سنن النسائي

13. كتاب السهو

சுனனுந் நஸாயீ

13. மறதியின் நூல் (தொழுகையில்)

باب التَّكْبِيرِ إِذَا قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ
இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு எழும்போது சொல்லும் தக்பீர்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصَمِّ، قَالَ سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنِ التَّكْبِيرِ، فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ يُكَبِّرُ إِذَا رَكَعَ وَإِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ وَإِذَا قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ حُطَيْمٌ عَمَّنْ تَحْفَظُ هَذَا فَقَالَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ - رضى الله عنهما - ثُمَّ سَكَتَ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ حُطَيْمٌ وَعُثْمَانُ قَالَ وَعُثْمَانُ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் தொழுகையில் தக்பீர் கூறுவது பற்றி கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "ருகூஃ செய்யும் போதும், ஸஜ்தா செய்யும் போதும், ஸஜ்தாவிலிருந்து தலையை உயர்த்தும் போதும், முதல் இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு எழுந்து நிற்கும் போதும் தக்பீர் கூறப்பட வேண்டும்" என்று கூறினார்கள். ஹுதைம் அவர்கள், "இதை நீங்கள் யாரிடமிருந்து கற்றுக்கொண்டீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும், அபூபக்கர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் (கற்றுக்கொண்டேன்)" என்று கூறினார்கள். பிறகு அவர்கள் அமைதியாகிவிட்டார்கள். அப்போது ஹுதைம் அவர்களிடம், "மேலும் உஸ்மான் (ரழி) அவர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "உஸ்மான் (ரழி) அவர்களும் தான்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَكَانَ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ يُتِمُّ التَّكْبِيرَ ‏.‏ فَقَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ لَقَدْ ذَكَّرَنِي هَذَا صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
முதர்ரிஃப் பின் அப்துல்லாஹ் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அலீ பின் அபீ தாலிப் (ரழி) அவர்கள் தொழுதார்கள். மேலும், தொழுகையின் அனைத்து அசைவுகளிலும், அவர்கள் குனியும்போதும், நிமிரும்போதும் ஒவ்வொரு முறையும் தக்பீர் கூறினார்கள். இம்ரான் பின் ஹுஸைன் (ரழி) அவர்கள், 'இது எனக்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையை நினைவூட்டுகிறது' என்று கூறினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الْقِيَامِ إِلَى الرَّكْعَتَيْنِ الأُخْرَيَيْنِ
கடைசி இரண்டு ரக்அத்களுக்காக எழும்பும்போது கைகளை உயர்த்துதல்
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ السَّجْدَتَيْنِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا صَنَعَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلاَةَ ‏.‏
அபூ ஹுமைத் அஸ்ஸாஇதீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு ஸஜ்தாக்களுக்குப் பிறகு எழுந்தால், தொழுகையின் ஆரம்பத்தில் செய்தது போலவே, தக்பீர் கூறி, தங்கள் கைகளைத் தோள்களுக்கு நேராக உயர்த்துவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب رَفْعِ الْيَدَيْنِ لِلْقِيَامِ إِلَى الرَّكْعَتَيْنِ الأُخْرَيَيْنِ حَذْوَ الْمَنْكِبَيْنِ
கடைசி இரண்டு ரக்அத்களுக்காக நிற்கும்போது கைகளை தோள்களுக்கு இணையாக உயர்த்துதல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عُمَرَ - عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَإِذَا قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ يَرْفَعُ يَدَيْهِ كَذَلِكَ حَذْوَ الْمَنْكِبَيْنِ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையைத் துவங்கும்போதும், ருகூவிற்குச் செல்லும்போதும், ருகூவிலிருந்து தமது தலையை உயர்த்தும்போதும், மேலும் முதல் இரண்டு ரக்அத்துகளுக்குப் பிறகு எழும்போதும், அதுபோலவே தமது கைகளைத் தோள்புஜங்களுக்கு நேராக உயர்த்துவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب رَفْعِ الْيَدَيْنِ وَحَمْدِ اللَّهِ وَالثَّنَاءِ عَلَيْهِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது கைகளை உயர்த்துதல், அல்லாஹ்வைப் புகழ்தல் மற்றும் போற்றுதல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عُمَرَ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصْلِحُ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَأَمَرَهُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَيَؤُمَّهُمْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَقَ الصُّفُوفَ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَصَفَّحَ النَّاسُ بِأَبِي بَكْرٍ لِيُؤْذِنُوهُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَلْتَفِتُ فِي الصَّلاَةِ فَلَمَّا أَكْثَرُوا عَلِمَ أَنَّهُ قَدْ نَابَهُمْ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِمْ فَالْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىْ كَمَا أَنْتَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى وَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لأَبِي بَكْرٍ ‏"‏ مَا مَنَعَكَ إِذْ أَوْمَأْتُ إِلَيْكَ أَنْ تُصَلِّيَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يَؤُمَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ ‏"‏ مَا بَالُكُمْ صَفَّحْتُمْ إِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي صَلاَتِكُمْ فَسَبِّحُوا ‏"‏ ‏.‏
சஹ்ல் இப்னு சஅத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"பனூ அம்ர் இப்னு அவ்ஃப் குலத்தாருக்கிடையே சமாதானம் செய்து வைப்பதற்காக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறப்பட்டார்கள். தொழுகையின் நேரம் வந்ததும், முஅத்தின் அபூபக்கர் (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, மக்களை ஒன்றுதிரட்டி அவர்களுக்குத் தலைமை தாங்கித் தொழுவிக்குமாறு கூறினார். பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து, வரிசைகளை ஊடறுத்துச் சென்று முதல் வரிசையில் நின்றார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்துவிட்டார்கள் என்பதை அபூபக்கர் (ரழி) அவர்களுக்குத் தெரிவிப்பதற்காக மக்கள் கைத்தட்டினார்கள். அபூபக்கர் (ரழி) தொழுகையில் திரும்பிப் பார்க்கும் வழக்கம் இல்லாதவர். ஆனால், மக்கள் அதிகமாகக் கைதட்டியபோது, தமது தொழுகையில் ஏதோ நடந்துவிட்டது என்பதை அறிந்து திரும்பிப் பார்த்தபோது, அங்கே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைக் கண்டார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், (அபூபக்கர்) இருந்த நிலையிலேயே நிற்குமாறு அவருக்கு சைகை செய்தார்கள். அபூபக்கர் (ரழி) தம் கைகளை உயர்த்தி, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறியதற்காக அல்லாஹ்வைப் புகழ்ந்து போற்றினார்கள். பிறகு, அவர்கள் பின்னோக்கி நகர்ந்தார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முன்னே சென்று தொழுவித்தார்கள்.

தொழுகை முடிந்ததும் அபூபக்கர் (ரழி) அவர்களிடம், 'நான் உங்களுக்கு சைகை செய்தபோது, தொழுவிப்பதிலிருந்து உங்களைத் தடுத்தது எது?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அபூபக்கர் (ரழி), 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு முன்னால் (நின்று தொழுவிப்பது) அபூகுஹாஃபாவின் மகனுக்குத் தகுதியானதல்ல' என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் மக்களிடம், 'உங்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? ஏன் கைதட்டினீர்கள்? நிச்சயமாக, கைதட்டுதல் பெண்களுக்குரியதாகும்' என்று கூறினார்கள். பிறகு, 'உங்கள் தொழுகையில் ஏதேனும் ஏற்பட்டால் "ஸுப்ஹானல்லாஹ்" என்று கூறுங்கள்' என்றார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السَّلاَمِ بِالأَيْدِي فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது கை சைகையால் மக்களை வரவேற்பது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ رَافِعُو أَيْدِينَا فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏ ‏ مَا بَالُهُمْ رَافِعِينَ أَيْدِيَهُمْ فِي الصَّلاَةِ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ الْخَيْلِ الشُّمُسِ اسْكُنُوا فِي الصَّلاَةِ ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் பின் ஸமுரா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களிடம் வந்தார்கள். நாங்கள் தொழுகையில் எங்கள் கைகளை உயர்த்திக் கொண்டிருந்தோம். அவர்கள் கூறினார்கள்: 'இவர்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? மிரண்டோடும் குதிரைகளின் வால்களைப் போல தொழுகையில் தங்கள் கைகளை உயர்த்துகின்றனர்! தொழுகையில் அமைதியாக இருங்கள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ابْنِ الْقِبْطِيَّةِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنُسَلِّمُ بِأَيْدِينَا فَقَالَ ‏ ‏ مَا بَالُ هَؤُلاَءِ يُسَلِّمُونَ بِأَيْدِيهِمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ خَيْلٍ شُمْسٍ أَمَا يَكْفِي أَحَدَهُمْ أَنْ يَضَعَ يَدَهُ عَلَى فَخِذِهِ ثُمَّ يَقُولَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمُ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் பின் சமுரா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் தொழுதுவிட்டு, எங்கள் கைகளால் ஸலாம் கூறுவோம். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அடங்காத குதிரைகளின் வால்களைப் போலத் தங்கள் கைகளால் ஸலாம் கூறுகின்றார்களே, இவர்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? உங்களில் ஒருவர் தமது கையைத் தமது தொடையில் வைத்து, "அஸ்ஸலாமு அலைக்கும், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும்" என்று கூறுவதே போதுமானதாகும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب رَدِّ السَّلاَمِ بِالإِشَارَةِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையில் இருக்கும்போது சலாம் கூறுபவருக்கு சைகையால் பதில் அளித்தல்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ نَابِلٍ، صَاحِبِ الْعَبَاءِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ صُهَيْبٍ، صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَرَرْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ عَلَىَّ إِشَارَةً وَلاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ بِإِصْبَعِهِ ‏.‏
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தோழரான ஸுஹைப் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருந்தபோது அவர்களைக் கடந்து சென்றேன்; அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன். அவர்கள் சைகையின் மூலம் எனக்குப் பதிலளித்தார்கள். அவர்கள் தமது விரலால் (சைகை) செய்தார்கள் என்பதைத் தவிர வேறெதையும் நான் அறியவில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَسْجِدَ قُبَاءَ لِيُصَلِّيَ فِيهِ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رِجَالٌ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُ صُهَيْبًا وَكَانَ مَعَهُ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ إِذَا سُلِّمَ عَلَيْهِ قَالَ كَانَ يُشِيرُ بِيَدِهِ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் குபா பள்ளிவாசலுக்குள் தொழுவதற்காக நுழைந்தார்கள். அப்போது சில ஆண்கள் உள்ளே வந்து அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார்கள். நான், அவர்களுடன் இருந்த ஸுஹைப் (ரழி) அவர்களிடம், 'நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறப்பட்டபோது அவர்கள் என்ன செய்வார்கள்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'அவர்கள் தமது கையால் சைகை செய்வார்கள்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَرِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّهُ سَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَرَدَّ عَلَيْهِ ‏.‏
அம்மார் இப்னு யாசிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுது கொண்டிருந்தபோது, தாம் (அவர்களுக்குச்) சலாம் கூறியதாகவும், அதற்கு அவர்கள் பதில் அளித்ததாகவும் அவர் கூறினார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَةٍ ثُمَّ أَدْرَكْتُهُ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَأَشَارَ إِلَىَّ فَلَمَّا فَرَغَ دَعَانِي فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّكَ سَلَّمْتَ عَلَىَّ آنِفًا وَأَنَا أُصَلِّي ‏ ‏ ‏.‏ وَإِنَّمَا هُوَ مُوَجَّهٌ يَوْمَئِذٍ إِلَى الْمَشْرِقِ
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னை ஒரு தேவைக்காக அனுப்பினார்கள். பிறகு, அவர்கள் தொழுது கொண்டிருக்கும்போது நான் அவர்களிடம் திரும்பி வந்தேன். நான் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன், அவர்கள் எனக்கு சைகை செய்தார்கள். அவர்கள் (தொழுகையை) முடித்ததும், என்னை அழைத்து, 'நீங்கள் சற்று முன்பு எனக்கு ஸலாம் கூறினீர்கள், நான் தொழுது கொண்டிருந்தேன்' என்று கூறினார்கள். அந்நாளில் அவர்கள் கிழக்கை நோக்கி முன்னோக்கியிருந்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَاشِمٍ الْبَعْلَبَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ شَابُورٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ يَسِيرُ مُشَرِّقًا أَوْ مُغَرِّبًا فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَأَشَارَ بِيَدِهِ ثُمَّ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَانْصَرَفْتُ فَنَادَانِي ‏"‏ يَا جَابِرُ ‏"‏ ‏.‏ فَنَادَانِي النَّاسُ يَا جَابِرُ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَلَّمْتُ عَلَيْكَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَىَّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்கள் என்னை (ஒரு பணிக்காக) அனுப்பினார்கள். நான் அவர்களிடம் சென்றபோது, அவர்கள் கிழக்கு அல்லது மேற்குத் திசையை நோக்கிச் சென்று கொண்டிருந்தார்கள். நான் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன்; அவர்கள் தம் கையால் சைகை செய்தார்கள். பிறகு (மீண்டும்) நான் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன்; அவர்கள் தம் கையால் சைகை செய்தார்கள். ஆகவே நான் திரும்பினேன். அப்போது அவர்கள், 'ஜாபிரே!' என்று என்னை அழைத்தார்கள். மக்களும் 'ஜாபிரே!' என்று என்னை அழைத்தார்கள். ஆகவே நான் அவர்களிடம் வந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் உங்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன். ஆனால், நீங்கள் எனக்குப் பதில் கூறவில்லை' என்று சொன்னேன். அதற்கு அவர்கள், 'நான் தொழுது கொண்டிருந்தேன்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ عَنْ مَسْحِ الْحَصَى، فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது சிறு கற்களை சமப்படுத்துவது தடை செய்யப்பட்டுள்ளது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلاَ يَمْسَحِ الْحَصَى فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ தர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உங்களில் ஒருவர் தொழுகையில் நின்றால், அவர் கற்களைச் சமன்படுத்த வேண்டாம்; ஏனெனில், அருள் அவரை முன்னோக்குகிறது.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الرُّخْصَةِ فِيهِ مَرَّةً
ஒருமுறை அதைச் செய்ய அனுமதிக்கும் சலுகை
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُعَيْقِيبٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِنْ كُنْتَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَمَرَّةً ‏ ‏ ‏.‏
முஐகீப் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நீங்கள் அதைச் செய்ய வேண்டியிருந்தால், ஒருமுறை மட்டும் செய்யுங்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَشُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ - عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلاَتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ فَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ حَتَّى قَالَ ‏"‏ لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ ‏"‏ ‏.‏
அனஸ் இப்னு மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தொழுகையின்போது மக்கள் தங்கள் பார்வைகளை வானத்தை நோக்கி உயர்த்துவதற்கு என்ன நேர்ந்தது?" இது குறித்து அவர்கள் கடுமையாகப் பேசி, இவ்வாறு கூறினார்கள்: "அவர்கள் நிச்சயமாக இதை நிறுத்த வேண்டும், இல்லையென்றால் அவர்களின் பார்வைகள் பறிக்கப்படும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلاَ يَرْفَعْ بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ أَنْ يُلْتَمَعَ بَصَرُهُ ‏ ‏ ‏.‏
உபைதுல்லாஹ் பின் அப்துல்லாஹ் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது:

நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவர் (ரழி) அவர்கள், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டதாக அவரிடம் தெரிவித்தார்கள்: 'உங்களில் ஒருவர் தொழும்போது, அவர் தம் பார்வையை வானத்தை நோக்கி உயர்த்த வேண்டாம், இல்லையென்றால் அவரது பார்வை பறிக்கப்பட்டுவிடும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّشْدِيدِ فِي الاِلْتِفَاتِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது திரும்பிப் பார்ப்பதற்கு எதிரான கடுமையான எச்சரிக்கை
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَابْنُ الْمُسَيَّبِ جَالِسٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلاً عَلَى الْعَبْدِ فِي صَلاَتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا صَرَفَ وَجْهَهُ انْصَرَفَ عَنْهُ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ தர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ் (கண்ணியமும் மகத்துவமும் மிக்கவன்), அடியான் ஒருவன் தனது தொழுகையில் (வேறு பக்கம்) திரும்பாத வரை, அவனை முன்னோக்கியவாறே இருக்கிறான். அவன் தன் முகத்தைத் திருப்பினால், அல்லாஹ் அவனை விட்டும் திரும்பிவிடுகிறான்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ الاِلْتِفَاتِ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏ ‏ اخْتِلاَسٌ يَخْتَلِسُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الصَّلاَةِ ‏ ‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"நான் தொழுகையில் (முகத்தைத்) திருப்புவது பற்றி அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'அது தொழுகையிலிருந்து ஷைத்தான் பறித்துக்கொள்ளும் ஒரு பறிப்பாகும்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இது போன்றே அறிவிக்கிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

இதே போன்ற ஒரு அறிவிப்பு ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் வழியாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ، - وَهُوَ ابْنُ مَعْنٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ الاِلْتِفَاتَ فِي الصَّلاَةِ اخْتِلاَسٌ يَخْتَلِسُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الصَّلاَةِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தொழுகையில் திரும்பிப் பார்ப்பது என்பது, தொழுகையிலிருந்து ஷைத்தான் பறித்துக்கொள்ளும் ஒருவகைப் பறிப்பாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الرُّخْصَةِ فِي الاِلْتِفَاتِ فِي الصَّلاَةِ يَمِينًا وَشِمَالاً
தொழுகையின் போது வலது அல்லது இடது பக்கம் திரும்புவதற்கான சலுகை
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ يُكَبِّرُ يُسْمِعُ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَرَآنَا قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا فَصَلَّيْنَا بِصَلاَتِهِ قُعُودًا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ ‏ ‏ إِنْ كُنْتُمْ آنِفًا تَفْعَلُونَ فِعْلَ فَارِسَ وَالرُّومِ يَقُومُونَ عَلَى مُلُوكِهِمْ وَهُمْ قُعُودٌ فَلاَ تَفْعَلُوا ائْتَمُّوا بِأَئِمَّتِكُمْ إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நோய்வாய்ப்பட்டிருந்தார்கள், நாங்கள் அவர்களுக்குப் பின்னால் அவர்கள் அமர்ந்திருந்த நிலையில் தொழுதோம். மக்கள் கேட்கும் பொருட்டு அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் தக்பீர்களை எடுத்துரைத்தார்கள். அவர்கள் எங்களை நோக்கித் திரும்பி, நாங்கள் நின்றுகொண்டிருப்பதைக் கண்டதும், அமருமாறு எங்களுக்கு சைகை செய்தார்கள். எனவே, நாங்கள் அவர்களுக்குப் பின்னால் அமர்ந்து தொழுதோம். அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்தபோது கூறினார்கள்: 'சற்று முன்பு நீங்கள் பாரசீகர்களும் ரோமானியர்களும் தங்கள் மன்னர்கள் அமர்ந்திருக்கும்போது அவர்களுக்குச் செய்வதைப் போன்று செய்தீர்கள். அவ்வாறு செய்யாதீர்கள். உங்கள் இமாம்களைப் பின்பற்றுங்கள்: அவர்கள் நின்று தொழுதால் நின்று தொழுங்கள், அவர்கள் அமர்ந்து தொழுதால் அமர்ந்து தொழுங்கள்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ يَمِينًا وَشِمَالاً وَلاَ يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழும்போது தங்களின் வலப்புறமும் இடப்புறமும் திரும்புவார்கள், ஆனால் அவர்கள் தங்களின் கழுத்தைத் திருப்பிப் பின்புறம் பார்க்க மாட்டார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب قَتْلِ الْحَيَّةِ وَالْعَقْرَبِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது பாம்புகளையும் தேள்களையும் கொல்வது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، وَيَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ جَوْسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَتْلِ الأَسْوَدَيْنِ فِي الصَّلاَةِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தொழுகையில் இருக்கும்போது இரண்டு கறுப்பு நிறப் பிராணிகளை (பாம்புகளையும் தேள்களையும்) கொல்லுமாறு எங்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ - عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ ضَمْضَمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلِ الأَسْوَدَيْنِ فِي الصَّلاَةِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
தொழுகையில் பாம்பு, தேள் ஆகிய இரண்டையும் கொல்லுமாறு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب حَمْلِ الصَّبَايَا فِي الصَّلاَةِ وَوَضْعِهِنَّ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது சிறிய குழந்தைகளைத் தூக்கிக் கொண்டும், கீழே விட்டும் தொழுவது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي وَهُوَ حَامِلٌ أُمَامَةَ فَإِذَا سَجَدَ وَضَعَهَا وَإِذَا قَامَ رَفَعَهَا ‏.‏
அபூ கதாதா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உமாமாவைச் சுமந்தவாறு தொழுவார்கள். அவர்கள் ஸஜ்தாச் செய்யும்போது அவளைக் கீழே வைத்துவிடுவார்கள்; அவர்கள் நின்றதும் அவளை மீண்டும் தூக்கிக்கொள்வார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ حَامِلٌ أُمَامَةَ بِنْتَ أَبِي الْعَاصِ عَلَى عَاتِقِهِ فَإِذَا رَكَعَ وَضَعَهَا فَإِذَا فَرَغَ مِنْ سُجُودِهِ أَعَادَهَا ‏.‏
அபூ கத்தாதா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், உமாமா பின்த் அபீ அல்-ஆஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமது தோளில் சுமந்தவாறு மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்திக் கொண்டிருந்ததை நான் கண்டேன். அவர்கள் ருகூஃ செய்யும்போது, அவரை கீழே இறக்கி வைத்தார்கள்; ஸஜ்தாவை முடித்ததும் மீண்டும் அவரைத் தூக்கிக் கொண்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الْمَشْىِ أَمَامَ الْقِبْلَةِ خُطًى يَسِيرَةً
கிப்லாவின் திசையில் சில அடிகள் எடுத்து வைத்தல்
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بُرْدُ بْنُ سِنَانَ أَبُو الْعَلاَءِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتِ اسْتَفْتَحْتُ الْبَابَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي تَطَوُّعًا وَالْبَابُ عَلَى الْقِبْلَةِ فَمَشَى عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ يَسَارِهِ فَفَتَحَ الْبَابَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُصَلاَّهُ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நபிலான தொழுகையைத் தொழுது கொண்டிருந்தபோது நான் கதவைத் தட்டினேன். கதவானது கிப்லா திசையில் இருந்தது. எனவே அவர்கள் தமது வலப்புறமாகவோ அல்லது இடப்புறமாகவோ சில அடிகள் நகர்ந்து சென்று கதவைத் திறந்துவிட்டு, பின்னர் தாம் தொழுது கொண்டிருந்த இடத்திற்கே திரும்பச் சென்றார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ ابْنُ الْمُثَنَّى ‏"‏ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுகிறது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தஸ்பீஹ் ஆண்களுக்குரியது, கைதட்டுதல் பெண்களுக்குரியது." இப்னுல் முஸன்னா அவர்கள், "தொழுகையின் போது" என மேலும் கூறினார்கள்.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'தஸ்பீஹ் ஆண்களுக்கும், கைதட்டுதல் பெண்களுக்கும் உரியதாகும்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّسْبِيحِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது தஸ்பீஹ்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَأَنْبَأَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'தஸ்பீஹ் ஆண்களுக்குரியது, கைதட்டுதல் பெண்களுக்குரியது.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَوْفٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “தஸ்பீஹ் ஆண்களுக்கும், கைதட்டுதல் பெண்களுக்கும் உரியதாகும்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّنَحْنُحِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது தொண்டையைச் சரிசெய்தல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ الْحَارِثِ الْعُكْلِيِّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُجَىٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ كَانَ لِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاعَةٌ آتِيهِ فِيهَا فَإِذَا أَتَيْتُهُ اسْتَأْذَنْتُ إِنْ وَجَدْتُهُ يُصَلِّي فَتَنَحْنَحَ دَخَلْتُ وَإِنْ وَجَدْتُهُ فَارِغًا أَذِنَ لِي ‏.‏
அலி (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் செல்வதற்கு எனக்கென ஒரு நேரம் இருந்தது; அதில் நான் அவர்களிடம் செல்வேன். நான் அவர்களிடம் செல்லும்போது அனுமதி கேட்பேன். அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருப்பதை நான் கண்டால், அவர்கள் தொண்டையைக் கனைப்பார்கள்; நான் உள்ளே நுழைவேன். அவர்கள் ஓய்வாக இருப்பதைக் கண்டால், எனக்கு அனுமதி அளிப்பார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الْحَارِثِ الْعُكْلِيِّ، عَنِ ابْنِ نُجَىٍّ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ كَانَ لِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَدْخَلاَنِ مَدْخَلٌ بِاللَّيْلِ وَمَدْخَلٌ بِالنَّهَارِ فَكُنْتُ إِذَا دَخَلْتُ بِاللَّيْلِ تَنَحْنَحَ لِي ‏.‏
அலி (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் செல்வதற்கு இரண்டு நேரங்கள் இருந்தன; ஒன்று இரவில், மற்றொன்று பகலில். நான் இரவில் சென்றால், அவர்கள் (நான் உள்ளே வரலாம் என்பதற்கு அடையாளமாக) தொண்டையைக் கனைப்பார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي شُرَحْبِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ مُدْرِكٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُجَىٍّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ لِي عَلِيٌّ كَانَتْ لِي مَنْزِلَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ تَكُنْ لأَحَدٍ مِنَ الْخَلاَئِقِ فَكُنْتُ آتِيهِ كُلَّ سَحَرٍ فَأَقُولُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَإِنْ تَنَحْنَحَ انْصَرَفْتُ إِلَى أَهْلِي وَإِلاَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ ‏.‏
அலி (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"படைப்பினங்களில் வேறு எவருக்கும் இல்லாத ஓர் அந்தஸ்து அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடத்தில் எனக்கு இருந்தது. நான் ஒவ்வொரு சஹர் (விடியற்காலை) நேரத்திலும் அவர்களிடம் வந்து, 'அஸ்ஸலாமு அலைக்க யா நபிய்யல்லாஹ்' (அல்லாஹ்வின் நபியே! உங்கள் மீது சாந்தி உண்டாவதாக) என்று கூறுவது வழக்கம். அவர்கள் தொண்டையைச் செருமினால், நான் எனது குடும்பத்தாரிடம் திரும்பிச் சென்றுவிடுவேன்; இல்லையென்றால், நான் அவர்களிடம் (உள்ளே) செல்வேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي وَلِجَوْفِهِ أَزِيزٌ كَأَزِيزِ الْمِرْجَلِ يَعْنِي يَبْكِي ‏.‏
முதார்ரிஃப் அவர்கள், தமது தந்தை (ரழி) அவர்கள் கூறியதாக அறிவித்தார்கள்:

"நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன்; அப்போது அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருந்தார்கள். கொதிக்கும் பாத்திரத்தின் சத்தத்தைப் போன்று அவர்களது நெஞ்சிலிருந்து சத்தம் வந்துகொண்டிருந்தது." அதாவது, அவர்கள் அழுதுகொண்டிருந்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب لَعْنِ إِبْلِيسَ وَالتَّعَوُّذِ بِاللَّهِ مِنْهُ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது இப்லீஸை சபித்து, அவனிடமிருந்து அல்லாஹ்விடம் பாதுகாப்பு தேடுதல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ ‏"‏ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلْعَنُكَ بِلَعْنَةِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثًا وَبَسَطَ يَدَهُ كَأَنَّهُ يَتَنَاوَلُ شَيْئًا فَلَمَّا فَرَغَ مِنَ الصَّلاَةِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ سَمِعْنَاكَ تَقُولُ فِي الصَّلاَةِ شَيْئًا لَمْ نَسْمَعْكَ تَقُولُهُ قَبْلَ ذَلِكَ وَرَأَيْنَاكَ بَسَطْتَ يَدَكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ عَدُوَّ اللَّهِ إِبْلِيسَ جَاءَ بِشِهَابٍ مِنْ نَارٍ لِيَجْعَلَهُ فِي وَجْهِي فَقُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قُلْتُ أَلْعَنُكَ بِلَعْنَةِ اللَّهِ فَلَمْ يَسْتَأْخِرْ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَرَدْتُ أَنْ آخُذَهُ وَاللَّهِ لَوْلاَ دَعْوَةُ أَخِينَا سُلَيْمَانَ لأَصْبَحَ مُوثَقًا بِهَا يَلْعَبُ بِهِ وِلْدَانُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ ‏"‏ ‏.‏
அபூ அத்-தர்தா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுது கொண்டிருந்தார்கள். அப்போது அவர்கள், **"அவூது பில்லாஹி மின்க"** (உன்னிடமிருந்து அல்லாஹ்விடம் நான் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன்) என்று கூறுவதை நாங்கள் கேட்டோம். பின்னர் அவர்கள், **"அல்அனுக்க பி லஃனதில்லாஹ்"** (அல்லாஹ்வின் சாபத்தைக் கொண்டு உன்னைச் சபிக்கிறேன்) என்று மூன்று முறை கூறிவிட்டு, ஏதோவொன்றைப் பிடிப்பது போலத் தங்கள் கையை நீட்டினார்கள்.

அவர்கள் தொழுகையை முடித்ததும் நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் தொழுகையில் இதற்கு முன் நாங்கள் கேட்டிராத ஒன்றை நீங்கள் கூறக் கேட்டோம்; மேலும் நீங்கள் உங்கள் கையை நீட்டியதையும் கண்டோம்" என்று கேட்டோம்.

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் எதிரியான இப்லீஸ், என் முகத்தில் எறிவதற்காக ஒரு நெருப்புக் கொள்ளியுடன் வந்தான். ஆகவே நான், **'அவூது பில்லாஹி மின்க'** என்று மூன்று முறை கூறினேன். பின்னர் **'அல்அனுக்க பி லஃனதில்லாஹ்'** என்று கூறினேன். (எனினும்) அவன் பின்வாங்கவில்லை. (இவ்வாறு) மூன்று முறை (கூறினேன்). பிறகு அவனைப் பிடிக்க விரும்பினேன். அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! நமது சகோதரர் சுலைமான் (அலை) அவர்களின் பிரார்த்தனை மட்டும் இல்லாதிருந்தால், மதீனாவின் குழந்தைகள் அவனுடன் விளையாடுவதற்காக இன்று காலையில் அவன் கட்டப்பட்டிருப்பான்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الْكَلاَمِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது பேசுதல்
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ وَقُمْنَا مَعَهُ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلاَ تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا ‏.‏ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِلأَعْرَابِيِّ ‏ ‏ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا ‏ ‏ ‏.‏ يُرِيدُ رَحْمَةَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகைக்காக நின்றார்கள்; நாங்களும் அவர்களுடன் நின்றோம். ஒரு கிராமவாசி - அவர் தொழுதுகொண்டிருந்தபோது - **'அல்லாஹும்மர்ஹம்னீ வ முஹம்மதன் வலா தர்ஹம் மஅனா அஹதன்'** என்று கூறினார். (இதன் பொருள்: 'யா அல்லாஹ்! என் மீதும் முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும் கருணை காட்டுவாயாக! எங்களுடன் சேர்த்து வேறு யார் மீதும் கருணை காட்டாதே!' என்பதாகும்).

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்ததும் அந்த கிராமவாசியிடம், 'நீர் விசாலமான ஒன்றைச் சுருக்கிவிட்டீர்' என்று கூறினார்கள். அதாவது, அல்லாஹ்வின் (அஸ்ஸவஜல்) கருணையை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَحْفَظُهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلاَ تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒரு கிராமவாசி மஸ்ஜிதினுள் நுழைந்து இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார். பின்னர் அவர், "அல்லாஹும்ம ர்ஹம்னீ வ முஹம்மதன் வலா தர்ஹம் மஅனா அஹதன்" (யா அல்லாஹ்! எனக்கும் முஹம்மதுக்கும் கருணை காட்டுவாயாக! மேலும் எங்களுடன் சேர்த்து வேறு யாருக்கும் கருணை காட்டாதே!) என்று கூறினார்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நீர் விசாலமான ஒன்றை குறுகலாக்கிவிட்டீர்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ فَجَاءَ اللَّهُ بِالإِسْلاَمِ وَإِنَّ رِجَالاً مِنَّا يَتَطَيَّرُونَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَاكَ شَىْءٌ يَجِدُونَهُ فِي صُدُورِهِمْ فَلاَ يَصُدَّنَّهُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَرِجَالٌ مِنَّا يَأْتُونَ الْكُهَّانَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تَأْتُوهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَرِجَالٌ مِنَّا يَخُطُّونَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطُّهُ فَذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَبَيْنَا أَنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ إِذْ عَطَسَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ فَحَدَّقَنِي الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقُلْتُ وَاثُكْلَ أُمِّيَاهُ مَا لَكُمْ تَنْظُرُونَ إِلَىَّ قَالَ فَضَرَبَ الْقَوْمُ بِأَيْدِيهِمْ عَلَى أَفْخَاذِهِمْ فَلَمَّا رَأَيْتُهُمْ يُسَكِّتُونِي لَكِنِّي سَكَتُّ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَانِي بِأَبِي وَأُمِّي هُوَ مَا ضَرَبَنِي وَلاَ كَهَرَنِي وَلاَ سَبَّنِي مَا رَأَيْتُ مُعَلِّمًا قَبْلَهُ وَلاَ بَعْدَهُ أَحْسَنَ تَعْلِيمًا مِنْهُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ صَلاَتَنَا هَذِهِ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَىْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَتِلاَوَةُ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ اطَّلَعْتُ إِلَى غُنَيْمَةٍ لِي تَرْعَاهَا جَارِيَةٌ لِي فِي قِبَلِ أُحُدٍ وَالْجَوَّانِيَّةِ وَإِنِّي اطَّلَعْتُ فَوَجَدْتُ الذِّئْبَ قَدْ ذَهَبَ مِنْهَا بِشَاةٍ وَأَنَا رَجُلٌ مِنْ بَنِي آدَمَ آسَفُ كَمَا يَأْسَفُونَ فَصَكَكْتُهَا صَكَّةً ثُمَّ انْصَرَفْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَعَظَّمَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أَعْتِقُهَا قَالَ ‏"‏ ادْعُهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيْنَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فِي السَّمَاءِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَنْ أَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ فَاعْتِقْهَا ‏"‏ ‏.‏
முஆவியா பின் அல்-ஹகம் அஸ்-சுலமீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நான் கூறினேன்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் அறியாமைக் காலத்திற்கு (ஜாஹிலிய்யாவிற்கு) மிக நெருக்கமான காலத்தில் இருக்கிறோம். பிறகு அல்லாஹ் இஸ்லாத்தைக் கொண்டு வந்தான். எங்களில் சிலர் சகுனம் பார்க்கிறார்கள்.' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'அது அவர்கள் தங்கள் உள்ளங்களில் உணரும் ஒரு விஷயமாகும். அது அவர்களை (செயல்படுவதிலிருந்து) தடுத்துவிட வேண்டாம்.' நான் கூறினேன்: 'மேலும், எங்களில் சிலர் குறி சொல்பவர்களிடம் செல்கிறார்கள்.' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'அவர்களிடம் செல்லாதீர்கள்.' நான் கூறினேன்: 'எங்களில் சிலர் கோடுகள் போடுகிறார்கள் (குறி பார்க்கிறார்கள்).' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'நபிமார்களில் ஒருவர் கோடுகள் போடுபவராக இருந்தார். எனவே, எவருடைய கோடு போடுதல் அவருடைய கோடு போடுதலுடன் ஒத்துப்போகிறதோ, அது (அனுமதிக்கப்பட்டதாக) இருக்கும்.'"

அவர் (ரழி) கூறினார்: "நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் தொழுது கொண்டிருந்தபோது, கூட்டத்திலிருந்த ஒரு மனிதர் தும்மினார். நான் 'யர்ஹமுகல்லாஹ்' (அல்லாஹ் உங்களுக்குக் கருணை புரிவானாக) என்று கூறினேன். மக்கள் என்னை வெறித்துப் பார்த்தார்கள். நான், 'என் தாய் என்னை இழக்கட்டும்! உங்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? ஏன் என்னை இவ்வாறு பார்க்கிறீர்கள்?' என்று கேட்டேன். மக்கள் தங்கள் கைகளால் தங்கள் தொடைகள் மீது தட்டினார்கள். அவர்கள் என்னை அமைதிப்படுத்துகிறார்கள் என்பதை நான் கண்டபோது, நான் அமைதியானேன்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தொழுகையை) முடித்ததும் - என் தந்தையும் தாயும் அவர்களுக்கு அர்ப்பணமாகட்டும்; அவர்களுக்கு முன்னரோ பின்னரோ அவர்களை விடச் சிறந்த ஓர் ஆசிரியரை நான் கண்டதே இல்லை - அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! அவர்கள் என்னை அடிக்கவுமில்லை; கடிந்து கொள்ளவுமில்லை; என்னைத் திட்டவுமில்லை. அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'நிச்சயமாக நமது இந்தத் தொழுகையானது, மனிதர்களின் பேச்சுகள் எதற்கும் தகுதியானதல்ல. இது தஸ்பீஹ் (துதித்தல்), தக்பீர் (பெருமைப்படுத்துதல்) மற்றும் குர்ஆன் ஓதுவதற்கு உரியதாகும்.'

பிறகு (நான் கூறினேன்): 'உஹுத் மற்றும் அல்-ஜவ்வானிய்யா (பகுதிகளுக்கு) நேரே எனக்குச் சொந்தமான ஆடுகள் சிலவற்றை என்னுடைய அடிமைப்பெண் ஒருத்தி மேய்த்துக் கொண்டிருந்தாள். நான் அங்கு சென்று பார்த்தபோது, ஓநாய் அந்த ஆடுகளில் ஒன்றை கொண்டு சென்றிருந்ததைக் கண்டேன். நானும் ஆதமுடைய மக்களில் ஒரு மனிதன் தான்; அவர்கள் கோபப்படுவது போன்றே நானும் கோபப்படுவேன். எனவே (கோபத்தில்) நான் அவளை அறைந்துவிட்டேன். பிறகு நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தேன் (நடந்ததைத் தெரிவித்தேன்). அவர்கள் அதை என் மீது பெரும் குற்றமாகக் கருதினார்கள். நான் கூறினேன்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் அவளை விடுதலை செய்துவிடட்டுமா?' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'அவளை அழையுங்கள்.'

(அவள் வந்ததும்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவளிடம், 'கண்ணியமும் மகத்துவமும் மிக்க அல்லாஹ் எங்கே இருக்கிறான்?' என்று கேட்டார்கள். அவள் கூறினாள்: 'வானத்தில்.' அவர்கள் (ஸல்) கேட்டார்கள்: 'நான் யார்?' அவள் கூறினாள்: 'நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்).' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'இவளை விடுதலை செய்துவிடுங்கள்; நிச்சயமாக இவள் ஒரு இறைநம்பிக்கையாளர் (முஃமினா) ஆவாள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ شُبَيْلٍ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كَانَ الرَّجُلُ يُكَلِّمُ صَاحِبَهُ فِي الصَّلاَةِ بِالْحَاجَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ‏}‏ فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ ‏.‏
ஸைத் பின் அர்கம் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில், ஒருவர் தொழுகையின் போது தம் தோழரிடம் தமது தேவை குறித்துப் பேசிக்கொண்டிருப்பார்; இந்த வசனம் இறக்கப்படும் வரை: 'ஹாஃபிளூ அலஸ் ஸலவாதி வஸ்ஸலாதில் வுஸ்தா, வகூமூ லில்லாஹி கானிதீன்'. எனவே, நாங்கள் மௌனமாக இருக்குமாறு கட்டளையிடப்பட்டோம்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ، - وَاسْمُهُ يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - وَالْقَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ الْجَرْمِيُّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ كُلْثُومٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، - وَهَذَا حَدِيثُ الْقَاسِمِ - قَالَ كُنْتُ آتِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَيَرُدُّ عَلَىَّ فَأَتَيْتُهُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ فَلَمَّا سَلَّمَ أَشَارَ إِلَى الْقَوْمِ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ - يَعْنِي - أَحْدَثَ فِي الصَّلاَةِ أَنْ لاَ تَكَلَّمُوا إِلاَّ بِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا يَنْبَغِي لَكُمْ وَأَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் நபி (ஸல்) அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருக்கும்போது அவர்களிடம் வருவது வழக்கம். நான் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறுவேன்; அவர்களும் எனக்குப் பதில் அளிப்பார்கள். பிறகு (ஒருமுறை) அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருந்தபோது நான் அவர்களிடம் வந்து ஸலாம் கூறினேன். ஆனால் அவர்கள் எனக்குப் பதில் அளிக்கவில்லை. அவர்கள் (தொழுகையை முடித்து) ஸலாம் கொடுத்ததும், மக்களைச் சுட்டிக்காட்டி: 'நிச்சயமாக அல்லாஹ் தொழுகையில் ஒரு புதிய கட்டளையை ஏற்படுத்தியுள்ளான். (அதாவது) நீங்கள் அல்லாஹ்வை நினைவு கூர்வதையும், உங்களுக்குத் (தொழுகையில்) தகுதியானவற்றையும் தவிர (வேறெதுவும்) பேசக்கூடாது; மேலும் நீங்கள் அல்லாஹ்வுக்குக் கீழ்ப்படிந்தவர்களாக நிற்க வேண்டும் (வ அன் தகூமூ லில்லாஹி கானிதீன்)' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا نُسَلِّمُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَرُدُّ عَلَيْنَا السَّلاَمَ حَتَّى قَدِمْنَا مِنْ أَرْضِ الْحَبَشَةِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ فَأَخَذَنِي مَا قَرُبَ وَمَا بَعُدَ فَجَلَسْتُ حَتَّى إِذَا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏ ‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحْدِثُ مِنْ أَمْرِهِ مَا يَشَاءُ وَإِنَّهُ قَدْ أَحْدَثَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ لاَ يُتَكَلَّمَ فِي الصَّلاَةِ ‏ ‏ ‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறுவோம்; அவர்களும் எங்களுக்குப் பதில் ஸலாம் கூறுவார்கள். நாங்கள் அபிசீனியா தேசத்திலிருந்து வரும் வரை இந்நிலை இருந்தது. (திரும்பி வந்ததும்) நான் அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினேன்; ஆனால் அவர்கள் எனக்குப் பதில் ஸலாம் கூறவில்லை. இதனால் பலவிதமான எண்ணங்கள் என்னை ஆட்கொண்டன. எனவே நான் அமர்ந்தேன். அவர்கள் தொழுகையை முடித்ததும், 'நிச்சயமாக அல்லாஹ் (கண்ணியமும் மகத்துவமும் மிக்கவன்) தனது கட்டளையில் தான் நாடியதைப் புதிதாகப் பிறப்பிக்கிறான். மேலும், தொழுகையில் பேசக்கூடாது என்பதை அவன் (தற்போது) புதிதாக விதித்துள்ளான்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا يَفْعَلُ مَنْ قَامَ مِنَ اثْنَتَيْنِ نَاسِيًا وَلَمْ يَتَشَهَّدْ
ஒருவர் இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு எழுந்து தஷஹ்ஹுதை சொல்ல மறந்துவிட்டால் என்ன செய்ய வேண்டும்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَلَمْ يَجْلِسْ فَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ وَنَظَرْنَا تَسْلِيمَهُ كَبَّرَ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ التَّسْلِيمِ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் புஹைனா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள், பின்னர் அவர்கள் அமராமல் எழுந்து நின்றார்கள், மக்களும் அவர்களுடன் எழுந்து நின்றார்கள். அவர்கள் தொழுகையை முடித்தபோது, நாங்கள் அவர்கள் தஸ்லீம் கூறுவார்கள் என்று எதிர்பார்த்திருந்த நிலையில், அவர்கள் தஸ்லீம் கொடுப்பதற்கு முன்பாக, அமர்ந்தவாறே தக்பீர் கூறி இரண்டு சஜ்தாக்கள் செய்தார்கள். பின்னர் அவர்கள் தஸ்லீம் கொடுத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَامَ فِي الصَّلاَةِ وَعَلَيْهِ جُلُوسٌ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ التَّسْلِيمِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் புஹைனா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையில் உட்கார வேண்டியதற்குப் பதிலாக எழுந்து நின்றுவிட்டார்கள். எனவே, தஸ்லீம் கொடுப்பதற்கு முன்பு, அவர்கள் உட்கார்ந்த நிலையிலேயே இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا يَفْعَلُ مَنْ سَلَّمَ مِنْ رَكْعَتَيْنِ نَاسِيًا وَتَكَلَّمَ
ஒருவர் தவறுதலாக இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு தஸ்லீம் கூறிவிட்டால், பின்னர் என்ன செய்ய வேண்டும்?
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ ‏.‏ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَكِنِّي نَسِيتُ - قَالَ - فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْطَلَقَ إِلَى خَشَبَةٍ مَعْرُوضَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ بِيَدِهِ عَلَيْهَا كَأَنَّهُ غَضْبَانُ وَخَرَجَتِ السَّرَعَانُ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالُوا قُصِرَتِ الصَّلاَةُ وَفِي الْقَوْمِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - رضى الله عنهما - فَهَابَاهُ أَنْ يُكَلِّمَاهُ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ فِي يَدَيْهِ طُولٌ قَالَ كَانَ يُسَمَّى ذَا الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ أَمْ قُصِرَتِ الصَّلاَةُ قَالَ ‏"‏ لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تُقْصَرِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ ‏"‏ أَكَمَا قَالَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَجَاءَ فَصَلَّى الَّذِي كَانَ تَرَكَهُ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ ثُمَّ سَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ كَبَّرَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்கள் பிற்பகல் தொழுகைகளில் ஒன்றை எங்களுக்குத் தொழுவித்தார்கள்." (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: 'அது எந்தத் தொழுகை என்பதை நான் மறந்துவிட்டேன்' என்று அபூ ஹுரைரா (ரலி) கூறினார்கள்). "நபி (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவித்துவிட்டு ஸலாம் கொடுத்தார்கள். பிறகு பள்ளிவாசலில் (குறுக்காக) வைக்கப்பட்டிருந்த ஒரு மரக்கட்டையின் அருகே சென்று, கோபமாக இருப்பவர் போன்று அதன் மீது தங்கள் கையை ஊன்றிக்கொண்டார்கள். (தொழுகை முடிந்துவிட்டது என எண்ணி) அவசரக்காரர்கள் பள்ளிவாசலின் வாசல்கள் வழியாக வெளியேறினர். அவர்கள் 'தொழுகை குறைக்கப்பட்டுவிட்டது' என்று பேசிக்கொண்டனர்.

அங்கிருந்த மக்களிடையே அபூபக்ர் (ரலி), உமர் (ரலி) ஆகியோரும் இருந்தனர். ஆயினும், நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பேசுவதற்கு அவ்விருவரும் பயந்தார்கள் (தயங்கினார்கள்). அம்மக்களில் நீண்ட கைகளையுடைய ஒரு மனிதர் இருந்தார்; அவர் 'துல்யதைன்' என்று அழைக்கப்படுவார். அவர், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நீங்கள் மறந்துவிட்டீர்களா? அல்லது தொழுகை குறைக்கப்பட்டுவிட்டதா?' என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'நான் மறக்கவும் இல்லை; தொழுகை குறைக்கப்படவும் இல்லை' என்று கூறினார்கள்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் (மக்களைப் பார்த்து), 'துல்யதைன் கூறுவது உண்மைதானா?' என்று கேட்டார்கள். மக்கள் 'ஆம்' என்றனர். உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் (தொழுமிடத்திற்குத்) திரும்பி வந்து, விடுபட்டதைத் தொழுதுவிட்டு ஸலாம் கொடுத்தார்கள். பிறகு தக்பீர் கூறி, தமது (வழக்கமான) ஸஜ்தாவைப் போன்றோ அல்லது அதைவிட நீண்ட நேரமோ ஸஜ்தா செய்தார்கள். பிறகு தமது தலையை உயர்த்தி தக்பீர் கூறினார்கள். பிறகு (மீண்டும்) தக்பீர் கூறி, தமது (வழக்கமான) ஸஜ்தாவைப் போன்றோ அல்லது அதைவிட நீண்ட நேரமோ ஸஜ்தா செய்தார்கள். பிறகு தமது தலையை உயர்த்தி தக்பீர் கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْصَرَفَ مِنَ اثْنَتَيْنِ فَقَالَ لَهُ ذُو الْيَدَيْنِ أَقُصِرَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ نَعَمْ ‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى اثْنَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ سَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுது (முடித்துத்) திரும்பியபோது, துல்யதைன் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை சுருக்கப்பட்டு விட்டதா அல்லது நீங்கள் மறந்து விட்டீர்களா?" என்று கேட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "துல்யதைன் உண்மையைக் கூறுகிறாரா?" என்று கேட்டார்கள். மக்கள், "ஆம்" என்று கூறினார்கள். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து நின்று (மீதமுள்ள) இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுது, பிறகு ஸலாம் கொடுத்தார்கள். பிறகு தக்பீர் கூறி, தமது (வழக்கமான) ஸஜ்தாவைப் போல அல்லது அதைவிட நீளமாக ஸஜ்தாச் செய்து, பிறகு தமது தலையை உயர்த்தி, பிறகு தமது (வழக்கமான) ஸஜ்தாவைப் போல அல்லது அதைவிட நீளமாக ஸஜ்தாச் செய்து, பிறகு (தலையை) உயர்த்தினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْعَصْرِ فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ فَقَامَ ذُو الْيَدَيْنِ فَقَالَ أَقُصِرَتِ الصَّلاَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْ نَسِيتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ ذَلِكَ لَمْ يَكُنْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ قَدْ كَانَ بَعْضُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَأَتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَقِيَ مِنَ الصَّلاَةِ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ التَّسْلِيمِ ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு அஸ்ர் தொழுகையை வழிநடத்தினார்கள், மேலும் அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்துகளுக்குப் பிறகு ஸலாம் கூறினார்கள். துல்-யதைன் (ரழி) அவர்கள் எழுந்து நின்று, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்) அவர்களே, தொழுகை சுருக்கப்பட்டுவிட்டதா அல்லது நீங்கள் மறந்துவிட்டீர்களா?' என்று கேட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'இரண்டும் இல்லை' என்று கூறினார்கள். அவர்கள் (துல்-யதைன்), 'அவற்றில் ஒன்று நிகழ்ந்துவிட்டது, அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்) அவர்களே' என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மக்களைப் பார்த்து, 'துல்-யதைன் (ரழி) அவர்கள் உண்மையைத் தான் கூறுகிறார்களா?' என்று கேட்டார்கள். அவர்கள், 'ஆம்' என்று கூறினார்கள். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையில் விடுபட்டதை நிறைவேற்றினார்கள், பின்னர் தஸ்லீமிற்குப் பிறகு அமர்ந்திருக்கும் நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَقَالُوا أَقُصِرَتِ الصَّلاَةُ فَقَامَ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுகையை இரண்டு ரக்அத்களாகத் தொழுதார்கள், பிறகு ஸலாம் கொடுத்தார்கள். அவர்கள், "தொழுகை சுருக்கப்பட்டுவிட்டதா?" என்று கேட்டார்கள். எனவே, அவர்கள் எழுந்து நின்று இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார்கள், பிறகு ஸலாம் கொடுத்தார்கள், பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى يَوْمًا فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَدْرَكَهُ ذُو الشِّمَالَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُقِصَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ فَقَالَ ‏"‏ لَمْ تُنْقَصِ الصَّلاَةُ وَلَمْ أَنْسَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَصَلَّى بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு நாள் தொழுது, இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு ஸலாம் கொடுத்துவிட்டு, பின்னர் சென்றுவிட்டார்கள். துல்-ஷிமாலைன் (ரழி) அவர்கள் அவர்களைப் பின்தொடர்ந்து சென்று, "அல்லாஹ்வின் தூதரே, தொழுகை சுருக்கப்பட்டுவிட்டதா அல்லது நீங்கள் மறந்துவிட்டீர்களா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை சுருக்கப்படவில்லை, மேலும் நான் மறக்கவுமில்லை" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அவர்கள், "ஆம், உங்களை சத்தியத்துடன் அனுப்பியவன் மீது ஆணையாக" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "துல்-யதைன் (ரழி) அவர்கள் கூறுவது உண்மையா?" என்று கேட்டார்கள். அவர்கள், 'ஆம்' என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் மக்களுக்கு இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى الْفَرْوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو ضَمْرَةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَسِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ فِي سَجْدَتَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ذُو الشِّمَالَيْنِ أَقُصِرَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மறந்து, இரண்டு ரக்அத்துகளுக்குப் பிறகு தஸ்லீம் கூறிவிட்டார்கள். துல்-ஷிமாலைய்ன் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம் கேட்டார்கள்: 'தொழுகை குறைக்கப்பட்டுவிட்டதா அல்லது நீங்கள் மறந்துவிட்டீர்களா, அல்லாஹ்வின் தூதரே?' அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கேட்டார்கள்: 'துல்-யதைன் (ரழி) அவர்கள் சொல்வது உண்மையா?' அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஆம்." எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து நின்று தொழுகையை நிறைவு செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَأَبِي، بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ أَوِ الْعَصْرَ فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ وَانْصَرَفَ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ذُو الشِّمَالَيْنِ بْنُ عَمْرٍو أَنُقِصَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَا يَقُولُ ذُو الْيَدَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏ فَقَالُوا صَدَقَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ ‏.‏ فَأَتَمَّ بِهِمُ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ نَقَصَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் அல்லது அஸர் தொழுதார்கள். இரண்டு ரக்அத்களில் ஸலாம் கொடுத்துவிட்டுத் திரும்பினார்கள். (அப்போது) துஷ் ஷிமாலைன் பின் அம்ர் என்பவர் அவரிடம், 'தொழுகை சுருக்கப்பட்டு விட்டதா? அல்லது தாங்கள் மறந்து விட்டீர்களா?' என்று கேட்டார். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'துல் யதைன் என்ன கூறுகிறார்?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர் உண்மையையே கூறுகிறார்' என்று பதிலளித்தார்கள். எனவே, குறைந்த அந்த இரண்டு ரக்அத்களை நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களுடன் தொழுது நிறைவு செய்தார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ لَهُ ذُو الشِّمَالَيْنِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي هَذَا الْخَبَرَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِيهِ أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏
அபூபக்ர் பின் சுலைமான் பின் அபீ ஹத்மா அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதார்கள் என்றும், துல்-ஷிமாலைன் (ரழி) அவர்கள் அவர்களிடம் அது போன்றே கூறினார்கள் என்றும் தமக்கு அறிவிக்கப்பட்டது. (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான இப்னு ஷிஹாப் அவர்கள் கூறினார்கள்: "இந்த ஹதீஸை அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து சயீத் பின் அல்-முசய்யப் அவர்கள் எனக்கு அறிவித்தார்கள்." மேலும் அவர்கள் கூறினார்கள்: "அபூ ஸலமா பின் அப்துர் ரஹ்மான், அபூபக்ர் பின் அப்துர் ரஹ்மான் பின் அல்-ஹாரிஸ் மற்றும் உபைதுல்லாஹ் பின் அப்துல்லாஹ் ஆகியோர் எனக்கு (இதை) அறிவித்தார்கள்.")

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فِي السَّجْدَتَيْنِ
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் அறிவிப்பிலிருந்து மாறுபட்ட அறிவிப்புகளைக் குறிப்பிடுதல் குறித்து இரண்டு சஜ்தாக்கள்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدٍ، وَأَبِي، سَلَمَةَ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَابْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ لَمْ يَسْجُدْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ قَبْلَ السَّلاَمِ وَلاَ بَعْدَهُ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அந்த நாளில் ஸலாத்திற்கு முன்போ அல்லது பின்னரோ ஸஜ்தாச் செய்யவில்லை.'
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَجَدَ يَوْمَ ذِي الْيَدَيْنِ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ السَّلاَمِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் துல்-யதைன் அன்று, ஸலாம் கொடுத்த பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இதே போன்று அறிவிக்கிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ وَحَدَّثَنِي ابْنُ عَوْنٍ، وَخَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَجَدَ فِي وَهْمِهِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது மறதியின் காரணமாக ஸலாத்திற்குப் பிறகு ஸஜ்தா செய்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ فَسَهَا فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏
இம்ரான் பின் ஹுசைன் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அப்போது (தொழுகையில்) அவர்களுக்கு மறதி ஏற்பட்டது. எனவே, அவர்கள் இரண்டு முறை ஸஜ்தா செய்து, பின்னர் ஸலாம் கொடுத்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَلاَثِ رَكَعَاتٍ مِنَ الْعَصْرِ فَدَخَلَ مَنْزِلَهُ فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الْخِرْبَاقُ فَقَالَ يَعْنِي نَقَصَتِ الصَّلاَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَخَرَجَ مُغْضَبًا يَجُرُّ رِدَاءَهُ فَقَالَ ‏ ‏ أَصَدَقَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَقَامَ فَصَلَّى تِلْكَ الرَّكْعَةَ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْهَا ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏
இம்ரான் பின் ஹுசைன் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அஸர் தொழுகையில் மூன்று ரக்அத்களுக்குப் பிறகு ஸலாம் கொடுத்தார்கள், பிறகு அவர்கள் தங்கள் வீட்டிற்குள் நுழைந்தார்கள். அல்-கிர்பாக் என்றழைக்கப்பட்ட ஒருவர் எழுந்து நின்று, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை குறைக்கப்பட்டுவிட்டதா?' என்று கேட்டார்கள். அவர்கள் கோபத்துடன், தங்கள் மேலாடையை இழுத்துக்கொண்டு வெளியே வந்து, 'அவர் உண்மையைத் தான் கூறுகிறாரா?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், 'ஆம்' என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் எழுந்து நின்று அந்த ரக்அத்தைத் தொழுதார்கள், பிறகு ஸலாம் கொடுத்தார்கள், பிறகு இரண்டு முறை சஜ்தா செய்தார்கள், பிறகு (மீண்டும்) ஸலாம் கொடுத்தார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب إِتْمَامِ الْمُصَلِّي عَلَى مَا ذَكَرَ إِذَا شَكَّ
சந்தேகம் ஏற்படும்போது தொழுகையாளி தனக்கு நினைவிருப்பதை வைத்து தொழுகையை முடிக்க வேண்டும்
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيُلْغِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى الْيَقِينِ فَإِذَا اسْتَيْقَنَ بِالتَّمَامِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِنْ كَانَ صَلَّى خَمْسًا شَفَعَتَا لَهُ صَلاَتَهُ وَإِنْ صَلَّى أَرْبَعًا كَانَتَا تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் ஒருவர் தனது தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், அவர் சந்தேகமானதை விட்டுவிட்டு, உறுதியானதைக் கொண்டு தனது தொழுகையைப் பூர்த்தி செய்யட்டும். அவர் அதை பூர்த்தி செய்துவிட்டதாக உறுதியாக அறிந்தவுடன், அவர் அமர்ந்திருக்கும் நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும். பின்னர் அவர் ஐந்து ரக்அத்கள் தொழுதிருந்தால், அவை (அந்த இரண்டு ஸஜ்தாக்கள்) அவரது தொழுகையை இரட்டையாக்கிவிடும், மேலும் அவர் நான்கு தொழுதிருந்தால், அவை ஷைத்தானை எரிச்சலூட்டி இழிவுபடுத்தும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي سَلَمَةَ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا لَمْ يَدْرِ أَحَدُكُمْ صَلَّى ثَلاَثًا أَمْ أَرْبَعًا فَلْيُصَلِّ رَكْعَةً ثُمَّ يَسْجُدْ بَعْدَ ذَلِكَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَإِنْ كَانَ صَلَّى خَمْسًا شَفَعَتَا لَهُ صَلاَتَهُ وَإِنْ صَلَّى أَرْبَعًا كَانَتَا تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஸயீத் அல்குத்ரீ (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் ஒருவர் மூன்று ரக்அத்கள் தொழுதோமா அல்லது நான்கு தொழுதோமா என்று சந்தேகப்பட்டால், அவர் ஒரு ரக்அத் தொழட்டும், பின்னர் அவர் அமர்ந்திருக்கும் நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும். அவர் ஐந்து ரக்அத்கள் தொழுதிருந்தால், அவை அவருடைய தொழுகையை இரட்டைப்படையாக்கிவிடும், அவர் நான்கு தொழுதிருந்தால், அவை ஷைத்தானை எரிச்சலூட்டி இழிவுபடுத்தும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّحَرِّي
மதிப்பிடுதல் (மிகவும் சாத்தியமான விஷயம் என்ன)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُهَلْهَلٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ الَّذِي يَرَى أَنَّهُ الصَّوَابُ فَيُتِمَّهُ ثُمَّ - يَعْنِي - يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏ وَلَمْ أَفْهَمْ بَعْضَ حُرُوفِهِ كَمَا أَرَدْتُ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியதாக அறிவித்தார்கள்:
"உங்களில் ஒருவருக்கு தமது தொழுகையில் சந்தேகம் ஏற்பட்டால், அவர் சரியானதை நோக்கித் தனது எண்ணத்தைச் செலுத்தி, அதன் அடிப்படையில் தொழுகையை நிறைவு செய்யட்டும், பின்னர் அவர் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ وَيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَفْرُغُ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உங்களில் ஒருவர் தமது தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், அவர் (சரியானதை) தீர்மானித்து, (தொழுகையை) முடித்த பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَادَ أَوْ نَقَصَ فَلَمَّا سَلَّمَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ قَالَ ‏ ‏ لَوْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ أَنْبَأْتُكُمُوهُ وَلَكِنِّي إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَأَيُّكُمْ مَا شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحْرَى ذَلِكَ إِلَى الصَّوَابِ فَلْيُتِمَّ عَلَيْهِ ثُمَّ لْيُسَلِّمْ وَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ரக்அத்களைக் கூட்டியோ குறைத்தோ தொழுதார்கள். அவர்கள் தஸ்லீம் கொடுத்தபோது, (அவர்களிடம்), 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, தொழுகை தொடர்பாக ஏதேனும் மாற்றம் ஏற்பட்டுள்ளதா?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'தொழுகை தொடர்பாக ஏதேனும் மாற்றம் ஏற்பட்டிருந்தால், நான் உங்களுக்குத் தெரிவித்திருப்பேன். மாறாக, நானும் ஒரு மனிதன்தான்; நீங்கள் மறப்பதைப் போலவே நானும் மறக்கிறேன். உங்களில் ஒருவர் தமது தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், சரியானது எதுவெனத் தீர்மானித்து, அதன் அடிப்படையில் தமது தொழுகையைப் பூர்த்தி செய்யட்டும். பிறகு தஸ்லீம் கொடுத்து, இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُجَالِدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، - يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً فَزَادَ فِيهَا أَوْ نَقَصَ فَلَمَّا سَلَّمَ قُلْنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ قَالَ ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرْنَا لَهُ الَّذِي فَعَلَ فَثَنَى رِجْلَهُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَسَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ لأَنْبَأْتُكُمْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَأَيُّكُمْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ شَيْئًا فَلْيَتَحَرَّ الَّذِي يَرَى أَنَّهُ صَوَابٌ ثُمَّ يُسَلِّمْ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுதார்கள்; அதில் (ஏதேனும்) கூட்டவோ அல்லது குறைக்கவோ செய்தார்கள். அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்தபோது, நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் நபியே! தொழுகையில் புதிதாக ஏதேனும் ஏற்பட்டுள்ளதா?" என்று கேட்டோம். அவர்கள், "அது என்ன?" என்று கேட்டார்கள். எனவே அவர்கள் செய்ததை நாங்கள் அவர்களிடம் கூறினோம். அவர்கள் தம் கால்களை மடித்துக்கொண்டு கிப்லாவை முன்னோக்கினார்கள்; (மறதிக்கான) இரு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள். பிறகு எங்களை நோக்கித் திரும்பிக்கொண்டு கூறினார்கள்: "தொழுகையில் புதிதாக ஏதேனும் ஏற்பட்டிருந்தால் நான் உங்களுக்கு அறிவித்திருப்பேன்." பிறகு கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக நானும் ஒரு மனிதன்தான்; நீங்கள் மறப்பதைப் போலவே நானும் மறக்கிறேன். உங்களில் எவரேனும் தனது தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், அவர் எது சரியானது என்று கருதுகிறாரோ அதைத் தீர்மானித்துக் கொள்ளட்டும்; பின்னர் ஸலாம் கொடுத்து, (மறதிக்கான) இரு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ مَنْصُورٌ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَسَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ رَجُلاً عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةَ الظُّهْرِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالُوا أَحَدَثَ فِي الصَّلاَةِ حَدَثٌ قَالَ ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَخْبَرُوهُ بِصَنِيعِهِ فَثَنَى رِجْلَهُ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَإِذَا نَسِيتُ فَذَكِّرُونِي ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ لَوْ كَانَ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ حَدَثٌ أَنْبَأْتُكُمْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ إِذَا أَوْهَمَ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ أَقْرَبَ ذَلِكَ مِنَ الصَّوَابِ ثُمَّ لْيُتِمَّ عَلَيْهِ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுதார்கள்; பின்னர் மக்களை நோக்கித் திரும்பினார்கள். அப்போது மக்கள், “தொழுகையில் புதிதாக ஏதேனும் ஏற்பட்டுள்ளதா?” என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபியவர்கள், “அது என்ன?” என்று கேட்டார்கள். நபியவர்கள் (தொழுகையில்) என்ன செய்தார்கள் என்பதை மக்கள் அவரிடம் தெரிவித்தார்கள். உடனே அவர் தமது கால்களைத் திருப்பி, கிப்லாவை முன்னோக்கி இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள். பின்னர் ஸலாம் கொடுத்துவிட்டு மக்களை நோக்கித் திரும்பினார்கள்.

பிறகு, “நிச்சயமாக நான் ஒரு மனிதன் மட்டுமே; நீங்கள் மறப்பதைப் போலவே நானும் மறக்கிறேன். எனவே நான் மறந்துவிட்டால், எனக்கு நினைவூட்டுங்கள்” என்று கூறினார்கள். மேலும், “தொழுகையில் புதிதாக ஏதேனும் ஏற்பட்டிருந்தால் நான் உங்களுக்குத் தெரிவித்திருப்பேன்” என்றும் கூறினார்கள்.

மேலும், “உங்களில் ஒருவருக்குத் தமது தொழுகையில் சந்தேகம் ஏற்பட்டால், அவர் எது சரியானது என்பதற்கு மிக நெருக்கமானதை நாடட்டும். பின்னர் அதன் அடிப்படையில் அதை நிறைவு செய்யட்டும். பின்னர் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்” என்றும் கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ مَنْ أَوْهَمَ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ الصَّوَابَ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَفْرُغُ وَهُوَ جَالِسٌ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"யாராவது ஒருவர் தனது தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், அவர் எது சரியானது என்று தீர்மானித்துக்கொள்ளட்டும், பிறகு அவர் தனது தொழுகையை முடித்த பின்னர், அவர் அமர்ந்திருக்கும் நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ مَنْ شَكَّ أَوْ أَوْهَمَ فَلْيَتَحَرَّ الصَّوَابَ ثُمَّ لْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"சந்தேகம் அல்லது நிச்சயமற்ற நிலையில் இருப்பவர், சரியானதைத் தீர்மானித்து, பின்னர் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ كَانُوا يَقُولُونَ إِذَا أَوْهَمَ يَتَحَرَّى الصَّوَابَ ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ ‏.‏
இப்ராஹீம் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அவர்கள் கூறுவார்கள்: '(தொழுகையில்) ஒருவருக்கு சந்தேகம் ஏற்பட்டால், அவர் சரியானதை (எதுவென) நாடட்டும்; பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் ஜஃபர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'எவருக்கேனும் தமது தொழுகையில் சந்தேகம் ஏற்பட்டால், அவர் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்'".
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَاشِمٍ، أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسَافِعٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் ஜஃபர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தனது தொழுகையில் எவருக்கேனும் சந்தேகம் ஏற்பட்டால், அவர் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ، أَنَّ مُصْعَبَ بْنَ شَيْبَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் ஜஃபர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிப்பதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தனது தொழுகையில் எவர் சந்தேகம் கொள்கிறாரோ, அவர் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، وَرَوْحٌ، - هُوَ ابْنُ عُبَادَةَ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ، أَنَّ مُصْعَبَ بْنَ شَيْبَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حَجَّاجٌ ‏"‏ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ رَوْحٌ ‏"‏ وَهُوَ جَالِسٌ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் ஜஃபர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யாரேனும் ஒருவர் தம்முடைய தொழுகையில் சந்தேகம் கொண்டால், அவர் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்."

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஹஜ்ஜாஜ் கூறினார்: "அவர் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு."

(அவர்களில் மற்றொருவரான) ரவ்ஹ் கூறினார்: "அவர் அமர்ந்திருக்கும் போது."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي جَاءَهُ الشَّيْطَانُ فَلَبَسَ عَلَيْهِ صَلاَتَهُ حَتَّى لاَ يَدْرِي كَمْ صَلَّى فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “உங்களில் ஒருவர் எழுந்து தொழும்போது, ஷைத்தான் அவரிடம் வந்து எத்தனை (ரக்அத்கள்) தொழுதார் என்று அவருக்குத் தெரியாமல் போகும் வரை அவரைக் குழப்புகிறான். உங்களில் எவரேனும் அவ்வாறு உணர்ந்தால், அவர் உட்கார்ந்திருக்கும்போது இரண்டு ஸஜ்தாக்களைச் செய்யட்டும்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاَةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ لَهُ ضُرَاطٌ فَإِذَا قُضِيَ التَّثْوِيبُ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطُرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ حَتَّى لاَ يَدْرِي كَمْ صَلَّى فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'தொழுகைக்கான அழைப்பு விடுக்கப்படும்போது, ஷைத்தான் சப்தமாக வாயு வெளியேற்றியவனாக ஓடுகிறான். தத்வூப் (இகாமத்) சொல்லப்பட்டு முடிந்ததும், அவன் திரும்பி வந்து, ஒரு மனிதனின் உள்ளத்தில் ஊசலாட்டத்தை ஏற்படுத்துகிறான்; எத்தனை (ரக்அத்கள்) தொழுதோம் என்று அவருக்குத் தெரியாமல் போகும் வரை (அவ்வாறு செய்கிறான்). உங்களில் ஒருவருக்கு அப்படி ஏற்பட்டால், அவர் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا يَفْعَلُ مَنْ صَلَّى خَمْسًا
ஒருவர் ஐந்து ரக்அத்கள் தொழுதால் என்ன செய்ய வேண்டும்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ أَزِيدَ فِي الصَّلاَةِ قَالَ ‏ ‏ وَمَا ذَاكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالُوا صَلَّيْتَ خَمْسًا ‏.‏ فَثَنَى رِجْلَهُ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ‏.‏
'அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் ளுஹர் தொழுகையை ஐந்து ரக்அத்களாகத் தொழுதார்கள். அப்போது அவர்களிடம், 'தொழுகையில் ஏதேனும் கூட்டப்பட்டுவிட்டதா?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், 'என்ன விஷயம்?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், 'நீங்கள் ஐந்து (ரக்அத்கள்) தொழுதீர்கள்' என்று கூறினார்கள். எனவே அவர்கள் தமது கால்களை மடித்துக்கொண்டு இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَمُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى بِهِمُ الظُّهْرَ خَمْسًا فَقَالُوا إِنَّكَ صَلَّيْتَ خَمْسًا ‏.‏ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا سَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ளுஹர் தொழுகையை ஐந்து (ரக்அத்துகள்) தொழுவித்தார்கள். அவர்கள், 'நீங்கள் ஐந்து (ரக்அத்துகள்) தொழுதுவிட்டீர்கள்' என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு, அமர்ந்திருந்த நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلُ بْنُ مُهَلْهَلٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُوَيْدٍ، قَالَ صَلَّى عَلْقَمَةُ خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ مَا فَعَلْتُ ‏.‏ قُلْتُ بِرَأْسِي بَلَى ‏.‏ قَالَ وَأَنْتَ يَا أَعْوَرُ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى خَمْسًا فَوَشْوَشَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَقَالُوا لَهُ أَزِيدَ فِي الصَّلاَةِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَخْبَرُوهُ فَثَنَى رِجْلَهُ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ ‏"‏ ‏.‏
இப்ராஹீம் பின் சுவைத் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்கமா அவர்கள் ஐந்து (ரக்அத்கள்) தொழுதார்கள். அதுபற்றி அவர்களிடம் தெரிவிக்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "நான் அவ்வாறு செய்யவில்லை" என்று கூறினார்கள். நான் 'ஆம்' என்று தலையசைத்தேன். அதற்கு அவர்கள், "ஒற்றைக் கண்ணரே! நீரும் (அவ்வாறே கூறுகிறீரா?)" என்று கேட்டார்கள். நான் "ஆம்" என்றேன். ஆகவே, அவர்கள் இரண்டு முறை ஸஜ்தா செய்தார்கள்.

பின்னர் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து (நபி (ஸல்) அவர்களைப் பற்றி) எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் ஐந்து (ரக்அத்கள்) தொழுதார்கள். மக்கள் தங்களுக்குள் மெதுவாகப் பேசிக்கொண்டார்கள். பிறகு அவரிடம், 'தொழுகையில் ஏதேனும் கூட்டப்பட்டுவிட்டதா?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், 'இல்லை' என்று கூறினார்கள். ஆகவே, அவர்கள் நடந்ததை அவரிடம் தெரிவித்தார்கள். உடனே அவர்கள் தங்கள் காலை மடித்து (அமர்ந்து) இரண்டு முறை ஸஜ்தா செய்தார்கள். பின்னர், 'நிச்சயமாக நான் ஒரு மனிதன்தான்; நீங்கள் மறப்பதைப் போலவே நானும் மறக்கிறேன்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَهَا عَلْقَمَةُ بْنُ قَيْسٍ فِي صَلاَتِهِ فَذَكَرُوا لَهُ بَعْدَ مَا تَكَلَّمَ فَقَالَ أَكَذَلِكَ يَا أَعْوَرُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَحَلَّ حُبْوَتَهُ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَقَالَ هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ الْحَكَمَ يَقُولُ كَانَ عَلْقَمَةُ صَلَّى خَمْسًا ‏.‏ 33
மாலிக் பின் மிஃக்வல் அவர்கள் கூறியதாவது:
"அஷ்-ஷஅபீ அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்: 'அல்கமா பின் கைஸ் அவர்கள் தங்களது தொழுகையில் மறந்துவிட்டார்கள். அவர்கள் (தொழுகைக்குப் பின்) பேசிய பிறகு (மக்கள்) அதுபற்றி அவர்களிடம் கூறினார்கள். அதற்கு அவர்கள், 'ஒற்றைக் கண்ணரே! அப்படியா?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், 'ஆம்' என்றார். ஆகவே, அவர்கள் (தமது கால்களைக் கட்டியிருந்த) ஆடையை அவிழ்த்துவிட்டு, மறதிக்கான இரண்டு ஸஜ்தாக்களைச் செய்துவிட்டு, 'இவ்வாறே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்தார்கள்' என்று கூறினார்கள்.'

மேலும், 'அல்கமா அவர்கள் ஐந்து (ரக்அத்கள்) தொழுதிருந்தார்கள்' என்று அல்-ஹகம் அவர்கள் கூறவும் நான் கேட்டேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، أَنَّ عَلْقَمَةَ، صَلَّى خَمْسًا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سُوَيْدٍ يَا أَبَا شِبْلٍ صَلَّيْتَ خَمْسًا ‏.‏ فَقَالَ أَكَذَلِكَ يَا أَعْوَرُ فَسَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
அல்கமா (ரஹ்) அவர்கள் ஐந்து ரக்அத்கள் தொழுதார்கள். அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்தபோது, இப்ராஹீம் பின் சுவைத் அவர்கள், "அபூ ஷிப்லே! நீங்கள் ஐந்து (ரக்அத்கள்) தொழுதுவிட்டீர்கள்" எனக் கூறினார். அதற்கு அல்கமா (ரஹ்) அவர்கள், "அப்படியா ஒற்றைக் கண்ணரே?" எனக் கேட்டார்கள். பின்னர் அவர் சஹ்வுடைய (மறதிக்கான) இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்துவிட்டு, "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இவ்வாறே செய்தார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ النَّهْشَلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ أَزِيدَ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا صَلَّيْتَ خَمْسًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ وَأَذْكُرُ كَمَا تَذْكُرُونَ ‏"‏ ‏.‏ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ انْفَتَلَ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பிற்பகல் தொழுகைகளில் ஒன்றை ஐந்து (ரக்அத்களாகத்) தொழுதார்கள். அவரிடம், "தொழுகையில் ஏதேனும் கூட்டப்பட்டுவிட்டதா?" என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "ஏன் அப்படிக் கேட்கிறீர்கள்?" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நீங்கள் ஐந்து தொழுதுவிட்டீர்கள்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நானும் உங்களைப் போன்ற ஒரு மனிதன்தான். நீங்கள் மறப்பதைப் போல் நானும் மறப்பேன்; நீங்கள் நினைவு கொள்வதைப் போல் நானும் நினைவு கொள்வேன்" என்று கூறினார்கள். பிறகு அவர்கள் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்து, பின்னர் தம் தொழுகையை முடித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا يَفْعَلُ مَنْ نَسِيَ شَيْئًا مِنْ صَلاَتِهِ
ஒருவர் தனது தொழுகையின் ஒரு பகுதியை மறந்துவிட்டால் என்ன செய்ய வேண்டும்?
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، مَوْلَى عُثْمَانَ عَنْ أَبِيهِ، يُوسُفَ أَنَّ مُعَاوِيَةَ، صَلَّى إِمَامَهُمْ فَقَامَ فِي الصَّلاَةِ وَعَلَيْهِ جُلُوسٌ فَسَبَّحَ النَّاسُ فَتَمَّ عَلَى قِيَامِهِ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ أَنْ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ثُمَّ قَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ مَنْ نَسِيَ شَيْئًا مِنْ صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ مِثْلَ هَاتَيْنِ السَّجْدَتَيْنِ ‏ ‏ ‏.‏
முஆவியா (ரழி) அவர்கள் மக்களுக்கு இமாமாகத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அப்போது அவர்கள் தொழுகையில் அமர வேண்டிய இடத்தில் (அமராமல்) எழுந்து நின்றுவிட்டார்கள். மக்கள் (அவருக்கு நினைவூட்ட) தஸ்பீஹ் கூறினார்கள். எனினும், அவர்கள் (அமராமல்) நின்றவாறே தொழுகையைத் தொடர்ந்தார்கள். பிறகு தொழுகையை நிறைவு செய்த பின்னர், அமர்ந்த நிலையில் இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள். பிறகு மிம்பரில் அமர்ந்து கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டிருக்கிறேன்: 'யாரேனும் ஒருவர் தமது தொழுகையில் எதையேனும் மறந்துவிட்டால், அவர் இது போன்று இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்யட்டும்'."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّكْبِيرِ فِي سَجْدَتَىِ السَّهْوِ
மறதியின் இரண்டு சஜ்தாக்களுக்கான தக்பீர்
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، وَيُونُسُ، وَاللَّيْثُ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ ابْنَ بُحَيْنَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ فِي الثِّنْتَيْنِ مِنَ الظُّهْرِ فَلَمْ يَجْلِسْ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ كَبَّرَ فِي كُلِّ سَجْدَةٍ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ وَسَجَدَهُمَا النَّاسُ مَعَهُ مَكَانَ مَا نَسِيَ مِنَ الْجُلُوسِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் இப்னு புஹைனா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுகையின் இரண்டு ரக்அத்களுக்குப் பிறகு (தஷஹ்ஹுதுக்காக) அமராமல் எழுந்து நின்றுவிட்டார்கள். அவர்கள் தொழுகையை முடித்ததும், தஸ்லீம் கொடுப்பதற்கு முன்பு அமர்ந்திருந்த நிலையில், ஒவ்வொரு ஸஜ்தாவிற்கும் தக்பீர் கூறி இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்தார்கள். மக்களும் அவர்களுடன் ஸஜ்தா செய்தார்கள். தாம் மறந்த அமர்விற்குப் பதிலாக (இதைச் செய்தார்கள்)."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب صِفَةِ الْجُلُوسِ فِي الرَّكْعَةِ الَّتِي يَقْضِي فِيهَا الصَّلاَةَ
இறுதி ரக்அத்தில் எவ்வாறு அமர வேண்டும்
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارِ، بُنْدَارٌ - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ تَنْقَضِي فِيهِمَا الصَّلاَةُ أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَى شِقِّهِ مُتَوَرِّكًا ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏
அபூ ஹுமைத் அஸ்ஸாஇதீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"தொழுகை நிறைவுபெறும் அந்த இரண்டு ரக்அத்களில் நபி (ஸல்) அவர்கள் இருந்தால், தங்களின் இடது காலை வெளியேற்றி, தமது இடது புட்டத்தின் மீது 'முதவரிக்கன்' நிலையில் அமர்வார்கள்; பின்னர் அவர்கள் தஸ்லீம் கொடுப்பார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَإِذَا جَلَسَ أَضْجَعَ الْيُسْرَى وَنَصَبَ الْيُمْنَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَيَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَعَقَدَ ثِنْتَيْنِ الْوُسْطَى وَالإِبْهَامَ وَأَشَارَ ‏.‏
வாயில் பின் ஹுஜ்ர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையைத் தொடங்கியபோதும், ருகூஃ செய்யும்போதும், ருகூவிலிருந்து தங்கள் தலையை உயர்த்தும்போதும் தங்கள் கைகளை உயர்த்துவதை நான் பார்த்தேன். அவர்கள் (அத்தஹிய்யாத்தில்) அமரும்போது, தங்கள் இடது காலை விரித்து, வலது காலை நட்டு வைத்து, தங்கள் இடது கையை இடது தொடையின் மீதும், வலது கையை வலது தொடையின் மீதும் வைத்து, தங்கள் நடுவிரலையும் கட்டைவிரலையும் வட்டமாக்கி, (ஆட்காட்டி விரலால்) சுட்டிக்காட்டினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَوْضِعِ الذِّرَاعَيْنِ
முன்கைகளின் வைப்பு நிலை
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَلَسَ فِي الصَّلاَةِ فَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَوَضَعَ ذِرَاعَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ يَدْعُو بِهَا ‏.‏
வாயில் பின் ஹுஜ்ர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அவர் நபி (ஸல்) அவர்களைத் தொழுகையில் அமர்ந்திருந்ததைப் பார்த்தார். அவர்கள் தமது இடது காலை விரித்து, தமது முன்கைகளைத் தமது தொடைகளின் மீது வைத்து, தமது ஆள்காட்டி விரலால் சுட்டிக் காட்டி, அதன் மூலம் பிரார்த்தனை செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَوْضِعِ الْمِرْفَقَيْنِ
முழங்கைகளின் வைப்பு நிலை
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ قُلْتُ لأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يُصَلِّي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى حَاذَتَا أُذُنَيْهِ ثُمَّ أَخَذَ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا سَجَدَ وَضَعَ رَأْسَهُ بِذَلِكَ الْمَنْزِلِ مِنْ يَدَيْهِ ثُمَّ جَلَسَ فَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَحَدَّ مِرْفَقَهُ الأَيْمَنَ عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَقَبَضَ ثِنْتَيْنِ وَحَلَّقَ وَرَأَيْتُهُ يَقُولُ هَكَذَا وَأَشَارَ بِشْرٌ بِالسَّبَّابَةِ مِنَ الْيُمْنَى وَحَلَّقَ الإِبْهَامَ وَالْوُسْطَى ‏.‏
வாயில் இப்னு ஹுஜ்ர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எவ்வாறு தொழுகிறார்கள் என்பதைக் கவனித்துப் பார்க்கப் போகிறேன்' என்று நான் கூறினேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து நின்று கிப்லாவை முன்னோக்கினார்கள்; பிறகு தங்கள் காதுகளுக்கு நேராக வரும் வரை கைகளை உயர்த்தி, பின்னர் தங்கள் வலது கையால் இடது கையைப் பிடித்தார்கள். அவர்கள் ருகூஃ செய்ய விரும்பியபோது, அவ்வாறே (கைகளை) உயர்த்தினார்கள்; பின்னர் தங்கள் கைகளை முழங்கால்களில் வைத்தார்கள். ருகூவிலிருந்து தலையை உயர்த்தியபோதும், அவ்வாறே (கைகளை) உயர்த்தினார்கள். அவர்கள் ஸஜ்தா செய்தபோது, தங்கள் கைகளுக்கு இடைப்பட்ட இடத்தில் தலையை வைத்தார்கள். பின்னர் அமர்ந்து தங்கள் இடது காலை (தரையில்) விரித்தார்கள். அவர்கள் தங்கள் இடது கையை இடது தொடையின் மீதும், தங்கள் வலது முழங்கையை வலது தொடையின் மீதும் வைத்து, (வலது கையின்) இரண்டு விரல்களை மடக்கிக் கொண்டு ஒரு வட்டத்தை உருவாக்கினார்கள். மேலும் அவர்கள் இவ்வாறு செய்வதை நான் கண்டேன்" - (இதை விவரித்த) பிஷ்ர், தனது வலது கையின் ஆள்காட்டி விரலால் சுட்டிக் காட்டி, பெருவிரல் மற்றும் நடுவிரலால் ஒரு வட்டத்தை உருவாக்கிக் காட்டினார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَوْضِعِ الْكَفَّيْنِ
கைகளின் வைப்பு
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، - شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ - ثُمَّ لَقِيتُ الشَّيْخَ فَقَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ صَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ فَقَلَّبْتُ الْحَصَى فَقَالَ لِي ابْنُ عُمَرَ لاَ تُقَلِّبِ الْحَصَى فَإِنَّ تَقْلِيبَ الْحَصَى مِنَ الشَّيْطَانِ وَافْعَلْ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ‏.‏ قُلْتُ وَكَيْفَ رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ قَالَ هَكَذَا وَنَصَبَ الْيُمْنَى وَأَضْجَعَ الْيُسْرَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَيَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ ‏.‏
அலி பின் அப்துர்-ரஹ்மான் கூறினார்கள்:

"நான் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களுக்கு அருகில் தொழுதேன், அப்போது நான் சிறு கற்களைப் புரட்டிக் கொண்டிருந்தேன். இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் என்னிடம், 'சிறு கற்களைப் புரட்டாதீர், ஏனெனில் சிறு கற்களைப் புரட்டுவது ஷைத்தானிடமிருந்து வருவதாகும். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செய்வதை நான் கண்டதைப் போன்று நீரும் செய்யுங்கள்' என்று கூறினார்கள். நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்ன செய்வதை நீங்கள் கண்டீர்கள்?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'இதைத்தான்' என்று கூறி, தமது வலது பாதத்தை நட்டு வைத்து, தமது இடது பாதத்தை தரையில் விரித்து, தமது வலது கையை தமது வலது தொடையின் மீதும், தமது இடது கையை தமது இடது தொடையின் மீதும் வைத்து, தமது ஆட்காட்டி விரலால் சுட்டிக் காட்டினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب قَبْضِ الأَصَابِعِ مِنَ الْيَدِ الْيُمْنَى دُونَ السَّبَّابَةِ
வலது கையின் சுட்டுவிரலைத் தவிர மற்ற விரல்களை மடக்குதல்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ رَآنِي ابْنُ عُمَرَ وَأَنَا أَعْبَثُ، بِالْحَصَى فِي الصَّلاَةِ فَلَمَّا انْصَرَفَ نَهَانِي وَقَالَ اصْنَعْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏ قُلْتُ وَكَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ قَالَ كَانَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلاَةِ وَضَعَ كَفَّهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ وَقَبَضَ - يَعْنِي أَصَابِعَهُ كُلَّهَا - وَأَشَارَ بِأُصْبُعِهِ الَّتِي تَلِي الإِبْهَامَ وَوَضَعَ كَفَّهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى ‏.‏
அலி பின் அப்துர்-ரஹ்மான் அவர்கள் கூறியதாவது:
"நான் தொழும்போது சிறு கற்களுடன் விளையாடுவதை இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கண்டார்கள். அவர்கள் (தொழுகையை) முடித்ததும், அவ்வாறு செய்ய வேண்டாம் என்று எனக்கு அறிவுறுத்தி கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்ன செய்தார்களோ அதைச் செய்யுங்கள்.' நான் கேட்டேன்: 'அவர்கள் என்ன செய்வார்கள்?' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அவர்கள் தொழுகையில் அமர்ந்திருக்கும்போது, தமது வலது கையை வலது தொடையில் வைத்து, தமது எல்லா விரல்களையும் மடக்கிக்கொண்டு, பெருவிரலுக்கு அடுத்துள்ள விரலால் சுட்டிக்காட்டுவார்கள். மேலும், தமது இடது கையை இடது தொடையில் வைப்பார்கள்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب قَبْضِ الثِّنْتَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الْيَدِ الْيُمْنَى وَعَقْدِ الْوُسْطَى وَالإِبْهَامِ مِنْهَا
வலது கையின் இரண்டு விரல்களை இறுக்கி, நடு விரலால் ஒரு வட்டம் செய்து
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ وَائِلَ بْنَ حُجْرٍ، قَالَ قُلْتُ لأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يُصَلِّي فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ فَوَصَفَ قَالَ ثُمَّ قَعَدَ وَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَوَضَعَ كَفَّهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ وَرُكْبَتِهِ الْيُسْرَى وَجَعَلَ حَدَّ مِرْفَقِهِ الأَيْمَنِ عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى ثُمَّ قَبَضَ اثْنَتَيْنِ مِنْ أَصَابِعِهِ وَحَلَّقَ حَلْقَةً ثُمَّ رَفَعَ أُصْبُعَهُ فَرَأَيْتُهُ يُحَرِّكُهَا يَدْعُو بِهَا ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏
வாயில் பின் ஹுஜ்ர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எவ்வாறு தொழுகிறார்கள் என்பதைப் பார்க்கப் போகிறேன். எனவே, நான் அவர்களைப் பார்த்தேன்." மேலும் அவர் (அவர்களின் தொழுகையை) விவரித்தார்கள்: "பிறகு, அவர்கள் அமர்ந்து, தங்களின் இடது காலை விரித்து, தங்களின் இடது உள்ளங்கையைத் தங்களின் இடது தொடை மற்றும் முழங்கால் மீது வைத்தார்கள். தங்களின் வலது முழங்கையின் விளிம்பைத் தங்களின் வலது தொடையின் மீது வைத்தார்கள். பிறகு தங்களின் (வலது) கையின் இரண்டு விரல்களை மடக்கிக் கொண்டு, ஒரு வட்டத்தை உருவாக்கினார்கள். பிறகு தங்களின் விரலை உயர்த்தி, அதைக் கொண்டு பிரார்த்தனை செய்தவாறு அசைப்பதை நான் கண்டேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب بَسْطِ الْيُسْرَى عَلَى الرُّكْبَةِ
இடது கையை முழங்காலின் மீது வைத்தல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلاَةِ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَرَفَعَ أُصْبُعَهُ الَّتِي تَلِي الإِبْهَامَ فَدَعَا بِهَا وَيَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى رُكْبَتِهِ بَاسِطُهَا عَلَيْهَا ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையில் அமர்ந்தபோது, தமது கைகளைத் தமது முழங்கால்கள் மீது வைத்து, பெருவிரலுக்கு அடுத்துள்ள விரலை உயர்த்தி, அதன் மூலம் துஆச் செய்தார்கள். மேலும், அவர்களுடைய இடது கை தமது முழங்காலின் மீது விரிக்கப்பட்டிருந்தது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُشِيرُ بِأُصْبُعِهِ إِذَا دَعَا وَلاَ يُحَرِّكُهَا ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَزَادَ عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو كَذَلِكَ وَيَتَحَامَلُ بِيَدِهِ الْيُسْرَى عَلَى رِجْلِهِ الْيُسْرَى ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்-ஸுபைர் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் (அமர்ந்து) பிரார்த்தனை செய்யும்போது தமது விரலால் சுட்டிக் காட்டுவார்கள்; ஆனால் அதை அசைக்க மாட்டார்கள்.

இப்னு ஜுரைஜ் (ரஹ்) கூறினார்கள்: அம்ரு (ரஹ்) அவர்கள் மேலதிகமாகக் கூறினார்கள்: "நபி (ஸல்) அவர்கள் அவ்வாறு பிரார்த்தனை செய்வதையும், (அப்போது) தமது இடது கையைத் தமது இடது காலின் மீது ஊன்றிச் சாய்ந்திருப்பதையும் என் தந்தை கண்டதாக ஆமிர் பின் அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்-ஸுபைர் என்னிடம் கூறினார்."

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الإِشَارَةِ بِالأُصْبُعِ فِي التَّشَهُّدِ
தஷஹ்ஹுதின் போது விரலால் சுட்டிக்காட்டுதல்
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ الْمَوْصِلِيُّ، عَنِ الْمُعَافَى، عَنْ عِصَامِ بْنِ قُدَامَةَ، عَنْ مَالِكٍ، - وَهُوَ ابْنُ نُمَيْرٍ الْخُزَاعِيِّ - عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاضِعًا يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى فِي الصَّلاَةِ وَيُشِيرُ بِأُصْبُعِهِ ‏.‏
மாலிக் பின் நுமைர் அல்-குஸாஈ அவர்களின் தந்தை (ரழி) கூறினார்கள்:

"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழும்போது, தமது வலது கையை தமது வலது தொடையின் மீது வைத்து, தமது விரலால் சுட்டிக் காட்டியதை கண்டேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ عَنِ الإِشَارَةِ، بِأُصْبُعَيْنِ وَبِأَىِّ أُصْبُعٍ يُشِيرُ
இரண்டு விரல்களால் சுட்டிக்காட்டுவதற்கான தடையும், எந்த விரலால் சுட்டிக்காட்ட வேண்டும் என்பதும்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ يَدْعُو بِأُصْبُعَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَحِّدْ أَحِّدْ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

ஒரு மனிதர் இரண்டு விரல்களால் பிரார்த்தனை செய்து வந்தபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், “ஒன்றாக்கு, ஒன்றாக்கு” என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ مَرَّ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَدْعُو بِأَصَابِعِي فَقَالَ ‏ ‏ أَحِّدْ أَحِّدْ ‏ ‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ ‏.‏
சஅத் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நான் எனது விரல்களால் பிரார்த்தனை செய்து கொண்டிருந்தபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னைக் கடந்து சென்று, 'ஒன்றாக்குங்கள், ஒன்றாக்குங்கள்' என்று கூறி, தமது ஆள்காட்டி விரலால் சுட்டிக் காட்டினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب إِحْنَاءِ السَّبَّابَةِ فِي الإِشَارَةِ
விரலை வளைத்து சுட்டிக்காட்டுவது
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الصُّوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ قُدَامَةَ الْجَدَلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ نُمَيْرٍ الْخُزَاعِيُّ، مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدًا فِي الصَّلاَةِ وَاضِعًا ذِرَاعَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى رَافِعًا أُصْبُعَهُ السَّبَّابَةَ قَدْ أَحْنَاهَا شَيْئًا وَهُوَ يَدْعُو ‏.‏
அல்-பஸ்ராவைச் சேர்ந்த மாலிக் பின் நுமைர் அல்-குஸாஈ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

அவருடைய தந்தை (ரழி) அவர்கள், தாம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைத் தொழுகையில் அமர்ந்திருக்கும்போது கண்டதாகக் கூறினார்கள். அவர்கள் தமது வலது முன்கையைத் தமது வலது தொடையின் மீது வைத்து, சற்று வளைத்திருந்த தமது ஆட்காட்டி விரலை உயர்த்தி, பிரார்த்தனை செய்துகொண்டிருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَوْضِعِ الْبَصَرِ عِنْدَ الإِشَارَةِ وَتَحْرِيكِ السَّبَّابَةِ
விரல் சுட்டிக்காட்டும்போதும் சுட்டுவிரலை அசைக்கும்போதும் எங்கே பார்க்க வேண்டும்
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَعَدَ فِي التَّشَهُّدِ وَضَعَ كَفَّهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ لاَ يُجَاوِزُ بَصَرُهُ إِشَارَتَهُ ‏.‏
ஆமிர் இப்னு அப்துல்லாஹ் இப்னு அஸ்-ஸுபைர் அவர்கள் தம் தந்தையார் அப்துல்லாஹ் இப்னு அஸ்-ஸுபைர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்ததாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தஷஹ்ஹுத் ஓதுவதற்காக அமர்ந்தபோது, தம் இடது கையைத் தம் இடது தொடையின் மீது வைத்து, தம் ஆட்காட்டி விரலால் சுட்டிக் காட்டினார்கள். அவர்களுடைய பார்வை, அவர்கள் சுட்டிக்காட்டிக்கொண்டிருந்த விரலைத் தாண்டவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ عَنْ رَفْعِ الْبَصَرِ، إِلَى السَّمَاءِ عِنْدَ الدُّعَاءِ فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையின் போது பிரார்த்தனை செய்யும் போது தனது பார்வையை வானத்தை நோக்கி உயர்த்துவது தடை செய்யப்பட்டுள்ளது
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ رَفْعِ أَبْصَارِهِمْ عِنْدَ الدُّعَاءِ فِي الصَّلاَةِ إِلَى السَّمَاءِ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ ‏ ‏ ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மக்கள் தொழுகையில் பிரார்த்தனை செய்யும்போது, வானத்தை நோக்கி தங்கள் பார்வைகளை உயர்த்துவதை நிச்சயமாக நிறுத்திக்கொள்ள வேண்டும். இல்லையெனில், அவர்களின் பார்வை பறிக்கப்பட்டுவிடும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب إِيجَابِ التَّشَهُّدِ
தஷஹ்ஹுத் கடமை
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَمَنْصُورٌ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُفْرَضَ التَّشَهُّدُ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَى جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ تَقُولُوا هَكَذَا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏ ‏ ‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"தஷஹ்ஹுத் கடமையாக்கப்படுவதற்கு முன்பு, நாங்கள் தொழும்போது, 'அல்லாஹ்வின் மீது ஸலாம் (சாந்தி) உண்டாகட்டும், ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் மீது ஸலாம் உண்டாகட்டும், மீக்காயீல் (அலை) அவர்கள் மீது ஸலாம் உண்டாகட்டும்' என்று கூறுவோம்." அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'இவ்வாறு கூறாதீர்கள், ஏனெனில் வல்லமையும் உயர்வும் மிக்க அல்லாஹ்வே அஸ்ஸலாம் (சாந்தியளிப்பவன்) ஆவான். மாறாக, 'அத்தஹிய்யாது லில்லாஹி வஸ்ஸலவாது வத்தய்யிபாத், அஸ்ஸலாமு அலைக்க அய்யுஹன் நபிய்யு வ ரஹ்மதுல்லாஹி வ பரகாதுஹு. அஸ்ஸலாமு அலைனா வ அலா இபாதில்லாஹிஸ் ஸாலிஹீன், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், வ அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதன் அப்துஹு வ ரசூலுஹு' என்று கூறுங்கள். (எல்லா காணிக்கைகளும், தொழுகைகளும், நல்ல வார்த்தைகளும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியன. நபியே, உங்கள் மீது சாந்தியும், அல்லாஹ்வின் அருளும், அவனது பரக்கத்தும் உண்டாவதாக. எங்கள் மீதும், அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்கள் மீதும் சாந்தி உண்டாவதாக. வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாரும் இல்லை என்று நான் சாட்சி கூறுகிறேன், மேலும் முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் அவனுடைய அடிமையும் தூதருமாவார் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன்.)"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب تَعْلِيمِ التَّشَهُّدِ كَتَعْلِيمِ السُّورَةِ مِنَ الْقُرْآنِ
குர்ஆனின் ஒரு அத்தியாயத்தைக் கற்பிப்பது போலவே தஷஹ்ஹுதை கற்பிப்பது
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், குர்ஆனிலிருந்து ஒரு ஸூராவை எங்களுக்குக் கற்றுக் கொடுப்பதைப் போலவே தஷஹ்ஹுதையும் எங்களுக்குக் கற்றுக் கொடுப்பார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب كَيْفَ التَّشَهُّدُ
தஷஹ்ஹுதில் கூறப்படுவது என்னவென்றால்: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَوَاتُ، وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ. أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، - وَهُوَ ابْنُ عِيَاضٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ السَّلاَمُ فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ لْيَتَخَيَّرْ بَعْدَ ذَلِكَ مِنَ الْكَلاَمِ مَا شَاءَ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'சர்வவல்லமையும் மகத்துவமும் மிக்க அல்லாஹ், அவன் அஸ்-ஸலாம் (அமைதியின் ஆதாரம்; எல்லா குறைகளிலிருந்தும் நீங்கியவன்). எனவே, உங்களில் ஒருவர் (தொழுகையில்) அமரும்போது, அவர் கூறட்டும்: அத்தஹிய்யாது லில்லாஹி வஸ்ஸலவாத்து வத்தய்யிபாத், அஸ்ஸலாமு அலைக்க அய்யுஹன் நபிய்யு வ ரஹ்மதுல்லாஹி வ பரகாதுஹு. அஸ்ஸலாமு அலைனா வ அலா இபாதில்லாஹிஸ் ஸாலிஹீன், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், வ அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதன் அப்துஹு வ ரசூலுஹு. (எல்லாவிதமான புகழுரைகளும், தொழுகைகளும், பரிசுத்தமானவைகளும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியன. நபியே, உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் அருளும் அவனது பரக்கத்தும் உண்டாவதாக. எங்கள் மீதும் அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்கள் மீதும் சாந்தி உண்டாவதாக. வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை என்று நான் சாட்சி கூறுகிறேன். மேலும் முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் அவனுடைய அடியாரும் அவனுடைய தூதரும் ஆவார்கள் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன்.)" அதற்குப் பிறகு, அவர் விரும்பிய வார்த்தைகளைத் தேர்ந்தெடுத்துக் கொள்ளட்டும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ قَتَادَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ الأَشْعَرِيَّ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا فَعَلَّمَنَا سُنَّتَنَا وَبَيَّنَ لَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ ‏{‏ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}‏ فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ إِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ قَوْلِ أَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏
அல்-அஷ்அரீ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள். அப்போது எங்களுக்கான வழிமுறையையும் (சுன்னா), எங்கள் தொழுகையையும் எங்களுக்குக் கற்றுக் கொடுத்தார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்:

'நீங்கள் தொழுகைக்காக நின்றால், உங்கள் வரிசைகளை நேராக்குங்கள். பின்னர் உங்களில் ஒருவர் உங்களுக்குத் தலைமை தாங்கட்டும். அவர் தக்பீர் கூறும்போது, நீங்களும் தக்பீர் கூறுங்கள். அவர் '{‏ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}' (வலழ் ழால்லீன்) என்று கூறும்போது, நீங்கள் 'ஆமீன்' என்று கூறுங்கள்; அல்லாஹ் உங்களுக்குப் பதிலளிப்பான்.

பிறகு அவர் தக்பீர் கூறி ருகூஃ செய்யும்போது, நீங்களும் தக்பீர் கூறி ருகூஃ செய்யுங்கள். ஏனெனில் இமாம் உங்களுக்கு முன்பே ருகூஃ செய்து, உங்களுக்கு முன்பே எழுகிறார்.'

அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள், 'ஆகவே, இது அதற்கு ஈடாகும்' என்று கூறினார்கள்.

'அவர் 'ஸமிஅல்லாஹு லிமன் ஹமிதஹ்' (தன்னைப் புகழ்வோரை அல்லாஹ் செவியேற்கிறான்) என்று கூறும்போது, நீங்கள் 'அல்லாஹும்ம ரப்பனா லகல் ஹம்த்' (யா அல்லாஹ்! எங்கள் இறைவா! உனக்கே புகழனைத்தும்) என்று கூறுங்கள். ஏனெனில் கண்ணியமும் மகத்துவமும் மிக்க அல்லாஹ், தனது நபியின் (ஸல்) நாவால் 'தன்னைப் புகழ்வோரை அல்லாஹ் செவியேற்கிறான்' என்று கூறியுள்ளான்.

பிறகு அவர் தக்பீர் கூறி ஸஜ்தா செய்யும்போது, நீங்களும் தக்பீர் கூறி ஸஜ்தா செய்யுங்கள். ஏனெனில் இமாம் உங்களுக்கு முன்பே ஸஜ்தா செய்து, உங்களுக்கு முன்பே எழுகிறார்.'

அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள், 'ஆகவே, இது அதற்கு ஈடாகும்' என்று கூறினார்கள்.

'பிறகு இருப்பில் (கஅதா) இருக்கும்போது, உங்களில் ஒருவர் சொல்லும் வார்த்தைகளில் இதுவும் இருக்கட்டும்:

அத்தஹிய்யாதுத் தய்யிபாதுஸ் ஸலவாது லில்லாஹி, அஸ்ஸலாமு அலைக்க அய்யுஹன் நபிய்யு வ ரஹ்மத்துல்லாஹி வ பரகாதுஹு, அஸ்ஸலாமு அலைனா வ அலா இபாதில்லாஹிஸ் ஸாலிஹீன், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், வ அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதன் அப்துஹு வ ரசூலுஹு.

(காணிக்கைகள், நல்வார்த்தைகள், பிரார்த்தனைகள் அனைத்தும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியன. நபியே! உங்கள் மீது சாந்தியும், அல்லாஹ்வின் அருளும், அவனது பரக்கத்தும் உண்டாவதாக. எங்கள் மீதும், அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்கள் மீதும் சாந்தி உண்டாவதாக. வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை என்று நான் சாட்சி கூறுகிறேன்; மேலும் முஹம்மது அவர்கள் அவனுடைய அடிமையும் தூதருமாவார் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன்.)'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيْمَنُ بْنُ نَابِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏ ‏ بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِهِ مِنَ النَّارِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ نَعْلَمُ أَحَدًا تَابَعَ أَيْمَنَ بْنَ نَابِلٍ عَلَى هَذِهِ الرِّوَايَةِ وَأَيْمَنُ عِنْدَنَا لاَ بَأْسَ بِهِ وَالْحَدِيثُ خَطَأٌ وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் குர்ஆனில் இருந்து ஒரு சூராவை எங்களுக்குக் கற்றுக்கொடுப்பதைப் போலவே தஷஹ்ஹுத்தையும் எங்களுக்குக் கற்றுக்கொடுப்பார்கள்: “பிஸ்மில்லாஹி வபில்லாஹி, அத்தஹிய்யாது லில்லாஹி வஸ்ஸலவாது வத்தய்யிபாத், அஸ்ஸலாமு அலைக்க அய்யுஹன் நபிய்யு வ ரஹ்மத்துல்லாஹி வ பரகாதுஹு. அஸ்ஸலாமு அலைனா வஅலா இபாதில்லாஹிஸ் ஸாலிஹீன், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், வஅன்ன முஹம்மதன் அப்துஹு வ ரசூலுஹு. வஅஸ்அலுல்லாஹல் ஜன்னத்த வஅஊது பிஹி மினன் நார்”
(அல்லாஹ்வின் பெயரால், அல்லாஹ்வைக் கொண்டே (துவங்குகிறேன்). எல்லாச் சொல், செயல், பொருள் வழி வழிபாடுகளும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியன. நபியே, உங்கள் மீது சாந்தியும், அல்லாஹ்வின் அருளும், அவனுடைய பாக்கியங்களும் உண்டாவதாக. எங்கள் மீதும், அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்கள் மீதும் சாந்தி உண்டாவதாக. வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை என்று நான் சாட்சி கூறுகிறேன்; மேலும் முஹம்மது அவர்கள் அவனுடைய அடிமையும் தூதருமாவார்கள் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன். நான் அல்லாஹ்விடம் சொர்க்கத்தைக் கேட்கிறேன்; அவனிடம் நரகத்திலிருந்து பாதுகாப்புக் கோருகிறேன்).

அபு அப்துர் ரஹ்மான் (நஸயீ) அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த அறிவிப்பில் அய்மன் பின் நாபில் அவர்களை (வேறெந்த அறிவிப்பாளரும்) பின்தொடர்ந்ததாக நாம் அறியவில்லை. நம்மைப் பொறுத்தவரை அய்மன் குறையற்றவரே; எனினும் இந்த ஹதீஸ் தவறானதாகும். அல்லாஹ்வே உதவி செய்யப் போதுமானவன்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السَّلاَمِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபி (ஸல்) அவர்கள் மீது ஸலவாத் கூறுதல்
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْحَكَمِ الْوَرَّاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ، ح وَأَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ زَاذَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِنَّ لِلَّهِ مَلاَئِكَةً سَيَّاحِينَ فِي الأَرْضِ يُبَلِّغُونِي مِنْ أُمَّتِي السَّلاَمَ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'எனது உம்மத்தினரின் சலாம்களை என்னிடம் கொண்டு வந்து சேர்ப்பதற்காக, பூமியில் சுற்றித்திரியும் மலக்குகள் அல்லாஹ்வுக்கு இருக்கிறார்கள்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب فَضْلِ التَّسْلِيمِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபியவர்கள் மீது ஸலவாத்து கூறுவதன் சிறப்பு
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ الْكَوْسَجُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا سُلَيْمَانُ مَوْلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ زَمَنَ الْحَجَّاجِ فَحَدَّثَنَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ ذَاتَ يَوْمٍ وَالْبُشْرَى فِي وَجْهِهِ فَقُلْنَا إِنَّا لَنَرَى الْبُشْرَى فِي وَجْهِكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّهُ أَتَانِي الْمَلَكُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ أَمَا يُرْضِيكَ أَنَّهُ لاَ يُصَلِّي عَلَيْكَ أَحَدٌ إِلاَّ صَلَّيْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا وَلاَ يُسَلِّمُ عَلَيْكَ أَحَدٌ إِلاَّ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا ‏ ‏ ‏.‏
அபூ தல்ஹா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு நாள், முகத்தில் நற்செய்தி தவழ வந்தார்கள். நாங்கள், "தங்கள் முகத்தில் நற்செய்தியை நாங்கள் காண்கிறோமே!" என்று கூறினோம்.

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "என்னிடம் வானவர் வந்து, 'முஹம்மதே! உமது இறைவன் கூறுகிறான்: யாரேனும் ஒருவர் தங்கள் மீது (ஒருமுறை) ஸலவாத் கூறினால், அவருக்காக நான் பத்து முறை அருள்புரிவேன் என்பதும்; யாரேனும் ஒருவர் தங்கள் மீது ஸலாம் கூறினால், அவருக்காக நான் பத்து முறை ஸலாம் கூறுவேன் என்பதும் தங்களுக்குத் திருப்தியளிக்கவில்லையா?' என்று கூறினார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّمْجِيدِ وَالصَّلاَةِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ
தொழுகையில் அல்லாஹ்வை (சுப்ஹானஹு வ தஆலா) புகழ்தலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் மீது ஸலவாத் கூறுதலும்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِي هَانِئٍ، أَنَّ أَبَا عَلِيٍّ الْجَنْبِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ، يَقُولُ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَدْعُو فِي صَلاَتِهِ لَمْ يُمَجِّدِ اللَّهَ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَجِلْتَ أَيُّهَا الْمُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ عَلَّمَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يُصَلِّي فَمَجَّدَ اللَّهَ وَحَمِدَهُ وَصَلَّى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ادْعُ تُجَبْ وَسَلْ تُعْطَ ‏"‏ ‏.‏
ஃபழாலா பின் உபைத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஒருவர் தொழுகையில் அல்லாஹ்வைப் போற்றாமலும், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் மீது ஸலவாத்துச் சொல்லாமலும் பிரார்த்தனை செய்வதைக் கேட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "தொழுபவரே! நீர் அவசரப்பட்டுவிட்டீர்" என்று கூறினார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவர்களுக்குக் கற்றுக் கொடுத்தார்கள். மேலும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஒருவர் தொழுதுகொண்டிருப்பதைக் கேட்டார்கள்; அவர் அல்லாஹ்வைப் போற்றிப் புகழ்ந்து, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் மீது ஸலவாத்துச் சொன்னார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "பிரார்த்தியுங்கள், உமக்கு பதிலளிக்கப்படும்; கேளுங்கள், உமக்குக் கொடுக்கப்படும்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الأَمْرِ بِالصَّلاَةِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபியவர்கள் மீது ஸலவாத் கூறுவதற்கான கட்டளை
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ، - وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ بِالصَّلاَةِ - أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ أَمَرَنَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَمَنَّيْنَا أَنَّهُ لَمْ يَسْأَلْهُ ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَالسَّلاَمُ كَمَا عَلِمْتُمْ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ மஸ்ஊத் அல்-அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஸஃத் பின் உபாதா (ரழி) அவர்களின் சபையில் எங்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது பஷீர் பின் ஸஃத் (ரழி) அவர்கள் அவரிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் மீது ஸலாத் சொல்லுமாறு அல்லாஹ் எங்களுக்குக் கட்டளையிட்டுள்ளான்; எனவே, நாங்கள் உங்கள் மீது எவ்வாறு ஸலாத் சொல்ல வேண்டும்?' என்று கேட்டார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், அவர் (பஷீர்) அப்படிக் கேட்டிருக்கக் கூடாதே என்று நாங்கள் விரும்பும் அளவுக்கு மௌனமாக இருந்தார்கள். பிறகு, அவர்கள் கூறினார்கள்:

'நீங்கள் கூறுங்கள்: 'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா ஸல்லைத்த அலா ஆலி இப்ராஹீம; வ பாரிக் அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா பாரக்த அலா ஆலி இப்ராஹீம ஃபில் ஆலமீன்; இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத்.'

(யா அல்லாஹ்! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ ஸலாத் புரிந்ததைப் போல, முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் ஸலாத் புரிவாயாக. மேலும் அகிலத்தார் மத்தியில் இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ பரக்கத் செய்ததைப் போல, முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் பரக்கத் செய்வாயாக. நிச்சயமாக நீயே புகழுக்குரியவன், பெருமைக்குரியவன்.)'

மேலும் ஸலாம் கூறுவது நீங்கள் (ஏற்கனவே) அறிந்தவாறே ஆகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب كَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபியின் மீது எவ்வாறு ஸலவாத் கூற வேண்டும்
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُمِرْنَا أَنْ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ وَنُسَلِّمَ أَمَّا السَّلاَمُ فَقَدْ عَرَفْنَاهُ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ மஸ்ஊத் அல்-அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
நபி (ஸல்) அவர்களிடம், "தங்கள் மீது ஸலாத்தும் ஸலாமும் கூறுமாறு எங்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டுள்ளது. ஸலாம் கூறும் முறையை நாங்கள் அறிவோம்; ஆனால் தங்கள் மீது ஸலாத் கூறுவது எப்படி?" என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: "கூறுங்கள்:

'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மத் கமா ஸல்லைத்த அலா ஆலி இப்ராஹீம். அல்லாஹும்ம பாரிக் அலா முஹம்மத் கமா பாரக்த அலா ஆலி இப்ராஹீம்.'

(பொருள்: யா அல்லாஹ்! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ ஸலாத் (அருள்) புரிந்ததைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும் ஸலாத் புரிவாயாக! யா அல்லாஹ்! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ பரக்கத் (அபிவிருத்தி) செய்ததைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும் பரக்கத் செய்வாயாக!)"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَكَيْفَ الصَّلاَةُ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَنَحْنُ نَقُولُ وَعَلَيْنَا مَعَهُمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا بِهِ مِنْ كِتَابِهِ وَهَذَا خَطَأٌ ‏.‏
கஅப் இப்னு உஜ்ரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நாங்கள் கேட்டோம்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்), தங்களுக்கு ஸலாம் கூறுவது பற்றி நாங்கள் அறிவோம். ஆனால், நாங்கள் தங்களுக்கு ஸலாத் கூறுவது எப்படி?'

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "கூறுங்கள்:
'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மதின் வஅலா ஆலி முஹம்மதின் கமா ஸல்லைத்த அலா ஆலி இப்ராஹீம, இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத். அல்லாஹும்ம பாரிக் அலா முஹம்மதின் வஅலா ஆலி முஹம்மதின் கமா பாரக்த அலா ஆலி இப்ராஹீம, இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத்.'

(அல்லாஹ்வே! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ ஸலாத் சொன்னதைப் போல், முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ ஸலாத் சொல்வாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவன், மகிமைமிக்கவன். அல்லாஹ்வே! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ பரக்கத் செய்ததைப் போல், முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ பரக்கத் செய்வாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவன், மகிமைமிக்கவன்.)"

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) இப்னு அபீ லைலா அவர்கள் கூறினார்கள்: "நாங்கள், 'வ அலைனா மஅஹும்' (அவர்களுடன் எங்கள் மீதும்) என்று கூறுவது வழக்கம்."

அபூ அப்துர்-ரஹ்மான் (அந்-நஸாஈ) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இது அவருடைய புத்தகத்திலிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது; இது ஒரு தவறாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَكَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكَ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنُ وَنَحْنُ نَقُولُ وَعَلَيْنَا مَعَهُمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَوْلَى بِالصَّوَابِ مِنَ الَّذِي قَبْلَهُ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا قَالَ فِيهِ عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ غَيْرَ هَذَا وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏
கஃப் பின் உஜ்ரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

நாங்கள் கேட்டோம்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் மீது ஸலாம் (சாந்தி) கூறுவது பற்றி நாங்கள் அறிவோம். ஆனால் உங்கள் மீது ஸலவாத் (அருள்) கூறுவது எப்படி?" அதற்கு அவர்கள், "நீங்கள் (பின்வருமாறு) கூறுங்கள்" என்றார்கள்:

"அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா ஸல்லைத்த அலா இப்ராஹீம, வ ஆலி இப்ராஹீம, இன்னக்க ஹமீதும் மஜீத். வ பாரிக் அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா பாரக்த அலா இப்ராஹீம, வ ஆலி இப்ராஹீம, இன்னக்க ஹமீதும் மஜீத்."

(பொருள்: இறைவா! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீதும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அருள்புரிந்ததைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அருள்புரிவாயாக. நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும், கண்ணியமிக்கவனும் ஆவாய். மேலும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீதும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அபிவிருத்தி (பரக்கத்) செய்ததைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அபிவிருத்தி (பரக்கத்) செய்வாயாக. நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும், கண்ணியமிக்கவனும் ஆவாய்.)

(அறிவிப்பாளர்) அப்துர் ரஹ்மான் அவர்கள் கூறினார்கள்: "நாங்கள் (இதை ஓதும்போது) 'அவர்களுடன் சேர்த்து எங்கள் மீதும் (அருள் புரிவாயாக)' என்று கூறுவோம்."

அபூ அப்துர் ரஹ்மான் (இமாம் அந்-நஸயீ) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இதற்கு முந்தைய அறிவிப்பை விட இதுவே மிகச் சரியானதாகும். இந்த அறிவிப்பைத் தவிர வேறு எதிலும் (அறிவிப்பாளர்) 'அம்ர் பின் முர்ரா' (பெயர்) இடம்பெற்றதாக நாம் அறியவில்லை. அல்லாஹ்வே மிக அறிந்தவன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ قَالَ لِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَرَفْنَا كَيْفَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏ ‏ ‏.‏
இப்னு அபீ லைலா அறிவித்தார்கள்:

கஅப் பின் உஜ்ரா (ரலி) என்னிடம், "நான் உமக்கு ஓர் அன்பளிப்பை வழங்கட்டுமா?" என்று கேட்டார்கள். (பிறகு கூறினார்கள்): நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தங்கள் மீது ஸலாம் கூறுவது எப்படி என்று நாங்கள் அறிந்துள்ளோம். ஆனால், தங்கள் மீது நாங்கள் எப்படி 'ஸலாத்' சொல்ல வேண்டும்?" என்று கேட்டோம். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்:

"கூறுங்கள்:
அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மதின் வ ஆலி முஹம்மதின் கமா ஸல்லைத்த அலா ஆலி இப்ராஹீம இன்னக ஹமீதுன் மஜீத். அல்லாஹும்ம பாரிக் அலா முஹம்மதின் வ ஆலி முஹம்மதின் கமா பாரக்த அலா ஆலி இப்ராஹீம இன்னக ஹமீதுன் மஜீத்.

(இறைவா! இப்ராஹீம் அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ அருள் புரிந்ததைப் போன்று, முஹம்மத் அவர்கள் மீதும் முஹம்மத் அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அருள் புரிவாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும் பெருமைமிக்கவனும் ஆவாய். இறைவா! இப்ராஹீம் அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது நீ பரக்கத் செய்ததைப் போன்று, முஹம்மத் அவர்கள் மீதும் முஹம்மத் அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ பரக்கத் செய்வாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும் பெருமைமிக்கவனும் ஆவாய்.)"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُجَمِّعُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكَ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏ ‏ ‏.‏
தல்ஹா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
நாங்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தங்கள் மீது நாங்கள் எவ்வாறு ஸலவாத்துச் சொல்ல வேண்டும்?" என்று கேட்டோம். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "கூறுங்கள்:

'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா ஸல்லைத்த அலா இப்ராஹீம், வ ஆலி இப்ராஹீம், இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத். வ பாரிக் அலா முஹம்மத், வ அலா ஆலி முஹம்மத், கமா பாரக்த அலா இப்ராஹீம், வ ஆலி இப்ராஹீம், இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத்.'

(பொருள்: இறைவா! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் மீதும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ ஸலவாத்துச் சொன்னதைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ ஸலவாத்துச் சொல்வாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும், பெருமைமிக்கவனும் ஆவாய். மேலும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் மீதும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ பரக்கத் செய்ததைப் போன்று, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ பரக்கத் செய்வாயாக! நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும், பெருமைமிக்கவனும் ஆவாய்.)"

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏ ‏ ‏.‏
தல்ஹா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒருவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் உங்கள் மீது ஸலவாத் சொல்வது எப்படி?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நீங்கள் கூறுங்கள்:
**'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மத் வஅலா ஆலி முஹம்மத், கமா ஸல்லைத்த அலா இப்ராஹீம, இன்னக ஹமீதுன் மஜீத். வபாரிக் அலா முஹம்மத் வஅலா ஆலி முஹம்மத், கமா பாரக்த அலா இப்ராஹீம, இன்னக ஹமீதுன் மஜீத்'**

(யா அல்லாஹ்! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீது நீ அருள்புரிந்ததைப் போல, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ அருள்புரிவாயாக. நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும் கண்ணியமிக்கவனும் ஆவாய். மேலும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீது நீ பரக்கத் செய்ததைப் போல, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் நீ பரக்கத் செய்வாயாக. நிச்சயமாக நீ புகழுக்குரியவனும் கண்ணியமிக்கவனும் ஆவாய்)."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، قَالَ سَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ خَارِجَةَ قَالَ أَنَا سَأَلْتُ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ صَلُّوا عَلَىَّ وَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ وَقُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ ‏ ‏ ‏.‏
ஸைத் பின் காரிஜா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'என் மீது ஸலவாத் சொல்லுங்கள்; துஆச் செய்வதில் சிரத்தை மேற்கொள்ளுங்கள். மேலும் கூறுங்கள்: **அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மதின் வ அலா ஆலி முஹம்மத்** (யா அல்லாஹ்! முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தினர் மீதும் அருள்புரிவாயாக).'"

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَكَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكَ قَالَ ‏ ‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ சயீத் அல்குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நாங்கள் கேட்டோம்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! தங்களுக்கு ஸலாம் கூறுவது எப்படி என்பதை நாங்கள் அறிவோம். ஆனால், தங்கள் மீது ஸலவாத் கூறுவது எப்படி?' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'கூறுங்கள்: "அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மதின் அப்திக வ ரஸூலிக கமா ஸல்லைத்த அலா இப்ராஹீம், வ பாரிக் அலா முஹம்மதின் வ ஆலி முஹம்மதின் கமா பாரக்த அலா இப்ராஹீம் (யா அல்லாஹ்! உன்னுடைய அடியாரும் தூதருமான முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீது, இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீது நீ அருள்புரிந்ததைப் போன்று அருள்புரிவாயாக! மேலும் முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் மீதும், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்கள் மீது நீ பரக்கத் செய்ததைப் போன்று பரக்கத் செய்வாயாக!)."'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ ‏"‏ ‏.‏ فِي حَدِيثِ الْحَارِثِ ‏"‏ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ جَمِيعًا ‏"‏ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنْبَأَنَا قُتَيْبَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ مَرَّتَيْنِ وَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ قَدْ سَقَطَ عَلَيْهِ مِنْهُ شَطْرٌ ‏.‏
அபூ ஹுமைத் அஸ்-ஸாஇதீ (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அவர்கள் (மக்கள்), "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் தங்கள் மீது எவ்வாறு ஸலவாத் கூற வேண்டும்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "கூறுங்கள்: 'அல்லாஹும்ம ஸல்லி அலா முஹம்மதின் வ அஸ்வாஜிஹி வ துர்ரிய்யத்திஹி' (யா அல்லாஹ்! முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், அவர்களுடைய மனைவியர் மீதும், அவர்களுடைய சந்ததியினர் மீதும் ஸலவாத் அருள்வாயாக!)"

அல்-ஹாரிஸ் (ரஹ்) அவர்களின் அறிவிப்பில், "'கமா ஸல்லைத்த அலா ஆலி இப்ராஹீம, வபாரிக் அலா முஹம்மதின் வ அஸ்வாஜிஹி வ துர்ரிய்யத்திஹி' (நீ இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது ஸலவாத் அருளியதைப் போல! மேலும் முஹம்மத் (ஸல்) அவர்கள் மீதும், அவர்களுடைய மனைவியர் மீதும், அவர்களுடைய சந்ததியினர் மீதும் பரக்கத் செய்வாயாக!)" என்று உள்ளது.

அவர்கள் இருவரும் (அறிவித்த ஹதீஸில்), "'கமா பாரக்த அலா ஆலி இப்ராஹீம இன்னக்க ஹமீதுன் மஜீத்' (நீ இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் குடும்பத்தார் மீது பரக்கத் செய்ததைப் போல! நிச்சயமாக நீயே புகழுக்குரியவன், பெருமைமிக்கவன் ஆவாய்)" என்று உள்ளது.

அபூ அப்துர்-ரஹ்மான் (நஸயீ) அவர்கள் கூறினார்கள்: குதைபா அவர்கள் இந்த ஹதீஸை எங்களிடம் இரண்டு முறை அறிவித்தார்கள்; ஒருவேளை அவர் அதன் ஒரு பகுதியைத் தவறவிட்டிருக்கலாம்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الْفَضْلِ فِي الصَّلاَةِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபியின் மீது ஸலவாத் கூறுவதன் சிறப்பு
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، مَوْلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ ذَاتَ يَوْمٍ وَالْبِشْرُ يُرَى فِي وَجْهِهِ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّهُ جَاءَنِي جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَمَا يُرْضِيكَ يَا مُحَمَّدُ أَنْ لاَ يُصَلِّيَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ أُمَّتِكَ إِلاَّ صَلَّيْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا وَلاَ يُسَلِّمَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ أُمَّتِكَ إِلاَّ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا ‏ ‏ ‏.‏
அபூ தல்ஹா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு நாள் முகத்தில் மகிழ்ச்சி தென்பட வந்தார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்: “ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் என்னிடம் வந்து, ‘முஹம்மதே! உங்கள் உம்மத்தில் எவர் உங்கள் மீது ஸலவாத் கூறினாலும், நான் அவர் மீது பத்து முறை அருள்புரிவேன் என்பதும், எவர் உங்கள் மீது ஸலாம் கூறினாலும், நான் அவர் மீது பத்து முறை ஸலாம் கூறுவேன் என்பதும் உங்களுக்குத் திருப்தியளிக்காதா?’ என்று கேட்டார்கள்.”

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرًا ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் என் மீது ஒருமுறை ஸலவாத் சொல்கிறாரோ, அல்லாஹ் அவர் மீது பத்து முறை ஸலவாத் சொல்கிறான்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ صَلاَةً وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرَ صَلَوَاتٍ وَحُطَّتْ عَنْهُ عَشْرُ خَطِيئَاتٍ وَرُفِعَتْ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ ‏ ‏ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “யார் என் மீது ஒரு முறை ஸலவாத் கூறுகிறாரோ, அல்லாஹ் அவர் மீது பத்து முறை ஸலவாத் கூறுகிறான், மேலும் அவரிடமிருந்து பத்து பாவங்களை அழிக்கிறான், மேலும் அவருக்காக பத்து அந்தஸ்துகளை உயர்த்துகிறான்.”"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب تَخْيِيرِ الدُّعَاءِ بَعْدَ الصَّلاَةِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
நபி (ஸல்) அவர்கள் மீது ஸலவாத் கூறிய பின்னர் ஒரு துஆவைத் தேர்ந்தெடுத்தல்
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا إِذَا جَلَسْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ قُلْنَا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ عِبَادِهِ السَّلاَمُ عَلَى فُلاَنٍ وَفُلاَنٍ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ تَقُولُوا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ إِذَا جَلَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ فَإِنَّكُمْ إِذَا قُلْتُمْ ذَلِكَ أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالأَرْضِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ لْيَتَخَيَّرْ مِنَ الدُّعَاءِ بَعْدُ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ يَدْعُو بِهِ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் தொழுகையில் அமர்ந்திருக்கும்போது, '(அல்லாஹ்வின்) அடியார்களிடமிருந்து அல்லாஹ்வின் மீது ஸலாம் (சாந்தி) உண்டாகட்டும், இன்னார் இன்னார் மீதும் ஸலாம் உண்டாகட்டும்' என்று கூறிவந்தோம்.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் மீது ஸலாம் உண்டாகட்டும் என்று கூறாதீர்கள்; ஏனெனில் அல்லாஹ்வே 'அஸ்-ஸலாம்' (சாந்தியின் ஊற்று) ஆவான். மாறாக, உங்களில் ஒருவர் (தொழுகையில்) அமரும்போது இவ்வாறு கூறட்டும்:

'அத்தஹிய்யாது லில்லாஹி வஸ்ஸலவாது வத்தய்யிபாத், அஸ்ஸலாமு அலைக்க அய்யுஹன் நபிய்யு வ ரஹ்மத்துல்லாஹி வ பரகாதுஹு, அஸ்ஸலாமு அலைனா வ அலா இபாதில்லாஹிஸ் ஸாலிஹீன்.'

(எல்லாவிதமான காணிக்கைகளும், வணக்கங்களும், தூய்மையானவைகளும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியன. நபியே, உங்கள் மீது சாந்தியும், அல்லாஹ்வின் அருளும், அவனுடைய பரக்கத்தும் உண்டாகட்டுமாக. நம் மீதும், அல்லாஹ்வின் நல்லடியார்கள் மீதும் சாந்தி உண்டாகட்டுமாக.)

ஏனெனில் நீங்கள் அவ்வாறு கூறினால், அது வானங்களிலும் பூமியிலுமுள்ள ஒவ்வொரு நல்லடியாரையும் சென்றடையும்.

'அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், வ அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதன் அப்துஹு வ ரஸூலுஹு.'

(வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை என்று நான் சாட்சி கூறுகிறேன்; மேலும் முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் அவனுடைய அடியாரும் தூதருமாவார்கள் என்றும் நான் சாட்சி கூறுகிறேன்.)

அதன் பிறகு அவர் தமக்கு விருப்பமான துஆவைத் தேர்ந்தெடுத்து, அதைக் கொண்டு பிரார்த்திக்கட்டும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الذِّكْرِ بَعْدَ التَّشَهُّدِ
தஷஹ்ஹுதுக்குப் பிறகான திக்ர்
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ بْنُ وَكِيعِ بْنِ الْجَرَّاحِ، أَخُو سُفْيَانَ بْنِ وَكِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي كَلِمَاتٍ أَدْعُو بِهِنَّ فِي صَلاَتِي ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ سَبِّحِي اللَّهَ عَشْرًا وَاحْمَدِيهِ عَشْرًا وَكَبِّرِيهِ عَشْرًا ثُمَّ سَلِيهِ حَاجَتَكِ يَقُلْ نَعَمْ نَعَمْ ‏ ‏ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"உம்மு சுலைம் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனது தொழுகையில் நான் பிரார்த்தனை செய்வதற்காக சில வார்த்தைகளை எனக்குக் கற்றுத் தாருங்கள்.' அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'பத்து முறை அல்லாஹ்வைத் துதியுங்கள் (சுப்ஹானல்லாஹ் என்று கூறுங்கள்), மேலும் பத்து முறை அவனைப் புகழுங்கள் (அல்ஹம்துலில்லாஹ் என்று கூறுங்கள்), மேலும் பத்து முறை அவனைப் பெருமைப்படுத்துங்கள் (அல்லாஹு அக்பர் என்று கூறுங்கள்). பிறகு, உங்களுக்குத் தேவையானதை அவனிடம் கேளுங்கள்; அவன் கூறுவான்: 'ஆம், ஆம்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الدُّعَاءِ بَعْدَ الذِّكْرِ
நினைவுகூர்தலுக்குப் பிறகான பிரார்த்தனை
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ خَلِيفَةَ، عَنْ حَفْصِ بْنِ أَخِي، أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا - يَعْنِي - وَرَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فَلَمَّا رَكَعَ وَسَجَدَ وَتَشَهَّدَ دَعَا فَقَالَ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ إِنِّي أَسْأَلُكَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ تَدْرُونَ بِمَا دَعَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ دَعَا اللَّهَ بِاسْمِهِ الْعَظِيمِ الَّذِي إِذَا دُعِيَ بِهِ أَجَابَ وَإِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَى ‏"‏ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் அமர்ந்திருந்தபோது, ஒரு மனிதர் நின்று தொழுது கொண்டிருந்தார். அவர் ருகூவு, ஸஜ்தா செய்து, தஷஹ்ஹுத் ஓதிய பின்னர், பிரார்த்தனை செய்தார். தனது பிரார்த்தனையில் அவர் இவ்வாறு கூறினார்: "அல்லாஹும்ம இன்னீ அஸ்அலுக்க பிஅன்ன லக்கல் ஹம்த், லா இலாஹ இல்லா அன்த்த, அல்மன்னானு பதீஉஸ் ஸமாவாத்தி வல்அர்ழ், யா தல்ஜலாலி வல்இக்ராம்! யா ஹய்யு யா கய்யூம்! இன்னீ அஸ்அலுக்க. (யா அல்லாஹ், எல்லாப் புகழும் உனக்கே உரியது என்பதால் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன், உன்னைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் யாருமில்லை, பேருபகாரியே, வானங்களையும் பூமியையும் படைத்தவனே, ஓ கண்ணியத்திற்கும் மகத்துவத்திற்கும் உரியவனே, ஓ என்றென்றும் ஜீவித்திருப்பவனே, ஓ நிலையானவனே, நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன்.)' நபி (ஸல்) அவர்கள், 'அவர் எதைக் கொண்டு பிரார்த்தனை செய்தார் என்று உங்களுக்குத் தெரியுமா?' என்று கேட்டார்கள். அவர்கள், "அல்லாஹ்வும் அவனது தூதரும் நன்கறிந்தவர்கள்," என்று கூறினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'என் உயிர் எவன் கைவசம் இருக்கிறதோ அவன் மீது சத்தியமாக, அவர் அல்லாஹ்வின் மகத்தான பெயரைக் கொண்டு அவனிடம் பிரார்த்தனை செய்துள்ளார். அந்தப் பெயரைக் கொண்டு அவனிடம் பிரார்த்திக்கப்பட்டால், அவன் பதிலளிக்கிறான்; அதைக் கொண்டு அவனிடம் கேட்கப்பட்டால், அவன் கொடுக்கிறான்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ أَبُو بُرَيْدٍ الْبَصْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حَنْظَلَةُ بْنُ عَلِيٍّ، أَنَّ مِحْجَنَ بْنَ الأَدْرَعِ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ الْمَسْجِدَ إِذَا رَجُلٌ قَدْ قَضَى صَلاَتَهُ وَهُوَ يَتَشَهَّدُ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا اللَّهُ بِأَنَّكَ الْوَاحِدُ الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ قَدْ غُفِرَ لَهُ ‏ ‏ ‏.‏ ثَلاَثًا ‏.‏
மிஹ்ஜன் பின் அல்-அத்ரஃ (ரலி) அவர்கள் அறிவிப்பதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மஸ்ஜிதிற்குள் நுழைந்தார்கள். அங்கே தனது தொழுகையை முடித்த ஒரு மனிதர் தஷஹ்ஹுத் ஓதிக் கொண்டிருந்தார். அவர் (பிரார்த்தனையில்), "அல்லாஹும்ம இன்னீ அஸ்அலுக்க யா அல்லாஹ்! பிஅன்னக்கல் வாஹிதுல் அஹதுஸ் ஸமது, அல்லதீ லம் யலித் வலம் யூலத், வலம் யகுன் லஹு குஃபுவன் அஹத், அன் தஃக்ஃபிரலீ துனூபீ, இன்னக்க அன்தல் கஃபூருர் ரஹீம்" என்று கூறினார்.

(இதன் பொருள்: யா அல்லாஹ்! நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். யா அல்லாஹ்! நீ ஒருவன், தனித்தவன், தேவையற்றவன் என்பதனால் (உன்னிடம் கேட்கிறேன்); அவன் (யாரையும்) பெறவுமில்லை, (யாராலும்) பெறப்படவுமில்லை; மேலும் அவனுக்கு நிகராக எவரும் இல்லை. என் பாவங்களை மன்னிப்பாயாக! நிச்சயமாக நீயே மிக்க மன்னிப்பவன், பெருங்கருணையாளன்.)

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அவர் மன்னிக்கப்பட்டுவிட்டார்" என்று மூன்று முறை கூறினார்கள்.

باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الدُّعَاءِ
மற்றொரு வகையான பிரார்த்தனை
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، - رضى الله عنهما أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلاَتِي ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரழி) அவர்கள், அபூபக்ர் அஸ்-ஸித்தீக் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள். அபூபக்ர் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கூறினார்கள்:
"எனது தொழுகையில் நான் ஓதுவதற்காக ஒரு துஆவை எனக்குக் கற்றுக் கொடுங்கள்." அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "கூறுங்கள்: 'அல்லாஹும்ம இன்னீ ழலம்து நஃப்ஸீ ழுல்மன் கஸீரன், வ லா யஃக்ஃபிருத் துனூப இல்லா அன்த்த, ஃபஃக்ஃபிர்லீ மஃக்ஃபிரத்தன் மின் இந்திக, வர்ஹம்னீ, இன்னக்க அன்தல் ஃகஃபூருர் ரஹீம் (அல்லாஹ்வே, நிச்சயமாக நான் எனக்கு நானே அதிகமாக அநீதி இழைத்துக்கொண்டேன். உன்னைத் தவிர பாவங்களை மன்னிப்பவர் யாருமில்லை. எனவே, உன்னிடமிருந்து எனக்கு மன்னிப்பை வழங்குவாயாக, மேலும் என் மீது கருணை காட்டுவாயாக. நிச்சயமாக நீயே மிகவும் மன்னிப்பவன், மிக்க கருணையாளன்.)'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَيْوَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ أَخَذَ بِيَدِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي لأُحِبُّكَ يَا مُعَاذُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ وَأَنَا أُحِبُّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلاَ تَدَعْ أَنْ تَقُولَ فِي كُلِّ صَلاَةٍ رَبِّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ ‏"‏ ‏.‏
முஆத் பின் ஜபல் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என் கையைப் பிடித்து, 'முஆதே! நிச்சயமாக நான் உங்களை நேசிக்கிறேன்!' என்று கூறினார்கள். நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நானும் உங்களை நேசிக்கிறேன்' என்று கூறினேன். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'ஒவ்வொரு தொழுகையிலும் நீர் கூறுவதை விட்டுவிடாதீர்:

'ரப்பி அஇன்னீ அலா திக்ரிக வ ஷுக்ரிக வ ஹுஸ்னி இபாததிக்'

(என் இறைவா! உன்னை நினைவு கூரவும், உனக்கு நன்றி செலுத்தவும், உன்னை அழகிய முறையில் வணங்கவும் எனக்கு உதவுவாயாக.)"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي صَلاَتِهِ ‏ ‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الثَّبَاتَ فِي الأَمْرِ وَالْعَزِيمَةِ عَلَى الرُّشْدِ وَأَسْأَلُكَ شُكْرَ نِعْمَتِكَ وَحُسْنَ عِبَادَتِكَ وَأَسْأَلُكَ قَلْبًا سَلِيمًا وَلِسَانًا صَادِقًا وَأَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا تَعْلَمُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا تَعْلَمُ وَأَسْتَغْفِرُكَ لِمَا تَعْلَمُ ‏ ‏ ‏.‏
ஷதாத் இப்னு அவ்ஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களது தொழுகையில் கூறுவார்கள்: "அல்லாஹும்ம இன்னீ அஸ்அலுக்க அத்தபாத ஃபில் அம்ரி, வல்அஸீமத அலர்ருஷ்தி, வ அஸ்அலுக்க ஷுக்ர நிஃமத்திக்க, வ ஹுஸ்ன இபாதத்திக்க, வ அஸ்அலுக்க கல்பன் ஸலீமன், வ லிஸானன் ஸாதிகன், வ அஸ்அலுக்க மின் கைரி மா தஃலமு, வ அஊது பிக்க மின் ஷர்ரி மா தஃலமு, வஸ்தஃக்ஃபிருக்க லிமா தஃலமு (யா அல்லாஹ், எல்லா காரியங்களிலும் உறுதியையும், நேர்வழியில் திடமான நாட்டத்தையும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். உனது அருட்கொடைகளுக்கு நன்றி செலுத்தவும், உன்னை அழகிய முறையில் வணங்கவும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். ஈடேற்றம் பெற்ற உள்ளத்தையும், உண்மையான நாவையும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். நீ அறிந்தவற்றில் சிறந்ததை நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன், நீ அறிந்தவற்றில் தீயதை விட்டும் உன்னிடம் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன், மேலும் நீ அறிந்தவற்றுக்காக உன்னிடம் பாவமன்னிப்புக் கோருகிறேன்.)"
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّى بِنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ صَلاَةً فَأَوْجَزَ فِيهَا فَقَالَ لَهُ بَعْضُ الْقَوْمِ لَقَدْ خَفَّفْتَ أَوْ أَوْجَزْتَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ أَمَّا عَلَى ذَلِكَ فَقَدْ دَعَوْتُ فِيهَا بِدَعَوَاتٍ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَامَ تَبِعَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ هُوَ أَبِي غَيْرَ أَنَّهُ كَنَى عَنْ نَفْسِهِ فَسَأَلَهُ عَنِ الدُّعَاءِ ثُمَّ جَاءَ فَأَخْبَرَ بِهِ الْقَوْمَ ‏ ‏ اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي اللَّهُمَّ وَأَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَأَسْأَلُكَ كَلِمَةَ الْحَقِّ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ وَأَسْأَلُكَ الْقَصْدَ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لاَ يَنْفَدُ وَأَسْأَلُكَ قُرَّةَ عَيْنٍ لاَ تَنْقَطِعُ وَأَسْأَلُكَ الرِّضَاءَ بَعْدَ الْقَضَاءِ وَأَسْأَلُكَ بَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَأَسْأَلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ فِي غَيْرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَلاَ فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ ‏ ‏ ‏.‏
அம்மார் இப்னு யாசிர் (ரழி) அவர்கள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அதனை அவர்கள் சுருக்கமாக நடத்தினார்கள். மக்களில் சிலர் அவரிடம், ‘நீங்கள் தொழுகையைச் சுருக்கமாக (அல்லது லேசாக) ஆக்கிவிட்டீர்கள்’ என்று கூறினார்கள். அதற்கு அவர்கள், ‘(அவ்வாறு இருந்தபோதிலும்), அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து நான் கேட்ட பிரார்த்தனைகளை அதில் நான் ஓதினேன்’ என்று கூறினார்கள்.

அவர் எழுந்து சென்றபோது, ஒரு மனிதர் - (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்:) அவர் என் தந்தைதான், ஆனால் அவர் தன்னை பெயர் குறிப்பிடவில்லை - அவரைப் பின்தொடர்ந்து சென்று அந்தப் பிரார்த்தனையைப் பற்றி அவரிடம் கேட்டார். பின்னர் அவர் வந்து மக்களிடம் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹும்ம பி இல்மிகல் ஃகைப வ குத்ரதிக அலல் கல்கி அஹ்யினீ மா அலிம்தல் ஹயாத கைரன் லீ, வ தவஃப்பனீ இதா அலிம்தல் வஃபாத கைரன் லீ. அல்லாஹும்ம வ அஸ்அலுக கஷ்யதக ஃபில் ஃகைபி வஷ்ஷஹாததி, வ அஸ்அலுக கலிமதல் ஹக்கி ஃபிர்ரிழா வல் ஃகழப், வ அஸ்அலுகல் கஸ்த ஃபில் ஃபக்ரி வல் ஃகினா, வ அஸ்அலுக நஈமன் லா யன்ஃபது, வ அஸ்அலுக குர்ரத ஐனின் லா தன்கதிஉ, வ அஸ்அலுகர் ரிழாஅ பஃதல் கழா, வ அஸ்அலுக பர்தல் ஐஷி பஃதல் மவ்தி, வ அஸ்அலுக லத்ததன் நழரி இலா வஜ்ஹிக, வஷ்ஷவ்க இலா லிகாஇக, ஃபீ ஃகைரி ழர்ராஅ முழிர்ரதின் வ லா ஃபித்னதின் முழில்லத். அல்லாஹும்ம ஸய்யின்னா பிஸீனதில் ஈமான், வஜ்அல்னா ஹுதாதன் முஹ்ததீன்."

(யா அல்லாஹ்! உனது மறைவான ஞானத்தைக் கொண்டும், உனது படைப்புகளின் மீதான உனது ஆற்றலைக் கொண்டும், வாழ்வது எனக்கு நல்லது என்று நீ அறிந்திருக்கும் வரை என்னை வாழ வைப்பாயாக; மேலும் இறப்பது எனக்கு நல்லது என்று நீ அறிந்திருக்கும் போது எனக்கு மரணத்தைத் தருவாயாக. யா அல்லாஹ்! மறைவிலும் வெளிப்படையிலும் உன்னை அஞ்சும் பண்பை நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். மகிழ்ச்சியின் போதும் கோபத்தின் போதும் உண்மையான வார்த்தையை (பேசும் ஆற்றலை) உன்னிடம் கேட்கிறேன். வறுமையிலும் செல்வத்திலும் நடுநிலையை உன்னிடம் கேட்கிறேன். மேலும், தீர்ந்து போகாத அருட்கொடையையும், அற்றுப்போகாத கண் குளிர்ச்சியையும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். விதிக்குப் பின் திருப்தியையும், மரணத்திற்குப் பின் சுகமான வாழ்வையும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். உனது திருமுகத்தைப் பார்க்கும் இன்பத்தையும், தீங்கு விளைவிக்கும் துயரமோ அல்லது வழிகெடுக்கும் சோதனையோ இல்லாத நிலையில் உன்னை சந்திக்கும் ஆர்வத்தையும் நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன். யா அல்லாஹ்! ஈமான் எனும் அழகால் எங்களை அழகுபடுத்துவாயாக; மேலும் எங்களை நேர்வழி காட்டுபவர்களாகவும் நேர்வழி பெற்றவர்களாகவும் ஆக்குவாயாக).

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْوَاسِطِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ صَلَّى عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ بِالْقَوْمِ صَلاَةً أَخَفَّهَا فَكَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوهَا فَقَالَ أَلَمْ أُتِمَّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ قَالُوا بَلَى ‏.‏ قَالَ أَمَّا إِنِّي دَعَوْتُ فِيهَا بِدُعَاءٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو بِهِ ‏ ‏ اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي وَأَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَكَلِمَةَ الإِخْلاَصِ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لاَ يَنْفَدُ وَقُرَّةَ عَيْنٍ لاَ تَنْقَطِعُ وَأَسْأَلُكَ الرِّضَاءَ بِالْقَضَاءِ وَبَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَلَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَفِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ ‏ ‏ ‏.‏
கைஸ் இப்னு உபாத் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
அம்மார் இப்னு யாசிர் (ரலி) அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். அதைச் சுருக்கமாகத் தொழுவித்தார்கள். மக்கள் அதை விரும்பாதது போன்று இருக்கவே, அவர்கள் கூறினார்கள்: "நான் ருகூவையும், சுஜூதையும் முழுமையாகச் செய்யவில்லையா?" அதற்கு அவர்கள், "ஆம் (செய்தீர்கள்)" என்றனர்.

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ஓதிவந்த ஒரு பிரார்த்தனையை நான் (இதில்) ஓதினேன்:

'அல்லாஹும்ம பிஇல்மிகல் கைப வ குத்ரதிக அலல் கல்கி அஹ்யினீ மா அலிம்தல் ஹயாத கைரன் லீ, வ தவஃப்ஃபனீ இதா அலிம்தல் வஃபாத கைரன் லீ. வ அஸ்அலுக கஷ்யதக ஃபில் கைபி வஷ்ஷஹாததி, வ கலிமதல் இக்லாஸி ஃபில் ரிளா வல் களபி, வ அஸ்அலுக நயீமன் லா யன்ஃபது வ குர்ரத ஐனின் லா தன்கதிஉ, வ அஸ்அலுகர் ரிளா பில்களாயி வ பர்தல் ஐஷி பஃதல் மவ்தி, வ லத்ததன் நளரி இலா வஜ்ஹிக வஷ்ஷவ்க இலா லிகாயிக, வ அஊது பிக மின் ளர்ராய முளிர்ரதின் வ ஃபித்னதின் முளில்லதின். அல்லாஹும்ம ஸய்யின்னா பிஸீனதில் ஈமானி வஜ்அல்னா ஹுதாதன் முஹ்ததீன்.'

(பொருள்: யா அல்லாஹ்! மறைவானவற்றின் மீதான உனது அறிவைக் கொண்டும், படைப்புகள் மீதான உனது ஆற்றலைக் கொண்டும் (கேட்கிறேன்); வாழ்வது எனக்கு நன்மை என்று நீ அறியும் வரை என்னை வாழ வைப்பாயாக! மரணிப்பதே எனக்கு நன்மை என்று நீ அறியும்போது எனக்கு மரணத்தைத் தருவாயாக! மறைவிலும் முன்னிலையிலும் உன்னை அஞ்சுவதை உன்னிடம் கேட்கிறேன். திருப்தியிலும் கோபத்திலும் உளத்தூய்மையான வார்த்தையை உன்னிடம் கேட்கிறேன். முடிவில்லாத அருட்கொடையையும், அற்றுப்போகாத கண் குளிர்ச்சியையும் (மகிழ்ச்சியையும்) உன்னிடம் கேட்கிறேன். விதியை ஏற்றுப் பொருந்திக்கொள்வதையும், மரணத்திற்குப் பின்னுள்ள வாழ்வின் குளிர்ச்சியையும் உன்னிடம் கேட்கிறேன். உனது திருமுகத்தைப் பார்ப்பதில் உள்ள இன்பத்தையும், உன்னைச் சந்திப்பதின் மீதான ஆர்வத்தையும் உன்னிடம் கேட்கிறேன். தீங்கு விளைவிக்கும் துன்பத்திலிருந்தும், வழிதவறச் செய்யும் சோதனையிலிருந்தும் உன்னிடம் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன். யா அல்லாஹ்! ஈமான் எனும் அழகால் எங்களை அழகுபடுத்துவாயாக! (பிறருக்கு) வழிகாட்டுபவர்களாகவும், (நாங்கள்) நல்வழி பெற்றவர்களாகவும் எங்களை ஆக்குவாயாக!)"

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّعَوُّذِ فِي الصَّلاَةِ
அல்லாஹ்விடம் (சுப்ஹானஹு வ தஆலா) பாதுகாவல் தேடுதல் தொழுகையின் போது
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ حَدِّثِينِي بِشَىْءٍ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو بِهِ فِي صَلاَتِهِ ‏.‏ فَقَالَتْ نَعَمْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ وَمِنْ شَرِّ مَا لَمْ أَعْمَلْ ‏ ‏ ‏.‏
ஃபர்வா பின் நவ்ஃபல் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் ஆயிஷா (ரழி) அவர்களிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் தொழுகையில் ஓதக்கூடிய ஒரு பிரார்த்தனையை எனக்குக் கற்றுத் தாருங்கள்' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'ஆம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (பின்வருமாறு) கூறுவார்கள்: அல்லாஹும்ம இன்னீ அஊது பிக மின் ஷர்ரி மா அமில்து வ மின் ஷர்ரி மா லம் அஃமல் (யா அல்லாஹ்! நான் செய்தவற்றின் தீங்கிலிருந்தும், நான் செய்யாதவற்றின் தீங்கிலிருந்தும் உன்னிடம் நான் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன்.)'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَقَالَ ‏ ‏ نَعَمْ عَذَابُ الْقَبْرِ حَقٌّ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةً بَعْدُ إِلاَّ تَعَوَّذَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கப்ரின் வேதனைப் பற்றி கேட்டேன், அதற்கு அவர்கள், 'ஆம், கப்ரின் வேதனை உண்மையே' என்று கூறினார்கள்." ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அதன்பிறகு, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கப்ரின் வேதனையிலிருந்து அல்லாஹ்விடம் பாதுகாப்புத் தேடாமல் எந்த தொழுகையையும் தொழுவதை நான் பார்த்ததில்லை."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مَا أَكْثَرَ مَا تَسْتَعِيذُ مِنَ الْمَغْرَمِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَرِمَ حَدَّثَ فَكَذَبَ وَوَعَدَ فَأَخْلَفَ ‏"‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களது தொழுகையில் பின்வரும் துஆவை ஓதுவார்கள்:

"அல்லாஹும்ம இன்னீ அஊது பிக்க மின் அதாபில் கப்ரி, வ அஊது பிக்க மின் ஃபித்னத்தில் மஸீஹித்-தஜ்ஜால், வ அஊது பிக்க மின் ஃபித்னத்தில் மஹ்யா வல்மமாத், அல்லாஹும்ம இன்னீ அஊது பிக்க மினல் மஃதமி வல்மக்ரம்."

(யா அல்லாஹ்! நான் உன்னிடம் கப்ரின் வேதனையிலிருந்து பாதுகாப்பு தேடுகிறேன்; மஸீஹ்-தஜ்ஜாலின் சோதனையிலிருந்து உன்னிடம் பாதுகாப்பு தேடுகிறேன்; வாழ்வு மற்றும் மரணத்தின் சோதனைகளிலிருந்து உன்னிடம் பாதுகாப்பு தேடுகிறேன். யா அல்லாஹ்! நான் உன்னிடம் பாவம் மற்றும் கடனிலிருந்து பாதுகாப்பு தேடுகிறேன்.)

ஒருவர் அவரிடம், “நீங்கள் எவ்வளவு அதிகமாக கடனிலிருந்து பாதுகாப்பு தேடுகிறீர்கள்!” என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "ஒரு மனிதன் கடன்பட்டால், அவன் பேசும்போது பொய் பேசுவான்; வாக்குறுதி அளித்தால் அதற்கு மாறு செய்வான்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ الْمَوْصِلِيُّ، عَنِ الْمُعَافَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، ح وَأَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا تَشَهَّدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَفِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ شَرِّ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ ثُمَّ يَدْعُو لِنَفْسِهِ بِمَا بَدَا لَهُ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'உங்களில் ஒருவர் தஷஹ்ஹுத் ஓதும்போது, நான்கு விஷயங்களிலிருந்து அல்லாஹ்விடம் பாதுகாப்புத் தேடட்டும்: நரகத்தின் வேதனையிலிருந்தும், கப்ரின் வேதனையிலிருந்தும், வாழ்வின் மற்றும் மரணத்தின் சோதனையிலிருந்தும், மற்றும் மஸீஹ் தஜ்ஜாலின் தீமையிலிருந்தும். பின்னர், அவர் தனக்காக விரும்பியதைக் கேட்டுப் பிரார்த்தனை செய்யட்டும்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الذِّكْرِ بَعْدَ التَّشَهُّدِ
தஷஹ்ஹுதுக்குப் பிறகு மற்றொரு வகையான திக்ர்
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي صَلاَتِهِ بَعْدَ التَّشَهُّدِ ‏ ‏ أَحْسَنُ الْكَلاَمِ كَلاَمُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் தொழுகையில், தஷஹ்ஹுதுக்குப் பிறகு கூறுவார்கள்: "**அஹ்சனுல் கலாமி கலாமுல்லாஹ், வஅஹ்சனுல் ஹத்யி ஹத்யு முஹம்மத்**" (பேச்சுகளில் சிறந்தது அல்லாஹ்வின் பேச்சாகும்; மேலும் வழிகாட்டல்களில் சிறந்தது முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் வழிகாட்டலாகும்).

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب تَطْفِيفِ الصَّلاَةِ
சரியாக தொழுகை செய்யாமல் இருப்பது
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، - وَهُوَ ابْنُ مِغْوَلٍ - عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ رَأَى رَجُلاً يُصَلِّي فَطَفَّفَ فَقَالَ لَهُ حُذَيْفَةُ مُنْذُ كَمْ تُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ قَالَ مُنْذُ أَرْبَعِينَ عَامًا ‏.‏ قَالَ مَا صَلَّيْتُ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً وَلَوْ مِتَّ وَأَنْتَ تُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ لَمِتَّ عَلَى غَيْرِ فِطْرَةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيُخَفِّفُ وَيُتِمُّ وَيُحْسِنُ ‏.‏
ஹுதைஃபா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கின்றார்கள்:

ஒரு மனிதர் தொழுது கொண்டிருப்பதை அவர்கள் கண்டார்கள்; அவர் (தொழுகையில்) குறைவு செய்து கொண்டிருந்தார். ஹுதைஃபா (ரழி) அவரிடம், "எவ்வளவு காலமாக இந்தத் தொழுகையை நீர் தொழுது வருகிறீர்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "நாற்பது ஆண்டுகளாக" என்றார். அதற்கு அவர்கள், "நீர் நாற்பது ஆண்டுகளாகத் தொழவில்லை; நீர் இந்தத் தொழுகையைத் தொழுது கொண்டிருக்கும் நிலையில் மரணித்தால், முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் வழிமுறை (ஃபித்ரா) அல்லாததின் மீதே மரணிப்பீர்" என்று கூறினார்கள். பின்னர் அவர்கள், "நிச்சயமாக ஒரு மனிதர் (தொழுகையைச்) சுருக்கமாகத் தொழுவார்; (எனினும் அதை) முழுமையாகவும் அழகாகவும் நிறைவேற்றுவார்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب أَقَلِّ مَا يُجْزِئُ مِنْ عَمَلِ الصَّلاَةِ
தொழுகை செல்லுபடியாவதற்கு தேவையான குறைந்தபட்ச அளவு
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَلِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ يَحْيَى - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمٍّ، لَهُ بَدْرِيٍّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُهُ وَنَحْنُ لاَ نَشْعُرُ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ فَرَجَعَ فَصَلَّى ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ جَهِدْتُ فَعَلِّمْنِي فَقَالَ ‏"‏ إِذَا قُمْتَ تُرِيدُ الصَّلاَةَ فَتَوَضَّأْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ ثُمَّ ارْكَعْ فَاطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ قَاعِدًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ ثُمَّ افْعَلْ كَذَلِكَ حَتَّى تَفْرُغَ مِنْ صَلاَتِكَ ‏"‏ ‏.‏
பத்ருப் போரில் கலந்துகொண்ட நபித்தோழர் ஒருவர் அறிவிக்கிறார்:

ஒரு மனிதர் மஸ்ஜிதுக்குள் நுழைந்து தொழுதார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (அவரைப்) பார்த்துக் கொண்டிருந்தார்கள்; ஆனால் நாங்கள் அதை உணரவில்லை. அவர் (தொழுது) முடித்ததும், வந்து அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார்.

அவர்கள் கூறினார்கள்: "திரும்பிச் சென்று தொழுங்கள்; ஏனெனில் நீங்கள் தொழவில்லை." எனவே அவர் திரும்பிச் சென்று தொழுதார். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தார். அவர்கள் கூறினார்கள்: "திரும்பிச் சென்று தொழுங்கள்; ஏனெனில் நீங்கள் தொழவில்லை." (இது) இரண்டு அல்லது மூன்று முறை நடந்தது.

பிறகு அந்த மனிதர் அவர்களிடம் கூறினார்: "உங்களைக் கண்ணியப்படுத்தியவன் மீது சத்தியமாக, அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் என்னால் முடிந்தவரை முயற்சி செய்தேன்; எனக்குக் கற்றுத் தாருங்கள்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: "நீங்கள் தொழுகைக்காக எழுந்தால், உளூ செய்யுங்கள்; உங்கள் உளூவைச் செம்மைப்படுத்துங்கள். பிறகு கிப்லாவை நோக்கித் திரும்பி தக்பீர் சொல்லுங்கள். பிறகு (குர்ஆனை) ஓதுங்கள். பிறகு நீங்கள் ருகூவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை ருகூ செய்யுங்கள். பிறகு நீங்கள் நேராக நிற்கும் வரை எழுந்து நில்லுங்கள். பிறகு நீங்கள் ஸஜ்தாவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை ஸஜ்தா செய்யுங்கள். பிறகு நீங்கள் அமர்வில் நிதானமாக இருக்கும் வரை எழுந்து உட்காருங்கள். பிறகு நீங்கள் ஸஜ்தாவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை (மீண்டும்) ஸஜ்தா செய்யுங்கள். பிறகு எழுங்கள். பிறகு உங்கள் தொழுகையை முடிக்கும் வரை இவ்வாறே செய்யுங்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدِ بْنِ رَافِعِ بْنِ مَالِكٍ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَمٍّ، لَهُ بَدْرِيٍّ قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُهُ فِي صَلاَتِهِ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ لَهُ ‏"‏ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ فَرَجَعَ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى كَانَ عِنْدَ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ فَقَالَ وَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَهِدْتُ وَحَرَصْتُ فَأَرِنِي وَعَلِّمْنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تُصَلِّيَ فَتَوَضَّأْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ قَاعِدًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ فَإِذَا أَتْمَمْتَ صَلاَتَكَ عَلَى هَذَا فَقَدْ تَمَّتْ وَمَا انْتَقَصْتَ مِنْ هَذَا فَإِنَّمَا تَنْتَقِصُهُ مِنْ صَلاَتِكَ ‏"‏ ‏.‏
அலி பின் யஹ்யா பின் கல்லாத் பின் ராஃபிஉ பின் மாலிக் அல்-அன்சாரி கூறினார்கள்:
"பத்ர் போரில் கலந்துகொண்ட தனது தந்தையின் சகோதரர் ஒருவர் தன்னிடம் கூறியதாக என் தந்தை எனக்கு அறிவித்தார்கள்: ‘நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் மஸ்ஜிதில் அமர்ந்திருந்தபோது, ஒரு மனிதர் உள்ளே வந்து இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார். பின்னர் அவர் வந்து நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர் தொழுவதை உற்றுநோக்கிக் கொண்டிருந்தார்கள். எனவே அவர்கள் அவருடைய ஸலாமுக்குப் பதிலளித்துவிட்டு, “திரும்பிச் சென்று தொழுவீராக, ஏனெனில் நீர் தொழவில்லை” என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர் திரும்பிச் சென்று தொழுதுவிட்டு, பின்னர் மீண்டும் வந்து நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஸலாம் கூறினார். அவர்கள் ஸலாமுக்குப் பதிலளித்துவிட்டு, “திரும்பிச் சென்று தொழுவீராக, ஏனெனில் நீர் தொழவில்லை” என்று கூறினார்கள். மூன்றாவது அல்லது நான்காவது முறையாக இது நடந்தபோது, அந்த மனிதர் கூறினார்: “உங்கள் மீது வேதத்தை அருளியவன் மீது சத்தியமாக, நான் (இதற்கு மேல்) எனது முழு முயற்சியையும் கடின உழைப்பையும் செய்துள்ளேன்; எனக்குக் (சரியான முறையை) காண்பித்து கற்றுக்கொடுங்கள்.” அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: ‘நீர் தொழ விரும்பினால், உளூச் செய்யுங்கள்; உமது உளூவை செம்மைப்படுத்துங்கள். பின்னர் கிப்லாவை முன்னோக்கி தக்பீர் கூறுவீராக. பின்னர் குர்ஆனை ஓதுவீராக. பின்னர் ருகூவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை ருகூச் செய்வீராக. பின்னர் நேராக நிற்கும் வரை எழுந்து நிற்பீராக. பின்னர் ஸஜ்தாவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை ஸஜ்தாச் செய்வீராக. பின்னர் அமர்வில் நிதானமாக இருக்கும் வரை எழுந்து அமர்வீராக. பின்னர் ஸஜ்தாவில் நிதானமாக இருக்கும் வரை ஸஜ்தாச் செய்வீராக. பின்னர் எழுவீராக. இந்த முறையில் தொழுகையை நிறைவு செய்தால், நீர் அதைச் சரியாகச் செய்தவராவீர். இதைவிடக் குறைவாக நீர் எதைச் செய்தாலும், அது உமது தொழுகையில் நீர் ஏற்படுத்திய குறையாகும்.’”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وَتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطُهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي ثَمَانِ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ فَيَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ‏.‏
ஸஃது பின் ஹிஷாம் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான், 'இறைநம்பிக்கையாளர்களின் அன்னையே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் வித்ர் பற்றி எனக்கு அறிவியுங்கள்!' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் (ஆயிஷா (ரழி)) கூறினார்கள்: 'நாங்கள் அவருக்காக அவருடைய மிஸ்வாக்கையும், உளூவிற்கான தண்ணீரையும் தயார் செய்து வைப்போம். பின்னர் இரவில் அல்லாஹ் அவரை எழுப்ப நாடும்போது எழுப்புவான். அவர்கள் மிஸ்வாக் செய்து, உளூச் செய்வார்கள்; பின்னர் எட்டு ரக்அத்கள் தொழுவார்கள். எட்டாவது ரக்அத்தைத் தவிர (வேறெதிலும்) அவர்கள் அமரமாட்டார்கள். அதில் அமர்ந்து அல்லாஹ்வை திக்ர் செய்து, அவனிடம் பிரார்த்திப்பார்கள். பின்னர், எங்களுக்குக் கேட்கும் அளவுக்கு தஸ்லீம் கூறுவார்கள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السَّلاَمِ
சலாம்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - وَهُوَ ابْنُ سَعْدٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، - وَهُوَ ابْنُ الْمِسْوَرِ الْمَخْرَمِيُّ - عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ ‏.‏
சஅத் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் வலது பக்கமும், இடது பக்கமும் தஸ்லீம் கூறுவார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ كُنْتُ أَرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هَذَا لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ ‏.‏
ஸஅத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், அவர்களின் கன்னத்தின் வெண்மை தெரியும் வரை தங்கள் வலதுபுறமும் இடதுபுறமும் தஸ்லீம் கூறுவதைப் பார்த்திருக்கிறேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَوْضِعِ الْيَدَيْنِ عِنْدَ السَّلاَمِ
சலாம் கூறும்போது கைகளை வைக்கும் முறை
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ابْنِ الْقِبْطِيَّةِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، يَقُولُ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قُلْنَا السَّلاَمُ عَلَيْكُمُ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ ‏.‏ وَأَشَارَ مِسْعَرٌ بِيَدِهِ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ ‏ ‏ مَا بَالُ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ يَرْمُونَ بِأَيْدِيهِمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ الْخَيْلِ الشُّمُسِ أَمَا يَكْفِي أَنْ يَضَعَ يَدَهُ عَلَى فَخِذِهِ ثُمَّ يُسَلِّمُ عَلَى أَخِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் பின் ஸமுரா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் தொழுதபோது, 'அஸ்ஸலாமு அலைக்கும், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும்' என்று கூறுவோம்." – (இதை அறிவிக்கும்) மிஸ்அர் தமது கையால் வலது மற்றும் இடது புறமாகச் சுட்டிக்காட்டினார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இந்த மக்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? அவர்கள் மிரண்ட குதிரைகளின் வால்களைப் போலத் தங்கள் கைகளை அசைக்கிறார்களே? ஒருவர் தனது கையைத் தன் தொடையின் மீது வைத்து, தனது வலது மற்றும் இடதுபுறத்தில் உள்ள தனது சகோதரருக்கு ஸலாம் கூறுவதே போதுமானது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب كَيْفَ السَّلاَمُ عَلَى الْيَمِينِ
வலது பக்கம் எவ்வாறு ஸலாம் கூற வேண்டும்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَيُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ‏ ‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏ ‏ ‏.‏ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ وَرَأَيْتُ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ - رضى الله عنهما - يَفْعَلاَنِ ذَلِكَ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒவ்வொரு முறை குனியும் போதும், நிமிரும் போதும், நிற்கும் போதும், அமரும் போதும் தக்பீர் கூறுவதையும், அவர்களுடைய கன்னத்தின் வெண்மை தெரியும் வரை தங்கள் வலது புறமும் இடது புறமும்: அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் (உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் கருணையும் உண்டாவதாக, உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் கருணையும் உண்டாவதாக) என்று ஸலாம் கூறுவதையும் கண்டேன். மேலும், அபூபக்ர் (ரழி) அவர்களையும், உமர் (ரழி) அவர்களையும் அவ்வாறே செய்வதை நான் கண்டேன்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، عَنْ حَجَّاجٍ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، ‏.‏ أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ كُلَّمَا وَضَعَ اللَّهُ أَكْبَرُ كُلَّمَا رَفَعَ ثُمَّ يَقُولُ ‏ ‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ عَنْ يَمِينِهِ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ عَنْ يَسَارِهِ ‏ ‏ ‏.‏
வாஸிஃ பின் ஹப்பான் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது:
அவர் அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்களிடம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பற்றி கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒவ்வொரு முறை கீழே செல்லும்போதும் "அல்லாஹு அக்பர்" என்றும், ஒவ்வொரு முறை மேலே எழும்போதும் "அல்லாஹு அக்பர்" என்றும் கூறுவார்கள். பிறகு தமது வலதுபுறம் "அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் (உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் அருளும் உண்டாவதாக)" என்றும், தமது இடதுபுறம் "அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் (உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் அருளும் உண்டாவதாக)" என்றும் கூறுவார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب كَيْفَ السَّلاَمُ عَلَى الشِّمَالِ
ஒருவரின் இடது பக்கம் எவ்வாறு ஸலாம் சொல்வது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ - عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ أَخْبِرْنِي عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ كَانَتْ قَالَ فَذَكَرَ التَّكْبِيرَ قَالَ يَعْنِي وَذَكَرَ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ" عَنْ يَمِينِهِ, "السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ" عَنْ يَسَارِهِ."‏
வாஸிஃ பின் ஹப்பான் அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடம், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பற்றி எனக்குச் சொல்லுங்கள்; அது எப்படி இருந்தது?' என்று கேட்டேன்." அதற்கு அவர்கள் தக்பீரைக் குறிப்பிட்டார்கள்; மேலும் தம் வலதுபுறம் அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் (உங்கள் மீது சாந்தியும் அல்லாஹ்வின் கருணையும் உண்டாவதாக) என்றும், தம் இடதுபுறம் அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் (உங்கள் மீது சாந்தி உண்டாவதாக) என்றும் குறிப்பிட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، عَنِ ابْنِ دَاوُدَ، - يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ دَاوُدَ الْخُرَيْبِيَّ - عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِ خَدِّهِ عَنْ يَمِينِهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَعَنْ يَسَارِهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது வலப்பக்கம் 'அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ்' என்றும், தமது இடப்பக்கம் 'அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ்' என்றும் கூறியவாறு இருக்க, அவர்களது கன்னத்தின் வெண்மையை நான் காண்பது போன்றுள்ளது."

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ حَتَّى يَبْدُوَ بَيَاضُ خَدِّهِ وَعَنْ يَسَارِهِ حَتَّى يَبْدُوَ بَيَاضُ خَدِّهِ ‏.‏
'அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், அவர்களின் வலது கன்னத்தின் வெண்மை தெரியும் அளவிற்கு வலது பக்கமும், அவர்களின் இடது கன்னத்தின் வெண்மை தெரியும் அளவிற்கு இடது பக்கமும் ஸலாம் கொடுப்பார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ أَنَّهُ كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ ‏ ‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏ ‏ ‏.‏ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ مِنْ هَا هُنَا وَبَيَاضُ خَدِّهِ مِنْ هَا هُنَا ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்களின் வலதுபுறமும் இடதுபுறமும், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் என்று, இங்கிருந்து அவர்களின் கன்னத்தின் வெண்மையும், அங்கிருந்து அவர்களின் கன்னத்தின் வெண்மையும் காணப்படும் வரை ஸலாம் கூறுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، وَأَبِي الأَحْوَصِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ الأَيْمَنِ وَعَنْ يَسَارِهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ الأَيْسَرِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தங்கள் வலதுபுறம் தங்களின் வலது கன்னத்தின் வெண்மை காணப்படும் வரை அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் என்றும், தங்கள் இடதுபுறம் தங்களின் இடது கன்னத்தின் வெண்மை காணப்படும் வரை அஸ்ஸலாமு அலைக்கும் வ ரஹ்மத்துல்லாஹ் என்றும் ஸலாம் கூறுபவர்களாக இருந்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السَّلاَمِ بِالْيَدَيْنِ
கைகளால் ஸலாம் கூறுதல்
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ فُرَاتٍ الْقَزَّازِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ الْقِبْطِيَّةِ - عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكُنَّا إِذَا سَلَّمْنَا قُلْنَا بِأَيْدِينَا السَّلاَمُ عَلَيْكُمُ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ - قَالَ - فَنَظَرَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ مَا شَأْنُكُمْ تُشِيرُونَ بِأَيْدِيكُمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ خَيْلٍ شُمْسٍ إِذَا سَلَّمَ أَحَدُكُمْ فَلْيَلْتَفِتْ إِلَى صَاحِبِهِ وَلاَ يُومِئْ بِيَدِهِ ‏ ‏ ‏.‏
ஜாபிர் பின் சமுரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் தொழுதேன். நாங்கள் ஸலாம் கூறும்போது எங்கள் கைகளால், 'அஸ்ஸலாமு அலைக்கும், அஸ்ஸலாமு அலைக்கும்' என்று சைகை செய்வோம். (இதைக் கண்ட) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களைப் பார்த்துவிட்டு, 'உங்களுக்கு என்ன நேர்ந்தது? அடங்காத குதிரைகளின் வால்களைப் போல உங்கள் கைகளால் சைகை செய்கிறீர்களே? உங்களில் ஒருவர் ஸலாம் கூறும்போது, அவர் தம் தோழரை நோக்கித் திரும்பட்டும்; தம் கையால் சைகை செய்ய வேண்டாம்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب تَسْلِيمِ الْمَأْمُومِ حِينَ يُسَلِّمُ الإِمَامُ
இமாம் சலாம் கூறும்போது தொழுகையாளரும் சலாம் கூறுதல்
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، قَالَ سَمِعْتُ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي بِقَوْمِي بَنِي سَالِمٍ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي وَإِنَّ السُّيُولَ تَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَ مَسْجِدِ قَوْمِي فَلَوَدِدْتُ أَنَّكَ جِئْتَ فَصَلَّيْتَ فِي بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مَسْجِدًا ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ - رضى الله عنه - مَعَهُ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ يُصَلِّيَ فِيهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَفْنَا خَلْفَهُ ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ ‏.‏
இத்பான் பின் மாலிக் (ரழி) கூறினார்கள்:
"நான் எனது சமூகத்தாரான பனீ சாலிம் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தி வந்தேன். நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, 'எனது பார்வை மங்கிவிட்டது. மேலும், (மழை) வெள்ளம் எனக்கும் எனது சமூகத்தாருடைய பள்ளிவாசலுக்கும் இடையே தடையாய் அமைகிறது. தாங்கள் எனது வீட்டிற்கு வந்து, நான் மஸ்ஜிதாக ஆக்கிக்கொள்ளக்கூடிய ஓரிடத்தில் தொழவேண்டுமென நான் விரும்புகின்றேன்' என்று கூறினேன். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'அல்லாஹ் நாடினால், நான் அவ்வாறே செய்வேன்' என்று கூறினார்கள். மறுநாள், நன்கு வெயில் ஏறிய பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்தார்கள்; அபூபக்கர் (ரழி) அவர்களும் உடன் இருந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் (உள்ளே வர) அனுமதி கேட்டார்கள், நான் அவர்களுக்கு அனுமதி அளித்தேன். அவர்கள் அமர்வதற்கு முன்பாகவே, 'உங்கள் வீட்டில் நான் எங்கு தொழ வேண்டும் என்று நீங்கள் விரும்புகிறீர்கள்?' என்று கேட்டார்கள். நான் அவர்கள் தொழ வேண்டும் என விரும்பிய இடத்தை அவர்களுக்குச் சுட்டிக் காட்டினேன். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தொழுகைக்காக) நின்றார்கள்; நாங்கள் அவர்களுக்குப் பின்னால் அணிவகுத்து நின்றோம். பின்னர் அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்தார்கள்; அவர்கள் ஸலாம் கொடுத்ததும் நாங்களும் ஸலாம் கொடுத்தோம்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السُّجُودِ بَعْدَ الْفَرَاغِ مِنَ الصَّلاَةِ
தொழுகையை முடித்த பின்னர் சஜ்தா செய்தல்
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ حَمَّادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَفْرُغَ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى الْفَجْرِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ وَيَسْجُدُ سَجْدَةً قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ ‏.‏ وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى بَعْضٍ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், இஷா தொழுகையை முடித்ததற்கும் ஃபஜ்ர் நேரத்திற்கும் இடையில் பதினொரு ரக்அத்கள் தொழுவார்கள். ஒரு ரக்அத் கொண்டு வித்ரு செய்வார்கள். மேலும், அவர்கள் தமது தலையை (ஸஜ்தாவிலிருந்து) உயர்த்துவதற்கு முன், உங்களில் ஒருவர் ஐம்பது வசனங்களை ஓதும் அளவிற்கான நேரம் ஸஜ்தா செய்வார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب سَجْدَتَىِ السَّهْوِ بَعْدَ السَّلاَمِ وَالْكَلاَمِ
சலாம் கூறி பேசிய பிறகு மறதிக்கான சஜ்தா செய்தல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ حَفْصٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَلَّمَ ثُمَّ تَكَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் ஸலாம் கூறினார்கள், பின்னர் பேசினார்கள், பிறகு மறதிக்கான இரண்டு ஸஜ்தாக்களைச் செய்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب السَّلاَمِ بَعْدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ
மறதிக்கான இரண்டு சஜ்தாக்களுக்குப் பிறகு சலாம் கூறுதல்
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ضَمْضَمُ بْنُ جَوْسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏ قَالَ ذَكَرَهُ فِي حَدِيثِ ذِي الْيَدَيْنِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஸலாம் கூறிய பின்னர், அமர்ந்திருந்தவாறே மறதிக்காக இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்து, பிறகு ஸலாம் கூறினார்கள்." அவர் கூறினார்: அவர்கள் அதை துல்-யதைன் ஹதீஸில் குறிப்பிட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى ثَلاَثًا ثُمَّ سَلَّمَ فَقَالَ الْخِرْبَاقُ إِنَّكَ صَلَّيْتَ ثَلاَثًا ‏.‏ فَصَلَّى بِهِمُ الرَّكْعَةَ الْبَاقِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏
இம்ரான் பின் ஹுசைன் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் மூன்று (ரக்அத்கள்) தொழுதுவிட்டு தஸ்லீம் கொடுத்தார்கள். அல்-கிர்பாக் (ரழி) அவர்கள், "நீங்கள் மூன்று தொழுதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். எனவே அவர்கள் விடுபட்ட ரக்அத்தைத் தொழுவித்து, தஸ்லீம் கொடுத்தார்கள். பின்னர், மறதிக்காக இரண்டு ஸஜ்தாக்கள் செய்துவிட்டு, மீண்டும் தஸ்லீம் கொடுத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب جَلْسَةِ الإِمَامِ بَيْنَ التَّسْلِيمِ وَالاِنْصِرَافِ
தஸ்லீமுக்கும் புறப்படுவதற்கும் இடையில் இமாம் அமர்ந்திருத்தல்
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ رَمَقْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَتِهِ فَوَجَدْتُ قِيَامَهُ وَرَكْعَتَهُ وَاعْتِدَالَهُ بَعْدَ الرَّكْعَةِ فَسَجْدَتَهُ فَجَلْسَتَهُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ فَسَجْدَتَهُ فَجَلْسَتَهُ بَيْنَ التَّسْلِيمِ وَالاِنْصِرَافِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ ‏.‏
அல்-பராஃ பின் ஆஸிப் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழும்போது நான் அவர்களைக் கவனித்தேன். அவர்களுடைய நிற்பது, அவர்களுடைய ருகூஃ, ருகூஃவிலிருந்து எழுந்து நிற்பது, அவர்களுடைய ஸஜ்தா, இரண்டு ஸஜ்தாக்களுக்கு இடையில் அமர்வது, அவர்களுடைய (மற்றொரு) ஸஜ்தா மற்றும் தஸ்லீமுக்கும் (தொழுகையை விட்டு) திரும்புவதற்கும் இடையில் அமர்வது ஆகிய அனைத்தும் ஏறக்குறைய சமமான நேர அளவில் இருந்ததை நான் கண்டேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَتْنِي هِنْدُ بِنْتُ الْحَارِثِ الْفِرَاسِيَّةُ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهَا أَنَّ النِّسَاءَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ إِذَا سَلَّمْنَ مِنَ الصَّلاَةِ قُمْنَ وَثَبَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ صَلَّى مِنَ الرِّجَالِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَإِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ الرِّجَالُ ‏.‏
உம்மு ஸலமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில், பெண்கள் தொழுகையில் (இறுதி) தஸ்லீம் கூறியதும் எழுந்துவிடுவார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும், அவர்களுடன் தொழுத ஆண்களும் அல்லாஹ் நாடிய வரை (தமது இடத்திலேயே) இருப்பார்கள். பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எழுந்ததும், ஆண்களும் எழுந்துவிடுவார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الاِنْحِرَافِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு கிப்லாவிலிருந்து திரும்பி மக்களை நோக்குதல்
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ فَلَمَّا صَلَّى انْحَرَفَ ‏.‏
ஜாபிர் பின் யஸீத் பின் அல்-அஸ்வத் அவர்கள், தமது தந்தை (ரழி) வாயிலாக அறிவித்தார்கள்:

அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் ஸுப்ஹு தொழுதார்கள். அவர்கள் (நபி) தொழுது முடித்ததும், (கிப்லாவிலிருந்து மக்களை நோக்கியவாறு) திரும்பினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّكْبِيرِ بَعْدَ تَسْلِيمِ الإِمَامِ
இமாம் தஸ்லீம் கூறிய பிறகு தக்பீர் சொல்வது
أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّمَا كُنْتُ أَعْلَمُ انْقِضَاءَ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّكْبِيرِ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
“அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகை முடிவடைவதை நான் தக்பீரைக் கொண்டு அறிந்துகொள்வேன்.”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الأَمْرِ بِقِرَاءَةِ الْمُعَوِّذَاتِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ مِنَ الصَّلاَةِ
பிரார்த்தனையின் முடிவில் தஸ்லீம் கூறிய பிறகு அல்-முஅவ்விதாத் ஓத வேண்டும் என்ற கட்டளை
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ حُنَيْنِ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ، عَنْ عُلَىِّ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقْرَأَ الْمُعَوِّذَاتِ دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ ‏.‏
உக்பா பின் ஆமிர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

ஒவ்வொரு தொழுகைக்குப் பின்னரும் அல்-முஅவ்விதாத் ஓதுமாறு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الاِسْتِغْفَارِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு பாவமன்னிப்புக் கோருதல் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையை முடித்து சலாம் கொடுத்ததும் மூன்று முறை பாவமன்னிப்புக் கோரி, பின்னர் கூறுவார்கள்: اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ، وَمِنْكَ السَّلاَمُ، تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ "அல்லாஹ்வே! நீயே சாந்தி. உன்னிடமிருந்தே சாந்தி வருகிறது. மகத்துவத்திற்கும் கண்ணியத்திற்கும் உரியவனே! நீ பாக்கியமானவன்."
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي شَدَّادٌ أَبُو عَمَّارٍ، أَنَّ أَبَا أَسْمَاءَ الرَّحَبِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلاَتِهِ اسْتَغْفَرَ ثَلاَثًا وَقَالَ ‏ ‏ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ ‏ ‏ ‏.‏
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களால் விடுதலை செய்யப்பட்ட அடிமையான ஸவ்பான் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

தொழுகையை முடித்ததும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மூன்று முறை பாவமன்னிப்புத் தேடிவிட்டு, 'அல்லாஹும்ம அன்தஸ்ஸலாம் வமின்கஸ்ஸலாம் தபாரக்த யா தல்ஜலாலி வல்இக்ராம் (யா அல்லாஹ், நீயே சாந்தியளிப்பவன் (அல்லது எல்லா குறைகளிலிருந்தும் நீங்கியவன்), உன்னிடமிருந்தே சாந்தி உண்டாகிறது. கண்ணியமும் மகத்துவமும் உடையவனே, நீ பாக்கியமிக்கவன்)' என்று கூறுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الذِّكْرِ بَعْدَ الاِسْتِغْفَارِ
மன்னிப்புக் கோரிய பின்னர் செய்யும் திக்ர்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ صُدْرَانَ، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَلَّمَ قَالَ ‏ ‏ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ ‏ ‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தஸ்லீம் கொடுத்த பிறகு, "அல்லாஹும்ம அன்த அஸ்ஸலாம் வ மின்க அஸ்ஸலாம் தபாரக்த யா தல்ஜலாலி வல்இக்ராம் (யா அல்லாஹ், நீயே சாந்தி அளிப்பவன் (அல்லது எல்லா குறைகளிலிருந்தும் நீங்கியவன்), உன்னிடமிருந்தே சாந்தி உண்டாகிறது, மாட்சிமையும், மகத்துவமும் உடையவனே, நீயே பாக்கியம் மிக்கவன்)" என்று கூறுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّهْلِيلِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு தஹ்லீல் (லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் கூறுதல்)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُجَاعٍ الْمَرُّوذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، يُحَدِّثُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَلَّمَ يَقُولُ ‏ ‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ أَهْلَ النِّعْمَةِ وَالْفَضْلِ وَالثَّنَاءِ الْحَسَنِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்-ஸுபைர் (ரலி) அவர்கள் (மின்பரின் மீதிருந்தவாறு) கூறியதாவது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சலாம் கொடுத்ததும் பின்வருமாறு கூறுவார்கள்:

'லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்கு வலஹுல் ஹம்து, வஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா ஹவ்ல வலா குவ்வத்த இல்லா பில்லாஹ். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு வலா நஃபுது இல்லா இய்யாஹு, அஹ்லந் நிஃமதி வல் ஃபத்லி வஸ் ஸனாஇல் ஹஸன். லா இலாஹ இல்லல்லாஹு முக்லிஸீன லஹுத் தீன வலவ் கரிஹல் காஃபிரூன்.'

(பொருள்: வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாரும் இல்லை. அவன் தனித்தவன். அவனுக்கு யாதொரு இணையுமில்லை. ஆட்சி அவனுக்கே உரியது. புகழனைத்தும் அவனுக்கே உரியது. அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றலுடையவன். சக்தியும் ஆற்றலும் அல்லாஹ்விடமே தவிர வேறு யாரிடமும் இல்லை. வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாரும் இல்லை; நாங்கள் அவனையன்றி வேறு எவரையும் வணங்க மாட்டோம். அவனே அருட்கொடைகளுக்கும், மேன்மைக்கும், அழகிய புகழுக்கும் உரியவன். வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாரும் இல்லை. நிராகரிப்பாளர்கள் வெறுத்த போதிலும் நாங்கள் அவனுக்கே மார்க்கத்தை தூய்மையாக்கி வழிபடுவோம்.)"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب عَدَدِ التَّهْلِيلِ وَالذِّكْرِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தொழுகைக்குப் பிறகு தஹ்லீலையும் திக்ரையும் எத்தனை முறை ஓத வேண்டும்
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ يُهَلِّلُ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَلاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهَلِّلُ بِهِنَّ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ ‏.‏
அபூ அஸ்-ஸுபைர் அவர்கள் கூறியதாவது:

"அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்-ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் ஒவ்வொரு தொழுகையின் இறுதியிலும் (பின்வருமாறு) தஹ்லீல் கூறுவார்கள்: 'லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க்கு வ லஹுல் ஹம்து, வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் வலா நஃபுது இல்லா இய்யாஹு, லஹுன் நிஃமது வ லஹுல் ஃபத்லு வ லஹுஸ் ஸனாஉல் ஹஸன், லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் முக்லிஸீன லஹுத் தீன வலவ் கரிஹல் காஃபிரூன்' (வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன்; அவனுக்கு இணையாக யாருமில்லை. அவனுக்கே ஆட்சியும், அவனுக்கே புகழும் உரியன. அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றலுடையவன். அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் வேறு யாருமில்லை. அவனையன்றி வேறு யாரையும் நாங்கள் வணங்கமாட்டோம். அருட்கொடையும், மேன்மையும், அழகிய புகழும் அவனுக்கே உரியன. அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் வேறு யாருமில்லை. இறைமறுப்பாளர்கள் வெறுத்த போதிலும், வணக்க வழிபாடுகளை அவனுக்கே உரித்தாக்கி உளத்தூய்மையுடன் இருக்கிறோம்.) பின்னர் இப்னு அஸ்-ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒவ்வொரு தொழுகையின் இறுதியிலும் இவ்வார்த்தைகளைக் கொண்டே தஹ்லீல் கூறுவார்கள்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الْقَوْلِ عِنْدَ انْقِضَاءِ الصَّلاَةِ
தொழுகையை முடித்த பின்னர் கூற வேண்டிய மற்றொரு பிரார்த்தனை
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ، عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، كِلاَهُمَا سَمِعَهُ مِنْ، وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبِرْنِي بِشَىْءٍ، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏ ‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏ ‏ ‏.‏
அல்-முஃகீரா பின் ஷுஃபா (ரழி) அவர்களின் எழுத்தரான வர்ராத் கூறினார்:

முஆவியா (ரழி) அவர்கள் அல்-முஃகீரா பின் ஷுஃபா (ரழி) அவர்களுக்கு இவ்வாறு எழுதினார்கள்: "நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து கேட்ட ஒன்றை எனக்குக் கூறுங்கள்."

அதற்கு அவர் (அல்-முஃகீரா (ரழி)) கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையை முடித்ததும், அவர்கள் கூறுவார்கள்: லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் வஹ்தஹு லா ஷரீக லஹ், லஹுல்-முல்க் வ லஹுல்-ஹம்த் வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். அல்லாஹும்ம லா மானிஅ லிமா அஃதைத வ லா முஃதிய லிமா மனஃத வ லா யன்ஃபஉ தல்-ஜத்தி மின்க அல்-ஜத். (அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவர் யாருமில்லை, அவன் தனித்தவன், அவனுக்கு எந்த கூட்டாளியும் இல்லை. ஆட்சி அவனுக்கே உரியது, எல்லாப் புகழும் அவனுக்கே உரியது, மேலும் அவன் எல்லாப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றல் உள்ளவன். யா அல்லாஹ், நீ கொடுத்ததைத் தடுப்பவர் யாருமில்லை, நீ தடுத்ததைக் கொடுப்பவர் யாருமில்லை, மேலும் செல்வமுடைய எவருக்கும் அவருடைய செல்வம் உன்னிடம் எந்தப் பயனையும் அளிக்காது.)"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمُسَيَّبِ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنْ وَرَّادٍ، قَالَ كَتَبَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِلَى مُعَاوِيَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ دُبُرَ الصَّلاَةِ إِذَا سَلَّمَ ‏ ‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏ ‏ ‏.‏
வர்ராத் அவர்கள் கூறியதாவது:

முஃகீரா பின் ஷுஃபா (ரலி) அவர்கள் முஆவியா (ரலி) அவர்களுக்கு எழுதிய கடிதத்தில், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒவ்வொரு தொழுகைக்கும் பிறகு ஸலாம் கொடுத்ததும் பின்வருமாறு கூறுவார்கள்" என்று எழுதியிருந்தார்கள்:

'லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க்கு வ லஹுல் ஹம்து வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர். அல்லாஹும்ம லா மானிஅ லிமா அஃதைத்த வ லா முஃதிய லிமா மனஃத்த வ லா யன்ஃபஉ தல் ஜத்தி மின்கல் ஜத்து.'

(வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன்; அவனுக்கு இணை யாரும் இல்லை. ஆட்சி அதிகாரமும் அவனுக்கே உரியது; புகழும் அவனுக்கே உரியது. மேலும் அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றல் உள்ளவன். யா அல்லாஹ்! நீ கொடுத்ததைத் தடுப்பவர் யாருமில்லை; நீ தடுத்ததைக் கொடுப்பவர் யாருமில்லை. செல்வம் உடையவரின் செல்வம் உன்னிடத்தில் (உனது தண்டனையிலிருந்து காக்க) அவருக்குப் பயனளிக்காது).

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب كَمْ مَرَّةً يَقُولُ ذَلِكَ
எத்தனை முறை அது சொல்லப்பட வேண்டும்?
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلُ الْمُجَالِدِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُغِيرَةُ، وَذَكَرَ، آخَرَ ح وَأَنْبَأَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا غَيْرُ، وَاحِدٍ، مِنْهُمُ الْمُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ أَنَّ مُعَاوِيَةَ، كَتَبَ إِلَى الْمُغِيرَةِ أَنِ اكْتُبْ إِلَىَّ بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَكَتَبَ إِلَيْهِ الْمُغِيرَةُ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنَ الصَّلاَةِ ‏ ‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ‏ ‏ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏
வர்ராத் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

முஆவியா (ரழி) அவர்கள், முகீரா (ரழி) அவர்களிடம், தாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து செவியுற்ற ஒரு ஹதீஸை தங்களுக்கு எழுதி அனுப்புமாறு கேட்டு கடிதம் எழுதினார்கள். அதற்கு முகீரா (ரழி) அவர்கள் (பின்வருமாறு) எழுதினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகையை முடித்ததும், 'லா இலாஹ இல்லல்லாஹ் வஹ்தஹு லா ஷரீக்க லஹு, லஹுல் முல்க் வ லஹுல் ஹம்து வ ஹுவ அலா குல்லி ஷையின் கதீர் (வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை. அவன் தனித்தவன். அவனுக்கு யாதொரு இணையுமில்லை. ஆட்சியதிகாரம் அவனுக்கே உரியது. புகழனைத்தும் அவனுக்கே உரியது. அவன் அனைத்துப் பொருட்களின் மீதும் ஆற்றலுள்ளவன்)' என்று மூன்று முறை கூறுவதை நான் கேட்டேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الذِّكْرِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு மற்றொரு வகையான திக்ர்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّاغَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ، مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، - قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَكَانَ مِنَ الْخَائِفِينَ - عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا جَلَسَ مَجْلِسًا أَوْ صَلَّى تَكَلَّمَ بِكَلِمَاتٍ فَسَأَلَتْهُ عَائِشَةُ عَنِ الْكَلِمَاتِ فَقَالَ ‏ ‏ إِنْ تَكَلَّمَ بِخَيْرٍ كَانَ طَابِعًا عَلَيْهِنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنْ تَكَلَّمَ بِغَيْرِ ذَلِكَ كَانَ كَفَّارَةً لَهُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ‏ ‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சபையில் அமர்ந்தாலோ அல்லது தொழுதாலோ, அவர்கள் சில வார்த்தைகளைக் கூறுவார்கள். மேலும் ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அந்த வார்த்தைகளைப் பற்றி அவர்களிடம் கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒருவர் சில நல்ல வார்த்தைகளைப் பேசியிருந்தால் (மேலும் அவர் இந்த திக்ரை ஓதினால்), அது மறுமை நாள் வரை அவற்றைப் பாதுகாக்கும் ஒரு முத்திரையாக இருக்கும். மேலும் அவர் அதைத் தவிர வேறு ஏதேனும் பேசியிருந்தால், அது (இந்த வார்த்தைகள்) அவருக்குப் பரிகாரமாக இருக்கும்: 'ஸுப்ஹானக்க அல்லாஹும்ம வ பிஹம்திக்க, அஸ்தஃக்ஃபிருக்க வ அதூபு இலைக் (யா அல்லாஹ்! நீ தூய்மையானவன். உன்னுடைய புகழைக் கொண்டே நான் உன்னைத் துதிக்கின்றேன். உன்னிடத்தில் நான் பாவமன்னிப்புக் கோருகிறேன். உன்பக்கமே நான் திரும்புகின்றேன்.)'"
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الذِّكْرِ وَالدُّعَاءِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு மற்றொரு வகையான திக்ர் மற்றும் துஆ
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا قُدَامَةُ، عَنْ جَسْرَةَ، قَالَتْ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، - رضى الله عنها - قَالَتْ دَخَلَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَتْ إِنَّ عَذَابَ الْقَبْرِ مِنَ الْبَوْلِ ‏.‏ فَقُلْتُ كَذَبْتِ ‏.‏ فَقَالَتْ بَلَى إِنَّا لَنَقْرِضُ مِنْهُ الْجِلْدَ وَالثَّوْبَ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ وَقَدِ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُنَا فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَتْ فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَمَا صَلَّى بَعْدَ يَوْمَئِذٍ صَلاَةً إِلاَّ قَالَ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ ‏"‏ رَبَّ جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَإِسْرَافِيلَ أَعِذْنِي مِنْ حَرِّ النَّارِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஒரு யூதப் பெண்மணி என்னிடம் வந்து, 'கப்ரின் வேதனை சிறுநீரின் காரணமாகவே ஏற்படுகிறது' என்று கூறினார். நான், 'நீர் பொய் சொல்கிறீர்' என்றேன். அதற்கு அவர், 'இல்லை, அது உண்மையே; அதன் காரணமாக நாங்கள் எங்கள் தோலையும் ஆடைகளையும் வெட்டிக் கொள்கிறோம்' என்றார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகைக்காக வெளியே சென்றார்கள், அப்போது எங்கள் குரல்கள் உயர்ந்தன. அவர்கள், 'இது என்ன?' என்று கேட்டார்கள். ஆகவே, அவள் கூறியதை நான் அவர்களிடம் தெரிவித்தேன். அவர்கள், 'அவர் உண்மையே கூறினார்' என்றார்கள். அந்த நாளுக்குப் பிறகு, அவர்கள் எந்தத் தொழுகையைத் தொழுதாலும், தொழுகைக்குப் பின், 'ரப்ப ஜிப்ரீல் வ மீக்காயீல் வ இஸ்ராஃபீல், அ'இத்னி மின் ஹர்ரின்-நார் வ அதாபில்-கப்ர் (ஜிப்ரீல், மீக்காயீல் மற்றும் இஸ்ராஃபீல் ஆகியோரின் இரட்சகனே, நரக நெருப்பின் வெப்பத்திலிருந்தும் கப்ருடைய வேதனையிலிருந்தும் எனக்குப் பாதுகாப்பு அளிப்பாயாக)' என்று கூறாமல் இருந்ததில்லை."
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الدُّعَاءِ عِنْدَ الاِنْصِرَافِ مِنَ الصَّلاَةِ
தொழுகையை முடித்த பின்னர் ஓதக்கூடிய மற்றொரு துஆ
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَرْوَانَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ كَعْبًا، حَلَفَ لَهُ بِاللَّهِ الَّذِي فَلَقَ الْبَحْرَ لِمُوسَى إِنَّا لَنَجِدُ فِي التَّوْرَاةِ أَنَّ دَاوُدَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلاَتِهِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي جَعَلْتَهُ لِي عِصْمَةً وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَاىَ الَّتِي جَعَلْتَ فِيهَا مَعَاشِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ نِقْمَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنِي كَعْبٌ أَنَّ صُهَيْبًا حَدَّثَهُ أَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُهُنَّ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ صَلاَتِهِ ‏.‏
கஅப் (ரஹ்) அவர்கள் சத்தியம் செய்து கூறியதாவது:

"மூஸா (அலை) அவர்களுக்காகக் கடலைப் பிளந்த அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! தவ்ராத் வேதத்தில் நாங்கள் காண்பது என்னவென்றால், அல்லாஹ்வின் தூதர் தாவூத் (அலை) அவர்கள் தமது தொழுகையை முடித்ததும் கூறுவார்கள்:

'அல்லாஹும்ம அஸ்லிஹ் லீ தீனியல்லதீ ஜஅல்தஹு லீ இஸ்மதன், வ அஸ்லிஹ் லீ துன்யாயல்லதீ ஜஅல்த ஃபீஹா மஆஷீ. அல்லாஹும்ம இன்னீ அஊது பிரிழாக மின் சகதிக, வ அஊது பிஅஃப்விக மின் நக்மதிக, வ அஊது பிக மின்க. லா மானிஅ லிமா அஃதைத, வ லா முஃதிய லிமா மனஃத, வ லா யன்ஃபஉ தல்-ஜத்தி மின்கல்-ஜத்.'

(யா அல்லாஹ்! எனக்குப் பாதுகாப்பாக நீ ஆக்கியுள்ள என் மார்க்கத்தை எனக்குச் சீராக்கித் தருவாயாக! என் வாழ்வாதாரத்தை நீ அமைத்துள்ள என் உலக வாழ்வையும் எனக்குச் சீராக்கித் தருவாயாக! யா அல்லாஹ்! உனது கோபத்திலிருந்து உனது திருப்பொருத்தத்தைக் கொண்டும், உனது தண்டனையிலிருந்து உனது மன்னிப்பைக் கொண்டும் நான் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன். உன்னிடமிருந்து உன்னைக் கொண்டே நான் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன். நீ கொடுத்ததைத் தடுப்பவர் யாருமில்லை; நீ தடுத்ததைக் கொடுப்பவர் யாருமில்லை. மேலும், செல்வந்தரின் செல்வம் (உனது தண்டனையிலிருந்து தப்பிக்க) உன்னிடம் அவருக்கு எந்தப் பலனும் அளிக்காது.)"

மேலும் கஅப் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "சுஹைப் (ரழி) அவர்கள் என்னிடம் அறிவித்தார்கள்: முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் தமது தொழுகையை முடித்ததும் இவ்வார்த்தைகளைக் கூறுவார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب التَّعَوُّذِ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ
ஒவ்வொரு தொழுகைக்குப் பிறகும் அல்லாஹ்விடம் பாதுகாவல் தேடுதல்
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كَانَ أَبِي يَقُولُ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ فَكُنْتُ أَقُولُهُنَّ فَقَالَ أَبِي أَىْ بُنَىَّ عَمَّنْ أَخَذْتَ هَذَا قُلْتُ عَنْكَ ‏.‏ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُهُنَّ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ ‏.‏
முஸ்லிம் பின் அபீ பக்ரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

என் தந்தை அவர்கள் ஒவ்வொரு தொழுகைக்குப் பிறகும், 'அல்லாஹும்ம இன்னீ அவூது பிக்க மினல் குஃப்ரி வல் ஃபக்ரி வ அதாபில் கப்ரி. (யா அல்லாஹ், குஃப்ர், வறுமை மற்றும் கப்ரின் வேதனையிலிருந்து உன்னிடம் நான் பாதுகாப்புத் தேடுகிறேன்)' என்று கூறுவார்கள். நானும் (இந்த வார்த்தைகளை) கூறுவேன். என் தந்தை அவர்கள், 'என் அருமை மகனே, இதை யாரிடமிருந்து கற்றுக்கொண்டாய்?' என்று கேட்டார்கள். நான் கூறினேன்: 'உங்களிடமிருந்து'. அதற்கு அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகைக்குப் பிறகு இவற்றை கூறுவார்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب عَدَدِ التَّسْبِيحِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு சொல்லப்படும் தஸ்பீஹ்களின் எண்ணிக்கை
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَلَّتَانِ لاَ يُحْصِيهِمَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَهُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ يُسَبِّحُ أَحَدُكُمْ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ عَشْرًا وَيَحْمَدُ عَشْرًا وَيُكَبِّرُ عَشْرًا فَهِيَ خَمْسُونَ وَمِائَةٌ فِي اللِّسَانِ وَأَلْفٌ وَخَمْسُمِائَةٍ فِي الْمِيزَانِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْقِدُهُنَّ بِيَدِهِ ‏"‏ وَإِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ أَوْ مَضْجَعِهِ سَبَّحَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَحَمِدَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ فَهِيَ مِائَةٌ عَلَى اللِّسَانِ وَأَلْفٌ فِي الْمِيزَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَيُّكُمْ يَعْمَلُ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ أَلْفَيْنِ وَخَمْسَمِائَةِ سَيِّئَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ لاَ نُحْصِيهِمَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي أَحَدَكُمْ وَهُوَ فِي صَلاَتِهِ فَيَقُولُ اذْكُرْ كَذَا اذْكُرْ كَذَا وَيَأْتِيهِ عِنْدَ مَنَامِهِ فَيُنِيمُهُ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் இப்னு அம்ர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இரண்டு நற்பண்புகள் உள்ளன; அவற்றை எந்த ஒரு முஸ்லிமும் பேணி வந்தால், அவர் சொர்க்கத்தில் நுழைவார். அவை இரண்டும் எளிதானவை; ஆனால் அவற்றைச் செய்பவர்கள் குறைவானவர்களே."

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஐவேளைத் தொழுகைகள்: ஒவ்வொரு தொழுகைக்குப் பிறகும் உங்களில் ஒருவர் பத்து முறை தஸ்பீஹ் (அல்லாஹ்வை துதித்தல்), பத்து முறை தஹ்மீத் (அவனைப் புகழ்தல்), பத்து முறை தக்பீர் (அவனைப் பெருமைப்படுத்துதல்) கூறினால், அது நாவில் நூற்றைம்பதாகவும், தராசில் ஆயிரத்து ஐந்நூறாகவும் ஆகிறது."

மேலும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தம் கையால் அவற்றை எண்ணுவதை நான் கண்டேன்.

"மேலும், உங்களில் ஒருவர் தன் படுக்கைக்குச் செல்லும்போது முப்பத்து மூன்று முறை தஸ்பீஹ், முப்பத்து மூன்று முறை தஹ்மீத், முப்பத்து நான்கு முறை தக்பீர் கூறினால், அது நாவில் நூறாகவும், தராசில் ஆயிரமாகவும் ஆகிறது."

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஆகவே, உங்களில் யார் ஒரு பகலிலும் இரவிலும் இரண்டாயிரத்து ஐந்நூறு தீய செயல்களைச் செய்கிறீர்கள்?"

(அப்போது) கேட்கப்பட்டது: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (இவ்வளவு எளிதாக இருந்தும்) நாம் எவ்வாறு அவ்விரண்டையும் பேணி வருவதில்லை?"

அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஷைத்தான் உங்களில் ஒருவர் தொழுது கொண்டிருக்கும்போது அவரிடம் வந்து, 'இதை நினைத்துப் பார், அதை நினைத்துப் பார்' என்று கூறுகிறான்; அல்லது அவர் படுக்கையில் இருக்கும்போது அவரிடம் வந்து, அவரைத் தூங்க வைத்துவிடுகிறான்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب نَوْعٌ آخَرُ مِنْ عَدَدِ التَّسْبِيحِ
தஸ்பீஹை ஓதுவதற்கான மற்றொரு எண்ணிக்கை
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ أَسْبَاطٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ قَيْسٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مُعَقِّبَاتٌ لاَ يَخِيبُ قَائِلُهُنَّ يُسَبِّحُ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيَحْمَدُهُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيُكَبِّرُهُ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ ‏ ‏ ‏.‏
கஅப் பின் உஜ்ரா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'தொழுகைக்குப் பின்னர் ஓதப்படும் திக்ருகள் உள்ளன, அவற்றை ஓதுபவர் ஒருபோதும் கைசேதமடைய மாட்டார்: ஒவ்வொரு தொழுகைக்குப் பின்னரும் அல்லாஹ்வை முப்பத்து மூன்று முறை துதிப்பதும், முப்பத்து மூன்று முறை அவரைப் புகழ்வதும், முப்பத்து நான்கு முறை அவரைப் பெருமைப்படுத்துவதும் ஆகும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ حِزَامٍ التِّرْمِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنِ ابْنِ إِدْرِيسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ أُمِرُوا أَنْ يُسَبِّحُوا، دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيَحْمَدُوا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيُكَبِّرُوا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ فَأُتِيَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي مَنَامِهِ فَقِيلَ لَهُ أَمَرَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُسَبِّحُوا دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَتَحْمَدُوا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَتُكَبِّرُوا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَاجْعَلُوهَا خَمْسًا وَعِشْرِينَ وَاجْعَلُوا فِيهَا التَّهْلِيلَ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ ‏ اجْعَلُوهَا كَذَلِكَ ‏ ‏ ‏.‏
ஸைத் இப்னு ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

தொழுகைக்குப் பிறகு முப்பத்து மூன்று முறை தஸ்பீஹ் சொல்லும்படியும், முப்பத்து மூன்று முறை தஹ்மீத் சொல்லும்படியும், முப்பத்து நான்கு முறை தக்பீர் சொல்லும்படியும் அவர்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது. பின்னர், அன்சாரிகளில் ஒருவருக்குக் கனவில் சொல்லப்பட்டது: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தொழுகைக்குப் பிறகு முப்பத்து மூன்று முறை தஸ்பீஹ் சொல்லும்படியும், முப்பத்து மூன்று முறை தஹ்மீத் சொல்லும்படியும், முப்பத்து நான்கு முறை தக்பீர் சொல்லும்படியும் உங்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்களா?' அவர், 'ஆம்' என்றார். 'அதற்குப் பதிலாக, ஒவ்வொன்றையும் இருபத்தைந்து முறை கூறுங்கள், அவற்றுடன் தஹ்லீலையும் சேர்த்துக் கொள்ளுங்கள்.' மறுநாள் காலையில் அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அது பற்றிக் கூறினார். அதற்கு அவர்கள், 'அவ்வாறே செய்யுங்கள்' என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ أَبُو زُرْعَةَ الرَّازِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْفُضَيْلِ بْنِ عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، رَأَى فِيمَا يَرَى النَّائِمُ قِيلَ لَهُ بِأَىِّ شَىْءٍ أَمَرَكُمْ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَمَرَنَا أَنْ نُسَبِّحَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَنَحْمَدَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَنُكَبِّرَ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ فَتِلْكَ مِائَةٌ ‏.‏ قَالَ سَبِّحُوا خَمْسًا وَعِشْرِينَ وَاحْمَدُوا خَمْسًا وَعِشْرِينَ وَكَبِّرُوا خَمْسًا وَعِشْرِينَ وَهَلِّلُوا خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَتِلْكَ مِائَةٌ فَلَمَّا أَصْبَحَ ذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ افْعَلُوا كَمَا قَالَ الأَنْصَارِيُّ ‏ ‏ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒரு மனிதர் ஒரு கனவைக் கண்டார். அதில் அவரிடம், "உங்கள் நபி (ஸல்) அவர்கள் உங்களுக்கு எதைக் கட்டளையிட்டார்கள்?" என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர், "முப்பத்து மூன்று முறை தஸ்பீஹ் சொல்லும்படியும், முப்பத்து மூன்று முறை தஹ்மீத் சொல்லும்படியும், முப்பத்து நான்கு முறை தக்பீர் சொல்லும்படியும் அவர்கள் எங்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்; அது நூறாகிறது" என்று கூறினார். அதற்கு (கனவில் கேட்டவர்), "இருபத்தைந்து முறை தஸ்பீஹ் கூறுங்கள்; இருபத்தைந்து முறை தஹ்மீத் கூறுங்கள்; இருபத்தைந்து முறை தக்பீர் கூறுங்கள்; இருபத்தைந்து முறை தஹ்லீல் கூறுங்கள். அது நூறாகிவிடும்" என்று கூறினார். மறுநாள் காலையில், அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் அதைப் பற்றிக் கூறினார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அந்த அன்சாரி கூறியபடியே செய்யுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى آلِ طَلْحَةَ قَالَ سَمِعْتُ كُرَيْبًا، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ جُوَيْرِيَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَيْهَا وَهِيَ فِي الْمَسْجِدِ تَدْعُو ثُمَّ مَرَّ بِهَا قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ فَقَالَ لَهَا ‏"‏ مَا زِلْتِ عَلَى حَالِكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلاَ أُعَلِّمُكِ - يَعْنِي - كَلِمَاتٍ تَقُولِينَهُنَّ سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ خَلْقِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ خَلْقِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ خَلْقِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ رِضَا نَفْسِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ رِضَا نَفْسِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ رِضَا نَفْسِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ ‏"‏ ‏.‏
ஜுவைரியா பின்த் அல்-ஹாரிஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், மஸ்ஜிதில் துஆச் செய்துகொண்டிருந்த அவர்களைக் கடந்து சென்றார்கள். பிறகு, ஏறக்குறைய நண்பகல் வேளையில் மீண்டும் அவர்களைக் கடந்து சென்றார்கள். அவர்களிடம், "நீர் (நான் விட்டுச் சென்ற) அதே நிலையில் இன்னும் இருக்கிறீரா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "ஆம்" என்றார்கள். அவர்கள், "நான் உமக்குச் சில வார்த்தைகளைக் கற்றுத் தரட்டுமா? அவற்றை நீர் கூறலாம்:

'ஸுப்ஹானல்லாஹ் அதத கல்கிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் அதத கல்கிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் அதத கல்கிஹி; ஸுப்ஹானல்லாஹ் ரிழா நஃப்ஸிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் ரிழா நஃப்ஸிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் ரிழா நஃப்ஸிஹி; ஸுப்ஹானல்லாஹ் ஜினத்த அர்ஷிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் ஜினத்த அர்ஷிஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் ஜினத்த அர்ஷிஹி; ஸுப்ஹானல்லாஹ் மிதாத கலிமாத்திஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் மிதாத கலிமாத்திஹி, ஸுப்ஹானல்லாஹ் மிதாத கலிமாத்திஹி'

(இதன் பொருள்: அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய படைப்புகளின் எண்ணிக்கை அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய படைப்புகளின் எண்ணிக்கை அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய படைப்புகளின் எண்ணிக்கை அளவுக்கு. அல்லாஹ் தூயவன், அவன் திருப்தியுறும் அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவன் திருப்தியுறும் அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவன் திருப்தியுறும் அளவுக்கு. அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய அரியாசனத்தின் எடை அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய அரியாசனத்தின் எடை அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய அரியாசனத்தின் எடை அளவுக்கு. அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய வார்த்தைகளின் மையின் அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய வார்த்தைகளின் மையின் அளவுக்கு; அல்லாஹ் தூயவன், அவனுடைய வார்த்தைகளின் மையின் அளவுக்கு)" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَتَّابٌ، - هُوَ ابْنُ بَشِيرٍ - عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَمُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ الْفُقَرَاءُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الأَغْنِيَاءَ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَلَهُمْ أَمْوَالٌ يَتَصَدَّقُونَ وَيُنْفِقُونَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا صَلَّيْتُمْ فَقُولُوا سُبْحَانَ اللَّهِ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَشْرًا فَإِنَّكُمْ تُدْرِكُونَ بِذَلِكَ مَنْ سَبَقَكُمْ وَتَسْبِقُونَ مَنْ بَعْدَكُمْ ‏ ‏ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"ஏழை மக்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக செல்வந்தர்கள் நாங்கள் தொழுவது போல் தொழுகிறார்கள், நாங்கள் நோன்பு நோற்பது போல் அவர்களும் நோன்பு நோற்கிறார்கள். ஆனால் அவர்களிடம் செல்வம் இருக்கிறது, அதை அவர்கள் தர்மம் செய்கிறார்கள், (நல்வழியில்) செலவு செய்கிறார்கள்.'

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'நீங்கள் தொழுது முடித்ததும், **சுப்ஹானல்லாஹ்** முப்பத்து மூன்று முறையும், **அல்ஹம்துலில்லாஹ்** முப்பத்து மூன்று முறையும், **அல்லாஹு அக்பர்** முப்பத்து மூன்று முறையும், **லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்** பத்து முறையும் கூறினால், உங்களுக்கு முன் சென்றவர்களை நீங்கள் அடைந்து கொள்வீர்கள்; உங்களுக்குப் பின் வருபவர்களை நீங்கள் முந்திவிடுவீர்கள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ طَهْمَانَ - عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنْ سَبَّحَ فِي دُبُرِ صَلاَةِ الْغَدَاةِ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ وَهَلَّلَ مِائَةَ تَهْلِيلَةٍ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ ‏ ‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'யார் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்குப் பின் நூறு முறை தஸ்பீஹ் கூறுகிறாரோ, மேலும் நூறு முறை தஹ்லீல் கூறுகிறாரோ, அவருடைய பாவங்கள் கடலின் நுரையைப் போன்று இருந்தாலும் மன்னிக்கப்படும்.'"
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب عَقْدِ التَّسْبِيحِ
ஒருவரின் விரல்களில் தஸ்பீஹ் எண்ணுதல்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الذَّارِعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْقِدُ التَّسْبِيحَ ‏.‏
'அப்துல்லாஹ் பின் 'ஆம்ர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது விரல்களால் தஸ்பீஹ் எண்ணிக்கொண்டிருப்பதைப் பார்த்தேன்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب تَرْكِ مَسْحِ الْجَبْهَةِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீம் கூறிய பிறகு ஒருவரின் நெற்றியைத் துடைக்காமல் இருப்பது
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُجَاوِرُ فِي الْعَشْرِ الَّذِي فِي وَسَطِ الشَّهْرِ فَإِذَا كَانَ مِنْ حِينِ يَمْضِي عِشْرُونَ لَيْلَةً وَيَسْتَقْبِلُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ يَرْجِعُ إِلَى مَسْكَنِهِ وَيَرْجِعُ مَنْ كَانَ يُجَاوِرُ مَعَهُ ثُمَّ إِنَّهُ أَقَامَ فِي شَهْرٍ جَاوَرَ فِيهِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ الَّتِي كَانَ يَرْجِعُ فِيهَا فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَمَرَهُمْ بِمَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ إِنِّي كُنْتُ أُجَاوِرُ هَذِهِ الْعَشْرَ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ أُجَاوِرَ هَذِهِ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ فَمَنْ كَانَ اعْتَكَفَ مَعِي فَلْيَثْبُتْ فِي مُعْتَكَفِهِ وَقَدْ رَأَيْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فَأُنْسِيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ فِي كُلِّ وَتْرٍ وَقَدْ رَأَيْتُنِي أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ مُطِرْنَا لَيْلَةَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ فَوَكَفَ الْمَسْجِدُ فِي مُصَلَّى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ وَقَدِ انْصَرَفَ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ وَوَجْهُهُ مُبْتَلٌّ طِينًا وَمَاءً ‏.‏
அபூ ஸயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மாதத்தின் நடுப்பத்து நாட்களில் இஃதிகாஃப் இருப்பார்கள், மேலும் (மாதத்தின்) இருபதாம் நாளுக்குப் பிறகு, இருபத்தொன்றாம் நாள் வெளியே வந்து தங்கள் வீட்டிற்குத் திரும்பிச் செல்வார்கள், அவர்களுடன் இஃதிகாஃப் இருந்தவர்களும் அவர்களைப் போலவே திரும்பிச் செல்வார்கள். பிறகு, ஒரு மாதம் அவர்கள் வழக்கமாக வீட்டிற்குத் திரும்பும் இரவில் தங்கிவிட்டார்கள், மேலும் மக்களுக்கு உரை நிகழ்த்தி, அல்லாஹ் நாடியதை அவர்களுக்கு ஏவினார்கள். பிறகு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'நான் இந்த பத்து நாட்களில் இஃதிகாஃப் இருந்து வந்தேன், பிறகு கடைசிப் பத்து நாட்களிலும் இஃதிகாஃப் இருக்க முடிவு செய்தேன். எனவே, என்னுடன் இஃதிகாஃப் இருந்தவர், அவர் தனது இஃதிகாஃப் இருக்கும் இடத்திலேயே தங்கட்டும், ஏனெனில் எனக்கு இந்த இரவு (லைலத்துல் கத்ர்) காட்டப்பட்டது, பிறகு அது எனக்கு மறக்கடிக்கப்பட்டுவிட்டது, எனவே, அதை கடைசிப் பத்து இரவுகளின் ஒற்றைப்படை இரவுகளில் தேடுங்கள். மேலும் நான் தண்ணீரிலும் சேற்றிலும் ஸஜ்தா செய்வதாகக் கண்டேன்.'"

அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இருபத்தொன்றாம் நாள் இரவில் மழை பெய்தது, மேலும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தொழுமிடத்தின் மீது மஸ்ஜிதின் கூரை ஒழுகியது. சுப்ஹு தொழுகையை முடித்தபோது நான் அவர்களைப் பார்த்தேன், அவர்களுடைய முகம் தண்ணீரினாலும் சேற்றினாலும் நனைந்திருந்தது."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب قُعُودِ الإِمَامِ فِي مُصَلاَّهُ بَعْدَ التَّسْلِيمِ
தஸ்லீமுக்குப் பிறகு இமாம் அவர் தொழுத இடத்திலேயே அமர்ந்திருத்தல்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى الْفَجْرَ قَعَدَ فِي مُصَلاَّهُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏.‏
ஜாபிர் பின் ஸமுரா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுதால், சூரியன் உதயமாகும் வரை அவர்கள் தொழுத இடத்திலேயே அமர்ந்திருப்பார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ كُنْتَ تُجَالِسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى الْفَجْرَ جَلَسَ فِي مُصَلاَّهُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَيَتَحَدَّثُ أَصْحَابُهُ يَذْكُرُونَ حَدِيثَ الْجَاهِلِيَّةِ وَيُنْشِدُونَ الشِّعْرَ وَيَضْحَكُونَ وَيَتَبَسَّمُ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
ஸிமாக் பின் ஹர்ப் அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் ஜாபிர் பின் ஸமுரா (ரழி) அவர்களிடம், "நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் அமர்வதுண்டா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "ஆம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுததும், சூரியன் உதயமாகும் வரை அவர்கள் தொழுத இடத்திலேயே அமர்ந்திருப்பார்கள். அவர்களுடைய தோழர்கள் (ரழி) ஜாஹிலிய்யா காலத்து விஷயங்களை நினைவுகூர்ந்து பேசி, கவிதைகள் ஓதி சிரிப்பார்கள்; நபியவர்கள் (ஸல்) புன்னகைப்பார்கள்" என்றார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الاِنْصِرَافِ مِنَ الصَّلاَةِ
தொழுகையை முடித்த பிறகு புறப்படுதல்
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ السُّدِّيِّ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ كَيْفَ أَنْصَرِفُ إِذَا صَلَّيْتُ عَنْ يَمِينِي، أَوْ عَنْ يَسَارِي، قَالَ أَمَّا أَنَا فَأَكْثَرُ، مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْصَرِفُ عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏
அஸ்-ஸுத்தீ அவர்கள் கூறியதாவது:
"நான் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம், 'நான் தொழுது முடித்த பிறகு எப்படித் திரும்ப வேண்டும் - வலது புறமாகவா அல்லது இடது புறமாகவா?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'நான் வழக்கமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வலது புறமாகத் திரும்பிச் செல்வதைப் பார்த்திருக்கிறேன்' என்று கூறினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ يَجْعَلَنَّ أَحَدُكُمْ لِلشَّيْطَانِ مِنْ نَفْسِهِ جُزْءًا يَرَى أَنَّ حَتْمًا عَلَيْهِ أَنْ لاَ يَنْصَرِفَ إِلاَّ عَنْ يَمِينِهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ انْصِرَافِهِ عَنْ يَسَارِهِ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

“உங்களில் எவரும் தொழுகையிலிருந்து தமது வலது புறமாகவே கலைந்து செல்ல வேண்டும் என்பதைத் தம்மீது கட்டாயமாக்கிக் கொண்டு, அதன் மூலம் ஷைத்தானுக்குத் தம்மில் ஒரு பங்கை ஏற்படுத்த வேண்டாம். ஏனெனில், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பெரும்பாலும் இடது புறமாகவே கலைந்து செல்வதை நான் பார்த்திருக்கிறேன்.”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ، أَنَّ مَكْحُولاً، حَدَّثَهُ أَنَّ مَسْرُوقَ بْنَ الأَجْدَعِ حَدَّثَهُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْرَبُ قَائِمًا وَقَاعِدًا وَيُصَلِّي حَافِيًا وَمُنْتَعِلاً وَيَنْصَرِفُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நின்றுகொண்டும் உட்கார்ந்துகொண்டும் குடிப்பதையும், காலணிகள் இல்லாமலும் காலணிகளுடனும் தொழுவதையும், (தொழுகைக்குப் பிறகு) வலதுபுறமாகவும் இடதுபுறமாகவும் திரும்புவதையும் நான் பார்த்திருக்கிறேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الْوَقْتِ الَّذِي يَنْصَرِفُ فِيهِ النِّسَاءُ مِنَ الصَّلاَةِ
பெண்கள் தொழுகைக்குப் பிறகு புறப்பட வேண்டிய நேரம்
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النِّسَاءُ يُصَلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَجْرَ فَكَانَ إِذَا سَلَّمَ انْصَرَفْنَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ فَلاَ يُعْرَفْنَ مِنَ الْغَلَسِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"பெண்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் ஃபஜ்ர் தொழுகையைத் தொழுவார்கள். அவர் ஸலாம் கொடுத்ததும், அவர்கள் தங்கள் போர்வைகளால் போர்த்திக்கொண்டு திரும்புவார்கள். இருட்டின் காரணமாக அவர்களை அடையாளம் கண்டுகொள்ள முடியாது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ عَنْ مُبَادَرَةِ الإِمَامِ، بِالاِنْصِرَافِ مِنَ الصَّلاَةِ
தொழுகைக்குப் பின் இமாமுக்கு முன்பாக வெளியேறுவது தடை செய்யப்பட்டுள்ளது
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي إِمَامُكُمْ فَلاَ تُبَادِرُونِي بِالرُّكُوعِ وَلاَ بِالسُّجُودِ وَلاَ بِالْقِيَامِ وَلاَ بِالاِنْصِرَافِ فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ أَمَامِي وَمِنْ خَلْفِي ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ رَأَيْتُمْ مَا رَأَيْتُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا مَا رَأَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ رَأَيْتُ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ ‏"‏ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு நாள் எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள், பிறகு அவர்கள் எங்களை முன்னோக்கித் திரும்பி கூறினார்கள்: 'நான் இப்போது உங்கள் இமாம் ஆவேன், எனவே எனக்கு முன்பாக நீங்கள் ருகூவு செய்யவோ, ஸஜ்தா செய்யவோ, நிற்கவோ அல்லது (தொழுகையிலிருந்து) வெளியேறவோ அவசரப்படாதீர்கள். நான் உங்களை எனக்கு முன்னாலும் எனக்குப் பின்னாலும் காண்கிறேன்.' பிறகு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'என் உயிர் எவன் கைவசம் இருக்கிறதோ அவன் மீது சத்தியமாக, நான் கண்டதை நீங்கள் கண்டிருந்தால், நீங்கள் குறைவாகச் சிரித்து, அதிகமாக அழுதிருப்பீர்கள்.' நாங்கள் கேட்டோம்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்)! தாங்கள் என்ன கண்டீர்கள்?' அவர்கள் கூறினார்கள்: 'சொர்க்கத்தையும் நரகத்தையும்.'
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب ثَوَابِ مَنْ صَلَّى مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ
இமாமுடன் சேர்ந்து அவர் புறப்படும் வரை தொழுபவரின் நற்கூலி
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ مِنَ الشَّهْرِ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ نَحْوٌ مِنْ ثُلُثِ اللَّيْلِ ثُمَّ كَانَتْ سَادِسَةٌ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ نَحْوٌ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَلْتَنَا قِيَامَ هَذِهِ اللَّيْلَةَ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا صَلَّى مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ كَانَتِ الرَّابِعَةُ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا بَقِيَ ثُلُثٌ مِنَ الشَّهْرِ أَرْسَلَ إِلَى بَنَاتِهِ وَنِسَائِهِ وَحَشَدَ النَّاسَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنَ الشَّهْرِ ‏.‏ قَالَ دَاوُدُ قُلْتُ مَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ ‏.‏
அபூ தர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் ரமழான் நோன்பு நோற்றோம். மாதத்தின் கடைசி ஏழு நாட்கள் மீதமிருக்கும் வரை நபி (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தவில்லை. பின்னர், இரவில் மூன்றில் ஒரு பகுதி கடக்கும் வரை எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

பின்னர், ஆறு நாட்கள் மீதமிருந்தபோது, அவர்கள் எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தவில்லை.

ஐந்து நாட்கள் மீதமிருந்தபோது, பாதி இரவு கடக்கும் வரை எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

நாங்கள், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே (ஸல்), இரவின் மீதிப் பகுதிக்கும் நீங்கள் எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தக் கூடாதா?' என்று கேட்டோம்.

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'ஒருவர் இமாமுடன் அவர் (தொழுகையை முடித்து) திரும்பும் வரை தொழுதால், அவர் இரவு முழுவதும் தொழுத நன்மை அவருக்குப் பதிவு செய்யப்படும்.'

பின்னர், நான்கு நாட்கள் மீதமிருந்தபோது, அவர்கள் எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தவில்லை.

மூன்று நாட்கள் மீதமிருந்தபோது, அவர்கள் தங்களின் மகள்களையும், குடும்பத்துப்பெண்களையும் வரவழைத்து, மக்களை ஒன்றுதிரட்டி, அல்-ஃபலாஹ் தவறிவிடுமோ என்று நாங்கள் அஞ்சும் வரை எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தினார்கள்.

அதன் பிறகு, மாதத்தின் மீதமுள்ள நாட்களில் அவர்கள் எங்களுக்கு கியாம் தொழுகை நடத்தவில்லை.

தாவூத் (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவர்) கூறினார்: "நான், 'ஃபலாஹ் என்றால் என்ன?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர், 'ஸஹூர்' என்று பதிலளித்தார்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب الرُّخْصَةِ لِلإِمَامِ فِي تَخَطِّي رِقَابِ النَّاسِ
மக்களின் கழுத்துகளைத் தாண்டிச் செல்ல இமாமுக்கு அனுமதி வழங்கப்பட்டுள்ளது
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ النَّوْفَلِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ بِالْمَدِينَةِ ثُمَّ انْصَرَفَ يَتَخَطَّى رِقَابَ النَّاسِ سَرِيعًا حَتَّى تَعَجَّبَ النَّاسُ لِسُرْعَتِهِ فَتَبِعَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ عَلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ ‏ ‏ إِنِّي ذَكَرْتُ وَأَنَا فِي الْعَصْرِ شَيْئًا مِنْ تِبْرٍ كَانَ عِنْدَنَا فَكَرِهْتُ أَنْ يَبِيتَ عِنْدَنَا فَأَمَرْتُ بِقِسْمَتِهِ ‏ ‏ ‏.‏
உக்பா பின் அல்-ஹாரிஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நான் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் மதீனாவில் அஸர் தொழுதேன். பிறகு அவர்கள் மக்களின் பிடரிகளைத் தாண்டிக்கொண்டு விரைவாகச் சென்றார்கள். அவர்களின் வேகத்தைக் கண்டு மக்கள் ஆச்சரியப்பட்டார்கள். அப்போது அவருடைய தோழர்களில் சிலர் அவரைப் பின்தொடர்ந்தனர். அவர்கள் தங்களின் மனைவியரில் ஒருவரிடம் சென்றார்கள். பிறகு வெளியே வந்து கூறினார்கள்: 'நான் அஸர் தொழுதுகொண்டிருந்தபோது, நம்மிடம் இருந்த தங்கம் ஒன்று எனக்கு நினைவுக்கு வந்தது. அது ஓர் இரவு எங்களுடன் தங்குவதை நான் விரும்பவில்லை. எனவே அதை விநியோகிக்குமாறு நான் கட்டளையிட்டேன்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب إِذَا قِيلَ لِلرَّجُلِ هَلْ صَلَّيْتَ هَلْ يَقُولُ لاَ
"நீங்கள் தொழுதீர்களா?" என்று ஒரு மனிதரிடம் கேட்கப்பட்டால், அவர் "இல்லை" என்று கூற வேண்டுமா?
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ هِشَامٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَوْمَ الْخَنْدَقِ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ جَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أَنْ أُصَلِّيَ حَتَّى كَادَتِ الشَّمْسُ تَغْرُبُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ فَوَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا ‏ ‏ ‏.‏ فَنَزَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ لِلصَّلاَةِ وَتَوَضَّأْنَا لَهَا فَصَلَّى الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்-கந்தக் (போரின்) நாளில், சூரியன் மறைந்த பிறகு, உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் குறைஷி நிராகரிப்பாளர்களை சபிக்கத் தொடங்கி, "அல்லாஹ்வின் தூதரே, சூரியன் மறையும் வரை என்னால் தொழவே முடியவில்லை" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக, நான் தொழவில்லை" என்று கூறினார்கள். எனவே, நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் புத்ஹான் என்ற இடத்திற்கு இறங்கிச் சென்றோம். அவர்கள் தொழுகைக்காக உளூ செய்தார்கள், நாங்களும் உளூ செய்தோம். மேலும், அவர்கள் சூரியன் மறைந்த பிறகு 'அஸர்' தொழுதார்கள், அதன்பின் 'மஃரிப்' தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)