இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

4679ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ يَكْتُبُ الْوَحْىَ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِالنَّاسِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ، إِلاَّ أَنْ تَجْمَعُوهُ، وَإِنِّي لأَرَى أَنْ تَجْمَعَ الْقُرْآنَ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِيهِ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ لِذَلِكَ صَدْرِي، وَرَأَيْتُ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لاَ يَتَكَلَّمُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ وَلاَ نَتَّهِمُكَ، كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ، فَلَمْ أَزَلْ أُرَاجِعُهُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، فَقُمْتُ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ وَالأَكْتَافِ وَالْعُسُبِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، حَتَّى وَجَدْتُ مِنْ سُورَةِ التَّوْبَةِ آيَتَيْنِ مَعَ خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ، لَمْ أَجِدْهُمَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهِمَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ الَّتِي جُمِعَ فِيهَا الْقُرْآنُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ تَابَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَاللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ‏.‏ وَقَالَ مُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏ وَتَابَعَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ‏.‏ وَقَالَ أَبُو ثَابِتٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ وَقَالَ مَعَ خُزَيْمَةَ، أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏
ஸைத் பின் ஸாபித் அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

(இவர் வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவர்களில் ஒருவராக இருந்தார்). யமாமா போரில் (ஸஹாபாக்களின்) உயிர்ச்சேதத்திற்குப் பிறகு அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னை ஆள் அனுப்பி அழைத்தார்கள். (நான் சென்றபோது) அவர்களுக்கு அருகில் உமர் (ரழி) அவர்களும் இருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்:

"உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போர் நாளில் மக்களிடையே கடும் உயிர்ச்சேதம் ஏற்பட்டுள்ளது. (குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்களான ஹாஃபிழ்கள் எனும்) குர்ராக்களிடம் இவ்வாறு போர்க்களங்களில் உயிர்ச்சேதம் அதிகரித்தால் குர்ஆனின் பெரும்பகுதி (நம்மை விட்டும்) போய்விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, நீங்கள் குர்ஆனைத் ஒன்றுதிரட்டித் தொகுக்க வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார்.

நான் உமரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு காரியத்தை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்தான்' என்று கூறினார். அல்லாஹ் இக்காரியத்திற்காக எனது நெஞ்சத்தை விரிவுபடுத்தும் வரை உமர் இது குறித்து என்னிடம் வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். உமர் எதை (நன்மை என்று) கருதினாரோ அதையே நானும் (தற்போது) கருதுகிறேன்."

ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: உமர் (ரழி) அவர்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு அருகில் மௌனமாக அமர்ந்திருந்தார்கள். (பிறகு) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்), "நீங்கள் அறிவுள்ள ஓர் இளைஞர்; நாங்கள் உங்களைச் சந்தேகிக்கமாட்டோம். நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர்கள். எனவே, நீங்கள் குர்ஆனைத் தேடிச் சேகரித்து ஒன்றிணையுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! மலைகளில் ஒன்றை இடமாற்றம் செய்யும்படி எனக்கு அவர்கள் கட்டளையிட்டிருந்தாலும், குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்டும்படி எனக்குக் கட்டளையிட்ட இந்தச் சுமையை விட அது எனக்குக் கடினமானதாக இருந்திருக்காது. நான் (அவர்களிடம்), "நபி (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு காரியத்தை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி), "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்தான்" என்று பதிலளித்தார்கள். அபூபக்ர் மற்றும் உமர் ஆகியோரின் நெஞ்சங்களை அல்லாஹ் எதற்காக விரிவுபடுத்தினானோ, அதற்காக எனது நெஞ்சத்தையும் விரிவுபடுத்தும் வரை நான் இது குறித்து அவரிடம் விவாதித்துக் கொண்டே இருந்தேன்.

பிறகு நான் எழுந்து சென்று, தோல் துண்டுகள், (விலங்குகளின்) தோள்பட்டை எலும்புகள், பேரீச்ச மட்டைத் தண்டுகள் மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்கள் (நினைவாற்றல்) ஆகியவற்றிலிருந்து குர்ஆனைத் தேடிச் சேகரித்தேன். (இறுதியாக) ஸூரத்துத் தவ்பாவின் இரண்டு வசனங்களை குஸைமா அல்அன்ஸாரி (ரழி) அவர்களிடம் மட்டுமே பெற்றேன். அவர்களைத் தவிர வேறு யாரிடமும் இவ்விரு வசனங்களையும் நான் காணவில்லை. (அவை):

"லக்கத் ஜாஅக்கும் ரஸூலும் மின் அன்ஃபுஸிகும் அஸீஸுன் அலைஹி மா அனித்தும் ஹரீஸுன் அலைக்கும்..." (9:128) (என்றுத் தொடங்கி) அந்த அத்தியாயத்தின் இறுதி வரை உள்ள வசனங்களாகும் (அதாவது, ஸூரத்துத் தவ்பாவின் 128 மற்றும் 129 ஆகிய இரு வசனங்கள்).

குர்ஆன் தொகுக்கப்பட்ட அந்த ஏடுகள் (ஸுஹுஃப்), அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை அல்லாஹ் மரணிக்கச் செய்யும் வரை அவர்களிடம் இருந்தன. பிறகு அல்லாஹ் உமர் (ரழி) அவர்களை மரணிக்கச் செய்யும் வரை அவர்களிடம் இருந்தன. பிறகு உமர் (ரழி) அவர்களின் மகள் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம் இருந்தன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
4986ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ‏}‏ حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ‏.‏
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

யமாமா போரில் (குர்ஆன் மனனதாரர்கள் பலர் கொல்லப்பட்ட) சமயத்தில், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னை அழைத்து அனுப்பினார்கள். (நான் சென்றபோது) அங்கே உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களும் இருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) (என்னிடம்) கூறினார்கள்:

"உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போர்க்களத்தில் குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்கள் (குர்ராக்கள்) பலர் கொல்லப்பட்டுவிட்டனர். பல்வேறு இடங்களில் நடைபெறும் போர்களில் குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்கள் (இப்படியே) கொல்லப்பட்டால் குர்ஆனின் பெரும்பகுதி இல்லாமல் போய்விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்ட தாங்கள் உத்தரவிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்றார்.

அதற்கு நான் உமரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீர் எப்படிச் செய்வீர்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்தான்' என்றார். பிறகு அல்லாஹ் இதற்காக என் நெஞ்சத்தை விரிவுபடுத்தும் வரை உமர் இதை என்னிடம் வலியுறுத்திக் கொண்டேயிருந்தார்கள். உமர் எதை (நன்மை என்று) கண்டாரோ அதையே (இப்போது) நானும் காண்கிறேன்."

பிறகு ஸைத் (ரழி) கூறினார்: அபூபக்ர் (ரழி) (என்னிடம்), "நீர் அறிவாற்றல் மிக்க இளைஞர்; உம்மைப் பற்றி எங்களுக்கு எந்தச் சந்தேகமும் இல்லை (நீர் நம்பகமானவர்). மேலும், நீர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர். எனவே, நீர் குர்ஆனைத் தேடிக் கண்டுபிடித்து அவற்றை ஒன்றுதிரட்டுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(ஸைத் கூறினார்:) அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! மலைகளில் ஒரு மலையை நகர்த்துமாறு அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தால்கூட, குர்ஆனைத் ஒன்றுதிரட்டுமாறு எனக்குக் கட்டளையிட்டதை விட அது எனக்குப் பாரமாக இருந்திருக்காது. நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர் (அபூபக்ர்), "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்தான்" என்று பதிலளித்தார்கள். அபூபக்ர் மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் நெஞ்சங்களை அல்லாஹ் எதற்காக விரிவுபடுத்தினானோ, அதற்காக என் நெஞ்சத்தையும் அல்லாஹ் விரிவுபடுத்தும் வரை அபூபக்ர் (ரழி) இதை என்னிடம் வலியுறுத்திக் கொண்டேயிருந்தார்கள்.

எனவே நான் குர்ஆனைத் தேடி, பேரீச்சை மட்டைகள், மெல்லிய வெண் கற்கள் மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்களிலிருந்து (மனனத்திலிருந்து) அதைச் சேகரிக்கலானேன். இறுதியில் ‘அத்-தவ்பா’ அத்தியாயத்தின் கடைசி வசனங்களை அபூகுஸைமா அல்அன்ஸாரி (ரழி) அவர்களிடமிருந்து பெற்றேன். அவரைத் தவிர வேறு யாரிடமும் நான் அதைக் காணவில்லை. (அந்த வசனம்):

{லக்கத் ஜாஅக்கும் ரஸூலும் மின் அன்ஃபுஸிக்கும் அஸீஸுன் அலைஹி மா அனித்த்தும்} (பராஅத் அத்தியாயத்தின் இறுதி வரை).

இந்த ஏடுகள் (சுஹுஃப்) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் மரணிக்கும் வரை அவர்களிடமும், பிறகு உமர் (ரழி) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும் வரை அவர்களிடமும், பிறகு உமர் (ரழி) அவர்களின் மகள் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடமும் இருந்தன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
7191ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ لِمَقْتَلِ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا، فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَإِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا كَلَّفَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَحُثُّ مُرَاجَعَتِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَيَا، فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَالرِّقَاعِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهَا مَعَ خُزَيْمَةَ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ اللِّخَافُ يَعْنِي الْخَزَفَ‏.‏
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

யமாமா (போரில்) மக்கள் கொல்லப்பட்டதைத் தொடர்ந்து அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு ஆளனுப்பினார்கள். அப்போது உமர் (ரழி) அவர்களும் அருகில் இருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்: "உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போர்க்களத்தில் குர்ஆனை ஓதுபவர்களிடத்தில் (குர்ராக்கள்) மரணம் வெகுவாக நிகழ்ந்துள்ளது. குர்ஆனை ஓதுபவர்கள் மற்ற போர்க்களங்களிலும் கொல்லப்பட்டு, அதனால் குர்ஆனின் பெரும்பகுதி போய்விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, தாங்கள் குர்ஆனைத் ஒன்றுதிரட்டும்படி ஆணையிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார்.

அதற்கு நான் (உமரிடம்), 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது நன்மையானதுதான்' என்று கூறினார். அல்லாஹ், உமரின் நெஞ்சை எதற்காக விரிவுபடுத்தினானோ அதற்காக என் நெஞ்சையும் விரிவுபடுத்தும் வரை உமர் இது தொடர்பாக என்னிடம் வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். நானும் உமர் கண்ட அதே கருத்தையே கண்டேன்.

(பிறகு என்னிடம்) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள், "நிச்சயமாக நீர் புத்திசாலியான இளைஞர்; உம்மை நாங்கள் சந்தேகப்படமாட்டோம். நீர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக 'வஹீ' (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர். எனவே, நீர் குர்ஆனைத் தேடிச் சென்று அதனை ஒன்றுதிரட்டுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:) அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! மலைகளில் ஒரு மலையை நகர்த்துமாறு அவர் எனக்குப் பணித்திருந்தாலும், குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்டும்படி அவர் எனக்குப் பணித்ததை விட, அது எனக்குப் பளுவானதாக இருந்திருக்காது. நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது நன்மையானதுதான்" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ், அபூபக்ர் மற்றும் உமர் ஆகியோரின் நெஞ்சங்களை எதற்காக விரிவுபடுத்தினானோ, அதற்காக என் நெஞ்சையும் விரிவுபடுத்தும் வரை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் இது தொடர்பாக என்னிடம் வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார்கள். நானும் அவர்கள் இருவரும் கண்ட கருத்தையே கண்டேன்.

எனவே, நான் குர்ஆனைத் தேடிச் சென்று, பேரீச்சை மட்டைத் தண்டுகள், (தோல் அல்லது எலும்பினாலான) ஏடுகள், மண்பாண்டத் துண்டுகள் (அல்லது மெல்லிய வெண் கற்கள் - ஒரு அறிவிப்பாளர் விளக்கத்தின்படி) மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்களிலிருந்தும் அதனை ஒன்றுதிரட்டினேன். (இறுதியாக) அத்தவ்பா அத்தியாயத்தின் இறுதி வசனமான 'லக்கத் ஜாஅகும் ரஸூலுன் மின் அன்ஃபுஸிகும்...' (என்று தொடங்கும் வசனத்தை அதன்) இறுதிவரை குஸைமா (ரழி) அல்லது அபூகுஸைமா (ரழி) அவர்களிடம் மட்டுமே பெற்றேன். அதை அதற்குரிய அத்தியாயத்துடன் இணைத்துவிட்டேன்.

இந்தத் தொகுப்பு ஏடுகள், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை அல்லாஹ் கைப்பற்றும்வரை அவர்களிடமும், பிறகு உமர் (ரழி) அவர்களை அல்லாஹ் கைப்பற்றும்வரை அவர்களிடமும், பிறகு (அவர்களின் மகள்) ஹஃப்ஸா பின்த் உமர் (ரழி) அவர்களிடமும் இருந்தன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
3103ஜாமிஉத் திர்மிதீ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، حَدَّثَهُ قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ فَقَالَ إِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ يَوْمَ الْيَمَامَةِ وَإِنِّي لأَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْوَحْىَ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِنْ ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ صَدْرَهُمَا صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ وَالْعُسُبِ وَاللِّخَافِ يَعْنِي الْحِجَارَةَ الرِّقَاقَ وَصُدُورِ الرِّجَالِ فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ بَرَاءَةَ مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ ‏:‏ ‏(‏ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ * فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

யமாமா போரில் (பல) மக்கள் கொல்லப்பட்ட சமயத்தில் அபூபக்ர் அஸ்ஸித்தீக் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு ஆள் அனுப்பினார்கள். (அங்கே சென்றபோது) உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்கள், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு அருகில் இருந்தார்கள்.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்: "உமர் (ரழி) என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போர் நடந்த நாளில் குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்களிடையே (குர்ராக்களிடையே) மரணம் அதிகமாக நிகழ்ந்துள்ளது. குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்கள் பல போர்க்களங்களிலும் (இவ்வாறே) கொல்லப்பட்டால் குர்ஆனின் பெரும்பகுதி இல்லாமல் போய்விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். ஆகவே, தாங்கள் குர்ஆனைத் ஒன்றுதிரட்ட (தொகுக்க) உத்தரவிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார்.

அதற்கு நான் உமரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்' என்று கூறினார். அல்லாஹ், உமரின் உள்ளத்தை எதற்காக (குர்ஆனைத் தொகுப்பதற்காக) திறந்தானோ, அதற்காக என் உள்ளத்தையும் திறக்கும் வரை, உமர் என்னிடம் இதுபற்றித் தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். நானும் அவர் கண்டவாறே (இதிலுள்ள நன்மையை) கண்டேன்."

ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்), "நீ புத்திசாலியான ஓர் இளைஞர். உன் நாணயத்தில் நாங்கள் சந்தேகப்படமாட்டோம். இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக 'வஹீ' (வேத அறிவிப்பை) நீ எழுதுபவராக இருந்தாய். ஆகவே, நீ குர்ஆனைத் தேடிக் கண்டுபிடித்து அதை ஒன்றுதிரட்டுவாயாக!" என்று கூறினார்கள்.

(ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:) "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! மலைகளில் ஒன்றை நகர்த்துமாறு அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தாலும், அவர்கள் எனக்குப் பணித்த அந்தப் பணியைவிட (குர்ஆனைத் தொகுப்பதை விட) அது எனக்குப் பளுவானதாக இருந்திருக்காது."

நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி), "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியம்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அல்லாஹ், அபூபக்ர் (ரழி) மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் உள்ளங்களை எதற்காக (குர்ஆனைத் தொகுப்பதற்காக) திறந்தானோ, அதற்காக என் உள்ளத்தையும் அவன் திறக்கும்வரை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களும் உமர் (ரழி) அவர்களும் என்னிடம் இதுபற்றித் தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார்கள்.

ஆகவே, நான் குர்ஆனைத் தேடிக் கண்டுபிடித்து, தோல்துண்டுகள், பேரீச்சை மட்டைகள், அல்-லிகாஃப் (என்னும் தட்டையான கற்கள்) மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்களிலிருந்தும் (மனனத்திலிருந்தும்) அதை ஒன்றுதிரட்டத் தொடங்கினேன்.

இறுதியாக 'ஸூரா பராஅத்'தின் கடைசிப் பகுதியை குஸைமா பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களிடம் கண்டேன்: "(நபியே!) நிச்சயமாக உங்களிலிருந்தே ஒரு தூதர் உங்களிடம் வந்திருக்கின்றார்; நீங்கள் சிரமப்படுவது அவருக்கு வருத்தமாக இருக்கின்றது; மேலும், உங்கள் மீது அதிக அக்கறை உள்ளவராகவும், நம்பிக்கையாளர்களின் மீது மிக்க கருணையும், இரக்கமும் உடையவராகவும் அவர் இருக்கின்றார். (நபியே!) அவர்கள் உம்மைப் புறக்கணித்தால் (நீர் கூறும்): அல்லாஹ் எனக்குப் போதுமானவன்; அவனைத் தவிர வணக்கத்திற்குரிய இறைவன் வேறு யாருமில்லை; அவன் மீதே நான் நம்பிக்கை வைத்திருக்கின்றேன் - மேலும் அவரே மகத்தான அர்ஷின் (அரியாசனத்தின்) அதிபதி ஆவான்" (9:128-129).

அபூ ஈஸா (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் (நன்மைமிக்க, ஆதாரப்பூர்வமான) ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
57முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِعَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا زَيْدُ بْنَ ثَابِتٍ إنْك غُلامٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

யமாமா (போரில் குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்கள் பலர்) கொல்லப்பட்டபோது, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னை அழைத்து வர ஆளனுப்பினார்கள். (அப்போது) அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள், "ஸைத் பின் தாபித்தே! நீங்கள் அறிவாற்றல் மிக்க ஓர் இளைஞராக இருக்கிறீர்கள்; உங்கள் மீது எங்களுக்கு எந்தச் சந்தேகமும் இல்லை (உங்களை நாங்கள் நம்பகமானவராகவே கருதுகிறோம்). மேலும், நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்துள்ளீர்கள். எனவே, திருக்குர்ஆனைத் (பல்வேறு இடங்களிலிருந்தும்) தேடிச் சென்று அதனை (ஒரே பிரதியாக) ஒன்றுதிரட்டுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
21644முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا زَيْدُ بْنَ ثَابِتٍ إِنَّكَ غُلَامٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ أَتَفْعَلَانِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللهِ ﷺ قَالَ هُوَ وَاللهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللهُ صَدْرِي بِالَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

யமாமா போரில் (குர்ஆனை மனனம் செய்தவர்கள் பலர்) கொல்லப்பட்ட சமயத்தில் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு ஆள் அனுப்பி அழைத்தார்கள். (நான் அங்கு சென்றபோது) அங்கே உமர் (ரழி) அவர்கள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களுக்கு அருகில் அமர்ந்திருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னிடம், "ஸைத் பின் தாபித்தே! நீங்கள் அறிவுக்கூர்மையுடைய ஒரு புத்திசாலி இளைஞர்; நாங்கள் உங்களை (உமது நம்பகத்தன்மை மற்றும் நினைவாற்றல் விஷயத்தில்) சந்தேகிக்க மாட்டோம். நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக ‘வஹீ’ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர்கள். எனவே, நீங்கள் குர்ஆனைத் தேடி (பல்வேறு இடங்களிலிருந்து) அதைத் தொகுப்பீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(இதைக் கேட்ட) ஸைத் கூறுகிறார்:
அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! மலைகளில் ஒரு மலையை (ஓரிடத்திலிருந்து மற்றோர் இடத்திற்கு) நகர்த்தும்படி அவர்கள் எனக்குப் பொறுப்பளித்திருந்தாலும், குர்ஆனைத் தொகுக்கும்படி அவர்கள் எனக்கு இட்ட கட்டளையைவிட அது எனக்குப் பளுவானதாக இருந்திருக்காது. நான் (அவர்களிடம்), "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தமது காலத்தில் ஒரே புத்தகமாகத் தொகுக்காத) ஒரு காரியத்தை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்கிறீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! இது (மார்க்கத்திற்கு) நன்மையானது தான்" என்று பதிலளித்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் உள்ளங்களை எந்தக் காரியத்திற்காக (அதாவது குர்ஆனைத் தொகுக்கும் பணிக்காக) அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்தானோ, அதே காரியத்திற்காக என் உள்ளத்தையும் அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்யும் வரை அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் இது குறித்து என்னிடம் தொடர்ந்து (விளக்கம் கூறி) வலியுறுத்திக்கொண்டே இருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
2220மிஷ்காத் அல்-மஸாபீஹ்
وَعَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ: أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ. فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ. قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنِ اسْتَحَرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبُ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ فَقَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلم يزل عمر يراجعني فِيهِ حَتَّى شرح الله صَدْرِي لذَلِك وَرَأَيْت الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جمع الْقُرْآن قَالَ: قلت كَيفَ تَفْعَلُونَ شَيْئا لم يَفْعَله النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خير فَلم أزل أراجعه حَتَّى شرح الله صَدْرِي للَّذي شرح الله لَهُ صدر أبي بكر وَعمر. فَقُمْت فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَال حَتَّى وجدت من سُورَة التَّوْبَة آيَتَيْنِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ (لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ) حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ. فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاته ثمَّ عِنْد حَفْصَة. رَوَاهُ البُخَارِيّ
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

யமாமாப் போர் நிகழ்ந்ததற்குப் பின் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னை அழைத்தனுப்பினார்கள். (நான் சென்றபோது) அவர்களுடன் உமர் இப்னுல் கத்தாப் (ரழி) அவர்களும் இருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்: "உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமாப் போரில் குர்ஆன் அறிஞர்கள் (குர்ராக்கள்) வெகுவாகக் கொல்லப்பட்டுள்ளனர். பல்வேறு போர்க்களங்களிலும் குர்ஆன் அறிஞர்கள் (இவ்வாறு) கொல்லப்பட்டால் குர்ஆனின் பெரும்பகுதி போய்விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, தாங்கள் குர்ஆனைத் ஒன்றுதிரட்டக் கட்டளையிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்றார். நான் உமரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' எனக் கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது ஒரு நன்மையான காரியமே' என்றார். அல்லாஹ் இதற்காக எனது நெஞ்சத்தை விரிவுபடுத்தும் வரை உமர் என்னிடம் இதைத் தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். உமர் கண்ட அதே கருத்தை நானும் கண்டேன் (ஏற்றுக் கொண்டேன்)."

(தொடர்ந்து) ஸைத் கூறினார்: அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்), "நீர் அறிவுடைய ஓர் இளைஞர். உம்மை நாங்கள் சந்தேகிக்கமாட்டோம். நீர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீயை (இறைச்செய்தியை) எழுதுபவராக இருந்தீர். எனவே, நீர் குர்ஆனைத் தேடிக் கண்டுபிடித்து அவற்றை ஒன்றுதிரட்டுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! மலைகளில் ஒரு மலையை நகர்த்துமாறு அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தாலும், குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்டுமாறு அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்ட இப்பணி எனக்குப் பளுவாக இருந்ததைப் போன்று அது இருந்திருக்காது.

நான், "நபி (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீங்கள் இருவரும் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு (அபூபக்ர்), "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது நன்மையானதே" என்று கூறினார். அபூபக்ர் மற்றும் உமர் ஆகியோரின் நெஞ்சத்தை அல்லாஹ் எதற்காக விரிவுபடுத்தினானோ, அதற்காக எனது நெஞ்சத்தையும் அல்லாஹ் விரிவுபடுத்தும் வரை நான் (அவர்களுடன்) இதைத் தொடர்ந்து விவாதித்துக் கொண்டே இருந்தேன்.

ஆகவே, நான் எழுந்து குர்ஆனைத் தேடினேன். பேரீச்ச மட்டைகள், மெல்லிய வெண் கற்கள் மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்கள் ஆகியவற்றிலிருந்து அதைத் ஒன்றுதிரட்டினேன். இறுதியாக, அத்தவ்பா அத்தியாயத்தின் (கடைசி) இரு வசனங்களை அபூகுஸைமா அல்அன்ஸாரி (ரழி) என்பவரிடம் கண்டெடுத்தேன். அவரைத் தவிர வேறு யாரிடமும் அவற்றை நான் காணவில்லை. (அவை):

"லகத் ஜாஅக்கும் ரஸூலுன் மின் அன்ஃபுஸிகும்..."

என்று தொடங்கி பராஅத் (அத்தவ்பா) அத்தியாயத்தின் இறுதி வரையாகும்.

இந்த ஏடுகள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் இறக்கும் வரை அவர்களிடமே இருந்தன. பிறகு உமர் (ரழி) அவர்களின் வாழ்நாளில் அவர்களிடமும், பிறகு ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடமும் இருந்தன.

இதை புகாரி அவர்கள் பதிவு செய்துள்ளார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்பானி)
صَحِيح (الألباني)
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللهِ الْحَافِظُ، أَخْبَرَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَضْلِ بْنِ مُحَمَّدٍ الشَّعْرَانِيُّ، ثنا جَدِّي، ثنا أَبُو ثَابِتٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ، وَعِنْدَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ: " إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا، فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ، قُلْتُ: كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللهِ ﷺ؟ فَقَالَ عُمَرُ: هُوَ وَاللهِ خَيْرٌ، فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ: قَالَ أَبُو بَكْرٍ: " وَإِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ، قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللهِ ﷺ، فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ: فَوَاللهِ لَوْ كَلَّفَنِي بِنَقْلِ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا كَلَّفَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ، قُلْتُ: كَيْفَ تَفْعَلَانِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللهِ ﷺ؟ قَالَ أَبُو بَكْرٍ: هُوَ وَاللهِ خَيْرٌ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ اللهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَيَا قَالَ: فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَالرِّقَاعِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ} [التوبة: 128] إِلَى آخِرِ السُّورَةِ مَعَ خُزَيْمَةَ، أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ، فَأَلْحَقْتُهَا فِي السُّورَةِ، وَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ " رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الصَّحِيحِ، عَنْ أَبِي ثَابِتٍ 2373 - أَخْبَرَنَا أَبُو سَهْلٍ مُحَمَّدُ بْنُ نَصْرَوَيْهِ بْنِ أَحْمَدَ الْكُشْمِيهَنِيُّ، ثنا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَبِيبٍ إِمْلَاءً، ثنا أَبُو إِسْحَاقَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ الْقَاضِي، ثنا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ: وَثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، ثنا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، فَذَكَرَهُ بِنَحْوِهِ وَزَادَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: وَأَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ: " فَقَدْتُ آيَةً مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْأَحْزَابِ قَدْ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقْرَأُ بِهَا، فَالْتَمَسْتُهَا، فَلَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ إِلَّا مَعَ خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ الَّذِي جَعَلَ رَسُولُ اللهِ ﷺ شَهَادَتَهُ شَهَادَةَ رَجُلَيْنِ، قَوْلُ اللهِ تَعَالَى {مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ} [الأحزاب: 23] "
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

யமாமா போரில் (குர்ஆன் மனனப் பண்டிதர்கள்) கொல்லப்பட்ட நிகழ்வின் போது, அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னை அழைத்தார்கள். அப்போது அவர்களிடம் உமர் (ரழி) அவர்களும் அமர்ந்திருந்தார்கள்.

அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்: "உமர் (ரழி) அவர்கள் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போரின் போது குர்ஆனை மனனம் செய்த காரிக்கள் (ஓதுகின்றவர்கள்) பெருமளவில் கொல்லப்பட்டுள்ளனர். மற்ற போர்க்களங்களிலும் குர்ஆன் அறிஞர்களின் உயிரிழப்புகள் அதிகரித்து, அதனால் குர்ஆனின் பெரும் பகுதி (அவர்கள் மரணிப்பதன் மூலம் நம்மை விட்டு) அழிந்து விடுமோ என்று நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, தாங்கள் குர்ஆனைத் தொகுக்க (ஒரே பிரதியாக மாற்ற) உத்தரவிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார். அதற்கு நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு செயலை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர் (ரழி), 'அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! இது நன்மையான செயல்தான்' என்றார். உமர் (ரழி) இது குறித்து என்னை தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். முடிவாக, எதற்காக உமரின் மனதை அல்லாஹ் விரிவாக்கினானோ அதற்காக அல்லாஹ் எனது மனதையும் விரிவாக்கினான். உமர் (ரழி) அவர்களின் அதே கருத்தை நானும் கொண்டேன்."

ஸைத் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் என்னிடம், "நீர் அறிவுப்பூர்வமான இளைஞர், உம்மீது எங்களுக்கு எவ்வித சந்தேகமும் இல்லை. மேலும், நீர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர். எனவே, குர்ஆனின் பிரதிகளைத் தேடிப் பிடித்து அதனை (ஒன்றாகத்) தொகுப்பீராக!" என்று கூறினார்கள்.

ஸைத் (ரழி) தொடர்கிறார்கள்: அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! மலைகளில் ஒரு மலையை நகர்த்த வேண்டும் என்று அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தால்கூட, குர்ஆனைத் தொகுக்கும்படி அவர்கள் இட்ட கட்டளையை விட அது எனக்குப் பளுவானதாக (பாரமானதாக) இருந்திருக்காது. அப்போது நான், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு செயலை நீங்கள் எப்படிச் செய்கிறீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி), "அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! இது நன்மையான செயல்தான்" என்றார். அவர் இது குறித்து என்னை தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். முடிவாக, எதற்காக அபூபக்ர் மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் மனங்களை அல்லாஹ் விரிவாக்கினானோ அதற்காக அல்லாஹ் எனது மனதையும் விரிவாக்கினான். அவர்கள் இருவரும் கொண்ட அதே கருத்தை நானும் கொண்டேன்.

எனவே, பேரீச்ச மரத்தின் மட்டைகள், தோல்துண்டுகள், கற்பலகைகள் (மெல்லிய கற்கள்) மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்கள் (மனனமிட்டவர்களின் நினைவாற்றல்) ஆகியவற்றிலிருந்து குர்ஆனைத் தேடி ஒன்றாகத் தொகுக்கத் தொடங்கினேன். அப்போது ஸூரத்துத் தவ்பாவின் இறுதி வசனங்களை, "லகத் ஜாஅகும் ரஸூலும் மின் அன்ஃபுஸிகும்" [அத்தவ்பா: 128] என்பதிலிருந்து அந்த அத்தியாயத்தின் இறுதி வரை, குஸைமா (அல்லது அபூ குஸைமா) (ரழி) அவர்களிடம் கண்டெடுத்தேன்; அதனை அந்த அத்தியாயத்துடன் இணைத்தேன். இத்தொகுப்பு ஏடுகள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும் வரை அவர்களிடமும், பின்பு உமர் (ரழி) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும் வரை அவர்களிடமும் இருந்தன. அவர்கள் வஃபாத்தான (இறந்த) பின் உமர் அவர்களின் புதல்வி ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடம் இருந்தன.

மேலும் ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓத நான் செவியுற்றிருந்த ஸூரத்துல் அஹ்ஸாபின் ஒரு வசனத்தை (குர்ஆனைத் தொகுக்கும் போது) காணவில்லை. அதனை நான் தேடிய போது, குஸைமா அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்களைத் தவிர வேறு எவரிடமும் அதனை நான் காணவில்லை. எவருடைய சாட்சியத்தை இரு ஆண்களின் சாட்சியத்திற்குச் சமமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஆக்கியிருந்தார்களோ அந்த குஸைமா (ரழி) அவர்களிடமே அது கிடைத்தது. அது அல்லாஹ் தஆலாவின் கூற்றான: "மினல் முஃமினீன ரிஜாலுன் ஸதகூ மா ஆஹதுல்லாஹ அலைஹி" [அல் அஹ்ஸாப்: 23] என்பதாகும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
4506aஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ: أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رِضْوَانُ اللَّهُ عَلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ، فَإِذَا عُمَرُ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ جَالِسٌ عِنْدَهُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: «إِنَّ عُمَرَ جَاءَنِي، فَقَالَ: إِنَّ §الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا فَيَذْهَبُ مِنَ الْقُرْآنِ كَثِيرٌ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ، قَالَ: قُلْتُ: كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟، فَقَالَ عُمَرُ: هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى»، فَقَالَ لِي أَبُو بَكْرٍ: «إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ، لَا نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تُكْتَبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ»، قَالَ زَيْدٌ: فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ، قُلْتُ: فَكَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ، فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، قَالَ: فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ، وَاللِّخَافِ، وَالْعُسُبِ، وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى، وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ: {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} ، خَاتِمَةُ بَرَاءَةَ، قَالَ: فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

யமாமா போரில் (குர்ஆன் மனனம் செய்தவர்கள்) கொல்லப்பட்ட சமயத்தில், அபூபக்ர் அஸ்ஸித்தீக் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு ஆளனுப்பினார்கள். அப்போது அவர்களிடம் உமர் (ரழி) அவர்கள் அமர்ந்திருந்தார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) கூறினார்கள்: "உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போர் நடைபெற்ற நாளில் குர்ஆனை ஓதுபவர்கள் (காரிகள்) அதிகமாகக் கொல்லப்பட்டுவிட்டனர். பல்வேறு இடங்களில் நடைபெறும் போர்களிலும் இவ்வாறே குர்ஆன் ஓதுவோர் அதிகமாகக் கொல்லப்படுவதால், குர்ஆனின் பெரும்பகுதி (அவர்கள் மரணிப்பதன் மூலம்) அழிந்துவிடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, குர்ஆனை ஒன்று திரட்டும்படி நீங்கள் உத்தரவிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார். (அதற்கு நான் உமரிடம்) 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு காரியத்தை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! இது நன்மையான காரியமே' என்று கூறினார். உமர் இது குறித்து என்னிடம் தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். முடிவாக, எந்த விஷயத்திற்காக உமரின் உள்ளத்தை அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்தானோ, அதே விஷயத்திற்காக என் உள்ளத்தையும் அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்தான். உமரின் அதே கருத்தை நானும் (சரியெனக்) கண்டேன்."

பிறகு அபூபக்ர் (ரழி) என்னிடம் கூறினார்கள்: "நீங்கள் அறிவாற்றல் மிக்க இளைஞர்; உங்கள் மீது நாங்கள் எவ்வித சந்தேகமும் கொள்ள மாட்டோம். மேலும், நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர்கள். எனவே, நீங்கள் குர்ஆனைத் தேடிச் சென்று அதனை ஒன்று திரட்டுங்கள்."

ஸைத் (ரழி) கூறுகிறார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! மலைகளில் ஒன்றை (ஓரிடத்திலிருந்து மற்றோர் இடத்திற்கு) நகர்த்தும்படி அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தால்கூட, குர்ஆனை ஒன்று திரட்டும்படி அவர்கள் எனக்கு இட்ட இந்தக் கட்டளையைவிட அது எனக்குப் பாரமானதாக இருந்திருக்காது. நான் அவர்களிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒன்றை நீங்கள் எப்படிச் செய்கிறீர்கள்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி), 'அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! இது நன்மையான காரியமே' என்று கூறினார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) இது குறித்து என்னிடம் தொடர்ந்து வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார்கள். முடிவாக, எந்த விஷயத்திற்காக அபூபக்ர் மற்றும் உமர் ஆகியோரின் உள்ளங்களை அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்தானோ, அதே விஷயத்திற்காக என் உள்ளத்தையும் அல்லாஹ் விரிவடையச் செய்தான்."

"அதன்படி, நான் தோல்கள், தட்டையான கற்கள், பேரீச்சை மட்டைகள் மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்கள் (மனனம்) ஆகியவற்றிலிருந்து குர்ஆனைத் தேடி ஒன்று திரட்டத் தொடங்கினேன். இறுதியில், ஸூரா அத்தவ்பாவின் (பராஆவின்) இறுதிப் பகுதியை குஸைமா பின் ஸாபித் அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்களிடம் நான் கண்டெடுத்தேன்; அவரைத் தவிர வேறு எவரிடமும் (எழுதப்பட்ட வடிவில்) அதனை நான் காணவில்லை. (அந்த வசனம்:) '{லக்கத் ஜாஅகும் ரஸூலும் மின் அன்ஃபுஸிகும் அஸீஸுன் அலைஹி மா அனித்தும்...}' (என்று தொடங்கும்) பராஆவின் இறுதிப் பகுதியாகும்."

"(இவ்வாறு தொகுக்கப்பட்ட) அந்த ஏடுகள் அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களை அல்லாஹ் மரணிக்கச் செய்யும் வரை அவர்களிடமும், பின்னர் உமர் (ரழி) அவர்களை அல்லாஹ் மரணிக்கச் செய்யும் வரை அவர்களிடமும், அதன் பிறகு உமர் (ரழி) அவர்களின் மகளான ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடமும் (பாதுகாப்பாக) இருந்தன."
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
4507aஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ قُتَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِلَيَّ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ «إِنَّ عُمَرَ جَاءَنِي فَقَالَ لِي إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبُ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ لَا يُوعَى وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ؟ فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي بِذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ لِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ» وَعُمَرُ جَالِسٌ عِنْدَهُ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ «إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَكُنْتَ تُكْتَبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَاتَّبِعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ» قَالَ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قَالَ فَقُلْتُ وَكَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ قَالَ «هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ» فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ قَالَ فَقُمْتُ أَتَتَبَّعُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ وَالْأَكْتَافِ وَالْعُسُبِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ غَيْرِهِ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ} وَكَانَتِ الصُّحُفُ الَّتِي جَمَعْتُ فِيهَا الْقُرْآنَ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ
ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

யமாமா போரில் (குர்ஆனை மனனம் செய்த) பலர் கொல்லப்பட்ட சமயத்தில் அபூபக்ர் அஸ்சித்தீக் (ரழி) அவர்கள் என்னை அழைத்து வர ஆளனுப்பினார்கள். நான் அங்கு சென்ற போது உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்களும் அங்கே இருந்தார்கள். அப்போது அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உமர் என்னிடம் வந்து, 'யமாமா போரில் குர்ஆனை மனனமிட்ட முஸ்லிம்கள் பலரும் கடுமையாகக் கொல்லப்பட்டு விட்டனர். பிற போர்க்களங்களிலும் குர்ஆனை மனனமிட்டவர்கள் (இதே போன்று) கொல்லப்பட்டால், குர்ஆனின் பெரும் பகுதி (மனனத்திலிருந்து) அழிந்து விடுமோ என நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, குர்ஆனை (ஒரே பிரதியாகத் தொகுத்து) ஒன்று திரட்டுமாறு நீங்கள் உத்தரவிட வேண்டும் என நான் கருதுகிறேன்' என்று கூறினார். அதற்கு நான் உமரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு காரியத்தை நான் எப்படிச் செய்வேன்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு உமர், 'அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! இது (மார்க்கத்திற்கு) ஒரு நன்மையான காரியமே' என்று கூறினார். உமர் இது குறித்து என்னை வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார். முடிவில் உமர் (ரழி) அவர்கள் கண்ட அதே நன்மையை நானும் உணரும் விதமாக அல்லாஹ் என் உள்ளத்தை அதற்காக விசாலமாக்கினான்."

அப்போது உமர் (ரழி) அவர்கள் ஏதும் பேசாமல் அங்கே மௌனமாக அமர்ந்திருந்தார்கள். பிறகு அபூபக்ர் (ரழி) என்னிடம், "நீங்கள் விவேகமுள்ள ஓர் இளைஞர்; உங்களை நாங்கள் (நாணய விஷயத்தில்) எதிலும் சந்தேகிக்க மாட்டோம். மேலும், நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்காக வஹீ (இறைச்செய்தி) எழுதுபவராக இருந்தீர்கள். எனவே, நீங்கள் குர்ஆனைத் தேடி (ஒரே பிரதியாக) ஒன்றுதிரட்டுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

(ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) கூறுகிறார்கள்:) அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! மலைகளில் ஒரு மலையை (ஓரிடத்திலிருந்து மற்றோர் இடத்திற்கு) நகர்த்த வேண்டும் என்று அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டிருந்தால்கூட, குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்டும்படி அவர்கள் எனக்கு இட்ட இந்தக் கட்டளையைவிட அது எனக்கு எளிதாகவே இருந்திருக்கும். நான் அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்யாத ஒரு காரியத்தை நீங்கள் எப்படிச் செய்வீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அபூபக்ர் (ரழி), "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! இது நன்மையானதே!" என்று கூறினார்கள். எனக்காக அல்லாஹ் என் உள்ளத்தை விசாலமாக்கும் வரை அபூபக்ர் (ரழி) என்னை வலியுறுத்திக் கொண்டே இருந்தார்கள்; எவ்வாறெனில், அபூபக்ர் மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் உள்ளங்களை எதற்காக அல்லாஹ் விசாலமாக்கினானோ, அதே விஷயத்திற்காக என் உள்ளத்தையும் அவன் விசாலமாக்கினான்.

அதன் பிறகு நான் குர்ஆனைத் தேடிச் சென்று, தோல்கள், தோள்பட்டை எலும்புகள், பேரீச்ச மட்டைகள் மற்றும் மனிதர்களின் நெஞ்சங்களிலிருந்து (மனனம் செய்யப்பட்டதிலிருந்து) அதனை ஒன்றுதிரட்டினேன். அவ்வாறு திரட்டும்போது, ஸூரா அத்தவ்பாவின் இறுதி வசனங்களை குஸைமா அல்அன்சாரி (ரழி) அவர்களிடம் மட்டுமே (எழுதப்பட்ட வடிவில்) நான் கண்டேன்; வேறு யாரிடமும் அதை நான் (எழுதப்பட்டதாகக்) காணவில்லை. அவை: "{லகத் ஜாஅகும் ரஸூலுன் மின் அன்ஃபுஸிகும் அஸீஸுன் அலைஹி...}" என்று தொடங்கும் வசனங்களாகும்.

இவ்வாறு நான் குர்ஆனை ஒன்றுதிரட்டிய அந்த ஏடுகள், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும் வரை அவர்களிடமும், அல்லாஹ் அவர்களை மரணிக்கச் செய்த பின் உமர் (ரழி) அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும் வரை அவர்களிடமும், அல்லாஹ் அவர்களை மரணிக்கச் செய்த பின் உமர் அவர்களின் புதல்வி (மற்றும் இறைநம்பிக்கையாளர்களின் அன்னை) ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களிடமும் (பாதுகாப்பாக) இருந்தன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح