இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

139ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ، ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغِ الْوُضُوءَ‏.‏ فَقُلْتُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏‏.‏ فَرَكِبَ، فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ، فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ، ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ، ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ، ثُمَّ أُقِيمَتِ الْعِشَاءُ فَصَلَّى وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாவிலிருந்து புறப்பட்டு, ஒரு கணவாயை அடைந்ததும் (வாகனத்திலிருந்து) இறங்கி, சிறுநீர் கழித்துவிட்டு, பின்னர் அங்கசுத்தி (உளூ) செய்தார்கள்; (அதைச்) சுருக்கமாகவே செய்தார்கள் (அதாவது, முழுமையாகச் செய்யவில்லை). நான் அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை(க்கு நேரமாகிவிட்டதே)?" என்று கேட்டேன். அவர்கள், "தொழுகை(க்கான இடம்) உமக்கு முன்னால் இருக்கிறது" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் (வாகனத்தில்) ஏறினார்கள். முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும், (அங்கு) இறங்கி, முழுமையான அங்கசுத்தி (உளூ) செய்தார்கள். (மஃரிப் தொழுகைக்கான) இகாமத் சொல்லப்பட்டதும், அவர்கள் மஃரிப் தொழுதார்கள். பிறகு ஒவ்வொருவரும் தத்தமது ஒட்டகத்தைத் தாம் தங்கியிருந்த இடத்தில் மண்டியிடச் செய்தார்கள். பின்னர் இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அதையும் அவர்கள் தொழுதார்கள். இவ்விரு தொழுகைகளுக்கும் இடையில் வேறு எதையும் அவர்கள் தொழவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1667ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَيْثُ أَفَاضَ مِنْ عَرَفَةَ مَالَ إِلَى الشِّعْبِ فَقَضَى حَاجَتَهُ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாத்திலிருந்து (முஸ்தலிஃபாவை நோக்கி) புறப்பட்டபோது, ஒரு மலைக் கணவாயின் பக்கம் ஒதுங்கி தமது இயற்கை உபாதையைக் கழித்துவிட்டு உளூச் செய்தார்கள். அப்போது நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (இப்போது) தொழப்போகிறீர்களா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை (க்கான இடம்/நேரம்) உனக்கு முன்னால் உள்ளது (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளைச் சேர்த்துத் தொழுவோம்)" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1669, 1670ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشِّعْبَ الأَيْسَرَ الَّذِي دُونَ الْمُزْدَلِفَةِ أَنَاخَ، فَبَالَ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ الْوَضُوءَ، فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا‏.‏ فَقُلْتُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏‏.‏ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ، فَصَلَّى ثُمَّ رَدِفَ الْفَضْلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ الْفَضْلِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى بَلَغَ الْجَمْرَةَ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அரஃபாத்திலிருந்து (திரும்பும்போது) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்ந்து சென்றேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவுக்கு முன்பாக உள்ள இடது பக்க மலைப்பாதையை அடைந்தபோது, (வாகனத்தை) மண்டியிடச் செய்து சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு வந்தார்கள்; நான் அவர்களுக்கு உளூச் செய்வதற்குத் தண்ணீர் ஊற்றினேன். அவர்கள் இலேசாக உளூச் செய்தார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை(யிடம்) உமக்கு முன்னால் உள்ளது" என்று கூறினார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி முஸ்தலிஃபாவை அடைந்து, அங்கு தொழுதார்கள். பிறகு முஸ்தலிஃபாவின் காலையில் அல்-ஃபழ்ல் (ரலி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்ந்து சென்றார்கள்.

குரைப் கூறினார்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அல்-ஃபழ்ல் (ரலி) அவர்கள் வாயிலாக எனக்கு அறிவித்தார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'ஜம்ரா'வை அடையும் வரை தல்பியா சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1672ஸஹீஹுல் புகாரி
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ، فَنَزَلَ الشِّعْبَ، فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ، وَلَمْ يُسْبِغِ الْوُضُوءَ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةُ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏‏.‏ فَجَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ، فَتَوَضَّأَ، فَأَسْبَغَ، ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ، فَصَلَّى الْمَغْرِبَ، ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ، ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى، وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் `அரஃபா`விலிருந்து புறப்பட்டு, மலைப்பாதையில் (ஓர் இடத்தில்) இறங்கி, பின்னர் சிறுநீர் கழித்து, இலேசான உளூச் செய்தார்கள். நான் அவர்களிடம், "(நாம்) தொழுகையை (இங்கே) நிறைவேற்றலாமா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை உங்களுக்கு முன்னால் (அதாவது அல்-முஸ்தலிஃபாவில்) இருக்கிறது" என்று பதிலளித்தார்கள். அவர்கள் அல்-முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்தபோது, முழுமையான உளூச் செய்தார்கள். பின்னர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது, மேலும் அவர்கள் மஃரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்கள். பின்னர் ஒவ்வொருவரும் தத்தமது இடத்தில் தமது ஒட்டகத்தை மண்டியிடச் செய்தார்கள்; பின்னர் (மீண்டும்) தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது, மேலும் அவர்கள் (`இஷா`) தொழுகையைத் தொழுதார்கள். மேலும் அவர்கள் அவ்விரண்டுக்கும் (அதாவது மஃரிப் மற்றும் `இஷா` தொழுகைகளுக்கும்) இடையில் (கூடுதலாக) எந்தத் தொழுகையையும் தொழவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1280, 1281aஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح. وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ، أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشِّعْبَ الأَيْسَرَ الَّذِي دُونَ الْمُزْدَلِفَةِ أَنَاخَ فَبَالَ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ الْوَضُوءَ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا ثُمَّ قُلْتُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى ثُمَّ رَدِفَ الْفَضْلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ.
قَالَ كُرَيْبٌ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى بَلَغَ الْجَمْرَةَ ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நான் அரஃபாத்திலிருந்து அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்ந்திருந்தேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு முன்பாகவுள்ள இடது புற மலைக்கணவாயை அடைந்தபோது, (தமது வாகனத்தை) மண்டியிடச் செய்து, சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு (அவர்கள் வந்தபோது), நான் அவர்களுக்கு (உளூவிற்காக) தண்ணீர் ஊற்றினேன்; அவர்கள் இலேசான உளூச் செய்தார்கள் (அதாவது, உளூவின் கட்டாய அம்சங்களை நிறைவேற்றி, விரைவாகச் செய்தார்கள்). பிறகு நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை (நேரம் வந்துவிட்டதே)?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை உமக்கு முன்னால் இருக்கிறது (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை சேர்த்துத் தொழுவோம்)" என்று கூறினார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்து, அங்கு தொழுகையை நிறைவேற்றினார்கள். பிறகு 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) உடைய காலைப் பொழுதில் அல்-ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்ந்தார்கள்.

குரைப் கூறினார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அல்-ஃபள்ல் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து எனக்கு அறிவித்தார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'ஜம்ரா'வை (கல் எறியும் தூணை) அடையும் வரை 'தல்பியா' சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1280 bஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغِ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتِ الْعِشَاءُ فَصَلاَّهَا وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا.
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபா'விலிருந்து புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் (ஒரு மலைக்) கணவாயை அடைந்தபோது, இறங்கிச் சிறுநீர் கழித்தார்கள்; பின்னர் இலேசான உளூச் செய்தார்கள் (அதாவது, முழுமையாகச் செய்யவில்லை). நான் அவர்களிடம், "(இப்போது) தொழுகையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை உமக்கு முன்னே உள்ளது (அதாவது, தொழுகைக்கான நேரம் இன்னும் வரவில்லை அல்லது முஸ்தலிஃபாவில் தொழப்படும்)" என்று கூறினார்கள். பிறகு அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறினார்கள். முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும் இறங்கி, (மீண்டும்) உளூச் செய்தார்கள்; (இம்முறை) நன்றாக (முழுமையாகவும், முறையாகவும்) உளூச் செய்தார்கள். பின்னர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அவர்கள் மஃரிப் தொழுதார்கள். பின்னர் ஒவ்வொருவரும் தமது ஒட்டகத்தை (தாம் தங்கும்) இடத்தில் மண்டியிடச் செய்தார்கள். பின்னர் இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அதையும் தொழுதார்கள். அவ்விரண்டிற்கும் இடையில் அவர்கள் வேறெதையும் தொழவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1280 dஸஹீஹ் முஸ்லிம்
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، يَقُولُ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى الشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ - وَلَمْ يَقُلْ أُسَامَةُ أَرَاقَ الْمَاءَ - قَالَ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ - قَالَ - فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى بَلَغَ جَمْعًا فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாத்திலிருந்து (முஸ்தலிஃபாவை நோக்கி) புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் (மலைக்) கணவாயை அடைந்ததும், (வாகனத்திலிருந்து) கீழே இறங்கிச் சிறுநீர் கழித்தார்கள். - உஸாமா (ரலி), "(சிறுநீர் கழித்த பிறகு சுத்தம் செய்ய) அவர்கள் தண்ணீர் ஊற்றினார்கள்" என்று கூறவில்லை - பிறகு அவர்கள் தண்ணீர் கொண்டு வரச் சொல்லி உளூச் செய்தார்கள். அந்த உளூ (முழுமையாக) விரிவானதாக இருக்கவில்லை.
நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை (நேரம் வந்துவிட்டது)!" என்று கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை (க்கான இடம்) உமக்கு முன்னால் உள்ளது" என்று கூறினார்கள். பிறகு அவர்கள் பயணித்து 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) என்ற இடத்தை அடைந்தார்கள். அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை (ஒன்றாகச் சேர்த்து) தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1280 eஸஹீஹ் முஸ்லிம்
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ أَبُو خَيْثَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّهُ سَأَلَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ كَيْفَ صَنَعْتُمْ حِينَ رَدِفْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فَقَالَ جِئْنَا الشِّعْبَ الَّذِي يُنِيخُ النَّاسُ فِيهِ لِلْمَغْرِبِ فَأَنَاخَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاقَتَهُ وَبَالَ - وَمَا قَالَ أَهَرَاقَ الْمَاءَ - ثُمَّ دَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَرَكِبَ حَتَّى جِئْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ النَّاسُ فِي مَنَازِلِهِمْ وَلَمْ يَحُلُّوا حَتَّى أَقَامَ الْعِشَاءَ الآخِرَةَ فَصَلَّى ثُمَّ حَلُّوا قُلْتُ فَكَيْفَ فَعَلْتُمْ حِينَ أَصْبَحْتُمْ قَالَ رَدِفَهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ وَانْطَلَقْتُ أَنَا فِي سُبَّاقِ قُرَيْشٍ عَلَى رِجْلَىَّ ‏.‏
குரைப் அவர்கள், உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்களிடம், "அரஃபா (தின) மாலையில் நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் சவாரி செய்தபோது என்ன செய்தீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்:

"மக்கள் (வழக்கமாக) மஃரிப் தொழுகைக்காகத் (தங்கள் வாகனங்களை) நிறுத்தும் அந்த மலைப் பாதைக்கு நாங்கள் வந்தோம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஒட்டகத்தை அமரச் செய்து சிறுநீர் கழித்தார்கள். - (இடக்கரடக்கலாக) ‘தண்ணீர் ஊற்றினார்கள்’ என்று (அறிவிப்பாளர்) கூறவில்லை - பிறகு தண்ணீர் கொண்டுவரச் சொல்லி, (பூரணமல்லாத) இலகுவான உளூச் செய்தார்கள். நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, தொழுகை!' என்று சொன்னேன். அதற்கு அவர்கள், 'தொழுகை உமக்கு முன்னால் (முஸ்தலிஃபாவில்) உள்ளது' என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அங்கிருந்து சவாரி செய்து நாங்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்தோம். அங்கு மஃரிப் தொழுகையை நிறைவேற்றினார்கள். மக்கள் தங்கள் ஒட்டகங்களை அவரவர் இடங்களில் அமரச் செய்தார்கள். இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டு, நபி (ஸல்) அவர்கள் அத்தொழுகையை நிறைவேற்றும் வரை மக்கள் (தங்கள் சுமைகளை) அவிழ்க்கவில்லை; அதன் பிறகே அவிழ்த்தார்கள்."

நான், "பிறகு காலையானதும் என்ன செய்தீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்-ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் அமர்ந்து கொண்டார்கள். நானோ குறைஷிகளில் (நடைபயணமாக) முந்திச் சென்றவர்களுடன் என் கால்களால் நடந்து சென்றேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
1280 fஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَتَى النَّقْبَ الَّذِي يَنْزِلُهُ الأُمَرَاءُ نَزَلَ فَبَالَ - وَلَمْ يَقُلْ أَهْرَاقَ - ثُمَّ دَعَا بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தலைவர்கள் வழக்கமாக (பயணத்தின் போது) தங்கும் (ஒரு குறிப்பிட்ட) மலைப்பாதைக்கு வந்தபோது, அங்கே (வாகனத்திலிருந்து) இறங்கினார்கள்; மேலும் சிறுநீர் கழித்தார்கள் - (அறிவிப்பாளர்) 'நீர் ஊற்றினார்கள்' என்று கூறவில்லை - பின்னர் அவர்கள் (உளூ செய்வதற்காக) தண்ணீர் கொண்டுவரச் சொன்னார்கள்; மேலும் இலேசான அங்கசுத்தி (உளூ) செய்தார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே, தொழுகை (க்கான நேரம் வந்துவிட்டதே)!" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "(இங்கு தொழ வேண்டிய அவசியமில்லை, ஏனெனில்) தொழுகை உமக்கு முன்னே இருக்கிறது (அதாவது, அடுத்த தங்குமிடத்தில் அல்லது பயணத்தின் முடிவில் தொழுகைக்கான நேரம் வரும்)" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
609சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَهُ مِنْ عَرَفَةَ فَلَمَّا أَتَى الشِّعْبَ نَزَلَ فَبَالَ وَلَمْ يَقُلْ أَهْرَاقَ الْمَاءَ قَالَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ إِدَاوَةٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ نَزَعُوا رِحَالَهُمْ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ ‏.‏
நபி (ஸல்) அவர்கள் 'அரஃபா'விலிருந்து (முஸ்தலிஃபாவிற்கு) வரும் வழியில் தங்களது ஒட்டகத்தில் தங்களுக்குப் பின்னால் அமர்த்தியிருந்த உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் மலைப்பாதையை அடைந்தபோது, (ஒட்டகத்திலிருந்து) இறங்கி சிறுநீர் கழித்தார்கள். மேலும் (சிறுநீர் கழித்ததை மறைமுகமாகச் சுட்டிக்காட்டும்) 'நீர் வெளியேற்றினார்' (என்ற சொல்லை) அவர் கூறவில்லை. (உஸாமா (ரழி)) கூறினார்கள்:

'நான் ஒரு சிறிய பாத்திரத்திலிருந்து அவர்களுக்காக தண்ணீர் ஊற்றினேன், அவர்கள் இலேசான உளூச் செய்தார்கள். நான் அவர்களிடம், 'தொழுகை (நேரம் வந்துவிட்டது)' என்று கூறினேன். அதற்கு அவர்கள், 'தொழுகை உங்களுக்கு முன்னால் உள்ளது' (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் தொழப்படும்) என்று கூறினார்கள். அவர்கள் அல்-முஸ்தலிஃபாவை அடைந்தபோது மஃரிப் தொழுதார்கள், பிறகு அவர்கள் தங்கள் வாகனங்களின் சேணங்களை அவிழ்த்து வைத்தார்கள், பின்னர் அவர்கள் 'இஷா' தொழுதார்கள்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
3025சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَزَلَ الشِّعْبَ الَّذِي يَنْزِلُهُ الأُمَرَاءُ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَتَيْنَا الْمُزْدَلِفَةَ لَمْ يَحُلَّ آخِرُ النَّاسِ حَتَّى صَلَّى ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஆட்சியாளர்கள் (பொதுவாக) தங்கும் கணவாயில் இறங்கிச் சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு சுருக்கமான முறையில் உளூச் செய்தார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை (இடம்) உனக்கு முன்னால் உள்ளது" என்று கூறினார்கள். நாங்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்தபோது, மக்களில் கடைசியாக வந்தவர் (தமது பயணச் சுமைகளை அவிழ்த்து) முழுமையாகத் தங்குவதற்கு முன்பே (நபி ஸல் அவர்கள்) தொழுதுவிட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
1921சுனன் அபூதாவூத்
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ زُهَيْرٍ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّهُ سَأَلَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ قُلْتُ أَخْبِرْنِي كَيْفَ، فَعَلْتُمْ - أَوْ صَنَعْتُمْ - عَشِيَّةَ رَدِفْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ جِئْنَا الشِّعْبَ الَّذِي يُنِيخُ النَّاسُ فِيهِ لِلْمُعَرَّسِ فَأَنَاخَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاقَتَهُ ثُمَّ بَالَ - وَمَا قَالَ زُهَيْرٌ أَهْرَاقَ الْمَاءَ - ثُمَّ دَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ جِدًّا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ فَرَكِبَ حَتَّى قَدِمْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ النَّاسُ فِي مَنَازِلِهِمْ وَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى أَقَامَ الْعِشَاءَ وَصَلَّى ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ ‏.‏ زَادَ مُحَمَّدٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ فَعَلْتُمْ حِينَ أَصْبَحْتُمْ قَالَ رَدِفَهُ الْفَضْلُ وَانْطَلَقْتُ أَنَا فِي سُبَّاقِ قُرَيْشٍ عَلَى رِجْلَىَّ ‏.‏
குறைப் அவர்கள் உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்களிடம், "தாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (ஒட்டகத்தில்) சவாரி செய்த அந்த மாலையில் என்ன செய்தீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர் (உஸாமா (ரழி)) கூறினார்கள்:
“மக்கள் (இரவில்) தங்குவதற்காக (மற்றும் ஓய்வெடுப்பதற்காக) தங்கள் ஒட்டகங்களை மண்டியிடச் செய்யும் அந்தப் பள்ளத்தாக்கிற்கு நாங்கள் வந்தோம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது ஒட்டகத்தை மண்டியிடச் செய்து, பின்னர் சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு, உளூ செய்வதற்காகத் (தண்ணீர்) கேட்டு, உளூ செய்தார்கள். அந்த உளூவை (நீட்டித்துச் செய்யாமல், ஆனால் போதுமானதாக) இலகுவாகச் செய்தார்கள்.

நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'தொழுகை உமக்கு முன்னால் உள்ளது (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் தொழப்படும்)' என்று பதிலளித்தார்கள்.

பிறகு (ஒட்டகத்தில்) ஏறிப் பயணித்தார்கள். நாங்கள் முஸ்தலிஃபாவை அடைந்ததும், (நபி (ஸல்) அவர்கள்) மஃரிப் தொழுகைக்காக இகாமத் கூறினார்கள். பிறகு மக்கள் அவரவர் தங்கியிருந்த இடங்களில் தங்கள் ஒட்டகங்களை மண்டியிடச் செய்தார்கள். (அவர்கள் தங்கள் பயணச் சுமைகளை) அவிழ்க்கவில்லை, இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டு, (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தொழும் வரை. பின்னர் மக்கள் (தங்கள் சுமைகளை) அவிழ்த்தார்கள்.”

(அறிவிப்பாளர்) முஹம்மது அவர்கள் தமது அறிவிப்பில் கூடுதலாகக் கூறியதாவது:
(குறைப் ஆகிய நான்), "காலை விடிந்ததும் தாங்கள் என்ன செய்தீர்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர் (உஸாமா), “அல் ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் சவாரி செய்தார்கள். நான் குறைஷிகளில் (முன்னால்) முந்திச் சென்றவர்களுடன் (வேகமாக) நடந்தே சென்றேன்” என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (அல்-அல்பானீ)
صحيح (الألباني)
3019சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ أَفَضْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمَّا بَلَغَ الشِّعْبَ الَّذِي يَنْزِلُ عِنْدَهُ الأُمَرَاءُ نَزَلَ فَبَالَ وَتَوَضَّأَ قُلْتُ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى جَمْعٍ أَذَّنَ وَأَقَامَ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ حَتَّى قَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
“நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் (அரஃபாத்திலிருந்து) புறப்பட்டேன். தலைவர்கள் (தங்கள் வாகனங்களிலிருந்து) இறங்கும் மலைப் பாதையை அவர்கள் அடைந்தபோது, (வாகனத்திலிருந்து) இறங்கி சிறுநீர் கழித்துவிட்டு, பின்னர் உளூ செய்தார்கள். நான், ‘(இது) தொழுகை(யின் நேரமா)?’ என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், ‘தொழுகை உமக்கு முன்னே உள்ளது (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் தொழப்படும்)’ என்று கூறினார்கள். அவர்கள் ஜம்உ (முஸ்தலிஃபா) அடைந்தபோது, அதான் மற்றும் இகாமத் கூறி, பின்னர் மஃரிப் தொழுதார்கள். பின்னர், அவர்கள் (இஷா தொழுகைக்காக) எழுந்து இஷா தொழுவிக்கும் வரை மக்களில் எவரும் (தங்கள் வாகனங்களிலிருந்து இறங்கி, பயணப் பொருட்களை) இறக்கவில்லை.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
905முவத்தா மாலிக்
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ فَتَوَضَّأَ فَلَمْ يُسْبِغِ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتِ الْعِشَاءُ فَصَلاَّهَا وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ‏.‏
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாவிலிருந்து புறப்பட்டார்கள். அவர்கள் (மலைப் பாதையான) அஷ்-ஷிஃபுவை அடைந்தபோது (வாகனத்திலிருந்து) இறங்கிச் சிறுநீர் கழித்தார்கள். பின்னர் உளூ செய்தார்கள்; (அப்போது) உளூவை முழுமையாகச் செய்யவில்லை (சுருக்கமாகச் செய்தார்கள்). நான் அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை (இடம்) உமக்கு முன்னால் உள்ளது" என்று கூறினார்கள். பின்னர் (வாகனத்தில்) ஏறினார்கள். முஸ்தலிஃபாவை அடைந்தபோது இறங்கி உளூ செய்தார்கள்; (இம்முறை) உளூவை முழுமையாகச் செய்தார்கள். பின்னர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அவர்கள் மஃரிப் தொழுதார்கள். அதன்பிறகு மக்கள் ஒவ்வொருவரும் தத்தமது ஒட்டகத்தை அதன் தங்குமிடத்தில் படுக்க வைத்தனர். பின்னர் இஷாவுக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது; அவர்கள் அதனத் தொழுதார்கள். அவ்விரண்டுக்கும் இடையில் வேறு எதையும் அவர்கள் தொழவில்லை.