حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي حُرَّةَ الرَّقَاشِيِّ عَنْ عَمِّهِ قَالَ كُنْتُ آخِذًا بِزِمَامِ نَاقَةِ رَسُولِ اللهِ ﷺ فِي أَوْسَطِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ أَذُودُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَلْ تَدْرُونَ فِي أَيِّ يَوْمٍ أَنْتُمْ؟ وفِي أَيِّ شَهْرٍ أَنْتُمْ ؟ وَفِي أَيِّ بَلَدٍ أَنْتُمْ؟ قَالُوا فِي يَوْمٍ حَرَامٍ وَشَهْرٍ حَرَامٍ وَبَلَدٍ حَرَامٍ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا إِلَى يَوْمِ تَلْقَوْنَهُ ثُمَّ قَالَ اسْمَعُوا مِنِّي تَعِيشُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا إِنَّهُ لَا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ إِلَّا بِطِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ دَمٍ وَمَالٍ وَمَأْثَرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمِي هَذِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ يُوضَعُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي لَيْثٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ أَلَاوَإِنَّ كُلَّ رِبًا كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَإِنَّ اللهَ قَضَى أَنَّ أَوَّلَ رِبًا يُوضَعُ رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ أَلَا وَإِنَّ الزَّمَانَ قَدْ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ ثُمَّ قَرَأَ {إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ} أَلَا لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلَا إِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ أَيِسَ أَنْ يَعْبُدَهُ الْمُصَلُّونَ وَلَكِنْ فِي التَّحْرِيشِ بَيْنَكُمْ فَاتَّقُوا اللهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّهُنَّ عِنْدَكُمْ عَوَانٌ لَا يَمْلِكْنَ لِأَنْفُسِهِنَّ شَيْئًا وَإِنَّ لَهُنَّ عَلَيْكُمْ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ حَقًّا أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا غَيْرَكُمْ وَلَا يَأْذَنَّ فِي بُيُوتِكُمْ لِأَحَدٍ تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ خِفْتُمْ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ قَالَ حُمَيْدٌ قُلْتُ لِلْحَسَنِ مَا الْمُبَرِّحُ؟ قَالَ الْمُؤَثِّرُ وَلَهُنَّ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنَّمَا أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللهِ ألا وَمَنْ كَانَتْ عِنْدَهُ أَمَانَةٌ فَلْيُؤَدِّهَا إِلَى مَنْ ائْتَمَنَهُ عَلَيْهَا وَبَسَطَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ؟ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ؟ أَلَاهَلْ بَلَّغْتُ؟ ثُمَّ قَالَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّهُ رُبَّ مُبَلَّغٍ أَسْعَدُ مِنْ سَامِعٍ قَالَ حُمَيْدٌ قَالَ الْحَسَنُ حِينَ بَلَّغَ هَذِهِ الْكَلِمَةَ قَدْ وَاللهِ بَلَّغُوا أَقْوَامًا كَانُوا أَسْعَدَ بِهِ
அபூ ஹுர்ரா அர்ரகாஷியின் சிறிய தந்தை (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அய்யாமுத் தஷ்ரீக் (துல்ஹஜ் 11, 12, 13 ஆகிய) நாட்களின் நடுப்பகுதியில், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஒட்டகத்தின் கடிவாளத்தைப் பிடித்துக்கொண்டு, மக்கள் (அவர்களை நெருங்காதவாறு) அவர்களை விட்டும் நான் விலக்கிக் கொண்டிருந்தேன். அப்போது அவர்கள், "மக்களே! நீங்கள் எந்த நாளில் இருக்கிறீர்கள்? நீங்கள் எந்த மாதத்தில் இருக்கிறீர்கள்? நீங்கள் எந்த நகரத்தில் இருக்கிறீர்கள் என்று உங்களுக்குத் தெரியுமா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு மக்கள், "(நாங்கள்) புனிதமான நாளில், புனிதமான மாதத்தில், புனிதமான நகரத்தில் இருக்கிறோம்" என்று பதிலளித்தார்கள்.
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களுடைய இந்த மாதத்தில், உங்களுடைய இந்த நகரத்தில், உங்களுடைய இந்த நாள் எவ்வாறு புனிதமானதோ, அதேபோன்று, நீங்கள் (மறுமையில்) உங்கள் இறைவனைச் சந்திக்கும் நாள் வரை, உங்களுடைய இரத்தமும், உங்களுடைய பொருளும், உங்களுடைய மானமும் உங்களுக்குப் புனிதமானதாகும் (அவற்றை அநியாயமாகப் பறிப்பதோ, சேதப்படுத்துவதோ தடுக்கப்பட்டதாகும்)."
பிறகு கூறினார்கள்: "நான் கூறுவதைக் கேளுங்கள்; நீங்கள் (அதன்படி நடந்தால்) வளமுடன் வாழ்வீர்கள். அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நீங்கள் அநீதி இழைக்காதீர்கள்! அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நீங்கள் அநீதி இழைக்காதீர்கள்! அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நீங்கள் அநீதி இழைக்காதீர்கள்! ஒரு மனிதருடைய பொருள், அவரது முழு மனச்சம்மதத்துடன் இல்லாமல் (மற்றவருக்கு) ஆகுமானதல்ல."
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்தின் (ஜாஹிலிய்யா) ஒவ்வொரு இரத்தப்பழி, செல்வம் மற்றும் பெருமைக்குரிய (பழைய பகமை) விஷயங்கள் அனைத்தும் மறுமை நாள் வரை என்னுடைய இந்தப் பாதங்களுக்குக் கீழே ஆக்கப்பட்டுவிட்டன (அவை அனைத்தும் ரத்து செய்யப்பட்டுள்ளன). முதன்முதலாக ரத்து செய்யப்படும் இரத்தப்பழி, ரபீஆ பின் அல்-ஹாரிஸ் பின் அப்துல் முத்தலிபுடைய இரத்தப்பழி ஆகும். அவர் பனூ லைஸ் குலத்தாரிடம் பால்குடிக்கும் குழந்தையாக இருந்தபோது, ஹுதைல் குலத்தினர் அவரைக் கொன்றுவிட்டனர்."
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! அறியாமைக் காலத்தின் அனைத்து வட்டி (ரிபா) பரிவர்த்தனைகளும் ரத்து செய்யப்பட்டுள்ளன. முதன்முதலாக ரத்து செய்யப்படும் வட்டி, அப்பாஸ் பின் அப்துல் முத்தலிப் அவர்களின் வட்டி ஆகும் என அல்லாஹ் தீர்ப்பளித்துள்ளான். (கடனாகக் கொடுத்த) உங்களின் அசல் தொகைகள் உங்களுக்கே உரியன. நீங்கள் (அதிகமாகப் பெற்று) அநீதி இழைக்கவும் வேண்டாம்; (அசலை இழந்து) உங்களுக்கு அநீதி இழைக்கப்படவும் வேண்டாம்."
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! வானங்களையும் பூமியையும் அல்லாஹ் படைத்த நாளில் காலம் எப்படி (மாதங்களின் வரிசையில்) இருந்ததோ அதே நிலைக்குத் திரும்பிவிட்டது (அறியாமைக் காலத்தில் அவர்கள் மாதங்களை மாற்றியமைத்த முறை ஒழிக்கப்பட்டுவிட்டது)." பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் பின்வரும் இறைவசனத்தை ஓதினார்கள்:
{நிச்சயமாக அல்லாஹ்விடம் மாதங்களின் எண்ணிக்கை, அல்லாஹ் வானங்களையும் பூமியையும் படைத்த நாள் முதல் அவனுடைய பதிவேட்டில் பன்னிரண்டாகும். அவற்றில் நான்கு (மாதங்கள்) புனிதமானவை. இதுவே நேரான மார்க்கமாகும். எனவே, அந்த மாதங்களில் (போர் செய்து) உங்களுக்கு நீங்களே அநீதி இழைத்துக் கொள்ளாதீர்கள்} (அல்குர்ஆன் 9:36).
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! எனக்குப் பிறகு உங்களில் ஒருவர் மற்றவரின் கழுத்தை வெட்டிக் கொள்ளும் இறைமறுப்பாளர்களாக (அல்லது வழிகெட்டவர்களாக) நீங்கள் திரும்பி விடாதீர்கள்."
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! தொழுகையாளிகள் தன்னை வணங்குவார்கள் என்பதில் ஷைத்தான் (அரபு தீபகற்பத்தில்) நிராசை அடைந்து விட்டான். எனினும், உங்களுக்கிடையே பிளவுகளையும் சண்டைகளையும் ஏற்படுத்துவதில் (அவன் தனது முயற்சியைக் கைவிடமாட்டான்)."
"பெண்களின் விஷயத்தில் அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள்! ஏனெனில் அவர்கள் உங்களிடம் (தங்களுக்குத் தாங்களே எதன் மீதும் அதிகாரம் செலுத்த முடியாத) அடைக்கலமானவர்களாக இருக்கிறார்கள். அவர்கள் மீது உங்களுக்கு உரிமைகள் இருப்பதைப் போலவே, உங்கள் மீதும் அவர்களுக்கு உரிமைகள் உள்ளன. உங்களது விரிப்புகளில் (படுக்கைகளில்) உங்களல்லாத வேறு யாரையும் அவர்கள் அனுமதிக்கக் கூடாது என்பதும், நீங்கள் வெறுக்கும் எவரையும் உங்களது வீடுகளுக்குள் அவர்கள் அனுமதிக்கக் கூடாது என்பதும் அவர்கள் மீது உங்களுக்குள்ள உரிமையாகும்."
"அவர்களது பிணக்கத்தை (கீழ்ப்படியாமையை) நீங்கள் அஞ்சினால், அவர்களுக்கு அறிவுரை கூறுங்கள்; படுக்கைகளில் அவர்களைப் பிரித்து வையுங்கள்; மேலும் (காயம்படாதவாறு) லேசாக அடியுங்கள்."
(இதன் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஹுமைத் கூறுகிறார்: நான் ஹஸன் (பஸரீ) அவர்களிடம், 'காயம்படாதவாறு லேசாக அடிப்பதென்றால் என்ன?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், '(உடலில்) தழும்புகள் அல்லது காயம் ஏற்படுத்தாதவாறு (அடிப்பது)' என்று கூறினார்கள்.
(நபி (ஸல்) அவர்கள் தொடர்ந்து கூறினார்கள்:) "அவர்களுக்கு முறையான (மஃரூஃப்) முறையில் உணவும் உடையும் வழங்குவது உங்கள் மீதான கடமையாகும். நீங்கள் அவர்களை அல்லாஹ்வின் அமானிதமாகவே (ஒப்படைப்பாகவே) பெற்றுள்ளீர்கள். மேலும், அல்லாஹ்வின் வார்த்தையைக் கொண்டே (திருமண ஒப்பந்தம் மூலம்) அவர்களது மர்மஸ்தானங்களை நீங்கள் ஆகுமாக்கிக் கொண்டீர்கள்."
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! யாரிடமாவது ஒரு அமானிதம் (நம்பிக்கைப்பொருள்) இருந்தால், அதனை அவரிடம் நம்பி ஒப்படைத்தவரிடமே அவர் திருப்பிக் கொடுத்துவிடட்டும்."
பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது இரு கைகளையும் விரித்து, "அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நான் (மார்க்கத்தை) உங்களிடம் சேர்த்துவிட்டேனா? அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நான் சேர்த்துவிட்டேனா? அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நான் சேர்த்துவிட்டேனா?" என்று (மும்முறை) கேட்டார்கள்.
பின்னர், "இங்கு வந்திருப்பவர், இங்கு வராதவருக்கு (இச்செய்தியை) எத்திவைக்கட்டும். ஏனெனில், நேரடியாகக் கேட்பவரை விட, (பிறர் மூலம்) எத்திவைக்கப்படுபவர் அதனை மிகச் சிறப்பாகப் பேணி நடப்பவராக இருக்கக் கூடும்" என்று கூறினார்கள்.
ஹுமைத் கூறுகிறார்: ஹஸன் (பஸரீ) அவர்கள் இந்த வார்த்தையைச் சொன்னபோது, "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அதனை (நேரடியாகக் கேட்டவர்களை விட) மிகச் சிறப்பாகப் பேணி நடக்கும் சமுதாயத்தினருக்கே அவர்கள் அதனை எத்திவைத்துள்ளார்கள்" என்று கூறினார்கள்.