இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

337ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَيْرًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَسَارٍ، مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الأَنْصَارِيِّ فَقَالَ أَبُو الْجُهَيْمِ أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ، فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ، فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ، ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ‏.‏
அபூஜுஹைம் அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் ‘பிஃரு ஜமல்’ என்ற திசையிலிருந்து வந்தார்கள். ஒருவர் அவர்களைச் சந்தித்து ஸலாம் கூறினார். ஆனால், நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரிடம் சென்று, தம் முகத்தையும் கைகளையும் (தயம்மும் செய்யும் நோக்குடன்) துடைத்துக்கொள்ளும் வரை அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறவில்லை; அதன் பின்னரே அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
822ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
قَالَ مُسْلِمٌ وَرَوَى اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَسَارٍ، مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي الْجَهْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الأَنْصَارِيِّ فَقَالَ أَبُو الْجَهْمِ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் விடுபட்ட அடிமையான உமைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
நானும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் மனைவியான மைமூனா (ரழி) அவர்களின் விடுபட்ட அடிமையான அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு யஸார் அவர்களும் அபுல் ஜஹ்ம் இப்னு அல்ஹாரிஸ் அஸ்ஸிம்மா அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அங்கு அவர் (அபுல் ஜஹ்ம்) கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ‘பிஃரு ஜமல்’ திசையிலிருந்து வந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார். ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஒரு சுவரின் அருகே வந்து, தங்கள் முகத்தையும் கைகளையும் (தயம்மும் செய்வதற்காக) துடைத்துக் கொள்ளும் வரை அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறவில்லை; அதன் பிறகே அவரின் ஸலாமுக்கு பதிலளித்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
311சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَسَارٍ، مَوْلَى مَيْمُونَةَ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الأَنْصَارِيِّ فَقَالَ أَبُو جُهَيْمٍ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَحْوِ بِئْرِ الْجَمَلِ وَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் விடுபட்ட அடிமையான உமைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
நானும் மைமூனா (ரழி) அவர்களின் விடுபட்ட அடிமையான அப்துல்லாஹ் பின் யஸார் (ரஹ்) அவர்களும் அபூஜுஹைம் பின் அல்ஹாரிஸ் பின் அஸ்ஸிம்மா அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அப்போது அபூஜுஹைம் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'பிஃரு ஜமல்' திசையிலிருந்து வந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து ஸலாம் கூறினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரின் பக்கம் சென்று, தமது முகத்தையும் கைகளையும் (தயம்மும் செய்து) துடைத்துக்கொள்ளும் வரை அவருக்குப் பதில் கூறவில்லை. அதன் பின்னரே அவருக்கு ஸலாமுக்குப் பதில் கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
331சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى الْبُرُلُّسِيُّ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، أَنَّ نَافِعًا، حَدَّثَهُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْغَائِطِ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ عِنْدَ بِئْرِ جَمَلٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْحَائِطِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى الْحَائِطِ ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الرَّجُلِ السَّلاَمَ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இயற்கைத் தேவையை நிறைவேற்றிவிட்டு வந்தார்கள். 'பிர் ஜமல்' என்ற இடத்திற்கு அருகில் ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து ஸலாம் கூறினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரின் அருகே வந்து, தமது கைகளை அந்தச் சுவரில் வைத்து, தமது முகத்தையும் கைகளையும் தடவிக்கொள்ளும் (தயம்மும் செய்யும்) வரை ஸலாமுக்குப் பதில் கூறவில்லை; பின்னர் அந்த மனிதரின் ஸலாமுக்குப் பதில் கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صحيح (الألباني)
17541முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجُ قَالَ سَمِعْتُ عُمَيْرًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللهِ بْنُ يَسَارٍ مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ ﷺ دَخَلْنَا عَلَى أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو جُهَيْمٍ أَقْبَلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ
அபூ ஜுஹைம் இப்னு அல்ஹாரிஸ் பின் அஸ்ஸிம்மா அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'பிஃரு ஜமல்' (எனும் இடத்தின்) திசையிலிருந்து வந்து கொண்டிருந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து (அவர்களுக்கு) ஸலாம் கூறினார். (அப்போது அவர்கள் சிறு தொடக்குடன் இருந்ததால்) ஒரு சுவரை நோக்கிச் சென்று (அதில் கைகளை அடித்து) தமது முகத்தையும் இரண்டு கைகளையும் (தயம்மம் செய்து) தடவும் வரை, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறவில்லை. அதன் பிறகே அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
24009-61முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الْأَعْرَجُ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَكَانَ عُمَيْرٌ مَوْلَى عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ ثِقَةً فِيمَا بَلَغَنِي عَنْ أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الْبَصْمَةِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللهِ ﷺ لِبَعْضِ حَاجَتِهِ نَحْوَ بِئْرِ جَمَلٍ ثُمَّ أَقْبَلَ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى وَضَع يَدَهُ عَلَى الْجِدَارِ ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ
அபூ ஜுஹைம் பின் அல்ஹாரிஸ் பின் அல்பஸ்மா அல்அன்ஸாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (இயற்கை உபாதையைக் கழிக்கத்) தமது தேவை ஒன்றிற்காக 'பிஃர் ஜமல்' (எனும் இடத்திலுள்ள கிணறு) நோக்கிச் சென்றார்கள். பின்னர் அவர்கள் திரும்பி வந்தபோது, அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவர் அவர்களைச் சந்தித்து (அவர்களுக்கு) ஸலாம் கூறினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (சுத்தமான மண்படிந்த) ஒரு சுவரில் தமது கையை வைத்து, (அதன் மூலம்) தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் (தயம்மும் செய்து) தடவும் வரை அவருக்குப் பதில் கூறவில்லை. அதன் பிறகே, "வ அலைக்கஸ் ஸலாம்" (உம்மீதும் சாந்தி உண்டாகட்டும்) என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
535மிஷ்காத் அல்-மஸாபீஹ்
عَن أبي الْجُهَيْم الْأنْصَارِيّ قَالَ: أَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلَام
அபுல் ஜுஹைம் அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் பிஃரு ஜமல் (மதீனாவில் உள்ள ஒரு கிணற்றின்) திசையிலிருந்து வந்து கொண்டிருந்தபோது, அவர்களை ஒரு மனிதர் சந்தித்து ஸலாம் கூறினார். ஆனால், நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரை நோக்கிச் சென்று, தமது முகத்தையும் கைகளையும் (தயம்மும் செய்து) துடைத்துக் கொண்ட பின்னரே அவருடைய ஸலாமுக்கு பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : முத்தஃபகுன் அலைஹி (அல்பானி)
مُتَّفق عَلَيْهِ (الألباني)
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الْفَقِيهُ وَيَحْيَى بْنُ مَنْصُورٍ الْقَاضِي وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمُزَكِّي قَالَ أَبُو بَكْرٍ أنا وَقَالَا ثنا أَبُو عَبْدِ اللهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبُوشَنْجِيُّ ثنا ابْنُ بُكَيْرٍ ثنا اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللهِ بْنُ يَسَارٍ مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ ﷺ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي الْجُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ فَقَالَ أَبُو الْجُهَيْمِ أَقْبَلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الصَّحِيحِ عَنْ يَحْيَى بْنِ بُكَيْرٍ وَأَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ فَقَالَ وَقَالَ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ 991 وَأَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ الْحَارِثِ الْفَقِيهُ ثنا عَلِيُّ بْنُ عُمَرَ الْحَافِظُ ثنا أَبُو عُمَرَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ ثنا أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ
உமைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

நானும் நபி (ஸல்) அவர்களின் மனைவி மைமூனா (ரழி) அவர்களின் விடுவிக்கப்பட்ட அடிமையான அப்துல்லாஹ் பின் யஸாரும், அபுல் ஜுஹைம் பின் அல்ஹாரிஸ் பின் அஸ்ஸிம்மா (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அப்போது அபுல் ஜுஹைம் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'பிஃரு ஜமல்' (ஒட்டகக் கிணறு) என்ற இடத்தின் திசையிலிருந்து வந்துகொண்டிருந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து (அவர்களுக்கு) ஸலாம் கூறினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (உடனே) அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறவில்லை. மாறாக, அவர்கள் ஒரு சுவரை நோக்கிச் சென்று (அதில்) தமது முகத்தையும் கைகளையும் (தயம்மும் செய்து) தடவினார்கள். அதன் பின்னரே அவருக்குப் பதில் ஸலாம் கூறினார்கள்."

(இதனை இமாம் புகாரி மற்றும் இமாம் முஸ்லிம் ஆகியோர் பதிவு செய்துள்ளனர். மற்றொரு அறிவிப்பில், 'தமது முகத்தையும் முன்கைகளையும் தடவி விட்டு, பின்னர் ஸலாத்திற்குப் பதிலளித்தார்கள்' என்று இடம்பெற்றுள்ளது.)
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ أنا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الْفَقِيهُ أنا مُوسَى بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَبَّادٍ ثنا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَزْدِيُّ ثنا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْعَبْدِيُّ وَكَانَ صَدُوقًا وَأَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدَانَ الْأَهْوَازِيُّ أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُبَيْدٍ الصَّفَّارُ ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ ثنا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَزْدِيُّ ثنا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْعَبْدِيُّ ثنا نَافِعٌ قَالَ انْطَلَقْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فِي حَاجَتِهِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَلَمَّا أَنْ قَضَى حَاجَتَهُ كَانَ مِنْ حَدِيثِهِ يَوْمَئِذٍ قَالَ بَيْنَمَا النَّبِيُّ ﷺ فِي سِكَّةٍ مِنْ سِكَكِ الْمَدِينَةِ وَقَدْ خَرَجَ النَّبِيُّ ﷺ مِنْ غَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ ﷺ ضَرَبَ بِكَفَّيْهِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ مَسْحَةً ثُمَّ ضَرَبَ بِكَفَّيْهِ الثَّانِيَةِ فَمَسَحَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَقَالَ إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرُدَّ عَلَيْكَ إِلَّا أَنِّي لَمْ أَكُنْ عَلَى وُضُوءٍ أَوْ عَلَى طَهَارَةٍ لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ عَبْدَانَ وَقَدْ أَنْكَرَ بَعْضُ الْحُفَّاظِ رَفْعَ هَذَا الْحَدِيثِ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْعَبْدِيِّ فَقَدْ رَوَاهُ جِمَاعَةٌ عَنْ نَافِعٍ مِنْ فَعْلِ ابْنِ عُمَرَ وَالَّذِي رَوَاهُ غَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ مِنْ فَعْلِ ابْنِ عُمَرَ إِنَّمَا هُوَ التَّيَمُّمُ فَقَطْ فَأَمَّا هَذِهِ الْقِصَّةُ فَهِيَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ مَشْهُورَةٌ بِرِوَايَةِ أَبِي الْجُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ وَغَيْرِهِ وَثَابِتٌ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَجُلًا مَرَّ وَرَسُولُ اللهِ ﷺ يَبُولُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ إِلَّا أَنَّهُ قَصَّرَ بِرِوَايَتِهِ وَرِوَايَةُ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ نَافِعٍ أَتَمُّ مِنْ ذَلِكَ
நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நான் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களுடன் ஒரு தேவைக்காக இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றேன். அவர் தனது தேவையை முடித்தபோது, அன்றைய தினம் அவர் கூறிய செய்திகளில் இதுவும் ஒன்றாகும்: "நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவின் ஒரு பாதையில் இருந்தபோது, அவர்கள் மலம் அல்லது சிறுநீர் கழித்துவிட்டு (வெளியே) வந்திருந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார். ஆனால், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்குப் பதில் கூறவில்லை. பின்னர், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் (சுவர் அல்லது பூமியில்) தங்கள் இரு உள்ளங்கைகளையும் அடித்து, தம் முகத்தை ஒருமுறை துடைத்தார்கள். பிறகு, இரண்டாவது முறையாகத் தம் இரு உள்ளங்கைகளையும் அடித்து, முழங்கைகள் வரை தம் இரு கைகளையும் துடைத்தார்கள். மேலும், 'நான் உளூவுடனோ அல்லது தூய்மையான (தஹாரத்) நிலையிலோ இல்லாத காரணத்தினால் தான் உமது ஸலாமுக்குப் பதில் கூறவில்லை' என்று கூறினார்கள்."

இது இப்னு அப்தான் அவர்களின் ஹதீஸ் வாசகமாகும். முஹம்மது இப்னு ஸாபித் அல்-அப்தீ என்பவரிடமிருந்து இந்த ஹதீஸை நபிகளார் வரை உயர்த்தி (மர்ஃபூஉ ஆக) அறிவிக்கப்படுவதைச் சில ஹதீஸ் கலை அறிஞர்கள் மறுத்துள்ளனர். ஏனெனில், ஒரு குழுவினர் இதனை நாஃபிஉ வழியாக இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் (சொந்தச்) செயலாகவே (மவ்கூஃப் ஆக) அறிவித்துள்ளனர். மேலும், நாஃபிஉ வழியாக மற்றவர்கள் அறிவிப்பதில் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் செயலாகத் தயம்மம் செய்வது மட்டுமே இடம்பெற்றுள்ளது. இருப்பினும், இந்தச் சம்பவம் அபூ அல்-ஜுஹைம் இப்னுல் ஹாரித் இப்னுஸ் ஸிம்மா (ரழி) மற்றும் பிறரது அறிவிப்புகள் வழியாக நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து (ஆதாரப்பூர்வமாகப்) புகழ்பெற்றதாகும். மேலும், ளஹ்ஹாக் இப்னு உஸ்மான், நாஃபிஉ வழியாக, இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் செய்தியில்: "ஒரு மனிதர் கடந்து சென்றார், அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சிறுநீர் கழித்துக் கொண்டிருந்தார்கள். அவர் ஸலாம் கூறியபோது அவர்கள் பதில் கூறவில்லை" என்று இடம்பெற்றுள்ளது. ஆனால் அவர் (ளஹ்ஹாக்) தனது அறிவிப்பில் (தயம்மம் செய்த செய்தியைக் கூறாமல்) சுருக்கமாகக் கூறியுள்ளார். யஸீத் இப்னுல் ஹாத், நாஃபிஉ வழியாக அறிவிப்பது இதனை விட முழுமையானதாகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الرُّوذْبَارِيُّ، أنا أَبُو بَكْرِ بْنُ دَاسَةَ، ثنا أَبُو دَاوُدَ، ثنا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، ثنا عَبْدُ اللهِ بْنُ يَحْيَى يَعْنِي الْبُرُلُّسِيُّ، أنا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: " أَقْبَلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ مِنَ الْغَائِطِ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ عِنْدَ بِئْرِ جَمَلٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللهِ ﷺ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْحَائِطِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى الْحَائِطِ، فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، ثُمَّ رَدَّ رَسُولُ اللهِ ﷺ عَلَى الرَّجُلِ السَّلَامَ ". فَهَذِهِ الرِّوَايَةُ شَاهِدَةٌ لِرِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْعَبْدِيِّ إِلَّا أَنَّهُ حَفِظَ فِيهَا الذِّرَاعَيْنِ وَلَمْ يُثْبِتْهَا غيْرُهُ كَمَا سَاقَ هُوَ وَابْنُ الْهَادِ الْحَدِيثَ بِذِكْرِ تَيَمُّمِهِ، ثُمَّ رَدُّهُ جَوَّابِ السَّلَامِ وَإِنْ كَانَ الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ قَصَّرَ بِهِ وَفِعْلُ ابْنِ عُمَرَ التَّيَمُّمِ عَلَى الْوَجْهِ وَالذِّرَاعَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ شَاهِدٌ لصحةِ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ غَيْرَ مُنَافٍ لَهَا. وَقَدْ أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيُّ، وَأَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْأُشْنَانِيُّ، قَالُوا: ثنا أَبُو الْحَسَنِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدُوسٍ، قَالَ: سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ سَعِيدٍ الدَّارِمِيَّ، يَقُولُ: سَأَلْتُ يَحْيَى بْنَ مَعِينٍ، قُلْتُ: مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْعَبْدِيُّ، قَالَ: لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ. كَذَا قَالَ فِي رِوَايَةِ الدَّارِمِيِّ عَنْهُ، وَهُوَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ غَيْرُ مُسْتَحِقٍّ لِلتَّنْكِيرِ بِالدَّلَائِلِ الَّتِي ذَكَرْتُهَا، وَقَدْ رَوَاهُ جَمَاعَةٌ مِنَ الْأَئِمَّةِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ، مِثْلُ يَحْيَى بْنِ يَحْيَى، وَمُعَلَّى بْنِ مَنْصُورٍ، وَسَعِيدِ بْنِ مَنْصُورٍ، وَغَيْرِهِمْ، وَأَثْنَى عَلَيْهِ مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَرَوَاهُ عَنْهُ، وَهُوَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَشْهُورٌ
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இயற்கை உபாதை கழித்துவிட்டு (திரும்பி) வந்தபோது, 'பிஃரு ஜமல்' (ஒட்டகக் கிணறு) என்ற இடத்திற்கு அருகே ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்தார். அவர் (நபி அவர்களுக்கு) ஸலாம் கூறினார். ஆனால், நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரை முன்னோக்கிச் செல்லும் வரை அவருக்குப் பதில் கூறவில்லை. அவர்கள் (அங்கு சென்றதும்) தமது கையை அந்தச் சுவரின் மீது வைத்து, (அதன் மூலம்) தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் துடைத்தார்கள் (தயம்மும் செய்தார்கள்). அதன் பின்னரே அந்த மனிதருக்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் ஸலாமுக்குப் பதில் கூறினார்கள்.

இந்த அறிவிப்பானது முஹம்மத் இப்னு ஸாபித் அல்-அப்தீயின் அறிவிப்பிற்குச் சான்றாக அமைந்துள்ளது. எனினும், அவர் (முஹம்மத் இப்னு ஸாபித்) தமது அறிவிப்பில் முழங்கைகளையும் (சேர்த்துத் துடைத்ததை) நினைவில் வைத்திருந்தார்; மற்றவர்கள் அதனை (முழங்கைகள் வரை என்பதை) உறுதிப்படுத்தவில்லை. அவரும் இப்னுல் ஹாத் என்பவரும் நபி (ஸல்) அவர்கள் தயம்மும் செய்ததையும், அதன் பின்னர் ஸலாமுக்குப் பதிலளித்ததையும் குறிப்பிட்டு இந்த ஹதீஸை அறிவித்ததைப் போலவே இதுவும் அமைந்துள்ளது. ளஹ்ஹாக் இப்னு உஸ்மான் (இந்த அறிவிப்பில்) சுருக்கம் செய்திருந்தாலும், முகம் மற்றும் இரு கைகளையும் முழங்கைகள் வரை இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் தயம்மும் செய்த செயல், முஹம்மத் இப்னு ஸாபித் அவர்களின் அறிவிப்பின் உண்மைத்தன்மைக்கு (ஆதாரமாக) எவ்வித முரண்பாடுமில்லாத சான்றாகும்.

அபூ அப்தில்லாஹ் அல்-ஹாஃபிழ், அபூ அப்திர் ரஹ்மான் அஸ்-சுலமீ மற்றும் அபூபக்ர் அஹ்மத் இப்னு முஹம்மத் இப்னு இப்ராஹீம் அல்-உஷ்னானீ ஆகியோர் எங்களுக்குத் தெரிவித்தனர்: அபுல் ஹஸன் அஹ்மத் இப்னு முஹம்மத் இப்னு அப்தூஸ் கூறினார், "உஸ்மான் இப்னு ஸயீத் அத்-தாரிமீ அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்: 'நான் யஹ்யா இப்னு மயீன் அவர்களிடம் முஹம்மத் இப்னு ஸாபித் அல்-அப்தீ பற்றி கேட்டேன். அதற்கு அவர், அவரிடம் எந்தக் குறையும் இல்லை (அவர் பலவீனமானவர் அல்ல) என்றார்'." தாரிமீயின் அறிவிப்பில் இவ்வாறே கூறப்பட்டுள்ளது. நான் குறிப்பிட்ட ஆதாரங்களின் அடிப்படையில், இந்த ஹதீஸைப் பொறுத்தவரை அவர் (முஹம்மத் இப்னு ஸாபித்) ஆட்சேபனைக்குரியவர் அல்லர். மேலும், யஹ்யா இப்னு யஹ்யா, முஅல்லா இப்னு மன்ஸூர், ஸயீத் இப்னு மன்ஸூர் உள்ளிட்ட பல இமாம்கள் முஹம்மத் இப்னு ஸாபித் வழியாக இதனை அறிவித்துள்ளனர். முஸ்லிம் இப்னு இப்ராஹீம் அவரைப் புகழ்ந்துள்ளார், அவரிடமிருந்தும் இதனை அறிவித்துள்ளார். மேலும், இது இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து பிரபலமான (அறிவிப்பாகும்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
805ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ: أَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَسَارٍ مَوْلَى مَيْمُونَةَ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي الْجُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ، فَقَالَ أَبُو الْجُهَيْمِ: أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ الْجَمَلِ، فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ، §فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ، ثُمَّ رَدَّ السَّلَامَ.
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் (விடுதலை செய்யப்பட்ட) அடிமை உமைர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:

நானும், மைமூனா (ரழி) அவர்களின் (விடுதலை செய்யப்பட்ட) அடிமையான அப்துல்லாஹ் பின் யஸாரும் (புறப்பட்டுச்) சென்று, அபுல் ஜுஹைம் இப்னு அல்ஹாரித் இப்னு அஸ்ஸிம்மா (ரழி) அவர்களைச் சந்தித்தோம். அப்போது அபுல் ஜுஹைம் (ரழி) அவர்கள் (பின்வருமாறு) கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ‘பிஃரு ஜமல்’ (எனும் இடத்தின்) திசையிலிருந்து வந்து கொண்டிருந்தார்கள். அப்போது ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து (அவர்களுக்குச்) ஸலாம் கூறினார். ஆனால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (உடனே பதிலளிக்காமல்) ஒரு சுவரின் பக்கம் திரும்பி, (அதில் கைகளை அடித்து) தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் (தயம்மும் செய்து) தடவும் வரை (ஸலாமுக்குப்) பதிலளிக்கவில்லை. அதன் பின்னரே அவர் (கூறிய) ஸலாமுக்குப் பதிலளித்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1316ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ، أَنَّ نَافِعًا، حَدَّثَهُ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ §أَقْبَلَ مِنَ الْغَائِطِ، فَلَقِيَهُ رَجُلٌ عِنْدَ بِئْرِ جَمَلٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْحَائِطِ، فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَى الْحَائِطِ، ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، ثُمَّ رَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرَّجُلِ السَّلَامَ».
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இயற்கை உபாதையைக் கழித்துவிட்டு (திரும்பி) வந்தார்கள். அப்போது 'பிஃரு ஜமல்' (எனும் இடத்திலுள்ள கிணற்ற) அருகே ஒரு மனிதர் அவர்களைச் சந்தித்து, அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சுவரை முன்னோக்கிச் செல்லும் வரை அவருக்கு (ஸலாத்திற்குப்) பதில் கூறவில்லை. (பின்னர்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அந்தச் சுவற்றில் தமது கையை வைத்து, தமது முகத்தையும் இரு கைகளையும் (அதனால்) தடவினார்கள் (தயம்மும் செய்தார்கள்). அதன் பிறகே, அந்த மனிதருக்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஸலாத்திற்குப் பதில் கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح