قَالَ الشَّافِعِيُّ، أنبأ ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: " لَا أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يَأْتِيهِ الْأَمْرُ مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ، فَيَقُولُ: لَا أَدْرِي مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللهِ اتَّبَعْنَاهُ " قَالَ الشَّافِعِيُّ رَحِمَهُ اللهُ: فَقَدْ أَمَرَ بِاتِّبَاعِ مَا أَمَرَ بِهِ، وَاجْتِنَابِ مَا نَهَى عَنْهُ، وَفَرَضَ اللهُ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ مِنْ هَذَا، إِلَّا مَا تُمْسِكُوا بِهِ عَنِ اللهِ، ثُمَّ عَنِ الرَّسُولِ ﷺ، ثُمَّ عَنْ دِلَالَتِهِ، وَلَكِنْ قَوْلُهُ: إِنْ كَانَ قَالَهُ لَا يُمْسِكَنَّ النَّاسُ عَلَيَّ بِشَيْءٍ يَدُلُّ عَلَى أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ إِذَا كَانَ بِمَوْضِعِ الْقُدْوَةِ، فَقَدْ كَانَتْ لَهُ خَوَاصُّ أُبِيحَ لَهُ فِيهَا، مَا لَمْ يُبَحْ لِلنَّاسِ، وَحُرِّمَ عَلَيْهِ فِيهَا، مَا لَمْ يُحَرَّمْ عَلَى النَّاسِ، فَقَالَ: لَا يُمْسِكَنَّ النَّاسُ عَلَيَّ بِشَيْءٍ مِنَ الَّذِي لِي، أَوْ عَلَيَّ دُونَهُمْ، فَإِنْ كَانَ مِمَّا عَلَيَّ وَلِي دُونَهُمْ فَلَا يُمْسِكَنَّ بِهِ، وَذَلِكَ مِثْلُ أَنَّ اللهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ أَحَلَّ لَهُ مِنْ عَدَدِ النِّسَاءِ مَا شَاءَ، وَأَنْ يَسْتَنْكِحَ الْمَرْأَةَ إِذَا وَهَبَتْ نَفْسَهَا لَهُ، وَقَالَ اللهُ تَعَالَى: {خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ} [الأحزاب: 50]، فَلَمْ يَكُنْ لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ: قَدْ جَمَعَ رَسُولُ اللهِ ﷺ بَيْنَ أَكْثَرَ مِنْ أَرْبَعٍ، وَنَكَحَ امْرَأَةً بِغَيْرِ مَهْرٍ، وَأَخَذَ صَفِيًّا مِنَ الْمَغْنَمِ، وَكَانَ لَهُ خُمْسُ الْخُمُسِ، فَلَا يَكُونُ ذَلِكَ لِلْمُؤْمِنِينَ بَعْدَهُ وَلَا لِوُلَاتِهِمْ كَمَا يَكُونُ لَهُ؛ لِأَنَّ اللهَ قَدْ بَيَّنَ فِي كِتَابِهِ وَعَلَى لِسَانِ رَسُولِهِ ﷺ أَنَّ ذَلِكَ لَهُ دُونَهُمْ، وَفَرَضَ اللهُ أَنْ يُخَيِّرَ أَزْوَاجَهُ فِي الْمُقَامِ مَعَهُ وَالْفِرَاقِ فَلَمْ يَكُنْ لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ: عَلَيَّ أَنْ أُخَيِّرَ امْرَأَتِي عَلَى مَا فَرَضَ اللهُ عَلَى رَسُولِهِ ﷺ، وَهَذَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ ﷺ إِنْ كَانَ قَالَهُ: " لَا يُمْسِكَنَّ عَلَيَّ النَّاسُ بِشَيْءٍ " قَالَ الشَّيْخُ: وَإِنَّمَا تَوَقَّفَ الشَّافِعِيُّ رَحِمَهُ اللهُ فِي صِحَّةِ الْخَبَرِ، فَقَالَ: إِنْ كَانَ قَالَهُ لِأَنَّ الْحَدِيثَ مُرْسَلٌ وَلَيْسَ مَعَهُ مَا يُؤَكِّدُهُ إِلَّا أَنْ كَانَ مَحْمُولًا عَلَى مَا قَالَهُ الشَّافِعِيُّ رَحِمَهُ اللهُ، فَيَكُونُ وَاضِحًا وَلِلْأُصُولِ مُوَافِقًا
அபூராஃபிஉ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் ஒருவர் தமது (அலங்கரிக்கப்பட்ட) சாய்வு இருக்கையில் சாய்ந்துகொண்டிருக்கும் நிலையில், நான் ஏவிய ஒரு கட்டளையோ அல்லது நான் தடுத்த ஒரு விலக்கலோ அவரிடம் வரும்போது, அவர் 'எங்களுக்குத் தெரியாது, அல்லாஹ்வின் வேதத்தில் (குர்ஆனில்) நாங்கள் எதைக் காண்கிறோமோ அதையே நாங்கள் பின்பற்றுவோம் (ஹதீஸ்கள் எங்களுக்குத் தேவையில்லை)' என்று கூறுபவராக இருப்பதை நான் ஒருபோதும் காணக் கூடாது."
இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எதை ஏவினார்களோ அதைப் பின்பற்றவும், எதைத் தடுத்தார்களோ அதிலிருந்து விலகியிருக்கவும் அல்லாஹ் கட்டளையிட்டுள்ளான். மேலும் அல்லாஹ் தனது வேதத்தில் படைப்பினங்களுக்கு இதனைக் கடமையாக்கியுள்ளான். மனிதர்களிடம் உள்ள இந்த (மார்க்க) அறிவு, அல்லாஹ்விடமிருந்தும், பிறகு ரஸூல் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும், பிறகு அவர்களின் வழிகாட்டுதலில் இருந்தும் அவர்கள் பற்றிக்கொண்டதைத் தவிர வேறில்லை.
ஆனால், 'மக்கள் என் விஷயத்தில் எதையும் (ஆதாரமாகப்) பிடித்துக் கொள்ள வேண்டாம்' என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒருவேளை கூறியிருந்தால் (அதாவது அத்தகைய அறிவிப்பு உண்மையானதாக இருந்தால்), அதன் பொருள் இதுதான்: நபி (ஸல்) அவர்கள் (சமுதாயத்திற்கு) முன்மாதிரியான நிலையில் இருக்கும்போது, மற்ற மனிதர்களுக்கு அனுமதிக்கப்படாத சில சிறப்புரிமைகள் (خصائص - கஸாயிஸ்) அவருக்கு மட்டும் அனுமதிக்கப்பட்டிருந்தன; மற்ற மனிதர்களுக்குத் தடை செய்யப்படாத சில விஷயங்கள் அவருக்குத் தடை செய்யப்பட்டிருந்தன என்பதை இது சுட்டிக்காட்டுகிறது. எனவே, அவர் கூறுகிறார்: 'எனக்கு மட்டும் பிரத்தியேகமான அல்லது எனக்கு மட்டும் கடமையான விஷயங்களில் மக்கள் எதையும் (தங்களுக்கு ஆதாரமாகப்) பிடித்துக் கொள்ளக் கூடாது. அது அவர்களுக்கு இல்லாத, எனக்கு மட்டுமே உரித்தான அல்லது எனக்கு மட்டுமே கடமையான விஷயமாக இருந்தால், அதை அவர்கள் (பின்பற்றுவதற்காகப்) பிடித்துக் கொள்ளக் கூடாது.'
உதாரணமாக, புகழ்மிக்க அல்லாஹ் தான் நாடிய அளவு பெண்களை மணந்து கொள்ள அவருக்கு அனுமதி அளித்ததும், ஒரு பெண் தன்னை (மஹர் இன்றி) அன்பளிப்பாக வழங்கினால் அவரை மணந்து கொள்ள அனுமதித்ததும் ஆகும். அல்லாஹ் கூறுகிறான்:
{خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ}
பொருள்: '(நபியே! இது) முஃமின்களைத் தவிர்த்து உமக்கு மட்டுமே பிரத்தியேகமானதாகும்.' (அல்-அஹ்ஸாப்: 50).
எனவே, 'ரஸுலுல்லாஹ் (ஸல்) அவர்கள் நான்கிற்கும் மேற்பட்ட பெண்களை (ஒரே நேரத்தில்) மனைவியராகச் சேர்த்துள்ளார்கள், மஹர் இல்லாமல் ஒரு பெண்ணை மணந்துள்ளார்கள், போர்ப்பொருட்களில் (கனீமத் - போரில் கிடைத்த செல்வத்தில்) தனக்கென பிரத்தியேகமான பகுதியை (ஸஃபிய்யா) எடுத்துள்ளார்கள், மேலும் அவர்களுக்கு ஐந்தில் ஒரு பங்கில் ஐந்திலொரு பங்கு (கும்ஸுல் கும்ஸ்) இருந்தது' என்று எவரும் தங்களுக்கு ஆதாரமாகக் கூற முடியாது. ஏனெனில், அது அவருக்கு உரியது போல, அவருக்குப் பின் வரும் முஃமின்களுக்கோ அல்லது அவர்களின் ஆட்சியாளர்களுக்கோ உரியதல்ல. அல்லாஹ் தனது வேதத்திலும், தனது தூதர் (ஸல்) அவர்களின் நாவிலும், இது அவர்களுக்கு (முஃமின்களுக்கு) உரியது அல்ல, அவருக்கு மட்டுமே பிரத்தியேகமானது என்பதைத் தெளிவுபடுத்தியுள்ளான்.
மேலும், நபி (ஸல்) அவர்களின் மனைவியர் அவருடன் தங்குவதையோ அல்லது பிரிந்து செல்வதையோ தேர்ந்தெடுத்துக் கொள்ள அவர்களுக்கு உரிமையளிக்கும்படி (தக்யீர்) அல்லாஹ் (அவருக்குக்) கடமையாக்கினான். எனவே, 'அல்லாஹ் தனது தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குக் கடமையாக்கியதைப் போன்று, நானும் எனது மனைவிக்குத் தேர்ந்தெடுக்கும் உரிமையை வழங்க வேண்டும்' என்று எவரும் கூறக் கூடாது. 'மக்கள் என்னைப் பிடித்துக் கொள்ளக் கூடாது' என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியிருந்தால், இதுவே அதன் பொருளாகும்."
(இமாம் பைஹகீ ஆகிய) ஷைக் கூறுகிறார்கள்:
"இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் இச்செய்தியின் (இரண்டாவது செய்தியின்) நம்பகத்தன்மையில் தயக்கம் காட்டியதால்தான், 'அவர் அவ்வாறு கூறியிருந்தால்...' என்று குறிப்பிட்டார்கள். ஏனெனில் இந்த ஹதீஸ் 'முர்ஸல்' (தாபியீ நேரடியாக நபியிடமிருந்து அறிவிக்கும் அறிவிப்பாளர் தொடர் அறுபட்ட செய்தி) ஆகும். இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறிய விளக்கத்தின் அடிப்படையில் இது எடுத்துக் கொள்ளப்பட்டால் தவிர, இதனை உறுதிப்படுத்தக் கூடிய வேறெதுவும் அதனுடன் இல்லை. அவ்வாறு எடுத்துக் கொள்ளப்படும்போது அது தெளிவாகவும், மார்க்கத்தின் அடிப்படைகளுக்குப் பொருத்தமானதாகவும் ஆகிவிடுகிறது."