّ مَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى نِصْفِ الذِّرَاعِ وَرَوَاهُ حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ قَالَ: سَمِعْتُ عَمَّارًا يَخْطُبُ فَذَكَرَ التَّيَمُّمَ فَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ الْأَرْضَ فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ، وَرَفَعَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ حُصَيْنٍ، وَرَوَاهُ الْأَعْمَشُ مَرَّةً عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، وَمَرَّةً عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، وَقَالَ مَرَّةً فِي مَتْنِهِ: ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَالذِّرَاعَيْنِ إِلَى نِصْفِ السَّاعِدِ وَلَمْ يَبْلُغِ الْمِرْفَقَيْنِ
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் இருந்தேன். அப்போது அவர்கள் அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். மேலும் அம்மார் (ரழி) அவர்கள் (பின்வருமாறு) கூறினார்கள்: "நான் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, (ஜனாபத் நிலையில் தயம்மும் செய்தது) குறித்துக் கூறினேன். அப்போது அவர்கள், 'நீர் (செயலால்) இவ்வாறு செய்வது உமக்கு போதுமானதாக இருந்திருக்கும்' என்று கூறிவிட்டு, தங்களது கையை பூமியில் அடித்தார்கள். பிறகு அதில் (படிந்திருந்த மண்ணை) ஊதிவிட்டு, அதனைத் தொடர்ந்து அதன் மூலம் தங்களது முகத்தையும், முன்கையின் பாதி வரையிலும் கைகளையும் தடவிக் கொண்டார்கள்."

ஹுஸைன் பின் அப்துர்ரஹ்மான் அவர்கள் அபூமாலிக் வழியாக அறிவிக்கிறார்கள்:
"அம்மார் (ரழி) அவர்கள் உரையாற்றும்போது தயம்மும் குறித்துக் குறிப்பிட்டதை நான் செவியுற்றேன். அப்போது அவர்கள் தங்களது உள்ளங்கைகளால் பூமியில் அடித்து, அவற்றால் தமது முகத்தையும் உள்ளங்கைகளையும் தடவிக் கொண்டார்கள்."

இதனை ஹுஸைன் வழியாக இப்ராஹீம் பின் தஹ்மான் அவர்களும் (மர்ஃபூஉ - நபிகளார் வரை சென்ற செய்தியாக) அறிவித்துள்ளார்கள். மேலும் அஃமஷ் அவர்கள், ஒருமுறை ஸலமா பின் குஹைல் வழியாகவும், அவர் அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்ஸா வழியாகவும்; மற்றொரு முறை ஸலமா வழியாகவும், அவர் ஸயீத் பின் அப்துர்ரஹ்மான் வழியாகவும், அவர் தமது தந்தை வழியாகவும் இதனை அறிவித்துள்ளார்கள். அதன் ஒரு அறிவிப்பின் வாசகத்தில், "பிறகு அவர்கள் தமது முகத்தையும், தமது இரு முன்கைகளின் (முழங்கைக்குக் கீழ் உள்ள பகுதியின்) பாதி வரையிலும் தடவிக் கொண்டார்கள்; அவர்கள் முழங்கைகளை அடையவில்லை" என்று இடம்பெற்றுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له