صحيح البخاري

11. كتاب الجمعة

ஸஹீஹுல் புகாரி

11. வெள்ளிக்கிழமை தொழுகை

باب فَرْضِ الْجُمُعَةِ
பாடம்: ஜுமுஆவின் கடமை
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ هُرْمُزَ الأَعْرَجَ، مَوْلَى رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ نَحْنُ الآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، بَيْدَ أَنَّهُمْ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا، ثُمَّ هَذَا يَوْمُهُمُ الَّذِي فُرِضَ عَلَيْهِمْ فَاخْتَلَفُوا فِيهِ، فَهَدَانَا اللَّهُ، فَالنَّاسُ لَنَا فِيهِ تَبَعٌ، الْيَهُودُ غَدًا وَالنَّصَارَى بَعْدَ غَدٍ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நாம் (காலத்தால்) கடைசியானவர்கள்; மறுமை நாளில் முந்தியவர்கள். ஆயினும், நமக்கு முன்னரே அவர்களுக்கு வேதம் வழங்கப்பட்டுவிட்டது. மேலும், இந்த (வெள்ளிக்) கிழமையே அவர்கள் மீது கடமையாக்கப்பட்டிருந்தது. ஆனால் அவர்கள் இதில் கருத்து வேறுபாடு கொண்டனர். ஆகவே, அல்லாஹ் நமக்கு (இந்நாளுக்கான) நேர்வழியைக் காட்டினான். எனவே, மனிதர்கள் இதில் நம்மைப் பின்தொடருபவர்களாகவே உள்ளனர். யூதர்கள் நாளை (சனிக்கிழமை)யும், கிறிஸ்தவர்கள் நாளை மறுநாள் (ஞாயிற்றுக்கிழமை)யும் (பின்பற்றுகின்றனர்)."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَهَلْ عَلَى الصَّبِيِّ شُهُودُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ أَوْ عَلَى النِّسَاءِ
பாடம்: வெள்ளிக்கிழமை குளிப்பதன் சிறப்பும், சிறுவர் அல்லது பெண்கள் ஜுமுஆவில் கலந்துகொள்வது கடமையா? என்பதும்.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمُ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ ‏ ‏‏.‏
`அப்துல்லாஹ் பின் உமர்` (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "உங்களில் ஜும்ஆ(த் தொழுகை)க்கு வருபவர் குளித்துக்கொள்ளட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، قَالَ أَخْبَرَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، بَيْنَمَا هُوَ قَائِمٌ فِي الْخُطْبَةِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَادَاهُ عُمَرُ أَيَّةُ سَاعَةٍ هَذِهِ قَالَ إِنِّي شُغِلْتُ فَلَمْ أَنْقَلِبْ إِلَى أَهْلِي حَتَّى سَمِعْتُ التَّأْذِينَ، فَلَمْ أَزِدْ أَنْ تَوَضَّأْتُ‏.‏ فَقَالَ وَالْوُضُوءُ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ بِالْغُسْلِ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் ஒரு வெள்ளிக்கிழமை நின்று உரை நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவரும், முஹாஜிர்களில் (புலம்பெயர்ந்தவர்களில்) முதன்மையானவர்களில் ஒருவருமான ஒருவர் வந்தார். உமர் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம், "இப்போது என்ன நேரம்?" என்று கேட்டார்கள். அவர், "நான் வேலையாக இருந்தேன், அதான் கேட்கும் வரை என் வீட்டிற்குத் திரும்ப முடியவில்லை. நான் உளூவைத் தவிர வேறு எதுவும் செய்யவில்லை" என்று பதிலளித்தார். அதைக் கேட்டு உமர் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (வெள்ளிக்கிழமைகளில்) குளிக்குமாறு எங்களுக்குக் கட்டளையிடுவார்கள் என்பது உங்களுக்குத் தெரிந்திருந்தும், நீங்கள் உளூ மட்டும் செய்தீர்களா?" என்று கேட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ ‏ ‏‏.‏
அபூ சயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வெள்ளிக்கிழமை குளிப்பது, பருவ வயதை அடைந்த ஒவ்வொருவர் மீதும் கட்டாயமாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الطِّيبِ لِلْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமைக்காக வாசனைத் திரவியம் பூசுதல்
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سُلَيْمٍ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ، وَأَنْ يَسْتَنَّ وَأَنْ يَمَسَّ طِيبًا إِنْ وَجَدَ ‏ ‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو أَمَّا الْغُسْلُ فَأَشْهَدُ أَنَّهُ وَاجِبٌ، وَأَمَّا الاِسْتِنَانُ وَالطِّيبُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ أَوَاجِبٌ هُوَ أَمْ لاَ، وَلَكِنْ هَكَذَا فِي الْحَدِيثِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هُوَ أَخُو مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَلَمْ يُسَمَّ أَبُو بَكْرٍ هَذَا‏.‏ رَوَاهُ عَنْهُ بُكَيْرُ بْنُ الأَشَجِّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلاَلٍ وَعِدَّةٌ‏.‏ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ يُكْنَى بِأَبِي بَكْرٍ وَأَبِي عَبْدِ اللَّهِ‏.‏
அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் சாட்சி கூறுகிறேன், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "பருவ வயதை அடைந்த ஒவ்வொரு முஸ்லிமான ஆணுக்கும் வெள்ளிக்கிழமையன்று குளிப்பதும், மிஸ்வாக் கொண்டு தனது பற்களை சுத்தம் செய்வதும், அது கிடைத்தால் நறுமணம் பூசிக்கொள்வதும் கட்டாயமாகும்." அம்ர் (ஓர் உப அறிவிப்பாளர்) அவர்கள் கூறினார்கள், "குளிப்பது கட்டாயமாகும் என்பதை நான் உறுதிப்படுத்துகிறேன்; ஆனால் மிஸ்வாக் மற்றும் நறுமணம் பூசுவதைப் பொறுத்தவரை, அவை கட்டாயமானவையா இல்லையா என்பதை அல்லாஹ்வே மிக அறிந்தவன். ஆயினும், ஹதீஸின்படி அது அவ்வாறே (மேலே கூறப்பட்டவாறு) உள்ளது.")
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ الْجُمُعَةِ
பாடம்: ஜுமுஆவின் சிறப்பு
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ غُسْلَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ رَاحَ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَدَنَةً، وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّانِيَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَقَرَةً، وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّالِثَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ كَبْشًا أَقْرَنَ، وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الرَّابِعَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ دَجَاجَةً، وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الْخَامِسَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَيْضَةً، فَإِذَا خَرَجَ الإِمَامُ حَضَرَتِ الْمَلاَئِكَةُ يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் வெள்ளிக்கிழமை அன்று ஜனாபத் குளியலைப் போன்று குளித்துவிட்டு, (ஆரம்ப நேரத்தில் பள்ளிக்குச்) செல்கிறாரோ அவர் ஓர் ஒட்டகத்தை (இறைவழியில்) அர்ப்பணித்தவர் போலாவார். யார் இரண்டாம் நேரத்தில் செல்கிறாரோ அவர் ஒரு பசுவை அர்ப்பணித்தவர் போலாவார். யார் மூன்றாம் நேரத்தில் செல்கிறாரோ அவர் கொம்புள்ள ஆட்டுக்கடாவை அர்ப்பணித்தவர் போலாவார். யார் நான்காம் நேரத்தில் செல்கிறாரோ அவர் ஒரு கோழியை அர்ப்பணித்தவர் போலாவார். யார் ஐந்தாம் நேரத்தில் செல்கிறாரோ அவர் ஒரு முட்டையை அர்ப்பணித்தவர் போலாவார். இமாம் (பேருரைக்காக) வெளியே வந்துவிட்டால் வானவர்கள் (அந்த) உபதேசத்தைக் கேட்க ஆஜராகி விடுகின்றனர்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ بَيْنَمَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنِ الصَّلاَةِ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا هُوَ إِلاَّ سَمِعْتُ النِّدَاءَ تَوَضَّأْتُ‏.‏ فَقَالَ أَلَمْ تَسْمَعُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
உமர் (பின் அல்-கத்தாப்) (ரழி) அவர்கள் ஒரு வெள்ளிக்கிழமை அன்று குத்பா (சொற்பொழிவு) நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது, ஒருவர் (பள்ளிவாசலுக்குள்) நுழைந்தார். உமர் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம், "தொழுகைக்கு (வரவிடாமல்) உங்களைத் தடுத்தது எது?" என்று கேட்டார்கள். அந்த மனிதர், "நான் அதானைக் கேட்டதும் (தொழுகைக்காக) உளூச் செய்தேன், அவ்வளவுதான்" என்று கூறினார். அதைக் கேட்ட உமர் (ரழி) அவர்கள், "நபி (ஸல்) அவர்கள், 'உங்களில் ஜும்ஆ தொழுகைக்குச் செல்பவர் குளிக்க வேண்டும்' என்று கூறுவதை நீங்கள் கேட்கவில்லையா?" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الدُّهْنِ لِلْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமை தொழுகைக்காக (தலை) எண்ணெய் பயன்படுத்துவது
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنِ ابْنِ وَدِيعَةَ، عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ يَغْتَسِلُ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَيَتَطَهَّرُ مَا اسْتَطَاعَ مِنْ طُهْرٍ، وَيَدَّهِنُ مِنْ دُهْنِهِ، أَوْ يَمَسُّ مِنْ طِيبِ بَيْتِهِ ثُمَّ يَخْرُجُ، فَلاَ يُفَرِّقُ بَيْنَ اثْنَيْنِ، ثُمَّ يُصَلِّي مَا كُتِبَ لَهُ، ثُمَّ يُنْصِتُ إِذَا تَكَلَّمَ الإِمَامُ، إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الأُخْرَى ‏ ‏‏.‏
சல்மான்-அல்-ஃபார்சி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "வெள்ளிக்கிழமையன்று எவர் ஒருவர் குளித்து, தம்மால் இயன்றவரை தம்மைத் தூய்மைப்படுத்திக் கொண்டு, பிறகு தமது (தலை) எண்ணெயைத் தேய்த்துக் கொண்டு அல்லது தமது வீட்டிலுள்ள நறுமணத்தைப் பூசிக் கொண்டு, பிறகு (ஜும்ஆ தொழுகைக்காகப்) புறப்பட்டுச் சென்று, மேலும் (பள்ளிவாசலில்) அருகருகே அமர்ந்திருக்கும் இருவரைப் பிரிக்காமல், பிறகு அல்லாஹ் அவருக்காக எழுதியுள்ள அளவு தொழுதுவிட்டு, பின்னர் இமாம் குத்பா நிகழ்த்தும்போது மௌனமாக இருக்கிறாரோ, அவருடைய இந்த வெள்ளிக்கும் கடந்த வெள்ளிக்கும் இடையில் உள்ள பாவங்கள் மன்னிக்கப்படும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ طَاوُسٌ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ ذَكَرُوا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ اغْتَسِلُوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاغْسِلُوا رُءُوسَكُمْ وَإِنْ لَمْ تَكُونُوا جُنُبًا، وَأَصِيبُوا مِنَ الطِّيبِ ‏ ‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا الْغُسْلُ فَنَعَمْ، وَأَمَّا الطِّيبُ فَلاَ أَدْرِي‏.‏
தாவூஸ் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடம், "நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நீங்கள் ஜுனுப் நிலையில் இல்லாவிட்டாலும் வெள்ளிக்கிழமை அன்று குளித்து, உங்கள் தலைகளையும் கழுவிக்கொள்ளுங்கள் (அதாவது, முழுமையாகக் குளியுங்கள்), மேலும் நறுமணம் பூசிக்கொள்ளுங்கள்' என்று கூறியதாக மக்கள் அறிவிக்கிறார்களே" எனக் கூறினேன். அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "குளிப்பதைப் பற்றி (அதாவது, அது அவசியமானது என்று) எனக்குத் தெரியும்; ஆனால் நறுமணத்தைப் பற்றி (அதாவது, அது அவசியமானதா இல்லையா என்பது) எனக்குத் தெரியாது" என்று பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ ذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَيَمَسُّ طِيبًا أَوْ دُهْنًا إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُهُ‏.‏
தாவூஸ் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், வெள்ளிக்கிழமை குளிப்பது தொடர்பாக நபி (ஸல்) அவர்களின் கூற்றைக் குறிப்பிட்டார்கள். அப்போது நான் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடம், “(குளிப்பவர்) தம் குடும்பத்தாரிடம் நறுமணமோ அல்லது எண்ணெயோ இருந்தால் அதனைப் பூசிக் கொள்ள வேண்டுமா?” என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், “அது எனக்குத் தெரியாது” என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب يَلْبَسُ أَحْسَنَ مَا يَجِدُ
தன்னிடம் இருப்பவற்றில் சிறந்ததை அணிவது
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَأَى حُلَّةَ سِيَرَاءَ عِنْدَ باب الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَوِ اشْتَرَيْتَ هَذِهِ فَلَبِسْتَهَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَلِلْوَفْدِ إِذَا قَدِمُوا عَلَيْكَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا يَلْبَسُ هَذِهِ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ فِي الآخِرَةِ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ جَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا حُلَلٌ، فَأَعْطَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ مِنْهَا حُلَّةً فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَسَوْتَنِيهَا وَقَدْ قُلْتَ فِي حُلَّةِ عُطَارِدٍ مَا قُلْتَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أَكْسُكَهَا لِتَلْبَسَهَا ‏"‏‏.‏ فَكَسَاهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ أَخًا لَهُ بِمَكَّةَ مُشْرِكًا‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் பள்ளிவாசலின் வாயிலில் பட்டு அங்கி ஒன்று (விற்கப்படுவதை) கண்டார்கள் மேலும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "நீங்கள் வெள்ளிக்கிழமைகளிலும், தூதுக்குழுவினர் வரும்போதும் அணிவதற்காக இதை வாங்கிக்கொண்டால் நன்றாக இருக்குமே" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இதை மறுமையில் (நற்கூலியில்) எந்தப் பங்கும் இல்லாதவரே அணிவார்" என்று பதிலளித்தார்கள். பின்னர், அதுபோன்ற அங்கிகள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு வழங்கப்பட்டன, அவற்றில் ஒன்றை அவர்கள் உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்களுக்குக் கொடுத்தார்கள். அப்போது உமர் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அதாரித் (பள்ளிவாசல் வாயிலில் அந்த பட்டு அங்கியினை விற்றுக் கொண்டிருந்த ஆடை வியாபாரி) அவர்களின் அங்கியைக் குறித்து நீங்கள் இன்னின்னவாறு கருத்து தெரிவித்திருந்தும் இந்த அங்கியை எனக்குக் கொடுத்துள்ளீர்களே!" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நான் இதை உங்களுக்கு அணிவதற்காகக் கொடுக்கவில்லை" என்று பதிலளித்தார்கள். ஆகவே உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் அதை மக்காவிலிருந்த தம்முடைய இணைவைக்கும் சகோதரருக்கு அணிவதற்காகக் கொடுத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب السِّوَاكِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமையன்று சிவாக் கொண்டு பற்களைச் சுத்தம் செய்வது
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي ـ أَوْ عَلَى النَّاسِ ـ لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ مَعَ كُلِّ صَلاَةٍ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "என் உம்மத்தினருக்கோ அல்லது மக்களுக்கோ அது கடினமாகிவிடும் என்று நான் கருதியிராவிட்டால், ஒவ்வொரு தொழுகைக்கும் ஸிவாக்கினால் அவர்களுடைய பற்களைத் துலக்குமாறு நான் அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டிருப்பேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ الْحَبْحَابِ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَكْثَرْتُ عَلَيْكُمْ فِي السِّوَاكِ ‏ ‏‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மிஸ்வாக் (பல் துலக்குவது) குறித்து நான் உங்களிடம் அதிகமாகக் கூறியுள்ளேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَحُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ‏.‏
ஹுதைஃபா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் இரவில் (இரவுத் தொழுகைக்காக) எழும் போது, அவர்கள் தமது வாயைச் சுத்தம் செய்வார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ تَسَوَّكَ بِسِوَاكِ غَيْرِهِ
பாடம்: பிறருடைய சிவாக்கைக் கொண்டு பல் துலக்குபவர்
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ قَالَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، وَمَعَهُ سِوَاكٌ يَسْتَنُّ بِهِ، فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ أَعْطِنِي هَذَا السِّوَاكَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَأَعْطَانِيهِ فَقَصَمْتُهُ ثُمَّ مَضَغْتُهُ، فَأَعْطَيْتُهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَنَّ بِهِ وَهْوَ مُسْتَسْنِدٌ إِلَى صَدْرِي‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அபீ பக்ர் (ரழி) அவர்கள் (என்னிடம்) நுழைந்தார்கள். அவர்களிடம் ஒரு மிஸ்வாக் இருந்தது; அதைக் கொண்டு அவர்கள் பல் துலக்கிக் கொண்டிருந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவரைப் பார்த்தார்கள். நான் (அப்துர் ரஹ்மானிடம்), "அப்துர் ரஹ்மானே! இந்த மிஸ்வாக்கை என்னிடம் தாருங்கள்" என்று கேட்டேன். அவர் அதை என்னிடம் தந்தார். நான் அதை (நுனியை) உடைத்து, பிறகு மென்று, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கொடுத்தேன். அவர்கள் என் நெஞ்சில் சாய்ந்தவாறு, அதைக் கொண்டு பல் துலக்கினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَا يُقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமை ஃபஜ்ர் தொழுகையில் என்ன ஓத வேண்டும்
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ـ هُوَ ابْنُ هُرْمُزَ ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْجُمُعَةِ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ ‏{‏الم * تَنْزِيلُ‏}‏ السَّجْدَةَ وَ‏{‏هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ‏}‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் வெள்ளிக்கிழமை ஃபஜ்ர் தொழுகையில், "அலிஃப், லாம், மீம், தன்ஸீல்" (ஸூரத்துஸ் ஸஜ்தா #32) மற்றும் "ஹல்-அதா-அலல்-இன்சானி" (அதாவது ஸூரத்துத் தஹ்ர் #76) ஆகியவற்றை ஓதுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْجُمُعَةِ فِي الْقُرَى وَالْمُدْنِ
பாடம்: கிராமங்களிலும் நகரங்களிலும் ஜுமுஆ (தொழுவது)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ جُمُعَةٍ جُمِّعَتْ بَعْدَ جُمُعَةٍ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِ عَبْدِ الْقَيْسِ بِجُوَاثَى مِنَ الْبَحْرَيْنِ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் பள்ளிவாசலில் ஒரு ஜும்ஆ தொழுகை நிறைவேற்றப்பட்டதற்குப் பிறகு நிறைவேற்றப்பட்ட முதல் ஜும்ஆ தொழுகை, பஹ்ரைனில் உள்ள ஜவாஸியில் அப்துல் கைஸ் கோத்திரத்தாரின் பள்ளிவாசலில் நடைபெற்றது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ ‏"‏‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ يُونُسُ كَتَبَ رُزَيْقُ بْنُ حُكَيْمٍ إِلَى ابْنِ شِهَابٍ ـ وَأَنَا مَعَهُ يَوْمَئِذٍ بِوَادِي الْقُرَى ـ هَلْ تَرَى أَنْ أُجَمِّعَ‏.‏ وَرُزَيْقٌ عَامِلٌ عَلَى أَرْضٍ يَعْمَلُهَا، وَفِيهَا جَمَاعَةٌ مِنَ السُّودَانِ وَغَيْرِهِمْ، وَرُزَيْقٌ يَوْمَئِذٍ عَلَى أَيْلَةَ، فَكَتَبَ ابْنُ شِهَابٍ ـ وَأَنَا أَسْمَعُ ـ يَأْمُرُهُ أَنْ يُجَمِّعَ، يُخْبِرُهُ أَنَّ سَالِمًا حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي أَهْلِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ رَاعٍ فِي مَالِ سَيِّدِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ـ قَالَ وَحَسِبْتُ أَنْ قَدْ قَالَ ـ وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏"‏‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நீங்கள் அனைவரும் பொறுப்பாளர்கள்" என்று கூறுவதைக் கேட்டேன்.

யூனுஸ் கூறினார்: ருஸைக் பின் ஹுகைம் என்பவர் இப்னு ஷிஹாப் அவர்களுக்கு, "நான் (இங்கு) ஜும்ஆ தொழுகையை நடத்தலாமா?" என்று (மார்க்கத் தீர்ப்புக்) கேட்டு எழுதினார். அப்போது நான் 'வாதி அல்குரா'வில் அவருடன் இருந்தேன். ருஸைக் அவர்கள் (விவசாய) நிலம் ஒன்றில் அதிகாரியாகப் பணியாற்றிக் கொண்டிருந்தார். அங்கு சூடானிய மக்கள் குழுவினரும் மற்ற சிலரும் இருந்தனர். அந்நாளில் ருஸைக் 'அய்லா'வின் ஆளுநராக இருந்தார்.

இப்னு ஷிஹாப் அவர்கள் (ருஸைக்கிற்கு) ஜும்ஆ தொழுகையை நடத்துமாறு கட்டளையிட்டு (பதில்) எழுதினார்கள்; (அவர் எழுதச் சொன்னதை) நான் கேட்டுக் கொண்டிருந்தேன். (அதில்) ஸாலிம் தமக்கு அறிவித்ததாகவும், அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்கள் பின்வருமாறு கூறியதாகவும் அவருக்குத் தெரிவித்தார்கள்:

"நான் இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: 'நீங்கள் அனைவரும் பொறுப்பாளர்கள்; உங்கள் பொறுப்பின் கீழ் உள்ளவை குறித்து நீங்கள் விசாரிக்கப்படுவீர்கள். ஆட்சித் தலைவர் (இமாம்) ஒரு பொறுப்பாளர்; அவர் தன் குடிமக்கள் குறித்து விசாரிக்கப்படுவார். ஒரு ஆண் தன் குடும்பத்திற்குப் பொறுப்பாளன்; அவன் தன் பொறுப்புக்கு உட்பட்டவர்கள் குறித்து விசாரிக்கப்படுவான். ஒரு பெண் தன் கணவனின் வீட்டிற்குப் பொறுப்பாளர்; அவள் தன் பொறுப்புக்கு உட்பட்டவை குறித்து விசாரிக்கப்படுவாள். ஒரு பணியாளர் தனது எஜமானரின் செல்வத்திற்குப் பொறுப்பாளர்; அவர் அதைக் குறித்து விசாரிக்கப்படுவார்.'

(அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்:) 'ஒரு ஆண் தனது தந்தையின் செல்வத்திற்குப் பொறுப்பாளன்; அவன் அதைக் குறித்து விசாரிக்கப்படுவான்' என்றும் இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறியதாக நான் கருதுகிறேன். (ஆக) 'நீங்கள் அனைவரும் பொறுப்பாளர்கள்; உங்கள் பொறுப்பின் கீழ் உள்ளவை குறித்து நீங்கள் விசாரிக்கப்படுவீர்கள்'."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب هَلْ عَلَى مَنْ لَمْ يَشْهَدِ الْجُمُعَةَ غُسْلٌ مِنَ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ وَغَيْرِهِمْ
ஜுமுஆவில் கலந்து கொள்ளாத பெண்கள், சிறுவர்கள் மற்றும் பிறருக்குக் குளியல் அவசியமா?
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ مَنْ جَاءَ مِنْكُمُ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ ‏ ‏‏.‏
`அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி)` அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உங்களில் ஜும்ஆ தொழுகைக்கு வருபவர் குளிக்க வேண்டும்" என்று கூற நான் கேட்டேன்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஸயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வெள்ளிக்கிழமை குளிப்பது, பருவ வயதை அடைந்த ஒவ்வொருவர் மீதும் கடமையாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَحْنُ الآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا، وَأُوتِينَاهُ مِنْ بَعْدِهِمْ، فَهَذَا الْيَوْمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ فَهَدَانَا اللَّهُ، فَغَدًا لِلْيَهُودِ وَبَعْدَ غَدٍ لِلنَّصَارَى ‏"‏‏.‏ فَسَكَتَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا يَغْسِلُ فِيهِ رَأْسَهُ وَجَسَدَهُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا يَغْسِلُ فِيهِ رَأْسَهُ وَجَسَدَهُ ‏"‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) கூறினார்கள், “நாம் (சமூகங்களில்) இறுதியானவர்கள்; எனினும், மறுமை நாளில் முதன்மையானவர்களாக இருப்போம். அவர்களுக்கு வேதநூல் நமக்கு முன்னர் அருளப்பட்டது; மேலும் நமக்கு குர்ஆன் அவர்களுக்குப் பின்னர் அருளப்பட்டது. மேலும், இந்த (வெள்ளிக்கிழமை) நாளில்தான் அவர்கள் கருத்து வேறுபாடு கொண்டனர்; அல்லாஹ் நமக்கு (அதற்கு) வழிகாட்டினான். எனவே, நாளை (அதாவது சனிக்கிழமை) யூதர்களுக்குரிய (நாள்); நாளை மறுநாள் (அதாவது ஞாயிற்றுக்கிழமை) கிறிஸ்தவர்களுக்குரியது.” நபி (ஸல்) (சிறிது நேரம்) மௌனமாக இருந்தார்கள், பின்னர் கூறினார்கள், “ஒவ்வொரு முஸ்லிமும் ஏழு நாட்களுக்கு ஒருமுறை குளிப்பது கட்டாயமாகும்; அப்போது அவர் தமது தலையையும் உடலையும் கழுவ வேண்டும்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
رَوَاهُ أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لِلَّهِ تَعَالَى عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَقٌّ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒவ்வொரு ஏழு நாட்களிலும் ஒரு நாள் குளிப்பது ஒவ்வொரு முஸ்லிமின் மீதும் அல்லாஹ்வுக்குள்ள உரிமையாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ ائْذَنُوا لِلنِّسَاءِ بِاللَّيْلِ إِلَى الْمَسَاجِدِ ‏ ‏‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) கூறினார்கள், "பெண்களை இரவில் பள்ளிவாசல்களுக்குச் செல்ல அனுமதியுங்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَتِ امْرَأَةٌ لِعُمَرَ تَشْهَدُ صَلاَةَ الصُّبْحِ وَالْعِشَاءِ فِي الْجَمَاعَةِ فِي الْمَسْجِدِ، فَقِيلَ لَهَا لِمَ تَخْرُجِينَ وَقَدْ تَعْلَمِينَ أَنَّ عُمَرَ يَكْرَهُ ذَلِكَ وَيَغَارُ قَالَتْ وَمَا يَمْنَعُهُ أَنْ يَنْهَانِي قَالَ يَمْنَعُهُ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ ‏ ‏‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

உமர் (பின் அல்-கத்தாப்) அவர்களின் மனைவியரில் ஒருவர் ஃபஜ்ர் மற்றும் இஷா தொழுகையை பள்ளிவாசலில் ஜமாஅத்துடன் நிறைவேற்றுபவராக இருந்தார். "உமர் (ரழி) அவர்கள் அதை வெறுப்பதையும், அவருக்கு அதிக ரோஷம் இருப்பதையும் நீங்கள் அறிந்திருந்தும், ஏன் வெளியே செல்கிறீர்கள்?" என்று அவரிடம் கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர், "என்னைத் தடுப்பதிலிருந்து அவரை எது தடுக்கிறது?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர், " 'அல்லாஹ்வின் பெண் அடிமைகளை அல்லாஹ்வின் பள்ளிவாசல்களுக்குச் செல்வதிலிருந்து தடுக்காதீர்கள்' என்ற அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் கூற்று அவரைத் தடுக்கிறது" என்று கூறினார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الرُّخْصَةِ إِنْ لَمْ يَحْضُرِ الْجُمُعَةَ فِي الْمَطَرِ
மழையின் காரணமாக ஜுமுஆவிற்கு வராமல் இருப்பதற்குள்ள சலுகை.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، صَاحِبُ الزِّيَادِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ ابْنُ عَمِّ، مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لِمُؤَذِّنِهِ فِي يَوْمٍ مَطِيرٍ إِذَا قُلْتَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ فَلاَ تَقُلْ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ‏.‏ قُلْ صَلُّوا فِي بُيُوتِكُمْ‏.‏ فَكَأَنَّ النَّاسَ اسْتَنْكَرُوا، قَالَ فَعَلَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي، إِنَّ الْجُمُعَةَ عَزْمَةٌ، وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أُخْرِجَكُمْ، فَتَمْشُونَ فِي الطِّينِ وَالدَّحْضِ‏.‏
ஒரு மழை நாளில் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் தமது முஅத்தினிடம் கூறினார்கள்: "நீர் 'அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரஸூலுல்லாஹ்' என்று கூறிய பிறகு, 'ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்' என்று கூற வேண்டாம். மாறாக, 'ஸல்லூ ஃபீ புயூதிக்கும்' (உங்கள் வீடுகளிலேயே தொழுது கொள்ளுங்கள்) என்று கூறுவீராக!"

மக்கள் அதை ஆட்சேபிப்பது போன்று இருந்தது. அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரலி), "என்னை விடச் சிறந்தவர் (நபி (ஸல்) அவர்கள்) இவ்வாறு செய்துள்ளார்கள். நிச்சயமாக ஜும்ஆ (தொழுகை) உறுதியான கடமையாகும். ஆயினும், நீங்கள் சேற்றிலும் வழுக்கும் தரையிலும் நடந்து வருமாறு உங்களை (வீட்டை விட்டு) வெளியேற்றுவதை நான் வெறுத்தேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
بَابُ مِنْ أَيْنَ تُؤْتَى الْجُمُعَةُ وَعَلَى مَنْ تَجِبُ
ஜுமுஆவிற்கு எங்கிருந்து வரவேண்டும்? மேலும் அது யார் மீது கடமையாகும்?
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يَنْتَابُونَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ مِنْ مَنَازِلِهِمْ وَالْعَوَالِي، فَيَأْتُونَ فِي الْغُبَارِ، يُصِيبُهُمُ الْغُبَارُ وَالْعَرَقُ، فَيَخْرُجُ مِنْهُمُ الْعَرَقُ، فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنْسَانٌ مِنْهُمْ وَهْوَ عِنْدِي، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لَوْ أَنَّكُمْ تَطَهَّرْتُمْ لِيَوْمِكُمْ هَذَا ‏ ‏‏.‏
நபி (ஸல்) அவர்களின் துணைவியார் ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

மக்கள் ஜுமுஆ நாளில் தங்கள் இருப்பிடங்களிலிருந்தும், 'அல்அவாலி' (எனப்படும் மதீனாவின் மேட்டுப்பாங்கான) பகுதிகளிலிருந்தும் (பள்ளிவாசலுக்கு) வருவார்கள். அவர்கள் புழுதி படிந்த நிலையில் வருவார்கள். அவர்களின் மீது புழுதியும் வியர்வையும் படிந்திருக்கும்; அவர்களிடமிருந்து வியர்வை வழிந்தோடும். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம் இருந்தார்கள். அந்நேரத்தில் அவர்களில் ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "உங்களின் இந்த நாளுக்காக நீங்கள் (குளித்து) உங்களைச் சுத்தம் செய்துகொண்டால் (நன்றாக இருக்குமே!)" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتُ الْجُمُعَةِ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ
ஜுமுஆ (தொழுகை)க்கான நேரம் சூரியன் சாய்ந்தவுடன் (அதாவது நண்பகலுக்குச் சற்று பிறகு) வந்துவிடுகிறது
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَأَلَ عَمْرَةَ عَنِ الْغُسْلِ، يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَتْ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ كَانَ النَّاسُ مَهَنَةَ أَنْفُسِهِمْ، وَكَانُوا إِذَا رَاحُوا إِلَى الْجُمُعَةِ رَاحُوا فِي هَيْئَتِهِمْ فَقِيلَ لَهُمْ لَوِ اغْتَسَلْتُمْ‏.‏
யஹ்யா பின் ஸயீத் அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அம்ரா அவர்களிடம் வெள்ளிக்கிழமையன்று குளிப்பதைப் பற்றிக் கேட்டேன். அதற்கு அவர், ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாகத் தெரிவித்தார்: "மக்கள் தம் கைகளாலேயே உழைப்பவர்களாக இருந்தனர். அவர்கள் ஜுமுஆவிற்குச் செல்லும்போது, (வேலை செய்த) அதே கோலத்திலேயே செல்வார்கள். எனவே அவர்களிடம், 'நீங்கள் குளித்திருக்கலாமே!' என்று கூறப்பட்டது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْجُمُعَةَ حِينَ تَمِيلُ الشَّمْسُ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜும்ஆ தொழுகையை நண்பகல் சாய்ந்தவுடன் தொழுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنَّا نُبَكِّرُ بِالْجُمُعَةِ، وَنَقِيلُ بَعْدَ الْجُمُعَةِ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் ஜும்ஆ தொழுகையை ஆரம்பத்திலேயே தொழுது வந்தோம், பின்னர் மதிய உறக்கம் கொள்வோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமைகளில் வெப்பம் மிகவும் அதிகமானால்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ ـ هُوَ خَالِدُ بْنُ دِينَارٍ ـ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا اشْتَدَّ الْبَرْدُ بَكَّرَ بِالصَّلاَةِ، وَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ أَبْرَدَ بِالصَّلاَةِ، يَعْنِي الْجُمُعَةَ‏.‏ قَالَ يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَلْدَةَ فَقَالَ بِالصَّلاَةِ، وَلَمْ يَذْكُرِ الْجُمُعَةَ‏.‏ وَقَالَ بِشْرُ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا أَمِيرٌ الْجُمُعَةَ ثُمَّ قَالَ لأَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அறிவித்தார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்கள், குளிர் கடுமையாக இருந்தால் தொழுகையை முற்படுத்தித் தொழுவார்கள்; மேலும், வெப்பம் கடுமையாக இருந்தால் அவர்கள் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துவார்கள்." அதாவது ஜும்ஆ தொழுகையை (அறிவிப்பாளர் குறிப்பிடுகிறார்).

யூனுஸ் பின் புகைர் (ரஹ்) அவர்கள் அபூ கல்தாவிடமிருந்து அறிவிக்கும்போது, "தொழுகையை" என்று (மட்டுமே) கூறினார்கள்; "ஜும்ஆ" என்று குறிப்பிடவில்லை.

பிஷ்ர் பின் தாபித் (ரஹ்) கூறினார்கள்; அபூ கல்தா அறிவித்தார்: "(ஒரு முறை) தலைவர் (அமீர்) ஒருவர் எங்களுக்கு ஜும்ஆ தொழுகை வைத்தார். பிறகு அவர் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடம், 'நபி (ஸல்) அவர்கள் லுஹ்ரை எப்படித் தொழுவார்கள்?' என்று கேட்டார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْمَشْىِ إِلَى الْجُمُعَةِ
ஜுமுஆவிற்கு நடந்து செல்வது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَايَةُ بْنُ رِفَاعَةَ، قَالَ أَدْرَكَنِي أَبُو عَبْسٍ وَأَنَا أَذْهَبُ، إِلَى الْجُمُعَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ مَنِ اغْبَرَّتْ قَدَمَاهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ ‏ ‏‏.‏
அபூ அப்ஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: "அல்லாஹ்வின் பாதையில் எவருடைய பாதங்களில் புழுதி படிகின்றதோ, அவரை அல்லாஹ் நரகத்திற்குத் தடை செய்துவிடுகிறான்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدٍ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَأْتُوهَا تَسْعَوْنَ، وَأْتُوهَا تَمْشُونَ عَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ، فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا، وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்: "தொழுகை ஆரம்பிக்கப்பட்டுவிட்டால் அதற்காக ஓடாதீர்கள்; மாறாக, நிதானமாக நடந்து செல்லுங்கள். உங்களுக்குக் கிடைத்ததை தொழுது கொள்ளுங்கள்; தவறியதை முழுமைப்படுத்துங்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قُتَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ ـ لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنْ أَبِيهِ ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي، وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ ‏ ‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அபீ கத்தாதா (ரழி) அவர்கள் தங்கள் தந்தை (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "என்னை நீங்கள் பார்க்கும் வரை (தொழுகைக்காக) நிற்காதீர்கள், மேலும் அமைதியையும் கண்ணியத்தையும் கடைப்பிடியுங்கள்".
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب لاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ اثْنَيْنِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமைகளில் இரண்டு நபர்களை பிரிக்கக்கூடாது
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ وَدِيعَةَ، عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَتَطَهَّرَ بِمَا اسْتَطَاعَ مِنْ طُهْرٍ، ثُمَّ ادَّهَنَ أَوْ مَسَّ مِنْ طِيبٍ، ثُمَّ رَاحَ فَلَمْ يُفَرِّقْ بَيْنَ اثْنَيْنِ، فَصَلَّى مَا كُتِبَ لَهُ، ثُمَّ إِذَا خَرَجَ الإِمَامُ أَنْصَتَ، غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الأُخْرَى ‏ ‏‏.‏
சல்மான் அல்-ஃபார்சி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வெள்ளிக்கிழமையன்று யார் குளித்து, தம்மால் இயன்றவரை தம்மைத் தூய்மைப்படுத்திக்கொண்டு, எண்ணெய் தேய்த்து அல்லது நறுமணம் பூசிக்கொண்டு, பின்னர் (பள்ளிக்குச்) சென்று, இருவருக்கிடையே பிரிவை ஏற்படுத்தாமல், தமக்கு விதிக்கப்பட்டதைத் தொழுது, பிறகு இமாம் (சொற்பொழிவிற்காக) வெளியே வரும்போது மௌனமாக இருக்கிறாரோ, அவருக்கு அந்த வெள்ளிக்கிழமைக்கும் மற்றுமொரு வெள்ளிக்கிழமைக்கும் இடையிலான (பாவங்கள்) மன்னிக்கப்படும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب لاَ يُقِيمُ الرَّجُلُ أَخَاهُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَيَقْعُدُ فِي مَكَانِهِ
பாடம்: ஜுமுஆ நாளில் ஒரு மனிதர் தனது சகோதரரை எழுப்பிவிட்டு, அவரது இடத்தில் அமரக்கூடாது.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ أَخَاهُ مِنْ مَقْعَدِهِ وَيَجْلِسَ فِيهِ‏.‏ قُلْتُ لِنَافِعٍ الْجُمُعَةَ قَالَ الْجُمُعَةَ وَغَيْرَهَا‏.‏
இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஒருவர் தம் சகோதரரை அவருடைய இடத்திலிருந்து எழுப்பிவிட்டு, அந்த இடத்தில் தாம் அமர்வதை நபி (ஸல்) அவர்கள் தடை செய்தார்கள்."

(அறிவிப்பாளர் இப்னு ஜுரைஜ் ஆகிய) நான் நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்களிடம், "இது ஜும்ஆவிற்கா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "ஜும்ஆவிற்கும் மற்றவற்றுக்கும் தான்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الأَذَانِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
ஜுமுஆ நாளில் பாங்கு
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ كَانَ النِّدَاءُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَوَّلُهُ إِذَا جَلَسَ الإِمَامُ عَلَى الْمِنْبَرِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَلَمَّا كَانَ عُثْمَانُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَثُرَ النَّاسُ زَادَ النِّدَاءَ الثَّالِثَ عَلَى الزَّوْرَاءِ‏.‏
அஸ்-ஸாயிப் பின் யஸீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்களின் காலத்திலும், அபூபக்ர் (ரழி) மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் காலத்திலும், இமாம் மிம்பரில் அமர்ந்ததும் ஜும்ஆவிற்கான அதான் சொல்லப்பட்டு வந்தது. உஸ்மான் (ரழி) அவர்களின் காலத்தில் மக்கள் அதிகமானபோது, அஸ்-ஸவ்ரா எனும் இடத்தில் மூன்றாவது அதானை அவர் அதிகப்படுத்தினார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْمُؤَذِّنِ الْوَاحِدِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமையன்று ஒரு முஅத்தின்
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ الَّذِي، زَادَ التَّأْذِينَ الثَّالِثَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ ـ رضى الله عنه ـ حِينَ كَثُرَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ، وَلَمْ يَكُنْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُؤَذِّنٌ غَيْرَ وَاحِدٍ، وَكَانَ التَّأْذِينُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حِينَ يَجْلِسُ الإِمَامُ، يَعْنِي عَلَى الْمِنْبَرِ‏.‏
அஸ்-ஸாயிப் பின் யஸீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
மதீனாவாசிகள் அதிகமானபோது, ஜும்ஆ நாளில் மூன்றாவது பாங்கை அதிகப்படுத்தியவர் உஸ்மான் பின் அஃப்பான் (ரழி) ஆவார்கள். நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஒரேயொரு முஅத்தின் மட்டுமே இருந்தார். ஜும்ஆ நாளில் இமாம் அமரும்போதே, அதாவது மிம்பரின் மீது, பாங்கு சொல்வதாக இருந்தது.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب يُؤَذِّنُ الإِمَامُ عَلَى الْمِنْبَرِ إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ
இமாம் மிம்பரின் மீது இருக்கும்போது அதானைக் கேட்டால், அதன் வார்த்தைகளைத் திரும்பக் கூறுதல்.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ،، وَهُوَ جَالِسٌ عَلَى الْمِنْبَرِ، أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ قَالَ مُعَاوِيَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَأَنَا‏.‏ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَأَنَا‏.‏ فَلَمَّا أَنْ قَضَى التَّأْذِينَ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى هَذَا الْمَجْلِسِ حِينَ أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ يَقُولُ مَا سَمِعْتُمْ مِنِّي مِنْ مَقَالَتِي‏.‏
அபூ உமாமா பின் சஹ்ல் பின் ஹுனைஃப் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

முஆவியா பின் அபீ சுஃப்யான் (ரழி) அவர்கள் மிம்பரில் அமர்ந்திருந்தபோது, முஅத்தின் பாங்கு சொல்வதை நான் கேட்டேன். முஅத்தின், "அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்" என்று கூறியபோது, முஆவியா (ரழி) அவர்கள் "அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்" என்று கூறினார்கள். அவர் "அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்" என்று கூறியபோது, முஆவியா (ரழி) அவர்கள் "நானும் (சாட்சி கூறுகிறேன்)" என்று கூறினார்கள். அவர் "அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதன் ரசூலுல்லாஹ்" என்று கூறியபோது, முஆவியா (ரழி) அவர்கள் "நானும் (சாட்சி கூறுகிறேன்)" என்று கூறினார்கள்.

பாங்கு சொல்லி முடிக்கப்பட்டதும் முஆவியா (ரழி) அவர்கள், "மக்களே! முஅத்தின் பாங்கு சொன்னபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இதே இடத்தில் (மிம்பரில்) இருந்தபடியே, இப்போது என்னிடமிருந்து நீங்கள் கேட்ட இச்சொற்களைக் கூற நான் கேட்டிருக்கிறேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْجُلُوسِ عَلَى الْمِنْبَرِ عِنْدَ التَّأْذِينِ
அதான் சொல்லப்படும்போது மிம்பரில் அமர்வது
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ التَّأْذِينَ الثَّانِيَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَمَرَ بِهِ عُثْمَانُ حِينَ كَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ، وَكَانَ التَّأْذِينُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حِينَ يَجْلِسُ الإِمَامُ‏.‏
அஸ்-ஸாஇப் பின் யஸீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

`உஸ்மான் பின் அஃப்பான் (ரழி) அவர்கள் வெள்ளிக்கிழமைகளில் மஸ்ஜிதில் மக்களின் எண்ணிக்கை அதிகரித்தபோது இரண்டாவது அதானை அறிமுகப்படுத்தினார்கள். முன்பு வெள்ளிக்கிழமைகளில் இமாம் அவர்கள் (மிம்பரில்) தமது ஆசனத்தில் அமர்ந்த பின்னரே அதான் சொல்லப்பட்டு வந்தது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب التَّأْذِينِ عِنْدَ الْخُطْبَةِ
குத்பாவின்போது பாங்கு சொல்லுதல்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ إِنَّ الأَذَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ كَانَ أَوَّلُهُ حِينَ يَجْلِسُ الإِمَامُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى الْمِنْبَرِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَلَمَّا كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ وَكَثُرُوا، أَمَرَ عُثْمَانُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِالأَذَانِ الثَّالِثِ، فَأُذِّنَ بِهِ عَلَى الزَّوْرَاءِ، فَثَبَتَ الأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ‏.‏
அஸ்-ஸாயிப் பின் யஸீத் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்திலும், அபூபக்கர் (ரழி) மற்றும் உமர் (ரழி) ஆகியோரின் காலங்களிலும், ஜும்ஆ நாளில் இமாம் மிம்பரில் அமர்ந்தவுடன்தான் அதான் (முழக்கம்) இருந்தது. உஸ்மான் (ரழி) அவர்களின் கிலாஃபத்தின்போது மக்கள் பெருகிய வேளையில், ஜும்ஆ நாளில் மூன்றாவது அதானுக்கு அவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள். அந்த அதான் 'அஸ்-ஸவ்ரா' எனும் இடத்தில் அறிவிக்கப்பட்டது. பிறகு இந்த நடைமுறையே நிலைபெற்றது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْخُطْبَةِ عَلَى الْمِنْبَرِ
மிம்பரில் குத்பா நிகழ்த்துதல்
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيُّ الْقُرَشِيُّ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمِ بْنُ دِينَارٍ، أَنَّ رِجَالاً، أَتَوْا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، وَقَدِ امْتَرَوْا فِي الْمِنْبَرِ مِمَّ عُودُهُ فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْرِفُ مِمَّا هُوَ، وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ، وَأَوَّلَ يَوْمٍ جَلَسَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى فُلاَنَةَ ـ امْرَأَةٍ قَدْ سَمَّاهَا سَهْلٌ ـ ‏"‏ مُرِي غُلاَمَكِ النَّجَّارَ أَنْ يَعْمَلَ لِي أَعْوَادًا أَجْلِسُ عَلَيْهِنَّ إِذَا كَلَّمْتُ النَّاسَ ‏"‏‏.‏ فَأَمَرَتْهُ فَعَمِلَهَا مِنْ طَرْفَاءِ الْغَابَةِ ثُمَّ جَاءَ بِهَا، فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِهَا فَوُضِعَتْ هَا هُنَا، ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَيْهَا، وَكَبَّرَ وَهْوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ رَكَعَ وَهْوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ نَزَلَ الْقَهْقَرَى فَسَجَدَ فِي أَصْلِ الْمِنْبَرِ ثُمَّ عَادَ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا صَنَعْتُ هَذَا لِتَأْتَمُّوا وَلِتَعَلَّمُوا صَلاَتِي ‏"‏‏.‏
சஹ்ல் பின் ஸஅத் அஸ்-ஸாஇதீ (ரலி) அவர்களிடம் சிலர் வந்து, மிம்பர் (மேடை) எந்த மரத்தால் செய்யப்பட்டது என்பதில் தங்களுக்கிடையே ஏற்பட்ட கருத்து வேறுபாட்டினால் அது குறித்து அவரிடம் கேட்டார்கள். அதற்கு அவர் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! அது எதனால் ஆனது என்பதை நான் நன்கறிவேன்; அது வைக்கப்பட்ட முதல் நாளையும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அதன் மீது அமர்ந்த முதல் நாளையும் நான் பார்த்தேன்."

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், (சஹ்ல் (ரலி) அவர்கள் பெயர் குறிப்பிட்ட) ஒரு பெண்மணியிடம் ஆளனுப்பி, 'நான் மக்களிடம் பேசும்போது அமர்வதற்காக மரக்கட்டைகளால் ஆன ஒன்றை (மிம்பரை) எனக்குச் செய்து தருமாறு உனது தச்சரான அடிமைக்குக் கட்டளையிடு' என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே அப்பெண்மணி அவருக்குக் கட்டளையிட்டார். அவர் காட்டிலுள்ள 'தர்ஃபா' (தாமரிஸ்க்) மரத்திலிருந்து அதைச் செய்து கொண்டு வந்தார். அப்பெண்மணி அதை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் அனுப்பி வைத்தார். நபி (ஸல்) அவர்கள் அதை (பள்ளிவாசலில்) வைக்குமாறு ஏவினார்கள்; அது இங்கே வைக்கப்பட்டது.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அதன் மீது (நின்று) தொழுததை நான் பார்த்தேன். அவர்கள் அதன் மீதே தக்பீர் கூறினார்கள்; அதன் மீதே ருகூஃவும் செய்தார்கள். பிறகு பின்புறமாக இறங்கி வந்து மிம்பரின் அடிவாரத்தில் சஜ்தா செய்தார்கள். பிறகு மீண்டும் (மிம்பருக்குத்) திரும்பினார்கள். தொழுகையை முடித்த பிறகு மக்களை நோக்கித் திரும்பி, 'மக்களே! நீங்கள் என்னைப் பின்பற்றுவதற்காகவும், எனது தொழுகையை நீங்கள் கற்றுக்கொள்வதற்காகவுமே நான் இவ்வாறு செய்தேன்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَنَسٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ جِذْعٌ يَقُومُ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا وُضِعَ لَهُ الْمِنْبَرُ سَمِعْنَا لِلْجِذْعِ مِثْلَ أَصْوَاتِ الْعِشَارِ حَتَّى نَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ يَحْيَى أَخْبَرَنِي حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் (சொற்பொழிவு ஆற்றும்போது) ஒரு பேரீச்சை மரத்தின் அடிமரத்தின் அருகே நிற்பது வழக்கம். அவர்களுக்காக மிம்பர் (சொற்பொழிவு மேடை) வைக்கப்பட்டபோது, நபி (ஸல்) அவர்கள் மிம்பரிலிருந்து இறங்கி வந்து அதன் மீது தமது திருக்கரத்தை வைக்கும் வரை அந்த அடிமரம் கர்ப்பிணிப் பெண் ஒட்டகத்தைப் போல் அழுவதை நாங்கள் கேட்டோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏ ‏ مَنْ جَاءَ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ ‏ ‏‏.‏
ஸாலிம் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
என் தந்தை (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள், "நபி (ஸல்) அவர்கள் மிம்பரின் மீது குத்பா நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது, அவர்கள், 'ஜும்ஆ தொழுகைக்கு வருபவர் எவராயினும் (வருவதற்கு முன்) குளிக்க வேண்டும்' என்று கூறியதை நான் கேட்டேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْخُطْبَةِ قَائِمًا
நின்று கொண்டு குத்பா கொடுப்பது
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ قَائِمًا ثُمَّ يَقْعُدُ ثُمَّ يَقُومُ، كَمَا تَفْعَلُونَ الآنَ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் நின்றுகொண்டே குத்பா நிகழ்த்துவார்கள்; பிறகு அமர்வார்கள்; பின்னர், நீங்கள் இப்போது செய்வதைப் போன்றே எழுந்து நிற்பார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب يَسْتَقْبِلُ الإِمَامُ الْقَوْمَ وَاسْتِقْبَالِ النَّاسِ الإِمَامَ إِذَا خَطَبَ
இமாம் மக்களை முன்னோக்குவதும், இமாம் உரை நிகழ்த்தும்போது மக்கள் அவரை முன்னோக்குவதும்
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَلَسَ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى الْمِنْبَرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ‏.‏
அபூ ஸயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒரு நாள் நபி (ஸல்) அவர்கள் மிம்பரின் மீது அமர்ந்தார்கள், நாங்கள் அவர்களைச் சுற்றி அமர்ந்திருந்தோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ قَالَ فِي الْخُطْبَةِ بَعْدَ الثَّنَاءِ أَمَّا بَعْدُ
குத்பாவில் "அம்மா பஃது" என்று கூறுதல்
وَقَالَ مَحْمُودٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ قُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ‏.‏ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَىْ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ فَأَطَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جِدًّا حَتَّى تَجَلاَّنِي الْغَشْىُ وَإِلَى جَنْبِي قِرْبَةٌ فِيهَا مَاءٌ فَفَتَحْتُهَا فَجَعَلْتُ أَصُبُّ مِنْهَا عَلَى رَأْسِي، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَخَطَبَ النَّاسَ، وَحَمِدَ اللَّهَ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَلَغِطَ نِسْوَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَانْكَفَأْتُ إِلَيْهِنَّ لأُسَكِّتَهُنَّ فَقُلْتُ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ قَالَتْ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ شَىْءٍ لَمْ أَكُنْ أُرِيتُهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ، وَإِنَّهُ قَدْ أُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ ـ أَوْ قَرِيبَ مِنْ ـ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، يُؤْتَى أَحَدُكُمْ، فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ ـ أَوْ قَالَ الْمُوقِنُ شَكَّ هِشَامٌ ـ فَيَقُولُ هُوَ رَسُولُ اللَّهِ، هُوَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَآمَنَّا وَأَجَبْنَا وَاتَّبَعْنَا وَصَدَّقْنَا‏.‏ فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا، قَدْ كُنَّا نَعْلَمُ إِنْ كُنْتَ لَتُؤْمِنُ بِهِ‏.‏ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ ـ أَوْ قَالَ الْمُرْتَابُ شَكَّ هِشَامٌ ـ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ هِشَامٌ فَلَقَدْ قَالَتْ لِي فَاطِمَةُ فَأَوْعَيْتُهُ، غَيْرَ أَنَّهَا ذَكَرَتْ مَا يُغَلِّظُ عَلَيْهِ‏.‏
அஸ்மா பின்த் அபீ பக்ர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடம் சென்றேன்; அப்போது மக்கள் (கிரகணத்) தொழுகையில் இருந்தார்கள். "மக்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது?" என்று நான் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் தன் தலையால் வானத்தை நோக்கிச் சைகை செய்தார்கள். "ஏதேனும் அத்தாட்சியா?" என்று நான் வினவினேன். அதற்கு அவர்கள் "ஆம்" என்பது போன்று தலையசைத்தார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மிக நீண்ட நேரம் தொழுதார்கள்; எந்த அளவிற்கென்றால் என்மீது மயக்கம் வருவது போன்ற நிலை ஏற்பட்டது. எனக்கு அருகில் தண்ணீர் நிரம்பிய தோல் பை ஒன்று இருந்தது. அதைத் திறந்து, அதிலிருந்து (தண்ணீரை எடுத்து) என் தலையின் மீது ஊற்றிக்கொண்டேன்.

சூரியன் (கிரகணம் விலகி) வெளிச்சமானதும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தொழுகையை விட்டுத்) திரும்பினார்கள். பிறகு மக்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள். அல்லாஹ்வுக்குத் தகுதியானவற்றைக் கூறி அவனைப் போற்றிப் புகழ்ந்தார்கள்; பிறகு 'அம்மா பஃது' என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அன்ஸாரிப் பெண்கள் சிலர் சலசலத்துக் கொண்டிருந்தனர். அவர்களை மவுனப்படுத்துவதற்காக நான் அவர்கள் பக்கம் திரும்பினேன். (பிறகு) ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடம், "நபி (ஸல்) அவர்கள் என்ன கூறினார்கள்?" என்று கேட்டேன்.

அதற்கு ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "(நபி (ஸல்) அவர்கள்,) 'எனக்குக் காட்டப்படாத எப்பொருளும் - சொர்க்கம் மற்றும் நரகம் உட்பட - எனக்குரிய இந்த இடத்தில் (இப்போது) எனக்குக் காட்டப்பட்டுவிட்டது. மேலும், மஸீஹ் தஜ்ஜாலின் குழப்பத்தைப் போன்ற - அல்லது அதற்கு நெருக்கமான (என்று அறிவிப்பாளர் ஐயப்படுகிறார்) - ஒரு சோதனைக்கு நீங்கள் உங்கள் கப்றுகளிலே உள்ளாக்கப்படுவீர்கள் என்று எனக்கு வஹீ அறிவிக்கப்பட்டது' என்று கூறினார்கள்.

(தொடர்ந்து நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:) "(மறுமையில்) உங்களில் ஒருவரிடம் (வானவர்) வந்து, 'இந்த மனிதரைப் பற்றி உனக்கு என்ன தெரியும்?' என்று கேட்கப்படும். இறைநம்பிக்கையாளர் (மூமின்) அல்லது உறுதியான ஈமான் கொண்டவர் - அறிவிப்பாளர் ஹிஷாம் இதில் ஐயப்படுகிறார் - கூறுவார்: 'இவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள். எங்களிடம் தெளிவான சான்றுகளையும் நேர்வழியையும் கொண்டு வந்தார். நாங்கள் அவரை ஈமான் கொண்டோம்; (அவரது அழைப்பை) ஏற்றுக்கொண்டோம்; (அவரைப்) பின்பற்றினோம்; (அவர் கொண்டுவந்ததை) உண்மைப்படுத்தினோம்.'

பிறகு அவரிடம், 'நல்லவராகத் தூங்குவீராக! நீர் அவரை ஈமான் கொண்டவர் என்பதை நாங்கள் அறிவோம்' என்று சொல்லப்படும்.

நயவஞ்சகன் (முனாஃபிக்) அல்லது சந்தேகப்படுபவர் - அறிவிப்பாளர் ஹிஷாம் இதில் ஐயப்படுகிறார் - (கேள்வி கேட்கப்படும்போது) கூறுவான்: 'எனக்குத் தெரியாது. மக்கள் எதையோ சொல்லக் கேட்டேன்; நானும் அதையே சொன்னேன்'."

ஹிஷாம் (ரஹ்) கூறினார்: "ஃபாத்திமா (ரஹ்) அவர்கள் இதை என்னிடம் கூறினார்கள்; நான் அதை (நன்கு) மனனமிட்டுக்கொண்டேன். ஆயினும், அவர் (நயவஞ்சகர்) மீது கடுமை காட்டப்படுவது குறித்து அவர்கள் (ஃபாத்திமா) குறிப்பிட்டதைத் தவிர (வேறெதையும் நான் மறக்கவில்லை)."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ، يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِمَالٍ أَوْ سَبْىٍ فَقَسَمَهُ، فَأَعْطَى رِجَالاً وَتَرَكَ رِجَالاً فَبَلَغَهُ أَنَّ الَّذِينَ تَرَكَ عَتَبُوا، فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ أَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ أَمَّا بَعْدُ، فَوَاللَّهِ إِنِّي لأُعْطِي الرَّجُلَ، وَأَدَعُ الرَّجُلَ، وَالَّذِي أَدَعُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنَ الَّذِي أُعْطِي وَلَكِنْ أُعْطِي أَقْوَامًا لِمَا أَرَى فِي قُلُوبِهِمْ مِنَ الْجَزَعِ وَالْهَلَعِ، وَأَكِلُ أَقْوَامًا إِلَى مَا جَعَلَ اللَّهُ فِي قُلُوبِهِمْ مِنَ الْغِنَى وَالْخَيْرِ، فِيهِمْ عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ ‏ ‏‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِكَلِمَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُمْرَ النَّعَمِ‏.‏ تَابَعَهُ يُونُسُ‏.‏
அம்ர் பின் தக்லிப் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் (பங்கீட்டிற்காக) நிதியோ அல்லது போர்க்கைதிகளோ கொண்டுவரப்பட்டனர். அதை அவர்கள் பங்கிட்டுக் கொடுத்தார்கள். (அப்போது) சிலருக்குக் கொடுத்தார்கள்; சிலருக்குக் கொடுக்காமல் விட்டுவிட்டார்கள். தங்களால் விட்டுவிடப்பட்டவர்கள் (அது குறித்து) குறை பேசிக்கொண்டார்கள் எனும் செய்தி அவர்களுக்கு எட்டியது.

ஆகவே, அவர்கள் அல்லாஹ்வைப் போற்றிப் புகழ்ந்துவிட்டு, "அம்மா பஃது" என்று கூறிவிட்டுப் பின்வருமாறு கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நான் ஒரு மனிதருக்குக் கொடுக்கிறேன்; மற்றொருவருக்குக் கொடுக்காமல் விட்டுவிடுகிறேன். நான் எவருக்குக் கொடுக்காமல் விடுகிறேனோ அவரே, நான் கொடுப்பவரை விட எனக்கு மிகவும் விருப்பமானவர் ஆவார். ஆயினும், சில மனிதர்களின் உள்ளங்களில் நான் காணும் பொறுமையின்மையையும் பேராசையையும் கருத்தில் கொண்டே அவர்களுக்குக் கொடுக்கிறேன். ஆனால், அல்லாஹ் எவர்களது உள்ளங்களில் தன்னிறைவையும் நன்மையையும் அமைத்திருக்கிறானோ அவர்களை (அவற்றின் பொறுப்பிலேயே) விட்டுவிடுகிறேன். அத்தகையவர்களில் அம்ர் பின் தக்லிபும் ஒருவர்."

அம்ர் பின் தக்லிப் (ரலி) அவர்கள் (இதைக் கேட்டு), "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இவ்வார்த்தைக்குப் பகரமாக (விலையுயர்ந்த) சிவப்பு ஒட்டகங்கள் கிடைப்பதை நான் விரும்பமாட்டேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ، فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ، فَصَلَّى رِجَالٌ بِصَلاَتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا، فَاجْتَمَعَ أَكْثَرُ مِنْهُمْ فَصَلَّوْا مَعَهُ، فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا فَكَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ، فَلَمَّا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الرَّابِعَةُ عَجَزَ الْمَسْجِدُ عَنْ أَهْلِهِ حَتَّى خَرَجَ لِصَلاَةِ الصُّبْحِ، فَلَمَّا قَضَى الْفَجْرَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ، فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ، لَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ فَتَعْجِزُوا عَنْهَا ‏ ‏‏.‏ تَابَعَهُ يُونُسُ‏.‏
ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

(ஒரு முறை) நள்ளிரவில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வெளியே சென்று பள்ளிவாசலில் தொழுதார்கள்; சில ஆண்களும் அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள். விடிந்ததும் மக்கள் அதைப் பற்றிப் பேசிக்கொண்டார்கள். ஆகவே (அடுத்த நாள்) அதிகமானவர்கள் கூடி, அவர்களுடன் தொழுதார்கள். விடிந்ததும் மக்கள் அதைப் பற்றிப் பேசிக்கொண்டார்கள். ஆகவே மூன்றாவது இரவில் பள்ளிவாசலில் மக்களின் எண்ணிக்கை அதிகமானது. அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வெளியே வந்தார்கள்; மக்களும் அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள். நான்காவது இரவில் மக்களுக்கு இடமளிக்க முடியாதவாறு பள்ளிவாசல் நிரம்பி வழிந்தது. ஆயினும், (நபி (ஸல்) அவர்கள் இரவுத் தொழுகைக்கு வராமல்) சுப்ஹ் (ஃபஜ்ர்) தொழுகைக்காகவே வெளியே வந்தார்கள். ஃபஜ்ர் தொழுகையை முடித்ததும் மக்களை நோக்கித் திரும்பி, "தஷஹ்ஹுத்" (வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை என்றும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் அவனுடைய தூதர் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன்) என்று மொழிந்தார்கள். பிறகு கூறினார்கள்: "அம்மா பஃது! நிச்சயமாக (பள்ளிவாசலில்) நீங்கள் கூடியிருந்தது எனக்குத் தெரியாமல் இருக்கவில்லை; எனினும், இத்தொழுகை உங்கள் மீது கடமையாக்கப்பட்டுவிடுமோ என்றும், (அவ்வாறு ஆனால்) உங்களால் அதனை நிறைவேற்ற முடியாமல் போய்விடுமோ என்றும் நான் அஞ்சினேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ عَشِيَّةً بَعْدَ الصَّلاَةِ، فَتَشَهَّدَ وَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ الْعَدَنِيُّ عَنْ سُفْيَانَ فِي أَمَّا بَعْدُ‏.‏
அபூ ஹுமைத் அஸ்ஸாஇதி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு மாலையில் தொழுகைக்குப் பிறகு எழுந்து நின்று "தஷஹ்ஹுத்" ஓதினார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வை அவனுக்குரிய விதத்தில் புகழ்ந்து, "அம்மா பஃது" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَمِعْتُهُ حِينَ تَشَهَّدَ يَقُولُ ‏ ‏ أَمَّا بَعْدُ ‏ ‏‏.‏ تَابَعَهُ الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏
அல்-மிஸ்வர் பின் மக்ரமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுந்தார்கள். அப்போது அவர்கள் தஷஹ்ஹுத் மொழிந்தபோது "அம்மா பஃது" என்று கூறுவதை நான் கேட்டேன்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْغَسِيلِ، قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ صَعِدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمِنْبَرَ وَكَانَ آخِرَ مَجْلِسٍ جَلَسَهُ مُتَعَطِّفًا مِلْحَفَةً عَلَى مَنْكِبَيْهِ، قَدْ عَصَبَ رَأْسَهُ بِعِصَابَةٍ دَسِمَةٍ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ إِلَىَّ ‏"‏‏.‏ فَثَابُوا إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ هَذَا الْحَىَّ مِنَ الأَنْصَارِ يَقِلُّونَ، وَيَكْثُرُ النَّاسُ، فَمَنْ وَلِيَ شَيْئًا مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَطَاعَ أَنْ يَضُرَّ فِيهِ أَحَدًا أَوْ يَنْفَعَ فِيهِ أَحَدًا، فَلْيَقْبَلْ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَيَتَجَاوَزْ عَنْ مُسِيِّهِمْ ‏"‏‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் மிம்பரில் (சொற்பொழிவு மேடையில்) ஏறினார்கள். அது அவர்கள் (மக்களுடன்) அமர்ந்த கடைசிச் சபையாக இருந்தது. அவர்கள் தங்கள் தோள்களின் மீது மேலங்கி ஒன்றைப் போர்த்தியிருந்தார்கள். மேலும், எண்ணெய்ப் பசையுள்ள ஒரு துணியால் தங்கள் தலையைக் கட்டியிருந்தார்கள். அவர்கள் அல்லாஹ்வைப் போற்றிப் புகழ்ந்தார்கள். பிறகு, "மக்களே! என்னிடம் வாருங்கள்" என்று கூறினார்கள். ஆகவே, மக்கள் அவர்களை நோக்கித் திரண்டு வந்தார்கள். பிறகு அவர்கள், "அம்மா பஃது" (இறைவாழ்த்துக்குப் பின்), "நிச்சயமாக அன்சாரிகளான இந்தக் கூட்டத்தார் குறைந்துவிடுவார்கள்; (பிற) மக்கள் பெருகிவிடுவார்கள். எனவே, முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் சமுதாயத்தில் ஏதேனும் ஒரு பொறுப்பை ஏற்று, அதில் ஒருவருக்குத் தீங்கிழைக்கவும் அல்லது ஒருவருக்குப் பயன் அளிக்கவும் ஆற்றல் பெற்றிருப்பவர், அவர்களில் (அன்சாரிகளில்) நன்மை புரிபவரிடமிருந்து (நன்மையை) ஏற்றுக்கொள்ளட்டும்; அவர்களில் தவறிழைப்பவரை(த் தண்டிப்பதை)க் கண்டுகொள்ளாமல் விட்டுவிடட்டும்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْقَعْدَةِ بَيْنَ الْخُطْبَتَيْنِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
இரண்டு குத்பாக்களுக்கு இடையில் அமர்வது
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ خُطْبَتَيْنِ يَقْعُدُ بَيْنَهُمَا‏.‏
`அப்துல்லாஹ் இப்னு `உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு குத்பாக்களை நிகழ்த்துவார்கள், அவற்றுக்கு இடையில் அமருவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الاِسْتِمَاعِ إِلَى الْخُطْبَةِ
பாடம் : குத்பாவைச் செவிமடுத்தல்
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ، وَقَفَتِ الْمَلاَئِكَةُ عَلَى باب الْمَسْجِدِ يَكْتُبُونَ الأَوَّلَ فَالأَوَّلَ، وَمَثَلُ الْمُهَجِّرِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي بَدَنَةً، ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي بَقَرَةً، ثُمَّ كَبْشًا، ثُمَّ دَجَاجَةً، ثُمَّ بَيْضَةً، فَإِذَا خَرَجَ الإِمَامُ طَوَوْا صُحُفَهُمْ، وَيَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "வெள்ளிக்கிழமை அன்று, வானவர்கள் பள்ளிவாசலின் வாசலில் நின்றுகொண்டு, பள்ளிவாசலுக்கு வருபவர்களின் பெயர்களை அவர்கள் வரும் வரிசைப்படி ஒன்றன்பின் ஒன்றாக எழுதிக் கொண்டிருப்பார்கள். மிகவும் ஆரம்ப நேரத்தில் பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைபவரின் உதாரணமாவது, ஒரு ஒட்டகத்தை அளிப்பவரைப் போன்றது (தியாகமாக). அதற்கு அடுத்து வருபவர் ஒரு பசுவை அளிப்பவரைப் போன்றும், பின்னர் ஒரு செம்மறியாட்டுக்கிடாயை அளிப்பவரைப் போன்றும், பின்னர் ஒரு கோழியை அளிப்பவரைப் போன்றும், பின்னர் ஒரு முட்டையை அளிப்பவரைப் போன்றும் முறையே இருப்பர். இமாம் (ஜும்ஆ தொழுகைக்காக) வெளியே வரும்போது, அவர்கள் (அதாவது, வானவர்கள்) தங்கள் ஏடுகளைச் சுருட்டிக்கொண்டு குத்பாவைக் கேட்பார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب إِذَا رَأَى الإِمَامُ رَجُلاً جَاءَ وَهْوَ يَخْطُبُ أَمَرَهُ أَنْ يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ
இமாம் குத்பா நிகழ்த்திக் கொண்டிருக்கும்போது வந்த ஒரு மனிதரை அவர் கண்டால், அவரை இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுமாறு பணித்தல்.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّيْتَ يَا فُلاَنُ ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُمْ فَارْكَعْ ‏"‏‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒரு வெள்ளிக்கிழமை அன்று நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்களுக்கு உரை (குத்பா) நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது ஒரு மனிதர் வந்தார். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "இன்னாரே! நீர் தொழுதுவிட்டீரா?" என்று கேட்டார்கள். அவர் "இல்லை" என்று பதிலளித்தார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "எழுந்து தொழுவீராக" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ جَاءَ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ
இமாம் குத்பா வழங்கும்போது வருபவர், இலேசான இரண்டு ரக்அத்கள் தொழ வேண்டும்
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا، قَالَ دَخَلَ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّيْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் குத்பா நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது ஒரு மனிதர் பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்தார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "நீங்கள் தொழுதுவிட்டீர்களா?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அம்மனிதர், "இல்லை" என்று பதிலளித்தார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "இரண்டு ரக்அத் தொழுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الْخُطْبَةِ
குத்பாவின் (மார்க்கச் சொற்பொழிவு) போது கைகளை உயர்த்துவது
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ،‏.‏ وَعَنْ يُونُسَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَ الْكُرَاعُ، وَهَلَكَ الشَّاءُ، فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا‏.‏ فَمَدَّ يَدَيْهِ وَدَعَا‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு வெள்ளிக்கிழமை அன்று குத்பா ஓதிக் கொண்டிருந்தபோது, ஒரு மனிதர் எழுந்து நின்று, "அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்) அவர்களே! கால்நடைகளும் ஆடுகளும் மடிந்து கொண்டிருக்கின்றன, எனவே மழைக்காக அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தனை செய்யுங்கள்" என்று கூறினார். எனவே நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் இரு கரங்களையும் உயர்த்தி, (மழைக்காக) அல்லாஹ்விடம் துஆச் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الاِسْتِسْقَاءِ فِي الْخُطْبَةِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
வெள்ளிக்கிழமை குத்பாவில் இஸ்திஸ்கா
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَصَابَتِ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَبَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَمَا نَرَى فِي السَّمَاءِ قَزَعَةً، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا وَضَعَهَا حَتَّى ثَارَ السَّحَابُ أَمْثَالَ الْجِبَالِ، ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ عَنْ مِنْبَرِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْمَطَرَ يَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ صلى الله عليه وسلم فَمُطِرْنَا يَوْمَنَا ذَلِكَ، وَمِنَ الْغَدِ، وَبَعْدَ الْغَدِ وَالَّذِي يَلِيهِ، حَتَّى الْجُمُعَةِ الأُخْرَى، وَقَامَ ذَلِكَ الأَعْرَابِيُّ ـ أَوْ قَالَ غَيْرُهُ ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَ الْبِنَاءُ وَغَرِقَ الْمَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، فَقَالَ ‏ ‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا، وَلاَ عَلَيْنَا ‏ ‏‏.‏ فَمَا يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ السَّحَابِ إِلاَّ انْفَرَجَتْ، وَصَارَتِ الْمَدِينَةُ مِثْلَ الْجَوْبَةِ، وَسَالَ الْوَادِي قَنَاةُ شَهْرًا، وَلَمْ يَجِئْ أَحَدٌ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلاَّ حَدَّثَ بِالْجَوْدِ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் மக்களுக்குப் பஞ்சம் (வறட்சி) ஏற்பட்டது. நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு வெள்ளிக்கிழமை அன்று (மிம்பரில்) குத்பா நிகழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது, ஒரு கிராமவாசி எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! கால்நடைகள் அழிந்துவிட்டன; குடும்பத்தினர் பசியால் வாடுகின்றனர். ஆகவே எங்களுக்காக அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தியுங்கள்" என்றார்.

உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் இரு கைகளையும் உயர்த்தினார்கள். வானத்தில் ஒரு மேகத் துணுக்குகூட (அப்போது) தென்படவில்லை. என் உயிர் எவன் கைவசம் உள்ளதோ அவன் மீது சத்தியமாக! மலைகளைப் போன்று மேகங்கள் திரளும் வரை அவர்கள் தம் கைகளைக் கீழே இறக்கவில்லை. பிறகு அவர்கள் தம் மிம்பரிலிருந்து இறங்குவதற்கு முன்பே, மழை நீர் அவர்களின் தாடியில் வழிந்தோடியதை நான் கண்டேன்.

அன்றைய தினம் மழை பொழிந்தது. பிறகு மறுநாளும், அதற்கு மறுநாளும், அதற்கு அடுத்த நாளும் எனத் தொடர்ந்து அடுத்த ஜுமுஆ வரை (மழை) பொழிந்தது. (அடுத்த ஜுமுஆவில்) அதே கிராமவாசி - அல்லது வேறொருவர் - எழுந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! கட்டடங்கள் இடிந்துவிட்டன; செல்வங்கள் (கால்நடைகள்) நீரில் மூழ்கிவிட்டன. ஆகவே எங்களுக்காக அல்லாஹ்விடம் பிரார்த்தியுங்கள்" என்றார்.

உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் தம் இரு கைகளையும் உயர்த்தி, **"அல்லாஹும்ம ஹவாலைனா, வலா அலைனா"** (யா அல்லாஹ்! எங்கள் சுற்றுப்புறங்களில் (மழையைப் பொழியச் செய்வாயாக)! எங்கள் மீது (கேடு விளைவிக்கும் வகையில்) வேண்டாம்) என்று கூறினார்கள்.

அவர்கள் மேகத்தின் ஒரு திசையை நோக்கித் தம் கையால் சைகை செய்தபோதெல்லாம், அத்திசையிலிருந்து மேகங்கள் விலகிச் சென்றன. மதீனா நகரம் (மேகங்களுக்கிடையே) ஒரு பள்ளத்தைப் போன்று (வானம் திறந்த வெளியாக) மாறியது. 'கனாத்' ஓடையில் ஒரு மாத காலம் தண்ணீர் ஓடியது. (வெளியிலிருந்து மதீனாவிற்கு) வந்த எவரும், இந்தப் பெருமழையைப் பற்றிப் பேசாமல் இருந்ததில்லை.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الإِنْصَاتِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ
பாடம்: வெள்ளிக்கிழமையன்று இமாம் குத்பா நிகழ்த்தும்போது அமைதியாகச் செவிமடுத்தல்
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَنْصِتْ‏.‏ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ فَقَدْ لَغَوْتَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "ஜுமுஆ நாளில் இமாம் குத்பா (சொற்பொழிவு) நிகழ்த்திக் கொண்டிருக்கும்போது, நீங்கள் உங்கள் தோழரிடம் ‘மௌனமாக இரு’ என்று கூறினால், நிச்சயமாக நீங்கள் வீணான காரியத்தைச் செய்துவிட்டீர்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب السَّاعَةِ الَّتِي فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ
பாடம்: வெள்ளிக்கிழமையில் உள்ள அந்த நேரம்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ ‏ ‏ فِيهِ سَاعَةٌ لاَ يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ، وَهْوَ قَائِمٌ يُصَلِّي، يَسْأَلُ اللَّهَ تَعَالَى شَيْئًا إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهُ ‏ ‏‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ يُقَلِّلُهَا‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வெள்ளிக்கிழமையைப் பற்றிக் குறிப்பிட்டுக் கூறினார்கள்: "அதில் ஒரு நேரம் இருக்கிறது; ஒரு முஸ்லிம் நின்றுகொண்டு தொழுதவாறு அந்த நேரத்தை அடைந்து, அல்லாஹ்விடம் எதையேனும் கேட்டால், நிச்சயமாக அதை அல்லாஹ் அவருக்கு வழங்குவான்." மேலும் அவர்கள் (ஸல்) தமது கையால் அந்த நேரத்தின் சுருக்கத்தைச் சுட்டிக்காட்டினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب إِذَا نَفَرَ النَّاسُ عَنِ الإِمَامِ فِي صَلاَةِ الْجُمُعَةِ فَصَلاَةُ الإِمَامِ وَمَنْ بَقِيَ جَائِزَةٌ
பாடம்: ஜுமுஆ தொழுகையின்போது மக்கள் இமாமை விட்டுச் சென்றுவிட்டால், இமாம் மற்றும் எஞ்சியிருப்பவர்களது தொழுகை செல்லும்.
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَقْبَلَتْ عِيرٌ تَحْمِلُ طَعَامًا، فَالْتَفَتُوا إِلَيْهَا حَتَّى مَا بَقِيَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً، فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا‏}‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் தொழுதுகொண்டிருந்தபோது, உணவுப் பொருட்களைச் சுமந்துகொண்டு ஒரு வணிகக் கூட்டம் வந்தது. உடனே மக்கள் அதன் பக்கம் (கவனத்தைத்) திருப்பினர். இறுதியில் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் பன்னிரண்டு ஆண்களைத் தவிர வேறு யாரும் எஞ்சியிருக்கவில்லை. அப்போது இந்த வசனம் அருளப்பட்டது:

**"வ இதா ரஅவ் திஜார(த்)தன் அவ் லஹ்வன் இன்ஃபல்லூ இலைஹா வ தரகூ(க்)க காயிமா"**

(இதன் பொருள்: "அவர்கள் ஏதேனும் வியாபாரத்தையோ அல்லது கேளிக்கையையோ காணும்போது, அதன்பால் அவர்கள் விரைந்து கலைந்து சென்றுவிடுகிறார்கள்; மேலும் உம்மை நின்ற நிலையில் விட்டுவிடுகிறார்கள்.")

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الصَّلاَةِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ وَقَبْلَهَا
ஜுமுஆவிற்குப் பின்னரும் முன்னரும் உள்ள தொழுகை
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ، وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ فِي بَيْتِهِ، وَبَعْدَ الْعِشَاءِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ لاَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுகைக்கு முன்னர் இரண்டு ரக்அத்களும், அதன் பின்னர் இரண்டு ரக்அத்களும் தொழுவார்கள். மஃரிப் தொழுகைக்குப் பின்னர் தமது வீட்டில் இரண்டு ரக்அத்களும், இஷா தொழுகைக்குப் பின்னர் இரண்டு ரக்அத்களும் தொழுவார்கள். ஜுமுஆ தொழுகைக்குப் பின்னர் (பள்ளிவாசலிலிருந்து) புறப்படும் வரை தொழ மாட்டார்கள்; புறப்பட்ட பின்னர் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
بَابُ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: {فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلاَةُ فَانْتَشِرُوا فِي الأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ}
பாடம்: உயர்ந்தோனாகிய அல்லாஹ் கூறுவதாவது: "{தொழுகை நிறைவேற்றப்பட்டால் பூமியில் பரவிச் செல்லுங்கள்; அல்லாஹ்வின் அருளைத் தேடுங்கள்}"
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ كَانَتْ فِينَا امْرَأَةٌ تَجْعَلُ عَلَى أَرْبِعَاءَ فِي مَزْرَعَةٍ لَهَا سِلْقًا، فَكَانَتْ إِذَا كَانَ يَوْمُ جُمُعَةٍ تَنْزِعُ أُصُولَ السِّلْقِ فَتَجْعَلُهُ فِي قِدْرٍ، ثُمَّ تَجْعَلُ عَلَيْهِ قَبْضَةً مِنْ شَعِيرٍ تَطْحَنُهَا، فَتَكُونُ أُصُولُ السِّلْقِ عَرْقَهُ، وَكُنَّا نَنْصَرِفُ مِنْ صَلاَةِ الْجُمُعَةِ فَنُسَلِّمُ عَلَيْهَا، فَتُقَرِّبُ ذَلِكَ الطَّعَامَ إِلَيْنَا فَنَلْعَقُهُ، وَكُنَّا نَتَمَنَّى يَوْمَ الْجُمُعَةِ لِطَعَامِهَا ذَلِكَ‏.‏
ஸஹ்ல் பின் ஸஅத் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
எங்களில் ஒரு பெண்மணி இருந்தார். அவர் தனக்குரிய விளைநிலத்தில் உள்ள நீரோடைகளின் கரைகளில் 'சில்க்' (ஒரு வகைக் கீரை) பயிரிடுவார். வெள்ளிக்கிழமையானால் அவர் அந்த 'சில்க்' கீரையை வேர்களுடன் பிடுங்கி ஒரு பாத்திரத்தில் போடுவார். பிறகு, அவர் அரைத்த ஒரு கைப்பிடி அளவு பார்லியை அதன் மீது இடுவார். அந்த 'சில்க்'கின் வேர்களே அதற்கு இறைச்சியாக அமைந்திருக்கும். நாங்கள் ஜுமுஆ தொழுகையிலிருந்து திரும்பியதும் அவருக்கு ஸலாம் சொல்வோம். அவர் அந்த உணவை எங்களுக்குக் கொடுப்பார்; நாங்கள் அதை உண்போம். அந்த உணவுக்காகவே நாங்கள் வெள்ளிக்கிழமையை ஆவலுடன் எதிர்பார்ப்போம்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلٍ، بِهَذَا وَقَالَ مَا كُنَّا نَقِيلُ وَلاَ نَتَغَدَّى إِلاَّ بَعْدَ الْجُمُعَةِ‏.‏
சஹ்ல் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

மேலே உள்ளதைப் போன்றே, இத்துடன் கூடுதலாக: நாங்கள் ஜுமுஆ தொழுகையை நிறைவேற்றிய பின்னரே தவிர, கய்லூலா (மதிய ஓய்வு உறக்கம்) கொள்ளவுமில்லை, மதிய உணவு உண்ணவுமில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْقَائِلَةِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ
ஜுமுஆ (தொழுகை)க்குப் பிறகான மதிய உறக்கம்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُقْبَةَ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كُنَّا نُبَكِّرُ إِلَى الْجُمُعَةِ ثُمَّ نَقِيلُ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் ஜுமுஆ தொழுகையை முன்கூட்டியே தொழுதுவிட்டு, பின்னர் கய்லூலா (மதிய ஓய்வு) செய்வோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْجُمُعَةَ ثُمَّ تَكُونُ الْقَائِلَةُ‏.‏
ஸஹ்ல் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் ஜும்ஆ தொழுகையை தொழுதுவிட்டு, பின்னர் மதிய ஓய்வு எடுப்போம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح